Đổi mới phương pháp dạy học theo mục tiêu: một giải pháp đưa giáo dục đào tạo đạt chuẩn

ĐỔI mới phưcmg pháp dạy - hoc tlicq mue lieu... Nguvcii Oữc {'IHnil.[r]

TAP CHÌ KHOA HOC ĐHQGHN KHXH & NV T XX sỏ' 3PT 2004

ĐỔI MỚI PHƯƠNG P H Á P DẠY-HỌC THEO MỤC TIÊU: MỘT GIẢI

PHÁP ĐƯA CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO ĐẠT CHUAN

1 Đ ặ t v ấ n đề

N gày 15 th á n g 7 năm 2 003 G iám đốc

Đ ại học Quốc g ia H à N ội đá ban hành

“Chương trìn h h àn h động thực h iện N ghị

quyết củ a Đ ả n g uỷ Đ H Q G H N v ề lộ trình

đưa ch ất lượng đào tạo đạt c h u ẩ n khu vực,

từ ng bưóc đạt ch u ẩn quốc tế T rong n h iều

giải pháp thực h iện chương trìn h này, đổi

mới phương pháp dạy - học được xem là

giải pháp m ang tín h đột phá, bởi lè đây là

một tron g nhữ ng k hâu yếu n h ấ t củ a giáo

dục đại học V iệt N am nói ch u n g và củ a Đ ại

học Quôc gia Hà N ội nói riêng T hầy đổi

mối phương pháp dạy, tửc trò p h ả i đổi mới

phương pháp học N ếu cả th ầ y v à trò cùng

đổi mới phương pháp dạy - h ọc đế tiến tới

một m ục tiê u ch u n g (chuẩn) củ a từ n g môn

học (học phần) và cù n g là củ a cả chương

trình đào tạo thì s ẽ góp p h ần đ á n g k ể vào

việc đưa ch ấ t lượng đào tạo c ù a Đ ại học

Quốc gia Hà N ội đạt ch u ẩ n khu vực và

từ ng bước đạt chuẩn quốc tế.

Đ ê tiếp tụ c đổi m ối phương p háp dạy —

học như m ột g iả i pháp n â n g ch ấ t lượng đào

tạo đạt ch u ẩn , ch ú n g ta đ iểm lạ i m ột vài

vấn để m an g tín h lí luận.

2 C h ấ t l ư ợ n g - m ụ c tiê u - c h u ẩ n

1 C hất lượng là sự phù hợp với mục

tiêu h ay ch ấ t lượng là sự tu â n theo các

n GS.TS Khoa Sưpham, Đại hoc Quốc gia Hà NỘI

r ỉ PGS.TS., Khoa SƯ phạm Đai hoc Quốc gia Hả Nội.

N g u y ễ n Đ ứ c C h ín h r>

N g u y ế n T h ị M ỹ L ộ c r *)

chuẩn Trong n h iểu định n gh ía, cách tiếp cận khác n h au v ề k h á i n iệm chất lượng giáo dục - cách tiếp cận ch ất lượng là sự phù hợp m ục tiêu , h ay tu â n theo chuẩn -

là cách tiếp cận được đại đa s ố các nhà khoa học củ n g như quản lí giáo dục chấp nhận Cách tiếp cận n ày củng được tô chức kiểm định ch ất lượng giáo dục đại học quốc

tè (INQ AH E) xem là phù hợp với bản chất

củ a chất lượng giáo dục đại học, một khái

n iệm động, n h iêu ch iều khó có thê định

n g h ĩa một cách đơn trị h ay xác định.

2 N ếu xem ch ất lượng là sự phù hợp

m ục tiêu , h a y tu ân th eo ch u ẩn (từ đây

th u ậ t ngừ m ục tiêu được dù ng thay th ế cho

từ chuân) th ì việc làm đầu tiên quan trọng

n h ấ t là xác định m ục tiê u - m ục tiêu của

m ột nền giáo dục nói ch u n g h ay cúa một chương trinh đào tao (curriculum ) của một bặc học, một cấp hex: hay m ục tiêu của một môn học nói riêng.

