TpyAH HH-Tấ XIIM.. &.B CoiiOÆbcKKft.[r]
Trang 1T Ồ N G H Ợ P M Ộ T SỐ C H Ấ T MÀU A Z O R E Z O C X I N
NGUYỄN THI HUỆ, vil IIÔNG -QÜÂN
D a y c b ấ t m à u a z o re z o c x in th u ộ c lo ại c h ắ t m à u m à tr o n g phán l ử cỏ c h ứ a
n h ó m h i d r o x í ò v ị t r í o c to d ố i v ộ i n h ó m trzó, d o đ ó c h ù n g cỏ thè th a m g ia l ạ o
p h ử c TỚI io n k im lo ạ i :
C ~ /~ N “X n ■,<£> — N=N - \ I ) +
M ặt k h á c , tr o n g d ã y D ày c ó Ir io x ia z o b e n z e n là m ộ t th u ố c Ih ử h ữ u c ơ k h á ỉ ỷ
t h ủ [1] m à cảc đ ẫ n x u á t th ế X ờ v ị !rí p a r a đ ố i v ở i n h ó m h ịd r o x i ở h ạ p p h à n ,
đ ia z o CÒĨ1 ít d ư ợ c n g h iè n c ứ u :
N X
Đ ễ g ố p p h ầ n n g h iê n c ử ú dẵy c b ẵ t m àu àz o re z o c x in , trư ở c hẾt c h ú n g tôi liro
đ i ề u k iệ n tb io h b ợ p đ ề đ iề u clíế b e n z e n a z o re z o c x in l ầ c h ẵ t m à u đ ơ n g iả n n h á t
P h ư ơ n g p h á p đ iẽ u chẾ th ự ờ n g d ù n g l à đ iaz o h ỏ a rồ i s a u đ ò g h é p đ ô i Do b a i
n lỉốrn h iđ ro x i trong p hản tử rezo cx in cỏ s ự phân b ố m e ta nón phản ứ n g gh ép đ ồ i
c ủ » m u ố i d ia z o n i v ử i re o c x in ia ô ii íạ o n ê n m ộ t h ỏ n h ợ p g ồm m o n o a z o b is a z o
▼à có th ề c ổ cỗ t r ia z n ( t r o n g đ ỏ bisazo bao gồm h ai đ ồ n g p h à n 2,4 — v à 1,6 — )
v ớ i tỷ lệ k h á c n h a u tủ y th u ộ c T ả o đ iẽ u k iệ u p h ả n ứ ng
M o n o s z o b e n z e n r e z o c x in đ ã ă irợ c đ iề n c h ế tử làu n h irn g t r o n g c á c tài
l i ệ u đ ề u kbÔ R gđè c ậ p đ ể n vẩn đ è tác h s ă n phăm tin h k b iẽ l D o đ ỏ ch ù n g lôi đ ặ t c h o
m ỉivh n h iệ m vụ đ iề u c h í s â n p h ằ m t in h th iế t, T r ư ớ c b ễt, c h ú r.g tó i liến h à n ỉ v đ i ề u
c b ẽ m o n o a z o b e n z e n re Z G ç x in tb e u lài l i ệ u |2 ] b ằ n g cá ch đ ú iz o hóa a n iỊin , r ô i g h é p
