Nghiên cứu phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến cho các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại việt nam

Bảng 2.3: Bảng tổng hợp các nghiên cứu tham khảo Bảng 2.4: Thang đo các thành phần trong mô hình Bảng 2.5: Bảng kết quả phân tích Cronbach’s Alpha Bảng 2.6: Bảng tỷ lệ lứa tuổi sử dụng c

VIỆN KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ

VŨ TRỌNG TOẢN

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN CHO CÁC NHÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ

TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN TẠI VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học: TS PHẠM THỊ THANH HỒNG

Hà Nội - 2014

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA

DANH MỤC BẢNG BIỂU

DANH MỤC HÌNH VẼ

LỜI MỞ ĐẦU

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN

VÀ ĐẶC ĐIỂM THỊ TRƯỜNG DỊCH VỤ TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN 1

1.1 Tổng quan về thanh toán điện tử 1

1.1.1 Khái niệm thanh toán điện tử 1

1.1.2 Lợi ích của thanh toán điện tử 2

1.2 Thanh toán trực tuyến 2

1.2.1 Cơ sở ra đời của thanh toán trực tuyến 2

1.2.2 Khái niệm thanh toán trực tuyến 3

1.2.3 Đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của thanh toán trực tuyến 4

1.3 Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến 5

1.3.1 Phân loại nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến 5

1.3.2 Vai trò, ý nghĩa của nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến 6

1.4 Một số hình thức thanh toán trực tuyến 7

1.4.1 Thanh toán trực tuyến bằng các loại thẻ 7

1.4.2 Thanh toán qua séc điện tử 8

1.4.3 Thanh toán qua két điện tử 8

1.4.4 Thanh toán qua thư điện tử 8

1.4.5 Thanh toán ngang hàng – P2P payment 9

1.4.6 Thanh toán qua Internet Banking 9

1.4.7 Thanh toán qua Mobile Banking 11

1.4.8 Thanh toán qua SMS Banking 11

1.4.9 Thanh toán qua cổng thanh toán trực tuyến 12

1.5 Những nhân tố ảnh hưởng tới dịch vụ thanh toán trực tuyến 12

a) Nhân tố về mặt kinh tế 12

b) Người tiêu dùng 13

c) Các yếu tố liên quan đến hạ tầng mạng viễn thông 14

d) Các yếu tố liên quan đến hạ tầng pháp luật 14

1.6 Thị trường trò chơi trực tuyến 15

1.6.1 Khái niệm trò chơi trực tuyến 15

1.6.2 Phân loại trò chơi trực tuyến 16

1.6.3 Một số thị trường trò chơi trực tuyến tiêu biểu trên thế giới 18

1.6.4 Đặc điểm thị trường trò chơi trực tuyến 19

1.6.5 Cơ chế quản lý Nhà nước về trò chơi trực tuyến 21

1.6.6 Khả năng tăng trưởng của thị trường trò chơi dịch vụ trực tuyến 22

1.7 Mô hình dịch vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến 23

CHƯƠNG II PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG DỊCH VỤ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN CHO CÁC NHÀ CUNG CẤP TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN………….25

2.1 Tổng quan về thị trường trò chơi trực tuyến ở Việt Nam 25

2.1.1 Lịch sử của trò chơi trực tuyến 26

2.1.2 Đối tượng người sử dụng các trò chơi trực tuyến ở Việt Nam 29

2.1.3 Thị hiếu của người sử dụng các trò chơi trực tuyến ở Việt Nam 30

2.1.4 Đặc điểm của các nhà cung cấp các sản phẩm trò chơi trực tuyến ở Việt Nam 32

2.2 Thiết kế nghiên cứu 39

2.2.1 Xây dựng bộ câu hỏi sơ bộ 39

2.2.2 Thu thập và xử lý dữ liệu 43

2.2.3 Thang đo 44

2.3 Đặc điểm nhân khẩu học của mẫu 51

2.4 Kết quả điều tra về thực trạng thanh toán trực tuyến 57

2.4.1 Chất lượng dịch vụ thanh toán trực tuyến 58

2.4.2 Chất lượng phục vụ của dịch vụ thanh toán trực tuyến 59

2.4.3 Cảm nhận về rủi ro của dịch vụ thanh toán trực tuyến 61

2.4.4 Cảm nhận về sự thuận tiện của dịch vụ thanh toán trực tuyến 62

2.4.5 Cảm nhận về lợi ích khi sử dụng dịch vụ thanh toán trực tuyến 63

2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ thanh toán trực tuyến 64

2.5.1 Các dạng hình thức thanh toán trực tuyến của nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam 64

2.5.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ thanh toán trực tuyến của nhà cung cấp sản phẩm trò chơi trực tuyến tại Việt Nam 69

2.6 Hàm ý đối với nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến có sử dụng các hình thức thanh toán trực tuyến trong thanh toán 77

2.7 Kết luận 78

CHƯƠNG III MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN CHO CÁC NHÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN……….80

3.1 Xu hướng sử dụng dịch vụ thanh toán trực tuyến 80

3.2 Chiến lược chung phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến của Nhà nước 82

3.3 Một số giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến 83

3.3.1 Giải pháp 1: Cải thiện chất lượng chăm sóc khách hàng 84

3.3.2 Giải pháp 2: Tăng tính bảo mật thông tin khách hàng cho dịch vụ thanh toán trực tuyến 87

3.3.3 Giải pháp 3: Tăng số lượng người sử dụng và giao dịch thông qua hợp tác với các nhà phân phối điện thoại di động 91

3.3.4 Giải pháp 4: Tăng số lượng người chơi và giao dịch thông qua việc kết nối dịch vụ trò chơi trực tuyến với các cổng game lớn của các nhà mạng viễn thông, các mạng xã hội 92

3.4 Kiến nghị đối với Nhà nước 95 KẾT LUẬN……… 98 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Phụ lục 1: Bảng danh sách các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến

Phụ lục 2: Phiếu điều tra gửi khách hàng sử dụng dịch vụ trò chơi trực tuyến

Bảng 2.3: Bảng tổng hợp các nghiên cứu tham khảo

Bảng 2.4: Thang đo các thành phần trong mô hình

Bảng 2.5: Bảng kết quả phân tích Cronbach’s Alpha

Bảng 2.6: Bảng tỷ lệ lứa tuổi sử dụng các hình thức thanh toán trực tuyến

Bảng 2.7: Bảng thống kê chi tiết doanh thu từ các giao dịch trực tuyến khi nhà cung cấp thực hiện chương trình khuyến mãi, sự kiện (2013)

Bảng 2.8: Bảng tỷ lệ giới tính sử dụng các hình thức thanh toán trực tuyến

Bảng 2.9: Bảng đánh giá của khách hàng về chất lượng dịch vụ thanh toán trực tuyến của nhà cung cấp

Bảng 2.10: Bảng đánh giá của khách hàng về chất lượng phục vụ thanh toán trực tuyến của nhà cung cấp

Bảng 2.11: Bảng đánh giá cảm nhận của khách hàng về rủi ro của dịch vụ thanh toán trực tuyến

Bảng 2.12: Bảng đánh giá cảm nhận của khách hàng về sự thuận tiện của dịch

vụ thanh toán trực tuyến

Bảng 2.13: Bảng đánh giá cảm nhận của khách hàng về lợi ích khi sử dụng dịch vụ thanh toán trực tuyến

Bảng 2.14: Tình hình phát triển internet Việt Nam 2013

Bảng 2.15: Danh sách thiết bị kỹ thuật hệ thống thanh toán trực tuyến của nhà phát hành CMN Online

Bảng 2.16: Khung pháp lý cơ bản cho giao dịch điện tử tại Việt Nam

Bảng 2.17: Dự báo nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực thương mại điện tử cho các trường đại học, cao đẳng 2012 – 2015, định hướng đến năm 2020

Bảng 2.18: Bảng cơ cấu lao động của một số nhà phát hành sản phẩm trò chơi trực tuyến có ứng dụng thanh toán trực tuyến tại Việt Nam

Bảng 2.19: Bảng đánh giá thái độ của khách hàng về dịch vụ thanh toán trực tuyến của nhà phát hành

Bảng 2.20: Bảng đánh giá dự định của khách hàng về dịch vụ thanh toán trực tuyến của nhà phát hành

Bảng 3.1: Bảng kết quả dự kiện biện pháp cải thiện chăm sóc khách hàng

Bảng 3.2: Bảng số lượng người chơi qua một số website lớn tại Việt Nam

Bảng 3.3: Bảng số liệu trên kênh cổng game online Vinaphone của CMN Online (2013)

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 1.1: Mô hình giao dịch qua hệ thống thanh toán trực tuyến

Hình 2.1: Thông tin đăng tải về việc Fifa Online 2 đóng cửa

Hình 2.2: Mẫu phân chia theo giới tính

Hình 2.3: Mẫu phân chia theo độ tuổi

Hình 2.4: Mẫu phân chia theo ngành nghề

Hình 2.5: Biểu đồ thể hiện số lƣợng giao dịch của 7 nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến (2013)

Hình 2.6: Nghiên cứu điều tra cảm nhận rủi ro của khách hàng NgânLƣợng.vn

Hình 2.7: Quy trình thanh toán qua đầu số ngắn

Hình 2.8: Quy trình tích hợp thanh toán trực tiếp qua thẻ điện thoại

Hình 2.9: Quy trình tích hợp thanh toán qua ví điện tử của Ngân lƣợng

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong nền kinh tế toàn cầu, thương mại điện tử đã trở thành một yếu tố cần thiết của chiến lược kinh doanh và là một chất xúc tác mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử trên thế giới đã góp phần thay đổi cách thức kinh doanh, giao dịch truyền thống và đem lại những lợi ích to lớn cho xã hội

Một trong những điều kiện cơ bản và có ý nghĩa quyết định trong việc phát triển thương mại điện tử là việc hoàn thiện các dịch vụ thanh toán trực tuyến Thực tế đã chứng minh thanh toán trực tuyến là một trong những vấn

đề cốt lõi để phát triển thương mại điện tử, với vai trò là một khâu không thể tách rời của quy trình giao dịch