2.1 M ột nền giáo dục nói chung, hay

m ột chương trình đào tạo n ói riêng bao giờ

củ n g có triết lí củ a nó - m à ta gọi là cơ sd triết học củ a giáo dục (liay cú a m ột chương trình đào tạo) Cơ sở triết học giáo dục định hướng (aim ) cho sự p h át triển của giáo dục: giáo dục ai, giáo dục cái gì, giáo dục như thê nào, và giáo dục đê làm gì Sự định hướng đó giúp ta hoạch định mục đích (goal) củ a giáo dục Từ m ục đích của giáo dục m ang tín h định hướng, các nh à khoa

15

16 Nglivcn D ứcO ũiili Nguvèii'Nii My I Ộ C

học và quản lí giáo dục p hải xác lập mục

tiêu củ a giáo dục, m ục tiêu củ a từ n g bậc

học, cấp học» củ a mỗi chương trình đào tạo

và cuối cùng là m ục tiê u củ a từ ng môn học

(hệ m ục tiêu).

T rong h ệ thống g iáo dục nước ta trong giai đoạn h iện tạ i mối quan h ệ đó có th ẻ được m inh h oạ b ằn g sơ đồ s a u (xem sơ đồ tra n g sau).

Mục tiêu h iếu th eo n g h ía cơ bản nhất

cú a từ này là cái đích m à ta ph ải đên và

khi đến đích phài đánh g iá được là đà đến

đích được th ật hay chưa Vối nghĩa này

n hừ ng “định hướng”, “m ục đích" củ a giáo

duc mới chỉ là “Bàn q ui h oạch ch u n g” hoặc

cù n g lắm là “bản qui hoạch chi tiế t” củ a

ngôi n h à giáo dục Nó mới cho ta m ột ý

n iệm ban đầu về h ìn h h à i ngôi nhà N h ất

th iết phải có bản th iết k ế, m ột bản vẽ thi

công (títc là m ục tiêu ) làm cơ sở cho việc

xác định m ột cách chính xác và tường

m inh cần n h ữ ng loại n g u y ên vật liệu gì

(nội dung) bao n h iêu là đủ (không thừa,

không thiếu), phai có các biện pháp thi

cỏng nào (phương p h áp dạy- học*)» và đ iểu tối quan trọn g là k hi xâ y dự ng xong ta có

th ế đối ch iếu ngôi n h à đó với ban th iết kẻ

đê đánh g iá chất luợng ngói n h à (kiểm tra

- đánh giá).

Đ ến đây có th ể tạm rút ra một kết lu ận quan trọn g là xác định đ ú n g m ục tiêu đào tạo sè là cơ sỏ quan trọ n g n h ấ t trong việc xác định nội dung, phương pháp v à h ìn h thức kiểm tra đ án h g iá, v à lá mốc đê đ án h giá chất lượng dào tạo.

M ục tiê u của một chư ơng trình ctào tạo (hay m ột m ôn học) ỏ n g h ía tường m in h

n h ất dược mô tả n h ư m ột h ệ hành vi (khâ nân g hoàn thành) m à người học có th ế v à

Ttjp ch i Khotthọi Ị)ỊfQ (ỉỉ!N K Ỉ I X Ỉ / X - N ĩ I XX So 2004

Dổi mới phiftThü pl ứipđịiv - học theo mut lieu 17

phải làm được nếu m uốn ch ứ n g tỏ là đă

đạt m ục tiêu

T hí du: M ục tiêu c ủ a các trường đào

tạo giáo v iên củ a H oa Kỳ trong dự án đào

tạo giáo v iên th eo c h u ẩ n (STEP* S tan d ars

-based T ea ch er ed u cation Project) người

giáo viên phải:

1 ) Biết dạy cá i gì?

2) Biết dạy n h ư th ê nào?

3) Biêt kiểm tra - đánh giá kèt quả học tâp củ a học sinh.

Đây là 3 mục tiêu tông quát, cơ bán nhất N hiệm vụ củ a các cốp quản lí tiếp

th eo là cụ th ê hoá h a y “h à n h vi h o a ’ mục tiêu tôn g quát này Đ ê làm việc này người

ta d ù n g phương pháp phân tích m ục tiêu hay xây dựng h ệ m ục tiêu.

