bài Một người Hà Nội | Lớp 12, Ngữ văn - Ôn Luyện

Cảm nhận được vẻ đẹp và chiều sâu văn hoá của người Hà Nội qua hình tượng nhân vật bà Hiền2. Nắm được một số nét cơ bản trong nghệ thuật văn xuôi của Nguyễn Khải: nghệ thuật xây dựng nhâ[r]

Bài soạn

NGUYỄN KHẢI

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS:

1 Cảm nhận được vẻ đẹp và chiều sâu văn hoá của người Hà Nội qua hình tượng

nhân vật bà Hiền

2 Nắm được một số nét cơ bản trong nghệ thuật văn xuôi của Nguyễn Khải:

nghệ thuật xây dựng nhân vật,cách kể chuyện,giọng văn triết lí

B Phương tiện dạy học:

1 SGK, SGK, SBT Ngữ văn 12

2 Một số tài liệu tham khảo: thiết kế bài giảng…

3 Một số tranh ảnh minh hoạ về HN, người HN, tác giả Nguyễn Khải

C Cách thức tiến hành:

1 Dặn dò HS chuẩn bị kỹ lưỡng ở nhà (đọc 2-3 lần tác phẩm, trả lời theo câu hỏi

SGK, làm miệng phần luyện tập, chuẩn bị tư liệu về HN và người HN, những ý kiến cảm nhận về người HN…)

2 Tổ chức giờ dạy theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của HS: đọc diễn

cảm, đọc hiểu, phát vấn, thảo luận, trình bày…)

I TÌM HIỂU CHUNG

1 TÁC GIẢ

Dựa vào SGK, hãy giới thiệu những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác văn chương của nhà văn

Nguyễn Khải?

 Nguyễn Khải (1930 – 2008), tên khai sinh là Nguyễn Mạnh Khải, sinh tại Hà Nội, đã từng tham gia, rèn luyện, trưởng thành và bắt đầu sự nghiệp văn chương trong quân ngũ

 Sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Khải chia 2 giai đoạn:

+ 1955 – 1978: quan tâm đến vấn đề chính trị, giọng văn chính luận Tiêu chí đánh giá con người là tiêu chí đạo đức và chính trị

+ 1978 – nay: quan tâm nhiều hơn đến số phận cá nhân trong cuộc sống đời thường, giọng triết luận Tiêu chí đánh giá con người được mở rộng ở các góc độ văn hoá, lịch sử và triết học

+ Những tác phẩm tiêu biểu: SGK tr 72

- Ông đã được nhận nhiều giải thưởng: trong đó có giải thưởng Hồ Chí Minh về VHNT năm 2000, giải thưởng ASEAN 2000

Người ở giữa

I TèM HIỂU CHUNG

1 TÁC GIẢ

2 TÁC PHẨM MỘT NGƯỜI HÀ NỘI

- SÁNG TÁC 1990, GẮN VỚI CễNG CUỘC ĐỔI MỚI CỦA ĐẤT NƯỚC, ĐỔI MỚI CỦA VĂN HỌC

- RÚT TỪ TẬP HÀ NỘI TRONG MẮT TễI, XB 1995.

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:

1 TểM TẮT:

Các thời đoạn N.vật bà Hiền – Một người Hà Nội N.vật tôi – Người kể chuyện

Trước 1955

Hoà bình lập

lại sau 1955

Trong cuộc k/c

chống Mĩ

Sau đại thắng

m.xuân 1975

2 Phõn tớch tỏc phẩm:

Cú chỳ ý gỡ về xuất xứ và hoàn cảnh

sỏng tỏc truyện Một người Hà Nội?

Định hướng phõn tớch:

 Nhõn vật trung tõm?

 Dựa vào kết cấu truyện: nhõn vật được xõy dựng theo trỡnh tự nào? Mốc chớnh?

 Qua cảm nhận và lời kể của ai? Cú quan hệ thế nào với nhõn vật chớnh?

Nhân vật bà Hiền

Một người Hà Nội

Nhân vật tôi

Người kể chuyện

2.1 Nhõn vật bà Hiền qua sự khỏm phỏ của nhõn vật Tụi:

 Lai lịch: người gốc Hà Nội, cú nhan

sắc, thụng minh, gia đỡnh gia giỏo, cú

nền nếp, yờu văn chương.

 Chỏu họ xa nhưng

là người gắn bú và chứng kiến cuộc đời nhõn vật bà Hiền.

 Trong khỏng chiến chống Phỏp: vẫn

sống ở Hà Nội Lớ do đơn giản vỡ

khụng thể rời xa Hà Nội, khụng thể

sinh cơ lập nghiệp ở một vựng đất

khỏc

 “nghi ngại”.

Trong khụng khớ của cuộc k/chiến

chống P, bà vẫn ở lại HN Vỡ sao?

Cho thấy điều gỡ về n/vật bà Hiền?

Chỳ ý gỡ về lai lịch của bà Hiền?