đ ỏ i 'v ố i re z o c x in ờ pH = 8 ,— 8,5, v à n h iệ t đ ộ 0 — õ °c Q ua k ế t q u ả p h à n tíe h
n g u y ê n tố c h o tb ồ y h ồ m lư ọ n g n i t o tro n g sồ n p h ẫ m p h ẳ n ứ n g c a o h ơ n Ib e o lý
t h u y ế t K ièm t r a b ằ n g s ắ c kỹ g iẫ y c ũ n g c h o Ih ỗ y , n g o à i s ả n p h ầ m c h ín h m o n o » -
z o , c ò n có là n cố c đ ò n g p h à n 2,4 — v ồ 4,6 — b is a z o Q u a n b iề u lẫ n lin h ch ế , c ìiú n g
t ồ i đ ã th u đ ư ợ c m ộ t c h ấ t c ó m à u đ ô n h * t, n ỏ c g c h ả y à 160— 161°c, có k ế t q u ả
p h â n iie h n g u y ên tố n ằ m tro iìg v ù n g s a i s ố c h o p h é p , k h i c h ạ y s ắ c ký g iẵ y ch i
c ỏ n m ộ t vệt vỏ'i R f == 0,59 Đề tă n g đ ộ tin h k h iế t cù a s ả n p h ẫ m , ch ú n g tố i tiế n
h à n h p h ả n ứ n g g h é p (lôi tr o n g m ỏi t r ư ờ n g a x ít y ễ u p H = 5,5 — 6,5 Tà tro n g m ỏ i
tr ư ờ n g p H == 5,5 — 6,5 Tới s ự có m ặ t củ a io n AI3+ H iệ u s u ẵ t p b ả n ứ n g đ ư ợ c đẫm
r a ả b ả n g 1
Trang 2Môi I r ttớ n g p h ằ n ứ n g g b é p đ ỏ i
p H = 8 - 8 5 pH = 5,5 —6,5 pH = 5,5 —6,Õ/A13+
i r r n j lỉĩự ọ i ỉ i Ị a p h à n ứ n g g h é p dồ; iả a s i t y ế ạ thi h iệ u s o á t tu y c ò
m a u n ư a s o n * ' d a GÓ' đ ậ c h ọ n lọ c c a o Qơn a ô n sàn p ỉiầ tn ;(ịnj1 k h i ế t h ơ n Sâni'
p b ấ iiu Mi0 s.au m ộ t lẫn t i n h chế
đ ã đạSt đ irợ c đ ộ tin h k h i ế t cần
K<iú m i l l : ; r rrjV th ự
t h ấ p h ơ n , 30 á
đ ã rĩ ạ ỉ í đ trợ c đ ỏ tin h k h i ế t c â n
tịiiế ! C ũng t r o n g m ỏi t r ư ờ n g
a xil }v ếu , nhiiiag n ếu cỏ m ặ t của
io n Ai i3+ th ì h i ệ u x ú ẫ t p h a n ứ o g
ìạ i iụwo h ơ n , t h e o c jiú n g ' tô i có
th ề Iồà k hi ‘CÓ tnật AI8+ , nỉỉórn
hiđ rO ĩx i tr o n g r e z o c x in bị p h ả n !
c ự c vvà v ì v ậ y là m t h ụ ậ t i lợ i ,
h ợ p ' c h o p h ẵ n ửxig g b ẻ p đ ô i !