Cụ th ê hoá (hay h à n h vi hoá) các mục

tiêu tổn g q u át củ a m ột chương trình đào

tạo củ a m ột bậc học (bậc đại học ch a n g

hạn) là một việc làm khó N h ư n g đây là

việc cần và có th ê là m được H ệ m ục tiêu

cho phép cụ th ế hon m ục tiêu tống quát

th à n h các mục tiêu cụ thẻ hơn và cuối cùng

là một h ệ các h à n h vi có th ê quan sá t được

và nhò đó có th ẻ đo lường, đánh giá được

m ục tiêu đă đạt được h a y chưa

Tạp chi Khoa học ì) lỉ( J ( it lN KỈỈXỈI tC /VI I XX S o i n 2004

1 8

2.2 Đè chất lượng đào tạo Đ ại học

Quốc gia Hà N ội đạt ch u ẩ n khu vực và

từng bước đạt ch u ẩn quốc tẻ th ì việc làm

rất quan trọng là n g h iên cửu h ệ ch u ẩn

quốic t ế đê áp dụng vào đ iều kiện cụ thê

của V iệt Nam

Dưối đây là h ệ ch u ẩn trong đào tạo

giáo viên của Hoa Kỳ m à Khoa Sư phạm

đà n gh iên cửu đế xây d ự ng ch u ẩn đào tạo

giáo viên cho Khoa.

2.3 Trên cơ sở tổn g hợp ch u ẩn đào tạo

giáo viên củ a Hoa Kỳ và m ột s ố nưóc khác

(như Hồng Kông, S in gap ore .)» Khoa Sư

phạm đả xây dựng m ột bộ ch u ẩ n đào tạo

giáo viên cho riên g m ình Bộ ch u ẩn này

vừa đáp ứng yêu cầu củ a V iệt N am trong

g iai đoạn trước m ắt, vừa phản ánh nhữ ng

xu thê h iện đại trong đào tạo giáo viên củ a

các nến giáo dục tiên tiến nhất (Xem phụ

lục)

3 Bộ ch u ẩ n đào tạo giáo viên của Khoa

Sư phạm v ề cớ bân đă đáp ử n g ch u ẩn củ a

khu vực, có bộ phận đạt ch u ẩ n quỗc tế.

Bộ ch u ẩn cho phép lựa chọn nội d ung

dào tạo tương ững vói khôi kiên thửc, kỷ

n ăn g đả được xác định trong ch u ẩn , đồng

thòi cu n ẹ cấp ý tưỏng tỏn g quát v ể phương

pháp dạy - học và h ìn h thức k iểm tra đánh

giá việc thực h iện chướng trình.

Nguyen Đức Oúnli Nguyen Thị Mỹ Lòe

3 L à m t h ế n à o đ ế đ ổ i m ớ i p h ư ơ n g

p h á p d ạ y - h ọ c t h e o m ụ c t iê u

1 C huẩn đào tạo (m ột n g à n h học) là cơ

sỏ đê xác định mục tiêu củ a từ n g môn học

— hoc p h ầ n đối tương q u a n tro n g n h ấ t dẻ

đối mới p h ư ơ n g p h á p dạy - học th e o m ục

tiêu T ạ i K h o a Sư p h ạ m , giáo viên phái

c ù n g s in h v iê n xác đ ị n h được h ệ m ục tiê u

m ôn học c ủ a m ìn h Hệ m ụ c ti ê u n à y được xác định th eo các bậc n h ậ n thííc, cụ thế,

c h i t i ế t t ớ i t ừ n g đ ơ n v ị h ọ c t r ì n h , t ừ n g

p h ần trong nội d ung môn học.

M ộ t h ệ m ụ c tiê u m ô n học được■ Xcm ìà tin cậ y và cỏ g iá tr ị cao k h i nó m ó tả m ộ t

h à n h vi (hệ h à ỉìh vi ị ì tì á ng ư ờ i học có th è

và p h ả i hoàn th à n h được n ê u m u ô n c h ứ n g

tỏ đ ả đ ạ t m ụ c tiêu N ỏ c ủ n g cho ta biết

phái làm th ế nào đ ế đạt in la: tiêu đó và kh i

đ ạ t có t h ể kiê m tr a - d á n h g iá đ à đ ạ t th ậ t

s ự h a y chưa.

H ệ m ục tiêu như vậy s ẽ giúp giáo vién lập kê hoạch g iả n g dạy m ôn học Trong k ế hoạch g ian g dạy món học, ngoài phấn mục tiêu m ôn học thì phẩn quan trọng khác là

h ìn h thửc và phương pháp kiêm tra đánh giá m à giáo viên quy định ch o m ôn học cùn

m ình.

Đ ế cương ch i tiết môn học được xây dựng th eo m ẫu sau:

Tạp chi Khoa họr Ì.)ỊỊQ( ỉ!/N KUXJI «<• NV r.xx So i n 200 ỉ

l-XSi inứỉ phương pháp (lạy • học 11 ICC » mue lieu 19

Đ ạ i h ọ c Q u ố c g ia H à N ộ i

Trường/ K hoa .

