Phần Câu Nội dung Điểm sáng đối với bóng tối, của cái đẹp, cái cao thượng đối với sự phàm tục, sự nhơ bẩn,.. của tinh thần bất khuất trước thái độ cam chịu nô lệ".[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC NINH
TỔ NGỮ VĂN
ĐỀ THI ĐỊNH KÌ LẦN II NĂM HỌC 2018 – 2019 MÔN: NGỮ VĂN 11 (CẬN CHUYÊN)
Thời gian làm bài: 120 phút - không kể thời gian phát đề
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu:
“…Người cao nhất, to nhất, giỏi nhất, đáng sợ nhất, nhiều kẻ thù nhất Việt Nam… là thằng
“con nhà người ta”
Rồi nữa, đã hết đâu! “Bằng tuổi con bây giờ, ngày xưa, mẹ đã phải đi làm đồng, đi bán hàng, đi kiếm tiền, đi lao động…” (Nói chung là ngoan!)
“Bằng tuổi con ngày xưa, mẹ không bao giờ cãi bà, mẹ nghe lời ông, mẹ học giỏi!” (Nói chung cũng là ngoan!)
“Bằng tuổi con ngày xưa, ba đâu có được dùng điện thoại, đâu có được xem tivi, không được
ăn gà rán nhưng vẫn lao động và học tập rất giỏi…” (Nói chung là vô cùng ngoan!!!)
…
Ngày xưa thì nêu gương là một trong bốn phương pháp quan trọng của dạy học, nhưng giờ thì bỏ rồi, không so sánh nữa Hàng trăm chỗ lệch, so làm sao được mà so chứ? Ngày xưa, báo Hoa Học Trò còn thỉnh thoảng viết về thủ khoa, về các bạn học giỏi Giờ thì thôi rồi, vì thấy tác dụng phụ của những tấm gương đó là toàn gây ra stress cho trẻ con và châm ngòi cho các cuộc cãi cọ trong nhà
Mọi so sánh đều là khập khiễng! Điều kiện gia đình khác nhau, hoàn cảnh khác nhau, xuất phát điểm khác nhau, gene khác nhau, phúc phần khác nhau…
Vậy nên, cuối cùng thì, bảng xếp hạng quan trọng nhất mà chúng ta cần quan tâm là bảng xếp hạng của con mình với chính nó Con mình là ai, ở đâu? Nó thích cái gì, nó giỏi cái gì,
nó kém cái gì, nó có hài lòng không? Nó có chiến lược nào riêng không? Chỉ so nó với chính
nó ngày hôm qua hoặc so với tương lai, kiểu như “Nếu muốn ngày sau làm bác sĩ thì con còn thiếu cái abc này…”
Chỉ nên so sánh con mình với chính nó, còn lại vứt hết các thể loại “con nhà người ta” đi! Nhé, năn nỉ đấy!”
(Trích “Con nghĩ đi, mẹ không biết!” – Nhà báo Thu Hà – NXB Văn học 2016)
Câu 1 (0,5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính được tác giả sử dụng trong văn bản
trên?
Câu 2 (0,5 điểm): Trong văn bản, các bậc cha mẹ thường so sánh con với đối tượng nào và so
sánh như thế nào?
Câu 3 (1,0 điểm): Anh/ chị có tán đồng với sự so sánh của các bậc cha mẹ đó không? Vì sao? Câu 4 (1,0 điểm):Theo anh/ chị, các bậc cha mẹ nên làm cách nào để khích lệ con cái một cách
hợp lí?
Trang 2LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Từ nội dung của văn bản đọc – hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn khoảng
200 chữ để bày tỏ suy nghĩ của mình về quan điểm: Cha mẹ “chỉ nên so sánh con mình với chính nó, còn lại vứt hết các thể loại “con nhà người ta” đi”
Câu 2 (5,0 điểm): Phân tích cảnh cho chữ trong truyện ngắn “Chữ người tử tù” (Nguyễn
Tuân-SGK Ngữ văn 11 Cơ bản, tập I)
Bàn về cảnh cho chữ, có ý kiến cho rằng:“đây là sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, của cái đẹp, cái cao thượng đối với sự phàm tục, sự nhơ bẩn, của tinh thần bất khuất trước thái độ cam chịu nô lệ" Anh/ chị hãy bình luận ngắn gọn về nhận định trên
Hết
(Thí sinh không được sử dụng tài liệu Giám thị không giải thích gì thêm.)