Hiện nay, trong nước hầu như chưa có tài liệu nào hay công trình nghiên cứu khoa học trực tiếp nào về thanh toán trực tuyến và các mô hình nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến được công bố chính thức Chủ yếu vẫn là các doanh nghiệp tự chủ động tìm hiểu từ các nguồn tài liệu khác nhau trên thế giới và ứng dụng hợp tác triển khai các mô hình nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến tại Việt Nam

Bản thân ngay cả các trường đại học tại Việt Nam đào tạo chuyên ngành về thương mại điện tử cũng chưa có giáo trình đào tạo chính thức về thanh toán trực tuyến mà vẫn là các tài liệu tổng hợp và dịch từ các trường đại học quốc tế, các tổ chức nghiên cứu quốc tế hay của chính các doanh nghiệp

về thương mại điện tử nói chung và thanh toán trực tuyến nói riêng trên thế giới Các giáo trình thương mại điện tử căn bản của trường Đại học Thương mại, Đại học Ngoại thương cũng chỉ dành một phần rất nhỏ để giới thiệu về các hình thức thanh toán điện tử hiện nay đang có trên thế giới

Xuất phát từ thực tế đó, luận văn chọn đề tài “Nghiên cứu phát triển

dịch vụ thanh toán trực tuyến cho các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam” với mong muốn có những đóng góp vào sự phát triển

khoa học và công nghệ chung của đất nước

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Luận văn bao gồm:

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận cơ bản về thanh toán trực tuyến và hình thức thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến;

- Khảo sát, nghiên cứu làm rõ thực trạng về dịch vụ thanh toán trực tuyến cho các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam;

Phạm vi nghiên cứu của Luận văn bao gồm:

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu lý luận, thực trạng dịch

vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam

- Giới hạn nghiên cứu về mặt thời gian của đề tài luận văn là các số liệu được khảo sát năm 2013 – 2014

3 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất giải pháp nhằm phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến cho các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam

4 Bố cục của luận văn

Ngoài các phần mục lục, danh mục bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ, danh mục

từ viết tắt, tài liệu tham khảo và các phần phụ lục khác thì kết cấu đề tài nghiên cứu của luận văn gồm có 3 chương:

Chương I Khái quát cơ sở lý thuyết về dịch vụ thanh toán trực tuyến

Chương II Phân tích thực trạng dịch vụ thanh toán trực tuyến cho các nhà

cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến

Chương III Một số giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến cho

các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DỊCH VỤ THANH

TOÁN TRỰC TUYẾN VÀ ĐẶC ĐIỂM THỊ TRƯỜNG DỊCH

VỤ TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN

Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện

tử trên thế giới đã góp phần thay đổi cách thức kinh doanh, giao dịch truyền thống và đem lại những lợi ích to lớn cho xã hội Sự ra đời của thương mại điện tử đã đánh dấu sự bắt đầu của một hệ thống tạo ra của cải vật chất mới, là

cơ hội thương mại tuyệt vời để phát triển kinh tế Một trong những điều kiện

cơ bản và có ý nghĩa quyết định trong việc phát triển thương mại điện tử là vịêc hoàn thiện các dịch vụ thanh toán trực tuyến Thực tế đã chứng minh, thanh toán trực tuyến là một trong những điều kiện cốt lõi để phát triển thương mại điện tử, với vai trò là một khâu không thể tách rời của quy trình giao dịch và trong nhiều trường hợp còn là biện pháp xác thực ký kết hợp đồng giữa người bán và người mua trong một giao dịch thương mại điện tử trên môi trường Internet

Ở Việt Nam hiện có một số phương thức thanh toán đang được áp dụng

đó là trả tiền mặt khi giao hàng, mở tài khoản ở nước ngoài để nhận tiền trả bằng thẻ tín dụng, chuyển khoản qua Ngân hàng, gửi tiền qua Bưu điện, chuyển qua hệ thống chuyển tiền quốc tế, phát hành thẻ trả trước Với chừng

ấy phương thức thanh toán, vẫn chưa đủ khi thiếu hình thức thanh toán trực tuyến

Vậy thanh toán trực tuyến là gì và nó có ý nghĩa như thế nào với sự phát triển của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam? Chương I sẽ trình bày những vấn đề này một cách cụ thể hơn ngay sau đây:

1.1 Tổng quan về thanh toán điện tử

1.1.1 Khái niệm thanh toán điện tử

Theo nghĩa rộng: Thanh toán điện tử là việc thanh toán tiền thông qua

các thông điệp điện tử thay cho việc trao tay tiền mặt (Nguồn: Báo cáo quốc gia về Kỹ thuật thương mại điện tử của Bộ Thương mại)

Theo nghĩa hẹp: Thanh toán trong thương mại điện tử có thể hiểu là mua và bán trên mạng, hay mua bán thông qua các phương tiện điện tử

(Nguồn: Giáo trình thương mại điện tử căn bản – Đại học Kinh tế quốc dân)

1.1.2 Lợi ích của thanh toán điện tử

Hoàn thiện và phát triển thương mại điện tử: Xét trên nhiều phương diện, thanh toán trực tuyến là nền tảng của các hệ thống thương mại điện tử, khả năng thanh toán trực tuyến đã tạo nên sự khác biệt cơ bản giữa thương mại điện tử với các ứng dụng khác cung cấp trên Internet Do vậy, việc phát triển thanh toán trực tuyến sẽ hoàn thiện hóa thương mại điện tử theo đúng nghĩa của nó: giao dịch hoàn toàn qua mạng Một khi thanh toán trong thương mại điện tử an toàn, tiện lợi, việc phát triển thương mại trên toàn cầu là một điều tất yếu với dân số đông đảo và không ngừng tăng của mạng Internet

Tăng quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa: Thanh toán địên tử giúp thực hiện thanh toán nhanh, an toàn, đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia thanh toán, hạn chế rủi ro so với thanh toán bằng tiền mặt, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, tạo lập thói quen mới trong dân chúng về thanh toán hiện đại

Hiện đại hóa hệ thống thanh toán: Thanh toán điện tử tạo ra một loại tiền mới - tiền số hóa - không chỉ thỏa mãn các tài khoản ngân hàng mà hoàn toàn có thể dùng để mua hàng hóa thông thường Quá trình giao dịch đơn giản

và nhanh chóng, chi phí giao dịch giảm bớt đáng kể, và giao dịch sẽ trở nên

an toàn hơn

1.2 Thanh toán trực tuyến

1.2.1 Cơ sở ra đời của thanh toán trực tuyến

Từ khi ra đời, thương mại điện tử trở thành nơi trao đổi thông tin, quảng cáo sản phẩm của các doanh nghiệp trên toàn thế giới Cùng với làn sóng phát triển về công nghệ thông tin đang ngày càng lan rộng khắp toàn cầu, việc thúc đẩy, cải tiến các hình thức thương mại điện tử trở thành một xu thế tất yếu để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng Việc công nghệ hóa đời sống biến mọi giao dịch hàng ngày đều được thực hiện qua Internet

Chính vì thế, Internet với lượng dân cư ngày càng đông đảo trở thành mảnh đất màu mỡ cho các doanh nghiệp có thể tiêu thụ sản phẩm của mình một cách nhanh chóng Chính nhu cầu đó đã làm xuất hiện các giao dịch mua bán qua mạng, và điều tất yếu xảy ra là sự xuất hiện của các hình thức thanh

toán điện tử, trong đó thanh toán trực tuyến phát triển nhanh chóng để hỗ trợ cho sự phát triển ngày càng cao của thương mại điện tử

Trên thế giới, các website thương mại điện tử có khả năng thanh toán trực tuyến bằng thẻ tín dụng rất phổ biến Tại Việt Nam – với thói quen sử dụng tiền mặt cùng các giới hạn về hành lang pháp lý, về công nghệ, về sự hỗ trợ của các ngân hàng thì khái niệm thanh toán trực tuyến vẫn khá xa lạ với hầu hết mọi người

Với một món hàng lớn, cồng kềnh thì ngoài việc xem mẫu hàng trên website, khách thường đến trực tiếp nơi bán để xem tận mắt, sờ tận tay và để kiểm nghiệm độ tin tưởng đồng thời thanh toán đơn hàng ngay bằng tiền mặt Nhưng với những món hàng nhỏ – đặc biệt là các hàng hóa thuộc dạng thông tin như download bài hát, tải hình ảnh, hosting, domain thì việc khách hàng đến tận nơi mua bán là không hiệu quả về mặt kinh doanh, thời gian và cả tiền bạc cho bên mua và cả bên bán Đây chính là mảnh đất màu mỡ để thanh toán trực tuyến ra đời

1.2.2 Khái niệm thanh toán trực tuyến

Tiếp cận với khái niệm thanh toán trực tuyến, chúng ta cần hiểu rõ hơn các khái niệm về thanh toán điện tử trong thương mại truyền thống và trong thương mại điện tử ngày nay Theo Uỷ ban Châu Âu, thanh toán điện tử được hiểu là việc thực hiện các hoạt động thanh toán thông qua các phương tiện điện tử dựa trên việc xử lý truyền dữ liệu điện tử Từ định nghĩa trên, chúng ta

có thể tìm hiểu các khái niệm về thanh toán trực tuyến

Theo báo cáo quốc gia về kỹ thuật thương mại điện tử của Bộ Thương

mại (cũ) thì “Thanh toán trực tuyến là việc trả tiền và nhận tiền hàng cho các hàng hoá, dịch vụ được mua bán trên Internet thông qua các thông điệp điện

tử thay cho việc trao tay tiền mặt”

Ngoài ra cũng có những khái niệm khác về thanh toán trực tuyến như sau:

 Theo Net-builder - một công ty cung cấp các dịch vụ trực tuyến

(Nguồn: http://www.netbuilder.com.my/home/ ) thì “Thanh toán trực tuyến là giao dịch trao đổi giữa hàng và tiền theo những chuẩn nhất định thông qua các phương tiện truyền thông trực tuyến”

 Theo khái niệm BBVietnam (Nguồn: http://bbvietnam.com/) – Cộng

đồng BlackBerry Việt Nam hợp tác với VTC đưa ra: “Thanh toán trực tuyến hay còn gọi là thanh toán online là một hình thức của thanh toán điện tử có thể hiểu đơn giản là hình thức trao đổi mua bán sản phẩm, dịch vụ được thực hiện trên môi trường internet Tiền được sử dụng trong thanh toán không phải là tiền mặt”

 Theo tài liệu được đăng tải trên Docstoc (Nguồn:

http://www.docstoc.com/) của Trường Cao đẳng kinh tế đối ngoại, khái

niệm thanh toán trực tuyến: “Thanh toán trực tuyến là 1 hình thức của thanh toán điện tử, có thể hiểu là việc trả tiền và nhận tiền hàng cho các hàng hóa và dịch vụ được mua bán trên internet.”