Đ Ể C Ư Ơ N G C H I T IẾ T M Ô N H Ọ C (H Ọ C P H A N )

MÒN (học phần) Sô đvht

N ăm thứ:

1 Họ và tên , chửc danh kh oa học g ia n g viên

(N hừ n g th ôn g tin cơ bản - CV)

2 Các môn học tiên q u y ết (nếu có)

3 Các môn h ọ c kê tiếp (n ếu có)

4 Học liệu (giáo trình ch ín h , tà i liệu th am khảo)

5 H ình thức tô chức dạy học (lý th u y ết hay thực hành)

(điểu kiện vật ch ấ t th iết bị cần thiết cho dạy học)

6 M ục tiê u và nội d ung ch i tiết môn học (học phần )

(th eo các bậc n h ậ n thửc: nhớ, h iểu (1), áp dụng, phân tích tốn g hợp (2), đảnh giá, phán

x ét (3)

M uc tiêu / (th eo bậc nhận thức) N ội d u n g chi tiế t

1 1 2

2.2 .(bài 4)

3.2 .(bài 6)

7 H ình thức kiêm tra đánh g iả môn học

a) H ình thửc k iểm tra đ ả n h giá: (th í dụ) Kiểm tra v iết 1 lần vào cu ối môn học

b) M a trận m ục tiêu (th í dụ)

ỉ ọp ch i Khoa học D ỈỊQ d ìlN KUXỈI << N\ \ T XX, S ổ M ỵi\ 2004

2 0 NguyOn Đức (1 III il» NguyOnTlụ Mỳ Lộc

^ \ n h ậ n thửc

Nội d u ng N

Bộc 1

H iếu, nhó

Bậc 2

Áp dụng,

p hân tích, tốn g hợp

Bậc 3

đ ánh giá,

p hán xét

T ống

Thòi gian

1

Câu

ĐV học trìn h 1 1 câu

0 ,5 đ

2 câu 2x1= 2 đ

1 câu

1x1= 1 đ

1 câu

I x 1 ,5 = l,5 đ

2x1= 2 đ

1 câu

c) Cấu trúc đ ề th i (theo m a trận trên): N hư vậy cần cấu trúc đê thi bao gồm 3 p h ầ n , 9 câu h ỏi phân b ố như sau:

Phần 1 có 4 câu hỏi (1+2+1)= 4 điểm

Phần 2 có 2 can hỏi (0+1+1)= 2,5 điểm

Phần 3 có 3 câu hỏi (0+2+1)= 3,5 điểm

Thòi gian làm bài 120 phút

T ố b ộ m ô n T r ư ờ n g / K h o a Đ ạ i h ọ c Q u ô c g ia H à N ộ i

Toàn bộ những thông fin này sẽ dược in

án và cung cấp cho sinh viên vào giờ đau

tiên của mòn học.

Nếu mỗi giáo viên lại dề nghị sinh viên

trên cổ sở hè hoạch giả ng dạy của thay tự

xây dựng kê hoạch h<X' tập của trò và nộp

sự tiến bộ thi đó th ậ t lả mồi trường dạy và

học ì ỷ t ư ở n g

N hư vậy, giáo viên đả th ôn g báo cho

sin h viên h ai thông tin quan trọng nhất: 1)

Mục tiêu và nội clung môn học chi tiết tới

từng đơn vị học trìn h , bài học; 2) H ình thửc

kiếm tra đánh g iá kết quả môn học.

H ai th ôn g tin n à y là cơ sở quan trọng

n h ất đế quan lý đào tạo ỏ cấp ĐHQG cũ n g

như cấp trưòng, khoa, tố bộ môn.

Cấp ĐHQG ch ỉ cẩn p h ê d u y ệt h ai

th ôn g tin này v à quán lý nó như một thước

đo đ ầu ra cho tất cá các môn học có trong chương trìn h đảo tạo củ a các đơn vị thành viên Nếu Đại học Quoi.' gia Hà N ội in ấn

tất cả các mòn họt' cỏ trong chương trình đào tạo của các dơn vị thành l ien thi chúng ta đã thảnh công fí0°/(.

Và n êu mỗi mòn học đ ạt mục tiêu như

đà xác đ ịn h , thì ỏ mức độ n ào đó quy trình đào tạo dã đạt chuẩn.