Họ và tên thí sinh: ……… Số báo danh: ………
Trang 3TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC NINH
TỔ NGỮ VĂN
ĐÁP ÁN ĐỀ THI ĐỊNH KỲ LẦN II NĂM 2018 - 2019
Môn: Ngữ Văn 11 Dành cho các lớp Cận Chuyên
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề
ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM
1 Phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản trên là phương thức biểu đạt nghị
luận
0,5
2 Theo anh/chị, trong văn bản, các bậc cha mẹ thường so sánh con với đối tượng nào và
so sánh như thế nào?
- So sánh với “con nhà người ta”: Người cao nhất, to nhất, giỏi nhất, đáng sợ nhất, nhiều kẻ thù nhất Việt Nam… là thằng “con nhà người ta”
- So sánh với chính các bậc cha mẹ trong quá khứ:
“Bằng tuổi con bây giờ, ngày xưa, mẹ đã phải đi làm đồng, đi bán hàng, đi kiếm tiền, đi lao động…” (Nói chung là ngoan!)
“Bằng tuổi con ngày xưa, mẹ không bao giờ cãi bà, mẹ nghe lời ông, mẹ học giỏi!” (Nói chung cũng là ngoan!)
“Bằng tuổi con ngày xưa, ba đâu có được dùng điện thoại, đâu có được xem tivi, không được ăn gà rán nhưng vẫn lao động và học tập rất giỏi…” (Nói chung là vô cùng ngoan!!!)
0,25
0,25
3 Anh/ chị có tán đồng với sự so sánh của các bậc cha mẹ đó không? Vì sao?
- Thí sinh nêu rõ đồng tình hay không đồng tình + Không đồng tình vì sự so sánh là không phù hợp với tố chất, tính cách, mơ ước, nguyện vọng của từng đứa trẻ
+ Nếu đồng tình nêu rõ lí do
- Nêu rõ lí do một cách rành mạch, hợp lí, thuyết phục
1,0
4 Theo anh/ chị, các bậc cha mẹ nên làm cách nào để khích lệ con cái một cách hợp lí?
- Quan tâm đến năng lực, tố chất của con
- Quan tâm đến sở thích, sở trường của con
- Quan tâm đến những dự định, những mơ ước của con
- Không nên so sánh con với những người khác một cách phiến diện
(Người chấm cho điểm tùy theo ý kiến, quan điểm của mỗi thí sinh, chỉ cần ý kiến đó hợp lí, không gò ép phải theo đúng như đáp án)
1,0
1 Từ nội dung của văn bản đọc – hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn khoảng 200 chữ 2,0
Trang 4Phần Câu Nội dung Điểm
để bày tỏ suy nghĩ của mình về quan điểm: Cha mẹ “chỉ nên so sánh con mình với chính nó, còn lại vứt hết các thể loại “con nhà người ta” đi”
a Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận:hình thức của một đoạn văn có đầy đủ: câu mở
đoạn, các câu phát triển ý và câu kết đoạn Đặc biệt, trong đoạn văn, học sinh cần làm nổi
bật chủ đề: “Chỉ nên so sánh con mình với chính nó, còn lại vứt hết các thể loại “con
nhà người ta” đi”
- Mở đoạn nêu được vấn đề cần nghị luận
- Thân đoạn (phát triển đoạn)triển khai được vấn đề cần nghị luận
- Kết đoạn kết thúc được vấn đề cần nghị luận
0,25
b.Mở đoạn: Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận: “Chỉ nên so sánh con mình với
chính nó, còn lại vứt hết các thể loại “con nhà người ta” đi”
0,25
c Phát triển đoạn – bàn luận vấn đề cần nghị luận:
* Giải thích:
+ “Con nhà người ta” là hình ảnh đại diện cho những đối tượng được mang ra để so sánh Mỗi con người là một cá thể riêng biệt, có diện mạo và tính cách không hề giống nhau Chính vì vậy việc so sánh con cái với bất kì một ai khác có rất nhiều điểm không hợp lí
+ Việc so sánh ấy không phải là biện pháp giáo dục thích hợp
+ “Chỉ nên so sánh con mình với chính nó”: điều những bậc cha mẹ nên làm là nhìn nhận đánh giá con cái mình một cách khách quan, bao gồm: nhưng ưu nhược điểm, những đam mê, nguyện vọng và quá trình cố gắng Từ đó cha mẹ sẽ hiểu hơn về con cái và có thể giúp đỡ con trong quá trình hình thành nhân cách, định hướng tương lai
* Chứng minh:
- Qua văn bản
+ Ngày xưa thì nêu gương là một trong bốn phương pháp quan trọng của dạy học, nhưng giờ thì bỏ rồi, không so sánh nữa Hàng trăm chỗ lệch, so làm sao được mà
so chứ? Ngày xưa, báo Hoa Học Trò còn thỉnh thoảng viết về thủ khoa, về các bạn học giỏi Giờ thì thôi rồi, vì thấy tác dụng phụ của những tấm gương đó là toàn gây ra stress cho trẻ con và châm ngòi cho các cuộc cãi cọ trong nhà. việc
so sánh đã không còn là phù hợp với tình hình xã hội và tâm lý của giới trẻ hiện nay, sẽ gây phản tác dụng
+ Mọi so sánh đều là khập khiễng! Điều kiện gia đình khác nhau, hoàn cảnh khác nhau, xuất phát điểm khác nhau, gene khác nhau, phúc phần khác nhau…mỗi
con người là một cá thể riêng với những đặc điểm tâm lý, sinh lý, tính cách khác nhau Vậy nên mọi so sánh đều không trọn vẹn
- Qua thực tế đời sống: Thí sinh đưa ra dẫn chứng phù hợp từ chính cuộc sống của các
em
* Bình luận:
+ Quan điểm đúng hay sai? Lí do?
+ Quan điểm này đã đúng đắn hoàn toàn chưa? Việc so sánh phiến diện là ko đúng, nhưng so sánh hợp lí cũng là cách thích hợp thúc đẩy trẻ phát triển
1,0
Trang 5Phần Câu Nội dung Điểm
+ Nếu không tán đồng với quan điểm này, thi sinh nêu lí do
+ Đây là quan điểm tiến bộ, phù hợp với xu hướng phát triển của thời đại, khi ý thức
cá nhân của con người phát triển mạnh mẽ Đặc biệt là giới trẻ luôn muốn tự khẳng định mình
+ Liên hệ đến con cái:Muốn để các bậc cha mẹ ngừng so sánh, mỗi cá nhân phải có cách để thể hiện mình, khẳng định mình
+ Liên hệ đến lối sống, lối ứng xử của mỗi cá nhân trong gia đình
d/ Kết đoạn:Khẳng định tâm tư, tình cảm, nguyện vọng mà lớp trẻ muốn gửi đến các
bậc cha mẹ
0,25
e/ Sáng tạo: Đoạn văn có sự diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo quy tắc, Trình bày sáng, đẹp,
0,25
2 Phân tích cảnh cho chữ trong truyện ngắn “Chữ người tử tù” (Nguyễn Tuân).(SGK
Ngữ văn 11 Cơ bản, tập I)
Bàn về cảnh cho chữ, có ý kiến cho rằng: “đây là sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, của cái đẹp, cái cao thượng đối với sự phàm tục, sự nhơ bẩn, của tinh thần bất khuất trước thái độ cam chịu nô lệ" Anh/ chị hãy bình luận ngắn gọn về nhận
định trên
5,0
1.Yêu cầu về hình thức: Đảm bảo cấu trúc bài văn phát biểu cảm nghĩ,có đủ các
phần mở bài, thân bài, kết bài; không sai chính tả, dùng từ, đặt câu:
- Mở bài nêu được vấn đề cần đưa ra cảm nhận
- Thân bàitriển khai được vấn đề cần cảm nhận
- Kết bài kết thúc được vấn đề cần cảm nhận
0,25
2 Yêu cầu về nội dung:
* Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần làm nổi bật các ý sau:
*Giới thiệu:
- Tác giả: Nguyễn Tuân
+ Ông được coi là định nghĩa về người nghệ sĩ, là một trong 9 tác giả tiêu biểu của
văn học Việt Nam hiện đại, là bậc thầy về sử dụng Tiếng Việt
+ Con người mà cuộc đời, tài hoa, phong cách gói trọn trong một chữ “ngông”
+Đề tài lớn trong sáng tác Nguyễn Tuân trước Cách mạng: Vang bóng một thời, chủ nghĩa xê dịch và đời sống trụy lạc
- Tác phẩm “Chữ người tử tù”
+ Rút từ tập “Vang bóng một thời” - kết tinh tài năng của Nguyễn Tuân trước Cánh mạng tháng Tám
+ Khép lại tác phẩm là cảnh cho chữ, một cảnh tượng được Nguyễn Tuân gọi là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”
+ Nhận định về cảnh cho chữ, có ý kiến cho rằng: “đây là sự chiến thắng của ánh
0,5
Trang 6Phần Câu Nội dung Điểm
sáng đối với bóng tối, của cái đẹp, cái cao thượng đối với sự phàm tục, sự nhơ bẩn, của tinh thần bất khuất trước thái độ cam chịu nô lệ"
Trước khi phân tích cần tóm tắt nội dung tác phẩm để người chấm hiểu được diễn biến câu chuyện dẫn đến cảnh cho chữ
*Phân tích: Phân tích cảnh cho chữ- “cảnh tượng xưa nay chưa từng có”
- Không gian cho chữ: ngục tù (một buồng tối chật hẹp…phân chuột, phân gián) ><
không gian cho chữ thường thấy: thư phòng, nơi sạch sẽ, lịch sự
Có thể nói đây là lần đầu tiên trong văn học Việt Nam, cái đẹp thư pháp lại được
khai sinh từ một không gian ẩm thấp, bẩn thỉu, nơi tội ác, bạo tàn ngự trị
- Thời gian: một đêm tối tăm, u ám, đặc biệt đây là đêm cuối cùng của 1 con người –
thời khắc cuối cùng ngắn ngủi, quí giá thường dành để nghĩ về những điều thiêng liêng nhất, để sống cho riêng mình >< Huấn Cao dành đêm cuối cùng của đời mình cho người khác Dòng chữ cuối cùng càng trở nên quí giá, là lời trăng trối của một người sắp từ giã cuộc đời
-Ánh sáng >< bóng tối
- Màu sắc: Màu trắng tấm lụa >< nhà giam bẩn thỉu
- Con người
+ Người cho chữ: là một tử tù
Tư thế một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng trên mảnh ván>< tư thế cho chữ
thường thấy: ung dung, nhàn hạ (thân nhàn tâm nhàn) Quản ngục đang chịu ơn Huấn Cao Ông ta có quyền tháo gông, bỏ xiềng cho Huấn Cao Chuyện ấy trong tầm tay của quản ngục kia mà Song tác giả vẫn để Huấn Cao như vậy Phải chăng tác giả nhằm mục đích đề cao cái đẹp, sự sáng tạo của cái đẹp Cái đẹp có thể xuất hiện ở bất
kì lúc nào, nơi nào trong cuộc đời, ngay cả trong ngục thất, trong cả những cảnh bị đoạ đày tăm tối
Khuyên quản ngục: “Tôi bải thực đấy, thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở, thầy hãy
thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ Ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi”lời