Trong toàn bộ đề tài luận văn này định nghĩa về thanh toán trực tuyến

sẽ được hiểu theo định nghĩa trong báo cáo quốc gia về kỹ thuật thương mại điện tử của Bộ Thương mại (cũ) vì định nghĩa đã thể hiện được sự bao quát, đầy đủ về bản chất của thanh toán trực tuyến

1.2.3 Đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của thanh toán trực tuyến

a) Đặc điểm của thanh toán trực tuyến

Thanh toán không bị giới hạn bởi không gian và thời gian: Dưới góc độ của thương mại điện tử, hoạt động thanh toán trực tuyến không còn bị hạn chế trong phạm vi một quốc gia, một khu vực mà được kết nối trên phạm vi toàn cầu trong suốt 24h/ngày và 7ngày/tuần

Thanh toán với thời gian thực: thanh toán trực tuyến là hệ thống thanh toán thông qua mạng máy tính và internet đạt được tốc độ thanh toán với thời gian thực Một giao dịch thanh toán giữa người dùng và đơn vị chấp nhận thẻ

ở hai quốc gia cách xa nhau có thể thực hiện trong vài chục giây kể từ khi nhấn nút hoàn thành giao dịch

Các phương thức trong thanh toán trực tuyến đa dạng, phù hợp với nhiều nhóm khách hàng khác nhau và nhiều loại thẻ khác nhau như thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, thẻ trả trước, thẻ thông minh, tiền điện tử hay các dịch vụ thanh toán đa phương tiện khác

b) ai tr ngh a của thanh toán trực tu ến

Bằng việc ứng dụng công nghệ thông tin, internet và mạng máy tính liên ngân hàng trong kinh doanh, các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực

tuyến đã tạo được một kênh thanh toán hữu hiệu trong thương mại điện tử Qua đó các doanh nghiệp thương mại điện tử có thể dễ dàng xây dựng hoàn chỉnh một quy trình bán hàng trong thương mại điện tử Hơn thế nữa, thanh toán trực tuyến ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế số

Thanh toán trực tuyến có vai trò quan trọng đối với các hoạt động thương mại điện tử, nó được xem như điều kiện cần để thương mại điện tử có thể phát triển toàn diện Thực tế cho thấy thương mại điện tử khó có thể phát huy được hết ưu điểm của mình khi chưa có các hệ thống thanh toán trực tuyến với năng lực đủ mạnh Tốc độ phát triển của thương mại điện tử nhanh hay chậm còn phụ thuộc rất nhiều vào thanh toán trực tuyến để có thể hỗ trợ các doanh nghiệp và người tiêu dùng tận dụng tối đa lợi ích của phương thức kinh doanh này

Hơn thế nữa thanh toán trực tuyến không những được xem như một nhân tố thúc đẩy thương mại điện tử mà nó còn đóng một vai trò quan trọng trong công tác hiện đại hoá hệ thống thanh toán, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng trong ngành dịch vụ ngân hàng tài chính

Đối với nền kinh tế nói chung, thanh toán trực tuyến được xem như một kênh thanh toán quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh

tế không dùng tiền mặt Thanh toán trực tuyến sẽ góp phần làm giảm khối lượng tiền mặt trong lưu thông, giảm chi phí các khâu in ấn và phát hành tiền giấy, góp phần kiềm chế lạm phát và đáp ứng hiệu quả thanh toán trong nền kinh tế để thúc đẩy sản xuất hàng hoá và thương mại điện tử phát triển hơn

1.3 Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến

1.3.1 Phân loại nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến

Có ba loại hình nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến là nhà cung cấp trực tiếp dịch vụ thanh toán trực tuyến, nhà cung cấp trung gian dịch vụ thanh toán trực tuyến và bên thứ ba cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến

Nhà cung cấp trực tiếp dịch vụ thanh toán trực tuyến thường là các đơn

vị trực tiếp đứng ra cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến như các ngân hàng thương mại hay tổ chức tín dụng Các đơn đặt hàng đã hoàn tất sẽ được gửi từ

website người bán đến ngân hàng thông qua cổng thanh toán Payment Gateway

Nhà cung cấp trung gian dịch vụ thanh toán trực tuyến hoạt động với tư cách là một trung gian giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp trực tiếp Doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ này và phải trả một tỷ lệ chiết khấu từ 2% - 5%

Bên thứ ba cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến là một doanh nghiệp hay tổ chức chuyên chuyển quá trình thanh toán thẻ tín dụng từ đơn đặt hàng trên trang web bằng chính tài khoản của họ, khi đó việc thanh toán của khách hàng sẽ được thực hiện thông qua tài khoản của nhà cung cấp Merchant account Doanh nghiệp sẽ không cần phải quan tâm đến tính chân thực của những người sở hữu thẻ tín dụng vì các nhà cung cấp dịch vụ sẽ là những người trực tiếp bán hàng, còn người bán lúc này đã trở thành một đại lý cung cấp hàng

1.3.2 Vai trò, ý nghĩa của nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến

Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển thương mại điện tử và đẩy nhanh tiến độ triển khai đề án kinh tế không dùng tiền mặt của chính phủ Đối với một doanh nghiệp thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến được xem là một khâu then chốt nhất để có thể hoàn thiện được quá trình thương mại điện tử một cách chuyên nghiệp Với các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa thì việc tự triển khai một hệ thống thanh toán trực tuyến gần như là không thể khi họ thiếu và yếu cả về nguồn lực con người, công nghệ và ngân sách

Sự có mặt của các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến đã mở ra một hướng đi mới, một giải pháp mới cho phát triển thương mại điện tử của các doanh nghiệp Họ có thể không phải đầu tư nhiều tiền bạc và công sức nhưng vẫn có được một hệ thống thanh toán trực tuyến có năng lực, tính bảo mật và

an toàn cao

Một vai trò khác vô cùng quan trọng của các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến là một trung gian kết nối giữa các bên gồm chủ thẻ, ngân hàng phát hành thẻ, tổ chức thẻ quốc tế, đơn vị chấp nhận thẻ và ngân hàng thanh toán Nó giúp cho quá trình thanh toán diễn ra đơn giản, nhanh chóng, thuận tiện, an toàn và kinh tế

Đối với một nền kinh tế, các nhà cung cấp dich vụ thanh toán trực tuyến là một mắt xích quan trọng để tạo nên một kênh thanh toán mới tiện lợi, hợp lý và an toàn bên cạnh khối các ngân hàng tài chính, các tổ chức tín dụng… góp phần thúc đẩy nhanh quá trình hiện đại hoá nền kinh tế và tạo ra một môi trường văn minh, minh bạch trong thanh toán

1.4 Một số hình thức thanh toán trực tuyến

1.4.1 Thanh toán trực tuyến bằng các loại thẻ

Thanh toán trực tuyến bằng thẻ thanh toán là hình thức thanh toán đơn giản nhất và cũng phổ biến nhất hiện nay Các loại thẻ có thể thanh toán trực tuyến là:

 Thẻ tín dụng: là loại thẻ được sử dụng phổ biến nhất, theo đó người chủ thẻ được phép sử dụng một hạn mức tín dụng không phải trả lãi

để mua sắm hàng hoá dịch vụ tại những cơ sở kinh doanh chấp nhận loại thẻ này

 Thẻ ghi nợ: là loại thẻ có quan hệ trực tiếp và gắn liền với tài khoản tiền gửi Loại thẻ này khi được sử dụng để mua hàng hoá hay dịch

vụ, giá trị những giao dịch sẽ được khấu trừ ngay lập tức vào tài khoản của chủ thẻ thông qua những thiết bị điện tử đặt tại cửa hàng, khách sạn…đồng thời chuyển ngân ngay lập tức vào tài khoản của cửa hàng khách sạn… Thẻ ghi nợ còn hay được sử dụng để rút tiền mặt tại máy rút tiền tự động Có hai loại thẻ ghi nợ cơ bản là thẻ online và offline Thẻ online là loại thẻ mà giá trị những giao dịch được khấu trừ ngay lập tức vào tải khoản chủ thẻ Thẻ offline là loại thẻ mà giá trị những giao dịch được khấu trừ vào tài khoản chủ thẻ sau đó vài ngày

 Thẻ rút tiền mặt: là loại thẻ rút tiền tại các máy rút tiền tự động hoặc

ở ngân hàng Với chức năng chuyên biệt chỉ dùng để rút tiền, yêu cầu đặt ra đối với loại thẻ này là chủ thẻ phải ký quỹ tiền gửi vào tài khoản ngân hàng hoặc chủ thẻ được cấp tín dụng thấu chi mới được

sử dụng Thẻ rút tiền mặt có hai loại, một loại chỉ có thể rút được ở các máy ATM của ngân hàng phát hành, loại thứ hai có thể rút tiền

ở các ngân hàng khác tham gia vào liên minh thanh toán

1.4.2 Thanh toán qua séc điện tử

Séc điện tử là một phương tiện thanh toán mới kết hợp sự an toàn, tốc

độ và hiệu quả xử lý của tất cả các phương tiện nghiệp vụ điện tử Séc điện tử hoạt động như séc giấy nhưng dưới dạng điện tử thuần tuý với rất ít các bước bằng tay Séc điện tử là một công cụ thanh toán quan trọng trong việc chuyển đổi và dẫn dắt các doanh nghiệp và người tiêu dùng vào thế giới mới nổi của thương mại điện tử

Ưu điểm:

- Đỡ tốn nhiều công sức hơn gửi séc thông thường;