Cấp trường, khoa, tố bộ môn sít dụng

h ai th ôn g tin này như m ột côn g cụ quản lý (như cấp ĐHQG), đồn g th ò i qua đó hỗ trợ

g iản g viên xác định học liệu (giáo trình, tài liệu th am khảo) cho mỗi môn học, tìm các h ìn h thửc tô chức dạy* hoc (cờ sỏ vật

l ạ p c l t i K h n ,fh ọ t D i i ọ a t ỉ N K U X ỈI N \ I XX S n < r r 2()(N

ĐỔI mới phưcmg pháp dạy - hoc tlicq mue lieu 21*** ị.

ch ất, th iết bị g iá n g dạy) phù hợp với mục

tiêu cù a mồi m ôn hex:.

Đ iêu đặc b iệt quan trọng là khi đã xác

định được m ục tiêu và h ìn h thức kiêm tra

đánh g iá môn học, g iả n g viên sẽ tìm được

phương pháp dạy phù hợp đế đạt mục tiêu ,

v ì thực ch ấ t phương p háp dạy • học là sự

kết hợp nh uần n h u yễn kỹ th u ậ t dạy học

với n ội dung m ôn học n h ằm đạt mục tiêu

môn học, còn sin h v iê n s ẽ tự tìm cho m ình

cách học phù hợp n h ấ t để th i, kiểm tra đạt

k ết q u á tốt (và cù n g là để đạt m ục tiêu).

N ếu ờ đáy g iả n g viên sử dụn g kinh

còn có thê tôt hơn nhiều.

3) X ây dựng hổ sơ mon học (teaching

p o r t f o l i o ) l à b ư ớ c t i ế p t h e o c ủ a q u y t r ì n h

đổi mới phương pháp dạy - học th eo mục

tiêu.

3.1 Hồ sơ m ôn học: bao gồm các tà i liệu

sau:

1) Đ ể cương ch i tiế t môn học (theo

m ẫu)

2) Toàn bộ học liệ u có liên quan tới

m ôn học: giáo trìn h , tài liệu th am khào,

h a n d o u ts .

3) B ả n g đ i ể m c ủ a s i n h viên các khoá

4) Các bài th i, k iểm tra.

5) G iáo án.

6) P h iếu đ á n h g iá củ a sin h v iên sau

m ỗi kh oá học.

7) P h iếu đảnh giá củ a đồng n gh iệp sau

dự giờ.

8) Các tài liệu khác có liên quan tói môn hoc.

3.2 Hồ sơ môn học được dùng với mục đích chính là cung cấp th ôn g tin phân hồi

đê gián g viên điểu ch in h phương pháp dạy

- học và th ôn g qua đó n ân g cao h iệu quà

h oạt động gián g dạy củ a m ình.

Hồ sơ môn học có thê được sừ dụng như

m ột công cụ quản lý đào tạo nhằm đánh

g iá sự tiến bộ củ a giản g viên qua các năm học Hồ sơ môn học được cập n h ật sau mỗi khoá học.

4 Xây dựng ngân h àn g cáu hồi thi thi

- kiêm tra - công cụ hừu h iệu n h ất của quản lý đào tạo th eo m ục tiêu , động lực

c ủ a đôi mới phư ơ ng p h á p dạy - học theo

m ục tiêu.

N ếu mỗi môn học đà có hệ m ục tiêu (chuẩn) và đá có cấu trúc dể thi - kiếm tra,

th ì việc xây dựng ngân h à n g câu hỏi thi - kiếm tra (tự luận ngắn có quy định thòi gian , qui mô câu trả lời) bao quát toàn bộ chương trình môn học là việc làm không quá khó v à có th ế thực h iện được trong phạm vi Đ ại học Quốc gia Hà N ộ i Đương

n h iên đê làm việc này cần có m ột qui trình khoa học và có kinh phí để các nhà khoa học có th ể v iế t, cho th i thứ, h iệu ch in h câu hỏi và v iế t phần m ềm tô hợp câu hỏi theo cấu trúc để đà xác định.