t ỷ iệ im o l Ạ l3+— r e z o c x i n th íc h í
l i ợ p n liấ t c h ò p h ẳ n l ĩ a g g b é p 1
đ ổ i làà 1 : í (h ìn h v ẽ 1)
tfiru ĩvSf ( % )
[ r c s o r s in ữ í] (m o t)
HO-= N ~ C 8H r>
H ìn h 1
W goả.i v iệ c n p h iô n c ứ u lô n g b ợ p in o a o a z o , c h ú n g tôi c ũ n g tiế n h à n h l ô n g
liợ p <2.4 — fais (hen/cM jazo) - r re z o c x in (2,1 - b is BAR) 4 9 — b is (ije n z e n a z o ) —
re z o c u in <'1,6 — b is B A R ):
I N = N -C 8H5
; ; ■ > v / - "
I Ï
", \ / \ i On
Ỉ 6 — I b is (b e n z e n a z o ) —r; ré z o e x iu N —N — Cel-J3
(đ ò n â u ) 2 ,4 — bia (b e n z e n a z o ) —■ re z o c x in
(d ỏ )
T l'heo lầi ì iộ u [3] p h ả n ứ n g g h é p đ ô i lfm th írlm i v à o re z o c x in có t h i lã v à o vị
tri 2 hhoặc 6 íù y th u ộc v à o tin h kiêm cùa m òi trưừng phản ứ õ g , và sẽ thu đ ư ợ c đ ò n g
p h â n : 2,4—b is a z o k h i m ô i t r t t ờ a ệ c ủ a p h ả n ứ n g g h é p đỏ i là'đ u n g d ịc h N a 2CÒ3 lo ã n g
& pH : = 8 — 8,5, c ò n đ ồ a g p h â n ‘1,6 — bis a z o th u d ư ợ c k h i m ôi I r ir ờ n g g h é p đ ô i
ià dnrng dịch N a O H l o ã n g ở pH = 8,5 - 9 T uy n h iê n k éi quố c h ạ y sác fcý g ĩ á y c h o
thẶy ih ai s â n p b ầ m d iề u c ỉ i ể t ĩ ỉ u k h ổ n g t in h k h iế t, ch ú n g lẫ n v à o n h a u k h á n h iề u -
&(• : u c h hai đ ố n g p h â n ĩiáy d ứ ớ i d ạ o g lin h k h iế t, ch ú n g lô i d ã d ự a v à o tỉn h la n c ủ a
c h ú 1 ro'-.ji*" v ồ h rtrờ n g 'k íậ m Đ ồniỉ p h à n -1,5—b is a z o đ ư ợ c e lìiẽl t ừ h ỗ n hợp- s â n
p h ii'iu p h i n ừ 'g M h ỡ đ u n > dịoh Ẹ O H 2 % tro n g c lo ro f o c B ằng cá ch n à y é b l a a u m ộ i
Trang 3p h à p g h é p đ ồ i raufii p h e n y lđiaEOHÌ vời re z o c x in th e o tỷ lệ m o l i : 3 rờ -i
s ự c ỏ m ặt c ủ a io n Al3+ v à Cu*+ K ft q u ã c h o Ihắy, tr o n g đ iê n kiện 'ilìản ứ n g n * j r , lirọ n g đ ồ n g p h ẩ n 2 ,4 — b is BAR tă n g lê n k h ả r õ r ệ t , c ò n đồn-g p h ân 4 ,6 — b i a
B A R c ò n m ộ t l ư ợ n g r ấ t n h ả s ờ d ĩ tlh ư y ậ v , th e o c h ú rig tô i có thề là d ồ n g
p h à n 2,4 — b is B ^ R v ừ a tạo I h à n b tư ơ n g UịC với io n kim lo ạ i tạ o r a p h ứ c c<ổ
đ ộ b è n c a o h ơ n so v ở i p liử c c ủ a đông- p b à n 4.6 —b is BAR T h ậ i v ậ v , q u a k ể t q u ả
x á c đ ịn h đ ộ b è n c ù á p h ứ ẹ _Gụ?+ v à i hai đ o n g p b à n t r ê n , p h ứ c C u4t củ a đ o n g
p h ắ n 2,4- b ỉ s B.VB có đ ỏ b ề n l ở n h ữ tì đỒKg p h ả n 4,6—b is RAR