- Tránh gặp những trường hợp phiền phức ví dụ như khi khách hàng người mua và người bán không có cùng tài khoản tại một ngân hàng, buộc các ngân hàng phải thông qua hệ thống thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước Mỗi ngày chỉ có hai phiên thanh toán bù trừ (vào lúc 10h sáng và 15h) và việc kiểm tra séc ở Ngân hàng Nhà nước vẫn chủ yếu là thủ công Và nếu các ngân hàng phát hàng mấy chục ngàn tờ séc mỗi ngày thì việc thực hiện thanh toán bù trừ trong ngày gặp rất nhiều khó khăn;

- Thông tin của khách hàng được đăng tải ngay lập tức trên mạng và những tờ séc luôn có giá trị

Nhược điểm: Phương thức này khá phức tạp vì sau khi giao dịch trực tuyến được thực hiện người mua phải ra khỏi mạng gửi séc qua thư đến cho người bán

1.4.3 Thanh toán qua két điện tử

“Tiền điện tử” hay “két điện tử” có thể được hiểu là một két ảo, nó có thể lưu trữ rất nhiều thông tin về thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, mật khẩu, thẻ hội viên và tất cả các số thẻ hiện có của khách hàng Nó tạo thuận lợi cho khách hàng khi mua hàng trực tuyến bởi số thẻ tín dụng của khách hàng có thể được sao chép từ két điện tử và dán vào một đơn hàng trực tuyến mà không cần phải nhập số từ bàn phím Két điện tử sử dụng một phần mềm để thực hiện các bước thanh toán

1.4.4 Thanh toán qua thư điện tử

Thanh toán qua thư điện tử cho phép các cá nhân có thể sử dụng thẻ tín dụng hoặc tài khoản ngân hàng của họ để thanh toán qua thư điện tử Để thực

hiện phương pháp này người thanh toán cần cung cấp số tài khoản trực tuyến của công ty; sau đó nhấp chuột vào đường dẫn đến trang thanh toán qua thư điện tử Người gửi cần nhập các thông tin về người nhận, trị giá giao dịch, số thẻ tín dụng hay tài khoản nơi tiền được rút Sau khi người thanh toán nhập đủ tại hòm thư của mình thì người nhận sẽ nhận được thông báo tiền đã được gửi

và được cung cấp một siêu liên kết để nhận tiền

Thuận tiện của phương pháp này là người thanh toán không cần phải trực tiếp cung cấp số thẻ tín dụng của mình cho người bán hàng, vì vậy sẽ tránh được nhiều rủi ro khi thanh toán trực tuyến

1.4.5 Thanh toán ngang hàng – P2P payment

Thanh toán P2P là một trong những phương thức thanh toán trực tuyến phát triển nhanh nhất khi mà nó có khả năng chuyển khoản trực tuyến giữa hai cá nhân Người dùng có thể mở một tài khoản của một nhà cung cấp dịch

vụ kết nối với tài khoản ngân hàng Sau đó người dùng sẽ chuyển tiền vào vào tài khoản P2P và có thể thực hiện thanh toán với các cá nhân khác cũng có tài khoản ở nhà cung cấp dịch vụ đó

1.4.6 Thanh toán qua Internet Banking

Internet banking đề cập đến các dịch vụ ngân hàng được cung cấp bởi các ngân hàng qua internet Một số các dịch vụ bao gồm trả tiền hóa đơn, chuyển tiền, xem báo cáo tài khoản… Ngân hàng trên internet được thực hiện thông qua một hệ thống máy tính hoặc các thiết bị tương tự có thể kết nối với trang web ngân hàng thông qua internet Ngày nay, khách hàng có thể sử dụng ngân hàng trực tuyến trên smartphone bằng cách sử dụng wi-fi hoặc kết nối 3G

Ưu điểm:

Internet Banking có nhiều lợi thế hơn ngân hàng truyền thống là làm cho hoạt động tài khoản trở nên đơn giản và thuận tiện Internet banking cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch khác nhau khi sử dụng trang web của ngân hàng Một trong những lợi thế của ngân hàng điện tử là:

- Tài khoản ngân hàng trực tuyến là đơn giản để mở và dễ dàng để hoạt động

- Ngân hàng trên Internet khá thuận tiện khi khách hàng có thể dễ dàng thanh toán hóa đơn, chuyển tiền giữa các tài khoản mà không

cần phải ra ngân hàng cũng như không cần giữ biên nhận của tất cả hóa đơn của bạn Khách hàng có thể xem các giao dịch của mình đã từng thực hiện

- Khách hàng có thể sử dụng internet banking 24/7 và thực hiện bất

cứ nơi đâu và bất cứ khi nào, ngay cả trong đêm khi ngân hàng đóng cửa hoặc ngày lễ

- Internet banking nhanh chóng và hiệu quả Tiền được chuyển từ một tài khoản khác rất nhanh và bạn có thể quản lý nhiều tài khoản dễ dàng thông qua dịch vụ này

- Thông qua ngân hàng trực tuyến, khách hàng sẽ dễ dàng theo dõi tài khoản của mình bất kỳ lúc nào, khách hàng có thể nhận biết về bất

kỳ hoạt động gian lận hoặc mối đe dọa cho tài khoản của mình trước khi nó có thể gây ra rủi ro

Nhược điểm:

Mặc dù có rất nhiều điểm lợi thế nhưng dịch vụ này vẫn có những nhược điểm nhất định Những khó khăn của ngân hàng điện tử bao gồm:

- Sẽ là khó khăn với những người mới bắt đầu dùng đầu tiên Mặc dù

có một số trang web cung cấp bản demo về cách sử dụng dịch vụ này

- Khách hàng không có quyền truy cập vào dịch vụ ngân hàng điện tử nếu không có kết nối internet;

- An toàn giao dịch là một vấn đề lớn Thông tin tài khoản của khách hàng có thể bị tấn công bởi những người trái phép thông qua internet;

- Bảo mật mật khẩu là điều hết sức quan trọng Sau khi nhận được mật khẩu ngân hàng điện tử của mình, khách hàng nên thay đổi và ghi nhớ nếu không dễ bị lộ và sẽ bị lạm dụng bởi một người biết mật khẩu đó

- Một vấn đề khác là đôi khi trở nên khó khăn trong giao dịch của khách hàng đó là có thể do mất kết nối internet ở giữa hoặc kết nối chậm cũng sẽ khiến giao dịch không thành công

1.4.7 Thanh toán qua Mobile Banking

Mobile Banking là phương thức thanh toán thực tế và hiện đại với việc khai thác các dịch vụ của ngân hàng trên điện thoại di động thông qua phần mềm ứng dụng chuyên biệt Việc người tiêu dùng sử dụng điện thoại di động

để thực hiện các giao dịch ngân hàng (Mobile Banking) đang trở nên phổ biến tại nhiều nước Đặc biệt ở Việt Nam đang bước đầu trở thành một hình thức thanh toán tiềm năng trong tương lai

Ưu điểm:

- Đây là một kênh giao dịch thật sự thuận tiện vì tất cả các giao dịch được thực hiện trên điện thoại ở mọi lúc mọi nơi chỉ cần điện thoại

có kết nối GPRS/Wifi;

- Giảm đi chi phí lắp đặt hệ thống và phí giao dịch;

- Nhanh chóng, tiết kiệm thời gian

Nhược điểm:

- Thực hiện giao dịch với hạn mức giao dịch thấp;

- Phải cài đặt phần mềm do ngân hàng cung cấp để thực hiện giao dịch;

- Đây là một loại hình thanh toán với mức an toàn cao vì để một giao dịch qua mobile banking thành công cần bảo đảm ba yếu tố, đó là thẻ SIM điện thoại – chính là thiết bị để nhận dạng khách hàng, mật khẩu (password) do ngân hàng cung cấp mà khách phải ghi nhớ, và thẻ xác thực chứa các thông tin ngẫu nhiên ngân hàng sẽ cung cấp khi phát sinh giao dịch chuyển khoản và khách cần điền đúng thông tin được yêu cầu

1.4.8 Thanh toán qua SMS Banking

Dịch vụ SMS banking là dịch vụ cho phép khách hàng thực hiện giao dịch với ngân hàng qua tin nhắn điện thoại di động, giúp khách hàng giao dịch với ngân hàng 24h x 7 ngày bằng cách nhắn tin theo cú pháp quy định của ngân hàng

Ưu điểm:

Thực hiện giao dịch nhanh chóng, tiện lợivì có thể thực hiện giao dịch

ở mọi lức mọi nơi chỉ với chiếc điện thoại có cài GPRS/Wifi

1.4.9 Thanh toán qua cổng thanh toán trực tuyến

Cổng thanh toán điện tử, thực chất là một hệ thống phần mềm cho phép các website thương mại điện tử có thể kết nối được với các kênh thanh toán như ngân hàng, nhằm cung cấp công cụ giúp cho khách hàng, có tài khoản tín dụng hoặc các loại thẻ tín dụng có thể thực hiện các thủ tục thanh toán hàng hoá, dịch vụ ngay trên website khi mua hàng Như vậy, thay vì phải ra ngân hàng chuyển tiền hoặc nộp tiền mặt trực tiếp, thì khách hàng chỉ cần xác nhận thanh toán là xong, tiết kiệm chi phí và thời gian đi lại Cổng thanh toán điện

tử tương đương như một điểm bán hàng

1.5 Những nhân tố ảnh hưởng tới dịch vụ thanh toán trực tuyến

a) Nhân tố về mặt kinh tế

Trong môi trường hoạt động thương mại, các yếu tố kinh tế dù ở bất kỳ cấp độ nào cũng có vai trò quan trọng và quyết định hàng đầu Bởi lẽ, sự hình thành hệ thống tổ chức quản lý và các thể chế của hệ thống đó có ảnh hưởng trực tiếp và quyết định đến chiều hướng và cường độ của các hoạt động kinh

tế trong nền kinh tế nói chung và lĩnh vực hoạt động thương mại nói riêng Những yếu tố kinh tế chủ yếu có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hoạt động thanh toán trực tuyến gồm:

- Tiềm năng của nền kinh tế: Đây là yếu tố tổng quát, phản ánh các nguồn lực có thể huy động được vào phát triển nền kinh tế Yếu tố này liên quan đến các định hướng lớn về phát triển thương mại, do