5 Trôn dây là toàn bộ quy trình đỏi mới phương pháp dạy - học th eo mục tiêu

Có th ể sơ đồ h oá quy trình đó như sau:

Ta p chi Khoa hoc DÌỈQCÌUN KHXII <c N \ ' 1 XX S ấ m 2004

Nguvcii Oữc {'IHnil Nsiuvũn I III My 1.1K'

MÔN HỌC (HOC PHẤN)

MỎNHỌC (HOC PHAN)

MÕNHỌC (HOC PHAN)

1

- CẤP ĐAI HOC M ục tiêu

_

Nội dung QUÓC GIA HÀ NÔI m ón hoc chi tiết

KHOA, TỒ BỒ MÔN

A

thức KT m uc tiêu háng càu

1 o o cấu trúc

— ► hỏi thi

m òn học đé thi (items

bank)

CẤP TRƯỜNG KHOA,

T ỏ B ộ MÕN

Hoc liệu (giáo Hinh thức tổ Phương pháp Thi, KT dánh trinh tái liêu) <r-> chức day-hoc day-hoc giá kết quà hoc

tập món hoc Đối chiếu với m ục tiẻu

T heo sơ đồ trên , cấp Đ ạ i học Quỗc gia

H à N ội cẩn q u a n lí m ục tiê u , nội đ u n g chi

tiết m ôn học, h ìn h thức k iêm tra - đánh

giá cấu trúc đ ể th i v à tiến tỏi xây dựng,

quan li ngân h à n g câ u hỏi th i (phần I).

Cấp trường, kh oa, bộ m òn ngoài phẩn

I, quàn lí toàn bộ g iáo trìn h , tà i liệu tham

k hảo, hỗ tld g iả n g v iê n v à sin h v iên lựa

chọn h ìn h thức tô ch ííc dạy-học, phương

p háp dạv-học phù hợp v ố i m ục tiêu I11Ô11

học, v à tô chửc k iểm tra đ án h g iá k ết quả

học tập mòn học đói c h iê u vối m ục tiêu

môn học.

6 Tối đây cân n h ắ c lại v a i trò cực kỷ

q u an trọn g cíia việc x á c định m ục tiêu (hay chuẩn) N goài việc xác đ ịn h nội d ung giảng

d ạy, m ục tiêu còn qui định h ìn h thức tố chứ c dạy học và phương pháp dạy-học.

N hư đá nói ờ trên , m ục tiêu nhận thức được phân thành 2 bậc ch ín h : kiên thúc và

kì n ãn g (kì xảo).

6.1 Đ ẻ dạt mục tiêu ỏ bậc kièn thúc thì

h ìn h thứ c tó chức dạy - học chu yêu là lốp

đ ông sin h viên và phư ơng p h áp chủ yếu là

th u y ết trìn h có sủ d ụ n g các phương tiện kỹ

th u ậ t hỗ trợ.

f ) o i m á i p h á p (la v • h o c 11JC* > I11UC l ie u 93

N guyên tắ c th iết k ế bài g ià n g nhằm

đạt m ục tiêu tru y ền đạt k iến thức là “T h ầy

c h ú đ ạ o ” v à “Trò chù đ ộ n g ’.

T hầy chủ (lạo trong th iết k ế bài giản g

và điểu k h iến hoạt động n h ậ n thữc cho

sinh viên nhằm đạt m ục tiêu Trò chù dộng

trong triển kh ai th iết k ế cù a th ầy đế tích

cực, chù động đ iều k h iến quá trình nhận

thức cù a m ình đê dạt m ục tiêu

T hông thường bài g iả n g có m ục tiê u

tru yền đạt k iến thứ c có cấu trúc như sau:

+ C hia b ài g iả n g th àn h n h ữ n g vấn đề

nhô m ỗi van đ ể có m ục tiêu củ a mình.

+ ơ m ồ i vấn đế g iá n g viên cần ch u an bị

một s ố câu h ỏi ờ bậc n h ận thứ c tường ử ng

với m ục tiêu để th ô n g q u a đó giúp sin h

viên ch ủ động n h ạn thức vấn đ ể và k iêm

tra mức độ h iểu củ a sin h viên.

+ G iáng viên “chốt" van đ ể v à ch u yên

sa n g v ấ n để tiêp theo.

Một thủ pháp hữ u hiệu trong phương

pháp th u y ết trìn h là “hỏi-đáp" Đ ây là cách

cơ bán n h ất đ ể g ia n g viên k h u y ến khích

sin h v iê n chủ dộng trong tiếp n h ận k iên

thức, độc lạp tron g tư duy Đương n h iên

câu hói phải phủ hớp với m ục tiê u của bài

g ián g và tuỷ thuộc vào cách hỏi của thầy

Các câu hỏi được d iễn đ ạt hợp lí trong bầu

k h ông khí cởi mở, th â n th iện giú p quá

trìn h dạy - học th em sin h động và tă n g

cường chất lượng câ u trả lời củ a sin h viên

G iá n g v iên có th ê sử d ụ n g các câu hỏi

thuộc các bậc n h ặ n thức k h ác n h au, tuỳ

th eo m ục tiêu củ a bài giang: cá u hỏi kiếm

tra trí nhố, câ u hỏi m an g tín h p h ân tích ,

câu h ói tích hợp, câ u hỏi đ ánh giá.