Q u a c á c k ễ t q u ả t h ự c ng h iệm đ ư ợ c trin h b à y tro n g b ản g 2 ch ù n g tô i đ ã x á c •
đ ị n b đ ư ợ c h ẳ n g 8Ố b ẽ n v à th à n h p b ã n của 2 p h ứ c n à y
B ả n g ĩ
K í t q u ả t ừ a n ẻ u (r ê n c ó m ột ý n g h ĩa q u a n trọ n g tro n g v iệ c đ ịn h h ư ớ n g p h ả n r
*^n g g h é p đ ò i là n th ứ h a i củ a m u ố i d is z o n i v à ò p h â n lử rezocxiB , v à có th ề ứ n g ,
d ụ n g đỄ đ iề u c h é t”đồ n g p h ồ n 2 , 4 - bis BAR v ớ i độ tin h k b iẽ t cao
PHẦN T R Ự C NGH IỆM
Đ iề m c h ả y c ủ a các h ợ p cbfit đ ư ợ c đ o t r ê n m á y B ỏ e llu s (CHDC B ứ e ) G iá y
s ắ c k ỹ F N 6 : b ệ đ u n g m ô i d ù n g : c a r b o n t e í r a c i o r u a : m e ta n o l th e o lỷ lệ 2 : 1 v è
Ih ề lio h P h ố b ò n g D goại đ irọ c ghi t r ê n m áy Ư R—20 (CHDC Đ ức) V iệc J)hén tiGh
n g u y ê n tố đ ư ợ c t i é n h ò n h lạ i p h ỏ n g P h â n tích h ữ u cơ th u ộ c Bộ m ô n H óa h ữ u
c ơ , k h o a H ỏ a T rư ờ n g D ạ i h ọ c T ô n g h ọ p H ả nộ i;
Ị D iồ u eí»Ể 4 — (b e n z e n a z o ) — re a o c x ln
1.1 D iaz o h ỏ a a n i l i n đ ư ọ c Ih ự c h i ệ n Iheo tả i liệ u [3j
1.2 Điều chỂ 4— (benzenazo)—rezoi'xin bẳJ)g phản ứng ghép đôi cùa muỔỊ
d ia z o v ờ i r e z o t x i n t r o n g m ô i t r u ờ n g a í i i yểu ( p H ■=■'5,5'—6,5) v ớ i s ự c ổ m ặt c ủ a
io n A l3+
a ) H ò a la n AlCîg.iiMjÜ (0,025 n ,o l) và re z o c x in (0,026 n’.o l) v à o 20 m l n ư ở a và
lả m lạ n h d u n g d ịc h đ ế n ( —;>°c C ho n h a n h d u n g d ịc h m u ỗ i d ia z o n i đ ã đ ttọ c đ iề u
c h ẽ lử 0,025 n o l íiU ilin K l.iĩỗy h ỗ n b ợ p p h ả n ứ n g tr o n g 1 g iờ ỏ' 0 — 5 ° c T r o n g
quá í rit» h phản ứ r g phả i k iìm Ira m ồi Irường, n ẽu càn th ìễl phải th êm d u n g d ịch
K a O H 5% , ỗ ề g iũ d o n :ô i t r u ò r g l u ô n có p l l —5,5—6,5 K hi p b ỉ n ú n g k ẽ t tb ú c
a x i t h ó a b ằ n g HÇ1 1: 1 đ ế n j H —C— 1 L ọ c i ễ y sàn p h ỉm v à r ử a n h iê u lằ n h ẳ n g
H C l lỊj% ] ạ r b , r ủ a h a i lâ n l ằ n g n ư ố c lạ n b L ọ c, s ẩ v khô H iệu s u ẵ t : 3 ,9 5 (7 3
Trang 4%ị a x it h ó a d ịc h l ọ s b ằ n g ax it clo hiđricỉ lo ãn g Lọc lũy s ả n p h ầ r à , é p k h ô , r ò i h ò a
■tan v ả o e ía n o l v ả l ọ 2 q u a plìỗti lọc th ư ờ n g P h a lo ã n g a ir ử c 'lọ c b ằ n g nuríre « á t
k ế t t ủ a tá c h ra ờ d ạ n g bòng Lọc, sấy k h ò b 70 —9 M s ả n p h à m n ú n g c h â y b ,