đó đến phát triển thương mại điện tử và các cơ hội kinh doanh

- Tốc độ tăng trưởng kinh tế và sự thay đổi cơ cấu kinh tế của nền kinh tế quốc dân: Yếu tố này liên quan trực tiếp đến sự tăng trưởng hoặc thu hẹp quy mô phát triển cũng như cơ cấu phát triển của ngành thương mại, thể hiện ở tổng mức lưu chuyển và cơ cấu hàng

hóa lưu chuyển trên thị trường… Chính sự gia tăng quy mô và cơ cấu hàng hóa kinh doanh sẽ ảnh hưởng và làm thay đổi phương thức giao dịch kinh doanh trong đó có thanh toán trực tuyến

- Lạm phát và khả năng kiềm chế lạm phát của nền kinh tế quốc dân: Yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến xu hướng đầu tư, xu hướng tiêu dùng, đến thu nhập, tích lũy và khả năng cân đối tiền – hàng trong thương mại

- Tỷ giá hối đoái và khả năng chuyển đổi của đồng tiền: Yếu tố này chứng tỏ sự ổn định của đồng tiền nội địa cũng như việc lựa chọng ngoại tệ trong giao dịch thương mại sẽ ảnh hưởng rất lớn đến khả năng thực thi của chiến lược phát triển thương mại và thanh toán trực tuyến

- Thu nhập và phân bố của dân cư: Thu nhập là lượng tiền mà người tiêu dùng có thể thỏa mãn nhu cầu cá nhân của họ trong một khoảng thời gian nhất định Lượng tiền thu được của dân cư sẽ được trang trải cho những nhu cầu khác nhau với những tỷ lệ khác nhau, mức

độ ưu tiên khác nhau Điều này ảnh hưởng mạnh mẽ đến khả năng thanh toán tạo ra cơ sở vật chất cần thiết cho thực hiện thương mại điện tử

b) Người tiêu dùng

Người tiêu dùng là mắt xích cuối cùng tham gia trong quá trình thanh toán của một giao dịch và có vai trò quan trọng đối với việc triển khai hệ thống thanh toán trực tuyến của doanh nghiệp Những đặc điểm sau của người tiêu dùng có ảnh hưởng đến thanh toán trực tuyến như:

- Thói quen sử dụng tiền mặt: Đối với một xã hội hay một nền kinh tế

ở đó việc thanh toán bằng tiền mặt trong dân chiếm đến 90% thì việc từ bỏ thói quen tiêu dùng tiền mặt và chuyển dần sang một phương thức thanh toán khác là thanh toán điện tử và thanh toán trực tuyến sẽ rất khó khăn và đỏi hỏi nhiều nỗ lực cố gắng từ nhiều phía để thúc đẩy kinh tế không dùng tiền mặt

- Tâm lý của người tiêu dùng về rủi ro trong thanh toán trực tuyến: Hiện nay trên thực tế, mức độ rủi ro trong thanh toán trực tuyến trên toàn thế giới chỉ khoảng 2% trên tổng giá trị thanh toán và đây được xem là mức độ rủi ro có thể chấp nhận được Tuy nhiên, do việc ít

sử dụng các dịch vụ thanh toán trực tuyến dẫn đến người tiêu dùng

ít kinh nghiệm và luôn có tâm lý sợ rủi ro sẽ rơi vào mình Chính vì thế tâm lý là một rào cản lớn, có tác động không nhỏ đến hoạt động cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung ứng dịch

vụ

- Cơ cấu dân số theo độ tuổi và theo vùng địa lý của mỗi quốc gia: Trong khi thế hệ những người trẻ rất năng động, thích tiếp cận với công nghệ và những cái mới thì những người lớn tuổi thường có xu hướng bảo thủ, quen với những cái đã dùng Ngoài ra việc phân bổ dân cư giữa các vùng, cơ cấu dân số theo vùng địa lý cũng rất quan trọng, nó đo lường khả năng tiếp cận với Internet, thương mại điện

tử và thanh toán trực tuyến của người tiêu dùng

c) Các yếu tố liên quan đến hạ tầng mạng viễn thông

Các yếu tố liên quan đến hạ tầng mạng viễn thông có ảnh hưởng đến hoạt động cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến như:

- Tốc độ phát triển các dịch vụ ADSL: Sự phát triển của dịch vụ ADSL sẽ tạo ra một môi trường cạnh tranh cao, giá cả thấp và chất lượng luôn được nâng cao, cho phép người dùng tiếp cận với băng thông rộng và chi phí hợp lý

- Dung lượng kết nối internet quốc tế: Mỗi một quốc gia khi kết nối internet với quốc tế đều phải thông qua những trạm kết nối quốc tế,

và dung lượng của các tuyến cáp này cho phép các kết nối ra quốc tế thực hiện được nhanh hay chậm

- Tốc độ của hệ thống trung chuyển internet quốc gia: Cũng giống như dung lượng kết nối internet quốc tế, các hệ thống trung chuyển internet quốc gia cũng đóng vai trò quan trọng, tác động đến chất lượng các giao dịch thanh toán trực tuyến trên internet nói riêng, các giao dịch thương mại điện tử và truy cập internet nói chung

d) Các yếu tố liên quan đến hạ tầng pháp luật

Các yếu tố về hạ tầng luật pháp cho thương mại điện tử nói chung và thanh toán trực tuyến nói riêng là khung pháp lý, có tính chất định hướng, giúp cho các doanh nghiệp ứng dụng và triển khai thanh toán trực tuyến vào

trong hoạt động thương mại điện tử của mình một cách hợp pháp, có được sự cạnh tranh công bằng, lành mạnh trên thị trường

Những đặc điểm về hạ tầng luật pháp ảnh hưởng đến hoạt động cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến:

- Định hướng của Chính phủ về phát triển thanh toán trực tuyến như xây dựng kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế không dùng tiền mặt

và kế hoạch phát triển thương mại điện tử qua các giai đoạn

- Tốc độ ban hành các chính sách và văn bản quy phạm pháp luật, các nghị định, thông tư hướng dẫn việc triển khai thực thi các luật liên quan đến thanh toán trong thương mại điện tử và điều chỉnh các khía cạnh liên quan đến thương mại điện tử như Luật Giao dịch điện tử, luật Thương mại, luật Hải quan, luật Sở hữu trí tuệ, luật công nghệ thông tin

- Các chính sách hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp phát triển thương mại điện tử nói chung và thanh toán trực tuyến nói riêng trên

cơ sở hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ

1.6 Thị trường trò chơi trực tuyến

1.6.1 Khái niệm trò chơi trực tuyến

Theo từ điển Bách khoa toàn thư Wikipedia: Tr chơi trực tuyến (game online) là một dạng tr chơi được chơi thông qua mạng máy tính Mạng này hông thường là Internet hoặc các công nghệ tương đương Tu nhiên các trò chơi vẫn luôn sử dụng những công nghệ hiện hữu: trước thời internet

là modem trước thời của modem là các thiết bị đầu cuối

Theo Thông tư liên tịch của Bộ Văn hóa – Thông tin, Bộ Bưu chính Viễn thông, Bộ Công an số 60/2006/TTLT-BVHTT-BBCVT-BCA ngày 1 tháng 6 năm 2006 về quản lý trò chơi trực tuyến (từ nay gọi tắt là Thông tư

60) quy định: Tr chơi trực tuyến là tr chơi trên mạng Internet có sự tương tác giữa những người chơi với hệ thống máy chủ của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tr chơi trực tuyến và giữa người chơi với nhau

Trong Dự thảo lần thứ 7 Quy chế quản lý trò chơi trực tuyến của Thủ tướng Chính phủ do Bộ Thông tin Truyền thông soạn thảo định nghĩa về trò

chơi trực tuyến như sau: Tr chơi trực tuyến (game online) là tr chơi điện tử

trên mạng Internet có sự tương tác giữa những người chơi thông qua thiết bị đầu cuối với hệ thống máy chủ của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tr chơi

1.6.2 Phân loại trò chơi trực tuyến

Có khá nhiều cách phân loại trò chơi trực tuyến dựa trên những cơ sở

và mục đích khác nhau Một vài ba cách phân loại như sau:

a) Theo Thông tư 60

Thông tư 60 chỉ điều chỉnh những trò chơi trực tuyến có nhiều người chơi và chia thành hai loại nhỏ là trò chơi trực tuyến nhập vai và trò chơi trực tuyến thông thường

b) Theo Dự thảo lần thứ 7 Quy chế quản l tr chơi trực tuyến

Điều 13 của Dự thảo này đưa ra 3 cách phân loại căn cứ trên các tiêu chí khác nhau:

 Cách phân loại thứ nhất dựa trên loại hình trò chơi: Trò chơi trực tuyến được chia thành 2 loại như sau:

- Trò chơi trực tuyến đơn giản là trò chơi trực tuyến có nội dung kịch bản đơn giản, có sự giới hạn số lượng người chơi tham gia đồng thời một trò chơi; sự tương tác giữa các người chơi chỉ ở mức độ đơn giản theo các quy tắc đơn giản

- Trò chơi trực tuyến bình thường là những trò chơi trực tuyến còn lại (không phải đơn giản)

 Cách phân loại thứ hai dựa trên đối tượng người chơi: Được chia làm 2 loại gồm trò chơi trực tuyến chỉ dành cho người chơi từ 18 tuổi trở lên và trò chơi trực tuyến không hạn chế tuổi người chơi

 Cách phân loại thứ ba dựa trên điều kiện ưu tiên:

- Trò chơi trực tuyến được ưu tiên là trò chơi không hạn chế về độ tuổi người chơi, có nội dung kịch bản thể hiện rõ ràng mục đích giáo dục, quảng bá truyền thống lịch sử, văn hóa của dân tộc, giới thiệu đất nước, con người Việt Nam

- Trò chơi trực tuyến không được ưu tiên là các trò chơi còn lại

c) Theo cách nhìn của người chơi: Có thể nêu ra 4 loại trò chơi trực tuyến

phổ biến hiện nay là thể loại hành động, nhập vai, phiêu lưu và chiến

thuật

 MMOBA (Viết tắt của MMO Battle Arena): Tức là các trò chơi trực tuyến mô phỏng các trận chiến

 MMORTS (Viết tắt của MMO Real Time Strategy Games): Đây là thể loại game online có lối chơi chiến thuật thời gian thực

 MMOFPS (Viết tắt của MMO First Person Shooter Games): Tức là thể game online bắn súng trực tuyến