Thỏi độ của nhõn vật Tụi trước việc ở lại HN của bà Hiền?

a Trước năm 1955:

 Thỏi độ trước thời cuộc:

- Trước cỏch xưng hụ của chồng, con: gắt,

cau mặt, thở dài, quay đi

 khụng bằng lũng với cỏch bắt chước

ngụn ngữ cỏch mạng khụng phải lối

- Nhận xột :“vui hơi nhiều và núi cũng hơi

nhiều, phải nghĩ đến làm ăn chứ?”

nhận ra niềm vui hơi quỏ mức và cú

phần thoả món của con người sau chiến

thắng

Trầm tĩnh, từng trải và tỉnh tỏo.

Nhân vật bà Hiền

Một người Hà Nội

Nhân vật tôi

Người kể chuyện

b Hoà bỡnh lập lại sau 1955:

Thỏi độ của bà Hiền trước niềm vui

chiến thắng và cỏch cư xử của mọi

người xung quanh?

 Thỏi độ trước thời cuộc:

Trầm tĩnh, từng trải và tỉnh tỏo.

Nhân vật bà Hiền

Một người Hà Nội

Nhân vật tôi

Người kể chuyện

b Hoà bỡnh lập lại sau 1955:

 Nếp sống:

- Nơi ở, cỏi ăn – mặc vẫn sang trọng, khỏc

với mọi người

- Dạy con: chỳ ý sửa chữa cỏch ngồi, cỏch

cầm bỏt, cầm đũa, cỏch mỳc canh và cả

cỏch núi chuyện trong bữa ăn “ Chỳng

mày là người Hà Nội thỡ cỏch đi đứng,

núi năng phải cú chuẩn, khụng được

sống tuỳ tiện, buụng tuồng”

 Giữ được nếp sinh hoạt truyền thống

đẹp đẽ của một gia đỡnh cú văn hoỏ

 Phỏt hiện ra sự từng

trải, lịch lóm,bản lĩnh của bà Hiền nhưng vẫn cũn những băn khoăn, nghi ngại, khụng tin cậy.

Nếp sống, nếp sinh hoạt của bà và

gia đỡnh cú đổi thay?

Trước những nột tớnh cỏch

ấy của bà Hiền, nhõn vật Tụi bày tỏ thỏi độ như thế nào?

Nhân vật bà Hiền

Một người Hà Nội

Nhân vật tôi

Người kể chuyện

 Thỏi độ trước thời cuộc

 Nếp sống:

 Cỏch quản lớ gia đỡnh, tớnh toỏn làm ăn:

 Chuyện hụn nhõn, sinh con, tớnh toỏn cho

tương lai của con cỏi.

 Bỏn một ngụi nhà ở hàng Bỳn

 Khụng đồng ý cho chồng mua mỏy in,

thuờ người làm.

 Bản thõn mở một cửa hàng lưu niệm, tự

tay làm ra sản phẩm “hoa làm rất đẹp, bỏn

rất đắt”.

 Phờ phỏn thúi gia trưởng của người chỏu.

 Bản lĩnh, thức thời, khụn ngoan và sắc

sảo.

 Phỏt hiện ra bà Hiền

cú “đầu úc thực tế”,

“tớnh toỏn trước cả”

và “luụn luụn tớnh đỳng”, “đó tớnh là làm, đó làm là khụng

để ý tới những lời đàm tiếu của thiờn hạ”

 Khõm phục

b Hoà bỡnh lập lại sau 1955:

Cỏch quản lớ gia đỡnh, tớnh toỏn làm ăn?

Nhõn vật Tụi đó nhận xột như thế nào về nột tớnh cỏch này của nhõn vật bà Hiền?

Nhân vật bà Hiền

Một người Hà Nội

Nhân vật tôi

Người kể chuyện

 Bằng lũng cho hai đứa con đi chiến đấu.

+Vỡ khụng muốn con sống bỏm vào sự hy sinh

của bạn bố.

+ Bảo nú tỡm đường sống để cỏc bạn nú phải

chết cũng là một cỏch giết chết nú.

+ Muốn bỡnh đẳng với cỏc bà mẹ khỏc “hoặc

sống cả hoặc chết cả, vui lẻ thỡ cú hay hớm

gỡ”

 Một con người giàu lũng tự trọng, cú ý

thức trỏch nhiệm với cộng đồng, giải quyết

việc nhà việc nước rất hợp lớ.

 Tỡnh yờu nước biểu lộ chõn thực, tự nhiờn,

khụng giả tạo.

 “Cụ tụi tớnh toỏn việc nhà, việc nước đại khỏi là như thế”.

 Vỡ lẽ ra vẻ đẹp của bà Hiền (thống nhất giữa tỡnh yờu gia đỡnh

và tỡnh yờu Tổ quốc).

c Trong thời kỳ khỏng chiến chống Mĩ:

Nhõn vật Tụi đó

vỡ lẽ ra nột tớnh cỏch nào của nhõn vật bà Hiền?

Trong hoàn cảnh cả nước ra trận, hai con lần lượt ra chiến trường, thỏi độ của bà Hiền như thế nào?

Từ đú hiểu thờm gỡ về tớnh cỏch

nhõn vật?

Củng cố

• Qua phần đọc hiểu văn bản ở tiết 1, cảm nhận ban đầu của

em về nhân vật bà Hiền là như thế nào? Đã có thể lí giải vì sao bà Hiền được tác giả Nguyễn Khải gọi là “một người

Hà Nội”?

người Hà Nội như vừa thấy qua nhân vật bà Hiền?

Hướng dẫn chuẩn bị bài