4 6 © - 1 6 1 V ; 'f t f =0,r>9
2 Đ l4 u eh é 2 4 — bi» (b e n z e n a z o j - rc /.o e x in
2 1 D jaz o hdfe a n jliu đ ư ợ c (h ự c h iệ n th e o lài liệu [3],
8 ) H ó a tan re z o c x in (0,02 m o i) vào 40 m l đ u n g d ịc h N a aCOs 2 0 % , làm lạ n h
d u n ig d ị c b đ é n G—5 °c , r õ i c h o n h a n h v à o đ u n g dịch ra a ổ i đ ia z ữ n i K h u ẫ y liên
t ự c h ỗ n h ợ p p h ả n ứ.ng 0-0 -5 ° G t r ọ n g '1 g iờ , và giũr pH = 5—6 , L ọc, r ử a sẴn p liằ m
' b ẳ t t g rn rử c lạ n h , s ấ y k h ô ờ 8 0 —100°^ H iệ'1 s u ẩ t 4,7g (74% )
b ) T in h ch ỗ s â n p h à m Tlò;j ỉa n sẴn p h à m (hò v à o d ư n g d ịch k iề iiiõ % L ọ c ,
iẫ y p h â n k h ô n g ta n R ử a b ằ n g d u n g d ịc h kiêm 3 lần , s a u (lổ r ử a bẰng a x í t c lo h i- đrice io ẵ n g r à c u ố i c ù n g b ằ n g n irử c iạn li É p k h ô ròi h òa ta n v à o o lo ro fo c n ó n g LọCỉ, c h o b a y h ơ í b ớ l n ư ử c lọ c , th ê m e la n o l c h o đ ế n k h ỉ c ó k ể t tủ a m à u đ ô tá c h
1-a L ọ c th u k ế t tủ a , r ỉ r a b ẳ n g eíiin o l, s ẵ j k h ô ở 8 0 —103°C, đ ư ợ c c â c t in h th $ h ì n h
3 , Đ iê u eb e 4 6 — b is (benzfcjiazo) — r c z o c x ia
H ò a ta n re z o c x in (0,02 m o i) v ả o 20 m l d u n g d ịc h N aO H l ữ * và là m l ạ n h đ í n
'0 — 5 * c R ó t d u n g d ịc h m u ố i d ia z o n i v à o về k b u iíy liên tụ ỉ t r o n g ỉ g íờ ò 0 —5®c,
v à g l ữ chí> m ò i Irtrờ n g |eô.pH «=8,r)-9 K hỉ phản ứ ng k ế t th ú c , ax il h ó a d u n g d ịc h l)ằm g e x it HCi 5% đ ế n p H = 5 —í) L ọ c lấy líễt tù a và r ử a fating n ư ớ c lạ n h , s ấ y
k h ô Ôr80— lt)0°c H iệu su ã t 4,45g (70% ) S a» k :ìi tin h c h ế , s ả n p h ầm l à c á e t in h
thề' hỉnh kim, ỊEnàu đỏ nâu, đ iề m nỏng chây 209-2113C : Rf =0,85.
K Ể T LUẬN
Đ ă tỗ n g h ợ p r a o n o —v à bi» — b e n z e n a z o re z o c x in t in h k h iết tr o n g m ô i t r i r ờ n g
g h é p đ ỏ i v ờ i p H = 8 —8 ,5 ; p H = 5 ,5 — 6.5 Tà p H -= 5 5 — 6,5 k h i có m ặ t AỈ3,+ t h e o tỷ
i ệ rmc>l 1 : 1 Q u a hiệu su:ĩt và kết quả phítn tích sản phẫin, ch ú n g tô i th áy b mÔ£
t r i r ờ n g » x it y ể u lu y h ịệ ụ su ẩ t g iảm , só n g s ả n p b ầ m t i n h k h iế t h ơ n T r o n g m ò
< rir f.ng a x it y ế u vớ i s ự c ó m ặt c i a AIs * v->i tỷ ỈỊ m o t l : 1, hiộu s u i t c a o h ơ n
.khỉ! k h ó n g c ó Aỉ3+
Trang 5ì L â m N gọc T h ụ , L u ậ n á n p h ó tiế n «ĩ O đ e lx a , 1967.