 MMOSG (Viết tắt của MMO Sports Games): Dòng game online thể thao như FIFA, PES

 MMOR (Viết tắt của MMO Racing Games): Đây là dòng game online đua xe trực tuyến

 MMORG/MMODG (Viết tắt của MMO Rythm/Music Games hoặc MMO Dancing Games): Những game online lấy đề tài về âm nhạc và

vũ đạo

 MMOMG (Viết tắt của MMO Management Games): Dòng game online thích hợp đến những game thủ muốn nâng cao kỹ năng quản lý của mình

 MMOSG (Viết tắt của MMO Social Games): Thể loại game online nhấn mạnh đến yếu tố xã hội

 MMOBBG/MMOBBRPG (Viết tắt của MMO Bulletin Board Games hay MMO Bulletin Board Role Playing Games): Đây là thể loại game online có lối chơi giống các trò chơi bảng (Board Game) tại các nước phương Tây

 MMOPG (Viết tắt của MMO Puzzle Games): Thể loại game giải đố trực tuyến

 MMOCCG (Viết tắt của MMO Collectible Card Games): Thể loại game đánh bài

 Các game online thuộc thể loại mô phỏng đời sống thực tai

 Các game online thuộc thể loại chiến thuật theo lượt

 Thể loại game online mô phỏng

1.6.3 Một số thị trường trò chơi trực tuyến tiêu biểu trên thế giới

Để có cái nhìn sâu hơn về thị trường trò chơi trực tuyến thế giới cũng như tìm hiểu sự phát triển game online ở những quốc gia không những có nền công nghiệp game phát triển mạnh mà còn có nhiều điều kiện tương đồng với Việt Nam

a) Hàn Quốc

Hàn Quốc được coi là “anh cả” trong ngành công nghiệp game online với tư cách là quốc gia đi đầu trong cả sản xuất và phát hành game Game online Hàn Quốc được biết đến với tính thích nghi cao, có khả năng gây nghiện mạnh, và đem lại lợi nhuận rất lớn Đã phổ biến rộng rãi ở Nhật Bản, Hoa Kỳ, Trung Quốc và những quốc gia châu Á khác, game online Hàn Quốc cũng đang chiếm lĩnh ngày càng nhiều thị trường ở châu Âu và Nam Mỹ Hiện nay, game online Hàn Quốc đã được xuất khẩu sang khoảng 70 quốc gia trên thế giới

Những trò chơi trực tuyến hiện đại của Hàn Quốc đã được phổ biến rộng rãi và thâm nhập ngày càng sâu vào những thị trường như Hoa Kỳ (với Maple Story), Nhật Bản (Aion), Đài Loan (Kart Rider) Trò chơi trực tuyến Hàn Quốc cũng nhận được sự ưa thích rộng rãi ở Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, và Châu Âu

Thị trường game online của Hàn Quốc phát triển 20% mỗi năm trong những năm gần đây Trong năm 2008, thị trường này thu được 2,6 nghìn tỉ won và 1 tỉ USD là doanh thu nước ngoài Con số đó đã tăng lên thành 1,5 tỷ vào năm 2009 Theo hãng Shinhan Investment, tính chung thị trường game online Hàn Quốc năm 2010 tăng trưởng lên 4,14 nghìn tỷ won, tương đương 3,19 tỷ USD, tăng 21% so với giá trị năm 2009 là 3,42 nghìn tỷ won (2,63 tỷ USD)

Có thể nói chính những chính sách của chính phủ Hàn Quốc đã khuyến khích sự phát triển của ngành công nghiệp game online vừa như một ngành kinh tế thế mạnh vừa như một chuẩn mực văn hóa, qua đó thiết lập những mối quan hệ giữa game online và xã hội Hàn Quốc Đó chính là cách mà ngành

công nghiệp game online của Hàn Quốc trở thành những người dẫn đầu trên thị trường trò chơi trực tuyến toàn cầu

b) Trung Quốc

Sự kiện đánh dấu sự ra đời của ngành công nghiệp trò chơi trực tuyến Trung Quốc là việc Chen Tianqiao, người thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn giải trí tương tác Shanda, được nhượng quyền game “Legend” với 300.000 đô la Mỹ từ hãng phát triển game online Hàn Quốc Wemade (1999)

Đến năm 2003, Trung Quốc có game online đầu tiên Từ đó đến nay, dưới sự trợ giúp về mặt chính sách của chính phủ, các công ty game Trung Quốc lần lượt đánh bại các đối thủ ngoài nước

Đến cuối năm 2009, thị trường game online Trung Quốc đạt doanh thu 25,8 tỷ Nhân Dân tệ, theo báo cáo về thị trường game online năm 2009 được

Bộ Văn Hóa Trung Quốc phát hành: Về lượng người chơi, năm 2009, Trung Quốc có khoảng 68 triệu người chơi game online Dự báo con số này có thể đạt tới 141 triệu người vào năm 2014

Không chỉ thành công ở thị trường trong nước, những năm gần đây, việc xuất khẩu các trò chơi trực tuyến của Trung Quốc cũng có những bước phát triển rõ rệt, chinh phục được cả những thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc, và đang có tham vọng xâm chiếm thị trường các nước phương Tây

Theo báo cáo của PriceWaterhouseCoopers (PWC), tính cho tới giữa năm 2010, Trung Quốc đã được coi là thị trường trò chơi trực tuyến lớn nhất thế giới, đóng góp 1/3 tổng doanh thu của thị trường thế giới trong năm 2009 hay 56% của châu Á - Thái Bình Dương

Đến nay có thể khẳng định Trung Quốc là một cường quốc game online của châu Á và chính phủ nước này cũng đang vạch ra cho lĩnh vực này những bước đi rất thành công, khiến cho nhiều quốc gia khác trong khu vực phải nể phục

1.6.4 Đặc điểm thị trường trò chơi trực tuyến

Thị trường trò chơi trực tuyến là nơi phát hành các trò chơi trực tuyến, nơi diễn ra sự mua bán, trao đổi thẻ game, vật phẩm ảo (game items), tài khoản game (game accounts) … giữa người chơi với nhà phát hành và giữa người chơi với nhau

a) Một số khái niệm

 Nhà phát hành trò chơi trực tuyến

Nhà phát hành trò chơi trực tuyến là đơn vị cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến từ tay các nhà sản xuất đến tay những người tiêu dùng thông qua việc duy trì các cụm máy chủ Công việc của các nhà phát hành trò chơi trực tuyến bắt đầu từ việc khảo sát thị trường, lựa chọn trò chơi trực tuyến phù hợp với sở thích, thị hiếu của khách hàng cũng như điều kiện của công ty, đàm phán và mua bản quyền phát hành trò chơi trực tuyến, quảng cáo, chạy thử trò chơi trực tuyến với một nhóm các đối tượng (có thể chạy thử 1 hoặc nhiều lần), chính thức phát hành trò chơi trực tuyến rộng rãi, thương mại hóa trò chơi trực tuyến, dịch vụ hậu mãi và chăm sóc khách hàng, các hoạt động PR

 Nhà phát triển trò chơi trực tuyến

Nhà phát triển trò chơi trực tuyến là đơn vị thực hiện công việc nghiên cứu, đưa ra giải pháp nhằm phát triển hoặc sáng tạo ra trò chơi trực tuyến mới

và được thương mại hóa trên thị trường

Điều đó có nghĩa các nhà phát triển chính là người sản xuất ra hàng hóa

là trò chơi trực tuyến và được đưa tới tay khách hàng thông qua các nhà phát hành

Trong một số trường hợp, nhà phát hành và phát triển là một Trong công ty phát hành có bộ phận phát triển trò chơi trực tuyến, và ngược lại trong công ty phát triển có bộ phận phát hành trò chơi trực tuyến Tính chuyên môn hóa của thị trường trong những trường hợp như vậy thường không cao

b) Số lượng khách hàng

Việc tìm hiểu để có những số liệu chính xác về số lượng người chơi trò chơi trực tuyến không chỉ giúp nắm được thực trạng của thị trường trò chơi trực tuyến nước nhà mà còn là công cụ giúp các công ty phát hành trò chơi trực tuyến xác định được đối tượng khách hàng mục tiêu cũng như giúp các

cơ quan quản lý Nhà nước đề ra những chính sách quản lý phù hợp với từng đối tượng

Theo hội thảo bàn về vấn đề quản lý trò chơi thực tuyến do Bộ Thông tin và Truyền thông (Bộ TT&TT) tổ chức ngày 03/07/2013, thị trường trò chơi trực tuyến Việt Nam cũng đã xây dựng được cộng đồng khá hùng hậu

với hơn 20 triệu khách hàng (Nguồn: http://gosu.vn/)

Theo khảo sát của Google tháng 9/2013, số lượng người sử dụng smartphone ở Việt Nam là khoảng 17 triệu người, trong đó có 31% sử dụng

để chơi trò chơi trực tuyến (Nguồn : http://vtcgame.vn/)

1.6.5 Cơ chế quản lý Nhà nước về trò chơi trực tuyến

a) Cơ quan quản lý cấp Trung ương

 Cơ quan thẩm định điều kiện kỹ thuật, nghiệp vụ

Theo thông tư 60, Bộ Thông tin Truyền thông chủ trì, phối hợp với Bộ Công an là những cơ quan đảm trách nhiệm vụ tiến hành kiểm tra thực tế triển khai hệ thống thiết bị và phương án kỹ thuật, nghiệp vụ của doanh nghiệp khi doanh nghiệp đăng ký xin cấp phép phát hành game online

Trường hợp doanh nghiệp đáp ứng đủ các điều kiện cung cấp dịch vụ quy định tại Khoản I, Điều 7 thông tư 60, Bộ Thông tin Truyền thông sẽ có văn bản xác nhận việc đáp ứng các điều kiện kỹ thuật, nghiệp vụ