khuyên chân thành cũng là triết lí về cái đẹp Cái đẹp phải gắn với thiên lương Cái đẹp chỉ có thể được cảm nhận, được bảo lưu khi con người có thiên lương, có tấm lòng trong sạch
+ Người xin chữ: quan coi ngục
viên quản ngục (khúm núm), thầy thơ lại (run run) >< người tử tù đường hoàng địa
vị đảo lộn
Thủ pháp tương phản giữa ánh sáng và bóng tối, cái hỗn độn xô bồ với cái thanh khiết, cao cả làm nổi bật hình ảnh Huấn Cao, tô đậm sự vươn lên thắng thế của ánh sáng với bóng tối, cái đẹp đối với cái `xấu xa, nhơ bẩn; cái thiện đối với cái ác
Cuộc gặp gỡ của 3 con người ở 2 giới tuyến Về địa vị xã hội, chính trị họ là kẻ thù của nhau, là những người “không đội trời chung” Vậy mà họ đã ngồi bên nhau, ba cái đầu chụm lại trong một thế giới đầy thân thiện, của những kẻ tri âm tri kỉ Không còn một ranh giới nào, không còn quyền lực chỉ có sự lên ngôi của cái Đẹp, của thiên lương và những tấm lòng tri âm
Nhà tù vốn là nơi bóng tối ngự trị, giờ đây trở thành thế giới rực rỡ ánh sáng Nhà
tù thực dân là biểu tượng của cái ác, của cái chết giờ đây lại trở thành mảnh đất cho sự
3,0
Trang 7Phần Câu Nội dung Điểm
sống và cái đẹp nảy mầm
- Lời khuyên của Huấn Cao và hành động bái lĩnh của viên quản ngục: cái thiện và cái đẹp có sức mạnh cảm hóa con người
*Đánh giá về nghệ thuật và giá trị tư tưởng của cảnh HC cho chữ
- Đánh giá về nghệ thuật:
+ Một sáng tạo đặc sắc của Nguyễn Tuân Dựng cảnh cho chữ, Nguyễn Tuân đã phát huy sức mạnh của ngòi bút lãng mạn
+ Ngôn ngữ trang trọng, cổ kính, giàu chất tạo hình và màu sắc điện ảnh Cảnh cho chữ được tái hiện như 1 thước phim ngắn
+ Nghệ thuật đối lập được vận dụng tài tình: đối lập ánh sáng – bóng tối, người cho chữ - kẻ nhận chữ
- Giá trị tư tưởng của đoạn văn khắc họa cảnh cho chữ:
+ Cảnh cho chữ đã tô đậm cho vẻ đẹp toàn mĩ của nhân vật Huấn Cao: tài hoa, khí phách, thiên lương
+ Thể hiện chủ đề tác phẩm : lý tưởng thẩm mĩ của Nguyễn Tuân , cái đẹp phải toàn
mĩ, đẹp gắn thiện, tài gắn với tâm; đồng thời nhà văn còn bày tỏ niềm tin vào sự chiến thắng của cái đẹp
+Nguyễn Tuân còn thể hiện tấm lòng yêu mến, trân trọng giá trị văn hóa cổ truyền của dân tộc, trân trọng những bậc anh hùng nghĩa khí
=>Cảnh cho chữ tỏa sáng giá trị nhân văn cao đẹp của tác phẩm, tấm lòng yêu nước
và phong cách nghệ thuật Nguyên Tuân trước CM
0,5
Bình luận về ý kiến: “đây là sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, của cái đẹp, cái cao thượng đối với sự phàm tục, sự nhơ bẩn, của tinh thần bất khuất trước thái độ cam chịu nô lệ"
- Nhận định đã góp phần khẳng định: ánh sáng sẽ vượt lên bóng tối, cái đẹp, cái cao thượng sẽ vượt lên sự phàm tục, nhơ bẩn và tinh thần bất khuất sẽ vượt lên sự cam chịu nô lệ Đây chính là giá trị nhân văn sâu sắc của tác phẩm
- Đây là một nhận xét chính xác về cảnh cho chữ
- Nhận định này đã khái quát nội dung và giá trị của cảnh tượng này
0,5
3 Sáng tạo: Có sự diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận 0,25 ĐIỂM TOÀN BÀI THI: I + II = 10,00 điểm
HẾT