2 B.H KyaHCuoB >KAX, N°2, <i8 (1947).
3 r Uo.i^HHrcp, X hmhh KpacHTỐviéô, MocKBa 1958, cTp 198.
NGUYEN T H I H U E , NGU YEN HONG QUAN
S Y N TH ESIS O F SOM E D ER IV A TIV ES O F AZORKSORCINOL
T h e pure m o n o —a n d b is—b en zen e azo re s o r c ilo l h a v e been prepared i n Sỉ:
11 e d iu ra o f c o u p lin g a t _pH==8—<\5, pH = 5 i 5 —6.5 a n d a t p H = 5 , 5 - 6,5;w i t h th e-
p re s e n c e o f A l3+ io n s T h e h ig h e s t y ie ld is o b t a i n e d a t pH = 5 ,5 —6,5 w ith the-
ra tio o f A l3+ — re s o rc in o l = 1: 1 (by m ol)
Đ ịa c h ì tốe g iả : K hoa tló a , Đ ại h ọ c T ổ n g h ợ p H ả N ội
(T iẽ p th e o tr a n g '2ị )
5 B.M BorơGviOBGKHíi, 3.€ KaaaiíOBa CKe^eTHHC KẠTavỊ H33T0PH, IIX
CBOIÌ-CTBa H npiiM enenne 13 opram m ecK O ỉi M., r0cxHM ii3AaT,.Ĩ957
6 A b c, 727211, 1980 (L iê n x ổ ) I
A b c 733712.1980 (L iê n x ỏ )
7 A.E ỌacMaH TpyAH HH-Tấ XIIM iiayK AH Ka3 CCP, T.17 1967.
8 JỊ.B CoKo^bCKiifi H.c CaMcOHOBa, A.M ĩỉaK TpyAU Hii-ra XI1M H A li
K a3C C P , T 17, 1967
9 H c d e J o n g s le , F J K u ijer» a n d V P oriec tr o u g P r e p a r a t i o n o f C a ta ly s ts
e d b y B D e lm o n , E ls e v ie r Sc P ub C o , A m s te rd a m ,'1976
10 H n MyxÆCHOB TexHOJiorna K 8 T a i -3 a TO po B fÌ3ữ «Xhmhs»,
JleHHM»-rpaa., 1979
-11 M olals H a n d b o o k Sth éd , V.8 , 1973 A m e r S oc f o r M etals
12 R A d a m s a n d o th e r s O r g a n ic fS y n lh e s e s , V ol 1, 2 n d e d „ 1949
13 D A C u d e n h e a d M*G J , P h y s (.h e m 70 (1%!!) 3558
14 Giro T h ế H à D àng kỹ s á n ' ch ỗ N° 407/XNSC 1988
15 &.B CoiiOÆbcKKft TpyÃỊỊ H«-Ta XHM naÿic.AH KoaCCPjT.T, lí 61, C.10U-145,
CAO T H E HA, N GO 1 H I THU AN
ABOUT R E SEA R C H ON T H E P R E P A R A T IO N O F T H E NICK EL RANAY
A r e v ie w OB th e m e th o d s o f m aking a llo y caiạỉysts* p articu la rly NiR, w at-
T c 1 il IÌ j: ] fi p< r 11 e I 0 wdei n e ! ali IV If- 3 li, cl 1 c d Va !' st ị gesì ( (1 for 1 h 6 pr e*
p a r â t io n o f Ih e N i-ai a llo y c a ta ly s t T h e r e s e a r c h o n ih e c a la iy tic a c t iv i t y ill by-
drcgenaiion reaction ai d phase slruclure by X—r s \ nfeihcd showed Ifcal the-'
c a t a l y s t p re p a re d b y a b o v e m en tio n ed in etfc o cl i s i i m i l a r to K issin c a la lv s t
Đ ịa c h ì lá c giẵ K h o a bòtì Đ H T H H à N ội