 Cơ quan kiểm duyệt nội dung kịch bản trò chơi trực tuyến

Khoản 2, điều 6, Thông tư 60 quy định: Bộ Văn hóa Thông tin là cơ quan tiếp nhận hồ sơ thẩm định và phê duyệt nội dung kịch bản của các trò chơi trực tuyến Sau khi tách, sáp nhập một số Bộ, hiện nay hoạt động kiểm duyệt nội dung kịch bản trò chơi trực tuyến được quy về một mối là Bộ Thông tin Truyền thông

b) Cơ quan quản lý cấp địa phương

Cơ quan quản lý dịch vụ thị trường trò chơi trực tuyến ở địa phương là

Sở Thông tin Truyền thông tỉnh (thành phố) trực thuộc Trung ương Tuy nhiên, hoạt động quản lý Nhà nước với thị trường trò chơi trực tuyến ở cấp Sở còn có nhiều bất cập Vai trò của các Sở này với thị trường game online có vẻ như là “hữu danh vô thực” Trong khi quản lý đại lý internet là trách nhiệm của UBND cấp quận, huyện, còn quản lý hoạt động phát hành trò chơi trực

tuyến lại là trách nhiệm của cấp Bộ Thông tin Truyền thông, các Sở Thông tin Truyền thông dường như đang lúng túng về vai trò của mình trong hoạt động quản lý game online

1.6.6 Khả năng tăng trưởng của thị trường trò chơi dịch vụ trực tuyến

Theo mẫu báo cáo chuẩn 2012 về nghiên cứu thị trường trò chơi trực tuyến có tên DFC - Niko Emerging Markets, Việt Nam là 1 trong 10 quốc gia

có tốc độ phát triển về thị trường trò chơi trực tuyến lớn nhất thế giới

Năm 2012 Việt Nam đang có khoảng 165 triệu thuê bao di động, mỗi người dân sở hữu hơn 1,5 thuê bao, tỷ lệ tăng trưởng lên đến 183% Hơn nữa, với tốc độ bùng nổ mạnh smartphone, dự đoán từ năm 2013 - 2015, smartphone sẽ áp đảo so với điện thoại truyền thống, 42% người sử dụng Việt Nam muốn thay đổi sang smartphone, theo số liệu của Ericsson.Với số lượng người sử dụng điện thoại di động còn nhiều hơn cả số lượng người sử dụng internet, cộng thêm việc dân số trẻ, thì thị trường nội dung số dành cho thiết

bị di động là một thị trường cực kỳ tiềm năng (Nguồn: http://infoq.vn/)

Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp trò chơi trực tuyến và nội dung số đã phát triển với tốc độ rất nhanh Số lượng các doanh nghiệp phát hành trò chơi trực tuyến tại Việt Nam tuy chưa nhiều nhưng với doanh số lớn và tăng trưởng nhanh đã góp phần quan trọng vào sự phát triển doanh thu của ngành công nghiệp nội dung số: tăng trung bình khoảng 45%/năm

(Nguồn: Bộ Thông tin và tru ền thông)

Cũng theo báo cáo của Bộ thông tin và truyền thông về quy mô thị trường, doanh thu của thị trường trò chơi trực tuyến Việt Nam trong năm

2013 khoảng 5.000 tỷ đồng Doanh thu trong mảng trò chơi trực tuyến trên thiết bị di động khoảng 1.000 tỷ đồng Doanh thu gián tiếp từ thị trường này lên đến 20.000 tỷ đồng Việt Nam trở thành thị trường trò chơi trực tuyến lớn nhất khu vực Đông Nam Á và trở thành 1 trong 10 thị trường game online có tốc độ phát triển nhanh nhất thế giới

Thị trường trò chơi trực tuyến Việt Nam được đánh giá là có tiềm năng rất lớn Theo Pearl Research, công ty tư vấn kinh doanh về thị trường công nghệ và Internet, có trụ sở tại bang California, Mỹ thì Việt Nam và Ấn Độ là

2 quốc gia có tốc độ phát triển nhanh trong thị trường giải trí số hóa và trò chơi trực tuyến, với dự đoán số người chơi trò chơi trực tuyến sẽ lên tới 25 triệu người năm 2015 bởi mức thu nhập tăng cao, số máy tính ngày càng

nhiều, hệ số truy cập Internet cũng tăng và có đông thanh niên, những người

luôn chủ động tìm kiếm những hình thức giải trí mới (Nguồn: Vinagame)

Những con số này chứng tỏ thị trường trò chơi trực tuyến thực sự hứa hẹn nhiều tiềm năng tăng trưởng

1.7 Mô hình dịch vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến

Mô hình thanh toán được thể hiện qua hình 1.1:

Hình 1.1: Mô hình giao dịch qua hệ thống thanh toán trực tuyến

Dịch vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến là dịch vụ thanh toán trực tuyến sử dụng các loại thẻ cào, tin nhắn SMS, ví điện tử… cho phép người mua thanh toán, chuyển đổi từ nhiều nguồn khác nhau để nhận được một lượng tiền tương ứng trong tài khoản của mình trong các trò chơi trực tuyếnđể thanh toán trực tuyến chung cho các sản phẩm, dịch vụ các sản phẩm dịch vụ hợp tác khác

 Thanh toán

Khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán trực tuyến có thể thanh toán:

- Dịch vụ tại Nội dung số;

- Dịch vụ tại Game;

- Dịch vụ tại Thương mại điện tử;

- Nhận từ một hoặc nhiều tài khoản khác nhau;

- Nạp từ tài khoản ngân hàng;

- Nạp tiền từ quầy giao dịch viễn thông;

- Các hình thức khác

CHƯƠNG II PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG DỊCH VỤ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN CHO CÁC NHÀ CUNG CẤP TRÒ

CHƠI TRỰC TUYẾN

Trong những năm trở lại đây khi mà internet đã quá phổ biến và quen thuộc với người dân Việt Nam thì việc phát triển của công nghệ thông tin và thương mại điện tử tại việt Nam dường như là một điều tất yếu Đi đôi với sự phát triển của thương mại điện tử là sự nở rộ của các hình thức thanh toán trực tuyến Tuy nhiên với một nước mới phát triển và quy mô phát triển chưa lớn thì các hình thức thanh toán trực tuyến tại Việt Nam còn có rất nhiều bất cập

Tại Việt Nam với một nền kinh tế mới phát triển hệ thống quản lý, thanh toán còn non kém cộng thêm với thói quen của người tiêu dùng sử dụng tiền mặt trong thanh toán thì việc thanh toán trực tuyến còn gặp khá nhiều khó

khăn

2.1 Tổng quan về thị trường trò chơi trực tuyến ở Việt Nam

Chơi các trò chơi trực tuyến có lẽ đã trở thành một trong những trò giải trí phổ biến nhất trong giới học sinh, sinh viên, và cả nhiều cán bộ văn phòng

Sự phát triển mạnh mẽ của internet cũng như công nghệ di động tại Việt Nam trong những năm vừa qua càng làm cho trò chơi trực tuyến ngày một nở rộ, và làm cho nó trở thành trò giải trí không thể thiếu của nhiều người

Tuy nhiên, thị trường trò chơi trực tuyến Việt Nam cũng đang đứng trước những thách thức không nhỏ:

- Thứ nhất, hầu hết các trò chơi đang phát hành đều là các trò chơi nhập khẩu từ nước ngoài, nhất là từ Trung Quốc và Hàn Quốc Doanh thu của nhà phát hành vì thế đều phải chia sẻ cho đối tác nước ngoài Hơn nữa, vì là các trò chơi nhập ngoại nên nội dung chưa hẳn đã phù hợp với văn hóa Việt Nam Cũng vì thế mà nhiều ý kiến còn quan ngại rằng Việt Nam chưa thực sự có một ngành công nghiệp trò chơi trực tuyến đúng nghĩa

- Thứ hai, sự khốc liệt trong kinh doanh trò chơi trực tuyến đã thực sự bắt đầu mà điển hình là việc không phải tất cả các trò chơi trực tuyến nhập về đều phát hành thành công

- Thứ ba là sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực Số lượng nhân lực có chất lượng làm trong lĩnh vực gia công phát triển trò chơi trực tuyến chưa nhiều Đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc các nhà cung cấp cứ phải đi nhập trò chơi trực tuyến ngoại mà chưa có được những trò chơi trực tuyến thuần Việt có chất lượng

- Thứ tư là sự bất cập trong quản lý nhà nước và sự thiếu hụt các văn bản pháp lý điểu chỉnh thị trường trò chơi trực tuyến Việt Nam

2.1.1 Lịch sử của trò chơi trực tuyến

Dưới đây là những mốc quan trọng đánh dấu sự thâm nhập và phát triển trò chơi trực tuyến tại Việt Nam:

 Tháng 06/2003 - dịch vụ ADSL đầu tiên ra đời: Sự kiện đáng chú ý đầu tiên trong quá trình phát triển của trò chơi trực tuyến tại Việt Nam lại không phải là một sự kiện của ngành công nghiệp trò chơi trực tuyến Dịch vụ ADSL đầu tiên được cung cấp vào tháng 06/2003 xứng đáng là mốc thời gian đầu tiên được nhắc đến Việc dịch vụ ADSL phát triển mạnh mẽ với giá thành ngày càng hạ đã là một tiền đề quan trọng để trò chơi trực tuyến phát triển mạnh mẽ như ngày hôm nay

 Năm 2003 - MU " bản lậu" hoành hành: Được biết tới như trò chơi trực tuyến đầu tiên về Việt Nam phục vụ người chơi nước nhà, MU online phát triển và tạo ra “cơn sốt” trò chơi trực tuyến lúc bấy giờ

 Tháng 01/2004 - Gunbound ra đời: Gunbound là sản phẩm bắn súng theo lượt trực tuyến của nhà phát hành Asiasoft, là trò chơi trực tuyến chính thức đầu tiên có mặt tại thị trường Việt Nam Với đồ họa đẹp và gameplay gần như hoàn hảo, trò chơi đã nhanh chóng chinh phục đa phần người chơi Có thể nói rằng Gunbound đã giành được những thành công lớn trong việc định hình và giới thiệu khái niệm "game online chính thức" tại Việt Nam

 Đầu năm 2005 – Võ Lâm Truyền Kỳ ra mắt người chơi: Võ Lâm Truyền Kỳ với cấu hình nhẹ, đồ họa dễ nhìn, lối chơi hấp dẫn đã nhanh chóng vươn mình trở thành trò chơi trực tuyến số một Việt Nam suốt một thời gian dài