Đ ê hỗ tld cho phương p háp nay g ián g

v iê n có th ê sủ d ụ n g các phương tiện kỳ

t h u ậ t n h ư p o w e r p o i n t , đ è n h ắ t , c á c l o ạ i đ ồ

d ù ng dạy học N h tìn g phương tiện này

ch í hỗ trờ, ch ií k h óng th ay th ê cho gián g viên* n ên tránh bị lạm dụng.

6.2 Đ ê dạt m ục tiêu n h ậ n thức ỏ bậc kì

n ă n g , kì xào hình thức tô chức dạy - học

p h ải khác và đương n h iên phương pháp dạy - học cù n g p h á i khác tương Ííng Đổ rèn lu yện kĩ n ăn g, lốp học p h ải không

dông, được tô chức ỏ các phò n g học chức

n ă n g tương ử ng (p h ỏn g th í n gh iệm , phòng học tiến g , sâ n v ậ n d ộ n g ), hoặc nếu tó chức ờ các phòng học th ôn g th ư ờn g thì bàn,

gh ế, bảng củ n g p h ai bò trí sa o cho thầy

có th è tiếp cận từ n g sin h v iê n đê hướng dẫn, sử a ch ừ a các th a o tác khi cần.

N g u y ên tắ c th iế t k ế bài g iả n g chủ yếu

n h ằ m m ục tiêu rèn lu y ệ n kỹ n ă n g là: thay xác định m ục tiêu , làm m ẫu, trò vận d ụng,

th ự c h àn h có sự hư ớng dẫn cù a thầy.

- Phẩn 1: T h ầy đ ịn h hướng, n êu rõ mục tiêu (5%).

- P h ầ n 2: (90%) b a o gồm:

+ M inh h o ạ đầy đủ (làm m ẫu) (20%).

+ H oạt độn g (có hướng dẫn) của sin h

v iên (70%)

- IG n ă n g xác định v ấ n để,

- Kĩ n ã n g lựa chọn g iá i pháp,

- Kĩ n ă n g triển k hai,

* Kĩ n ấ n g th a o tác ch u ẩn

- P h an 3: (5%) C hót các kỳ n ă n g cơ bàn

Đ ánh giá việc đạt m ục tiêu

Tạin-hi Khoa học Ỉ)UQ(ÌỊỈN KIỈXỈÌ r XX S ô M yỊ\ 2004

24 Nguyen Đức Chính, N guyen‘i hi Mỹ Ijôc

T ro n g h ì n h th ử c tố chửc d ạy — học n à y

h o ạ t động c ủ a s in h v iê n c h iê m thời lượng

lớn (70%) G iả n g v iê n chỉ đ ó n g vai trò hỗ

trợ h ư ớ n g d ẫ n , t ư vấn

Các phương tiện ki th u ậ t, đồ dùng

d ạ y học ở đ â y là k h ô n g t h ể th iế u H a y nói

cách k h ác, k h ô n g có các cơ sở v ậ t c h ấ t,

p h ư ơ n g tiện , đồ d ù n g d ạy học tư ơ n g ítng

k h ô n g t h ê đ ạ t được m ụ c t i ê u r è n lu y ệ n kỷ

n ă n g cho s in h viên

Đ ến đ ây có t h ê r ú t r a m ộ t k ết lu ậ n

r ấ t q u a n trọ n g cho việc “đối m ỏi p h ư ơ n g

p h á p d ạy - h ọ c ” c ủ a Đ ạ i học Quốc gia H à

Nội:

T r ư ớ c h ế t p h ả i x á c đ i n h t ư ờ t i g m i n h

m ụ c t i ê u c ù n t ừ n g m ô n h o c ( h o c p h ầ n ) , v à

t r ê n c ơ s ỏ t n u c t i ê u đ ó t ì m c á c h ì n h t h ứ c t ó

ch ứ c d ạ y - hoc tư ơ n g ứ ng M ồi h ỉn h th ứ c tố

c h ứ c d ạ y h o c s ẽ q u i đ ị n h p h ư ơ n g p h á p d ạ y

hoc n h ấ t đ in ỉt.

