• Thể chế kinh tế “dung hợp”: Quyền sở hữu được bảo đảm; luật pháp và trật tự; dựa vào thị trường; nhà nước hỗ trợ thị trường; gia nhập thị trường tương đối tự do; tôn trọng hợp đồng; t[r]
Trang 1Vũ Thành Tự Anh
KINH TẾ - CHÍNH TRỊ HỌC CỦA
CHÍNH SÁCH CÔNG
Trang 2Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung
Kinh tế? Chính trị? Hay cả hai?
Trang 3Đập Xayaburi của Lào
ở hạ lưu song Mekong chụp ngày 29/10/2019
(AFP Photo)
Xung đột và cơ chế giải quyết xung đột nguồn nước
Kinh tế? Chính trị? Hay cả hai?
Hội nghị Cấp cao Hợp tác Mê Công -Lan Thương (MLC)
Trang 412 đại dự án
thua lỗ
Kinh tế? Chính trị?
Hay cả hai?
Lao Động Online: Dự án mở rộng giai đoạn 2 Gang thép Thái Nguyên bị bỏ hoang
Trang 5Mục tiêu kép trong bối cảnh đại dịch Covid-19
Kinh tế? Chính trị? Hay cả hai?
Trang 6Đầu tư và quy hoạch phân tán
Kinh tế? Chính trị? Hay cả hai?
Trang 7Khác biệt về cơ chế ngân sách giữa HN và HCM
Kinh tế? Chính trị? Hay cả hai?
Nguồn: Dwight H Perkins and Vu-Thanh Tu-Anh (2020)
Trang 8Tại sao kinh tế - chính trị quan trọng với chính sách?
Thể chế
chính trịt ⇨
Quyền lực
chính trị trên thực tết
Kết quả hoạt động
Phân phối nguồn
Quyền lực
chính trị theo luật địnht
chính trịt+1 ⇨
Phân phối nguồn
Nguồn: Acemoglu & Robinson
Trang 9Khái niệm thể chế
Douglass North (1990): Thể chế là những quy tắc hay luật chơi (rules
of the game) do con người tạo ra để điều chỉnh và định hình các tương tác của mình.
Ba cấu phần của thể chế:
Thể chế chính thức (thành văn)
Thể chế không chính thức (bất thành văn)
Cơ chế và biện pháp chế tài
Trang 10Tại sao thể chế kinh tế - chính trị lại quan trọng?
Thể chế Khuyến khích Hành vi Kết quả kinh tế
0 20 40 60 80 100 120 140 160
0 50,000
100,000
150,000
200,000
250,000
300,000
350,000
400,000
Số lượng DNTN lũy kế (trục trái) Tổng đầu tư (’000 tỷ, trục phải)
Trang 11 Thể chế chính trị “tước đoạt”: Quyền lực tập
trung trong tay của một thiểu số; không có kiểm soát và đối trọng; không có thượng tôn pháp luật
Thể chế kinh tế “tước đoạt”: Không có pháp luật
và trật tự; quyền sở hữu không được bảo đảm; rào cản gia nhập thị trường; các quy định ngăn cản
hoạt động của thị trường và tạo ra một sân chơi bất công
• Thể chế chính trị “dung hợp”: Cho phép sự tham
gia rộng rãi; hạn chế và kiểm soát các chính trị gia; thượng tôn pháp luật Tập trung chính trị nhất
định để duy trì luật pháp và trật tự
• Thể chế kinh tế “dung hợp”: Quyền sở hữu được
bảo đảm; luật pháp và trật tự; dựa vào thị trường; nhà nước hỗ trợ thị trường; gia nhập thị trường
tương đối tự do; tôn trọng hợp đồng; tiếp cận với giáo dục và cơ hội cho đại đa số
Trang 12Những liên minh rộng rãi Kiểm soát và đối trọng Thượng tôn pháp luật Nhà nước kiến tạo Thị trường/cạnh tranh Không gian dân sự Giảm bớt bình đẳng
Y tế, giáo dục và an sinh
Nhóm đặc quyền thu hẹp Không có kiểm soát và đối trọng Pháp trị/nhân trị (tùy nghi) Nhà nước ký sinh
Chủ nghĩa thân hữu/độc quyền Nhà nước cảnh sát
Bất bình đẳng, phúc lợi kém
KHUNG PHÂN TÍCH THỂ CHẾ (Acemoglu & Robinson)
Tại sao các quốc gia thất bại – hay thành công?
C
H
U
Y
Ê
N
C
H
Ế
Đ A N G U Y Ê N
Thời điểm quyết định
Thể chế chính trị và kinh tế tước đoạt
Thể chế chính trị và kinh tế dung hợp
Sự duy trì và củng cố chủ nghĩa chuyên
chế làm Triều Tiên và Myanmar kiệt quệ Đa nguyên giúp thoát khỏi chuyên quyền, tạo nên Hàn Quốc và Đài Loan hiện đại
Sự ngẫu nhiên của lịch
sử