 Tháng 06/2005 - game 3D đầu tiên tại Việt Nam ra đời PTV (Priston Tale) chính thức được phát hành tại Việt Nam bởi FPT Online Sản

phẩm đầu tay này bị đánh giá thấp bởi lối chơi chưa thu hút, đồ họa 3D nhưng chưa thực sự đẹp mắt Tiếp theo đó là hàng loạt các trò chơi được nhà phát hành đưa vào Việt Nam như Audition của VTC Game,

TS online của Asiasoft, rồi việc xử lý MU lậu và đưa bản MU chính thức được phát hành tại Việt Nam

 Cuối tháng 09/2005 - Xã hội phản đối các trò chơi trực tuyến: Từ tháng 9/2005, loạt bài "Tệ nạn game online" với hơn 1000 bài báo trên khắp các mặt báo đã mở đầu cho làn sóng phản đối thậm chí là "bài trừ" trò chơi trực tuyến Có thể nói, tại thời điểm này trong mắt đa phần các bậc phụ huynh cũng như xã hội, trò chơi trực tuyến là một tệ nạn Đây có thể nói là giai đoạn khó khăn nhất của những trò chơi trực tuyến tại Việt Nam

 Tháng 06/2006 - Thông tư 60 ra đời: Thông tư 60 với tư cách là văn bản pháp luật cao nhất điều chỉnh hoạt động của thị trường trò chơi trực tuyến tại Việt Nam đã đánh dấu một bước phát triển mới trong hoạt động quản lý trò chơi trực tuyến

 Tháng 10/2006 – Trò chơi trực tuyến đầu tiên đóng cửa: Nạn nhân đầu tiên của cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thị trường Việt Nam là trò chơi

“Con đường đế vương” – trò chơi gốc có tên Risk Your Life Đây là một lời cảnh báo cho các nhà phát hành trò chơi trực tuyến tại Việt Nam về vấn đề lựa chọn và cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến sao cho phù hợp

 Cuối 2006 - Cộng đồng người chơi các trò chơi trực tuyến bước đầu được hình thành có tổ chức: Các nhà phát hành không còn chỉ tập trung vào việc phát triển các hình thức chơi mà mà đã chuyển sang một giai đoạn không kém phần quan trọng đó là tổ chức các sự kiện, thực hiện các chiến lược PR Xuất hiện các cuộc thi như Miss Audition, các giải đầu lớn như Thiên hạ đệ nhất bang của võ lâm truyền kỳ, các buổi offline giữa những người chơi và các nhà phát hành làm cho cộng đồng những người chơi các trò chơi trực tuyến đã bước đầu được hình thành

có tổ chức

 Năm 2008 - năm của các trò chơi trên website (web game) và trò chơi 2D: Mặc dù xu thế trên thế giới dần chuyển sang các trò chơi có đồ họa đẹp yêu cầu cấu hình cao như trò chơi 3D, tuy nhiên ở Việt Nam các

trò chơi 3D được phát hành gần như thất bại hoàn toàn và phải đóng cửa trò chơi Đầu năm 2008 cũng là năm mà giải đấu thể thao điện tử VEC chính thức chào đời Với khởi điểm là giải đấu dành riêng cho sản phẩm CrossFire, sau 2 năm phát triển, VEC đã trở thành giải đấu thể thao điện tử lớn nhất Việt Nam Sự ra đời của VEC cũng minh chứng cho "tiềm năng" thi đấu của các trò chơi trực tuyến - thể loại mà trước

đó theo nhiều người chơi chỉ nhằm mục đích giải trí Năm 2008 còn chứng kiến sự phát triển như vũ bão của các trò chơi trực tuyến thể loại bắn súng góc nhìn người thứ nhất (MMOFPS) với 3 trò chơi là Special Force, Cross Fire, Sudden Attack của 3 nhà phát hành lớn Việt Nam là VinaGame, VTC Game, FPT Online Thế nhưng với lượng người chơi

ít, doanh số thấp thậm chí cả việc để hack tràn lan là nguyên nhân dẫn tới “thảm họa” đóng cửa của 3 trò chơi đình đám này Đây là bài học đắt giá cho các nhà phát hành trong nước về chuyện thị hiếu người chơi

ở Việt Nam Thay thế vào đó, webgame dần chiếm xu thế với tính năng vượt trội, người chơi không cần cài đặt và có thể chơi ở bất cứ đâu Một số web game, trò chơi thể thao bắt đầu xuất hiện, làm quen với người chơi Việt Nam và có chỗ đứng trong cộng đồng người chơi

 Tháng 08/2009 – Trò chơi trực tuyến “Thuận thiên kiếm” chào đời: Giành được quá nhiều mối quan tâm từ phía người chơi ngay từ khi dự

án được thành lập, cuối cùng trò chơi trực tuyến đầu tiên có công sức của người Việt xây dựng đã ra đời Thậm chí trong nhiều giờ đồng hồ đầu tiên, thế giới Thuận thiên kiếm còn quá tải tài khoản đăng nhập Có thể nói Thuận thiên kiếm chính là bước đi đầu tiên của các nhà phát triển trò chơi Việt Nam trong quá trình hội nhập với thế giới Tuy nhiên, còn quá nhiều điều khiến người chơi Việt chưa hài long về trò chơi trực tuyến này

 Tháng 10/2009 – Trò chơi trực tuyến “Kiếm thế” trình làng: Được coi

là phiên bản 2D cuối cùng và hoàn hảo nhất của dòng trò chơi trực tuyến 2D đã làm nên danh tiếng của Vinagame – Nhà phát hành lớn nhất Việt Nam, Kiếm thế đã chính thức ra mắt người chơi sau một thời gian ngắn thử nghiệm như là phiên bản thay thế cho một Võ lâm truyền

kì đã già cỗi Với chiến lược marketing đúng đắn, mạnh mẽ cộng thêm sức hút của trò chơi, Kiếm thế đã nhanh chóng thu được thành công to

lớn và được cho là một trong những trò chơi trực tuyến có nhiều người chơi nhất Việt Nam

 Bước sang năm 2010, thị trường trò chơi trực tuyến tại Việt Nam đứng trước nhiều biến động lớn:

- Nhiều trò chơi được đánh giá cao trên thế giới sẽ được các nhà phát hành đưa về Việt Nam;

- Trò chơi trực tuyến và những tác động của nó tới người chơi trở thành một vấn đề nóng hổi trên nhiều diễn đàn;

- Bộ Thông tin truyền thông tỏ ra quyết tâm trong việc xiết chặt quản lý trò chơi trực tuyến và đưa ra lấy ý kiến cho Dự thảo quy định quản lý trò chơi trực tuyến của Thủ tướng Chính phủ

Tất cả những vấn đề đó hứa hẹn sẽ tạo nên một thị trường trò chơi trực tuyến sôi động trong năm 2010 và cả những năm tiếp theo

2.1.2 Đối tượng người sử dụng các trò chơi trực tuyến ở Việt Nam

Một đặc điểm dễ thấy là hiện nay, trò chơi trực tuyến đã trở thành hình thức giải trí phổ cập nhất đối với giới trẻ, đặc biệt là ở lứa tuổi học sinh, sinh viên Qua trò chơi trực tuyến, người chơi có thể giao lưu, gặp gỡ, trò chuyện

và thậm chí là trở thành bạn thân với nhau

Theo đề tài “Khảo sát xã hội về dịch vụ tr chơi trực tuyến ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế” của Viện Xã hội học (Viện khoa học xã hội

Việt Nam) do TS Trịnh Hòa Bình làm chủ nhiệm, 2/3 đối tượng sử dụng các trò chơi trực tuyến đang đi học Bản báo cáo chỉ ra rằng tỷ lệ người chơi nhiều nhất tập trung vào các đối tượng từ 16 -20 tuổi (chiếm 42,1%), các lứa tuổi khác đều dưới 30% nghĩa là đã là đã có khả năng nhận thức đầy đủ về hành vi của mình Những người chơi đa số là những người có trình độ, từ cao đẳng đến đại học trở lên, nhóm này chiếm tới 30,1%, các nhóm trình độ khác chiếm dưới 20% Người chơi hầu hết còn độc thân chiếm 78,3% Tỷ lệ nữ giới có chơi các trò chơi trực tuyến cũng rất cao cụ thể trong độ tuổi 10 – 30, nam chiếm 59.5%, nữ chiếm 40.5% Đặc biệt, đối tượng ngồi trên ghế nhà trường chơi trò chơi trực tuyến chiếm đến hai phần ba (71,7%), tiếp đến là nhóm nhân viên văn phòng (6,5%), nghề tự do (5,2%), buôn bán dịch vụ (3,9%), cán bộ nhà nước (3,5%), thất nghiệp/ở nhà/nội trợ (3,0%), công nhân (3,1%)

Ngoài ra, những người chơi trò chơi trực tuyến không có thu nhập hoặc thu nhập không cao, bởi phần lớn rơi vào đối tượng học sinh, sinh viên

Kết quả khảo sát trên được Viện Xã hội học (Viện khoa học xã hội Việt Nam) công bố ngày 19/10/2010, từ đó đến nay chưa có một văn bản cụ thể nào hoặc một cuộc khảo sát nào về đối tượng người sử dụng các trò chơi trực

tuyến ở Việt Nam được công bố

2.1.3 Thị hiếu của người sử dụng các trò chơi trực tuyến ở Việt Nam

Trong thị trường trò chơi trực tuyến tại Việt Nam có khá nhiều trò chơi Dưới đây là bản danh sách các trò chơi trực tuyến được cộng đồng đánh giá cao bởi nó có cốt truyện hấp dẫn, hình ảnh đồ họa đẹp, cuốn hút người chơi Danh sách được sắp xếp theo thứ tự trò chơi trực tuyến có lượt bình trọn từ cao xuống thấp

Bảng 2.1: Bảng danh sách các trò chơi trực tuyến có số lượng người chơi

1 Đột kích MMOFPS VTC Game Hàn Quốc

2 Gunny Online Webgame VNG Trung Quốc

3 Kiếm thế MMORPG VNG Trung Quốc

4 Thiên long bát bộ MMORPG FPT Online Trung Quốc

5 Liên minh huyền thoại MOBA Garena Mỹ

6 Audition Casual game VTC Game Hàn Quốc

7 Võ lâm chi mộng Webgame VNG Trung Quốc

8 Độc cô cửu kiếm MMORPG Soha Game Trung Quốc

9 Độc cô cầu bại MMORPG VTC Game Trung Quốc