V ậy n h à q u a n !í p h ả i làm gì để g iú p

g iá n g viên v à s in h viên đôi mới p h ư ơ n g

p h á p d ạ y - học?

1) Tô chử c đê mỗi g iả n g v iê n xác đ ịn h

m ụ c ti ê u m ôn học đo m ì n h p h ụ tr á c h , t ừ đó

xác đ ịn h nội d u n g m ô n học, giáo t r ì n h , tà i

liệ u , đ ịn h h ư ớ n g p h ư ơ n g p h á p d ạy -h ọ c ,

k iể m t r a * đ á n h giá

2) Tô ch ứ c để mỗi g iả n g viên lậ p k ế

hoạch g iá n g d ạ y chi tiế t tới t ừ n g bài g iá n g

với m ục tiê u cụ t h ê c ủ a t ừ n g bài

3) C huẩn bị cơ sỏ v ậ t ch ất, phương tiện

k ỹ t h u ậ t t ư ơ n g ứ n g v ố i h ì n h t h ữ c d ạ y - h ọ c

và phương p h á p dạy - học m à giáo viên đà

chọn đê đạt m ục tiêu.

4) T ậ p h u ấ n cho g iả n g viên về ư u

nh ư ợ c đ iế m c ù a m ộ t sô p h ư ơ n g p h á p c h ín h

v à cách k h ắ c p h ụ c các n h ư ợ c đ iế m (2 n h ó m

p h ư ơ n g p h á p c h ín h : t r u y ề n đ ạ t k iê n th ứ c

v à r è n lu y ệ n kĩ n ả n g k l xảo)

5) T ạ p h u ấ n v ề các h s ử d ụ n g các

p h ư ơ n g ti ệ n kỹ t h u ậ t h ỗ trờ

6 ) V à đ i ê u đ á c b i ê t q u n n t r o n g l à t ỏ

c h ứ c ỉ c i ê r n t r a • đ á n ì i g i á h ế t q u ả h o c t ậ p

t h e o m ụ c t ỉ ê i i , s ử d ụ n g k ế t q u à h i ề m t r a -

đ á n h g i ả n h ư m ó t t h ô n g t i n p h â n h ô i q u a n

t r o n g c h o t h ầ y - t r ò đ i ê u c h í n h p h ư ơ n g

p h á p d ạ y - h o c n h ã m đ a t h ê t q u a t ô t h ơ n

T h a y lởi kết:

Đ ư a c h ấ t lư ợng đ à o tạ o đ ạ t c h u ẩ n k h u vực tr o n g đó m ột bộ p h ậ n đ ạ t c h u ẩ n quốc

tê là con đư ờng đi t ấ t y ế u c ù a giáo d ụ c đ ạ i học V iệt N a m v à đó c ù n g là s ử m ạ n g cao cá

c ủ a Đ ại học Quốc g ia H à Nội với t ư c á c h là

m ộ t T r u n g tâ m đ à o tạ o , đ ạ i học, s a u đại học, n g h iê n c ử u k h o a học, c h u y ê n giao công n g h ệ c h ấ t lư ợ ng c a o h à n g đ ầ u c ủ a cá nước Đối mới p h ư ơ n g p h á p d ạy - học là

m ột bước đi th ô n g m i n h t r ê n lộ t r ì n h đó

Hy vọn g rằ n g đổi mới p h ư ơ n g p h á p d ạ y *

học th e o m ụ c t i ê u s ẽ góp p h ầ n đ ư a c h ấ t lượng đ ào tạ o c ủ a Đ ạ i học Q u ố c gia H à Nội

đ ạ t c h u ẩ n

N h ư n g đ â y mới là m ộ t m ặ t c ú a v a n để

C h ú n g tôi còn m u ố n n h a n m ạ n h tới m ậ t

th ừ h a i c ủ a đổi m ỏ i p h ư ơ n g p h á p d ạ y - học

đó là q u ả n lí đội n g ũ g iả n g viỏn Đội n g ủ

g iá n g viên c ũ n g c ầ n được q u ả n lí th e o m ục tiê u n g h ía là q u a n lí s a o c h o h o ạ t đ ộ n g d ạy

c ù a h ọ giú p s in h v iê n h ọc dẻ đ ạ t m ụ c tiê u

c ù a t ừ n g m ô n học v à c ủ n g là c ủ a c á ch ư ơ n g