THÂN cây pptx _ THỰC VẬT DƯỢC (slide nhìn biến dạng, tải về đẹp lung linh)

Bài giảng pptx các môn chuyên ngành dược hay nhất có tại “tài liệu ngành dược hay nhất”; https:123doc.netusershomeuser_home.php?use_id=7046916. Slide bài giảng môn thực vật dược pptx dành cho sinh viên chuyên ngành dược. Trong bộ sưu tập có trắc nghiệm kèm đáp án chi tiết từng bài, giúp sinh viên tự ôn tập và học tập tốt môn thực vật dược bậc cao đẳng đại học chuyên ngành Y dược

NỘI DUNG MÔN HỌCC.I: TẾ BÀO THỰC VẬT

C.II: MÔ THỰC VẬT

C.III: CƠ QUAN DINH DƯỠNG CỦA TV BẬC CAO

C.IV: SỰ SINH SẢN & CQ SS CỦA TV BẬC CAO

C.V: DANH PHÁP & BẬC PHÂN LOẠI TV

C.VI: NGÀNH THÔNG

C.VII: NGÀNH NGỌC LAN

CƠ QUAN DINH DƯỠNG

3

CHƯƠNG 3 -2

THÂN CÂY

5

MỤC TIÊU

1. Trình bày được các phần của thân cây

2. Nêu được định nghĩa các loại thân cây

3. Trình bày được đặc điểm giải phẫu của thân cây lớp Ngọc lan

4. Trình bày được đặc điểm giải phẫu của thân cây lớp Hành

5. Trình bày được cấu tạo bất thường và cấu tạo đầu ngọn thân cây

NỘI DUNG

I HÌNH THÁI CỦA THÂN

II SỰ TĂNG TRƯỞNG CHIỀU DÀI CỦA THÂN& NGUỒN GỐC CỦA LÁ

III CẤU TẠO GIẢI PHẨU CỦA THÂN

7

KHÁI QUÁT VỀ THÂN

• Là cơ quan dinh dưỡng của cây

• Là một trục nối tiếp với rễ

• Thường mọc ở trên không

• Mang lá, hoa, quả

• Dẫn nhựa đi khắp cây

HÌNH THÁI CỦA THÂN

1 Các phần của thân cây

2 Cách phân nhánh của thân cây

3 Các loại thân cây

9

Thân chính

Thân chính: Là một trục thường đứng

• Kích thước biến thiên.

• Phân nhánh hoặc không

Tùy theo tỉ lệ tương đối của thân và cành, người ta phân biệt các loại thân cây sau:

- Thân cỏ (thân thảo)

- Thân gỗ

Thân chính

HÌNH THÁI CỦA THÂN

Thân cỏ (thân thảo)

• Thân mềm

• Không có cấu tạo cấp 2 liên tục

• Một năm chỉ có một mùa dinh dưỡng

• Có thể sống 1, 2 hay nhiều năm:

CÁC PHẦN CỦA THÂN – Thân gỗ

• Cây gỗ to: cao > 25m, cấu tạo cấp 2 rất phát triển

• Cây gỗ vừa: cao 15-25m

• Cây gỗ nhỏ: cao < 15m

Các dạng thân gỗ thường gặp

Thân cột

15

Thân rạ

Các dạng thân gỗ thường gặp

Thân leo nhờ vòi cuốn

(Nho)

Thân trườn

(Bông giấy)

Các dạng thân gỗ thường gặp

Tiết diện thân

Hình tam giác

(họ Cói)

Hình 5 góc (họ Bầu bí)

Hình 5 góc

(họ Bầu bí)

Thân dẹt (cây Quỳnh)

CÁC PHẦN CỦA THÂN – Thân gỗ

 Cây ở khí hậu khô:

 Thân mập, lá thu hẹp biến thành gai (Xương rồng).

 Ở Lạc tiên,Nho có cành biến thành tua cuốn.

 Gai (Bưởi, Bồ kết) do cành biến đổi thành

 Ở Thiên môn đông, Măng tây có cành biến đổi thành lá gọi là cành hình lá hay

diệp chi

 Một số cây không thân lá đính thành hình hoa thị sát mặt đất (cây Mã đề).

CÁC PHẦN CỦA THÂN – Thân gỗ

21

CÁC PHẦN CỦA THÂN - Chồi ngọn

• Ở đầu ngọn thân

• Cấu tạo bởi các lá non úp lên trên đỉnh

sinh trưởng của cây

• Ở một số cây, chồi ngọn được bảo vệ

bởi lá kèm rụng sớm (cây Đa búp đỏ)

• Mấu Là chỗ lá đính vào thân.

CÁC PHẦN CỦA THÂN

• Lóng là khoảng cách giữa 2 mấu kế

tiếp nhau, có sự sinh trưởng lóng

giống như ở chồi ngọn

23

• Cấu tạo giống chồi ngọn nhưng

mọc ở nách lá, khi phát triển

cho cành hoặc hoa

CÁC PHẦN CỦA THÂN - Chồi bên

• Phát sinh từ chồi bên.

• Nhỏ hơn thân chính và mọc đâm

Góc giữa cành và cây

Góc rất nhỏ , cành gần như mọc đứng

Góc vuông , cành nằm ngang

(cây Bàng)

27

Góc giữa cành và cây

Góc tù , cành rũ xuống

(cây Liễu)

Góc giữa cành và cây

Cách phân nhánh của thân cây

29

Thân địa sinh

• Là thân mọc ở dưới đất, Phân biệt với rễ nhờ thân rễ mang những lá biến đổi thành vẩy khô hoặc mọng nước

• Có 3 loại thân địa sinh:

+ Thân rễ

+ Thân hành

+ Thân củ

• Thân rễ:

 Dài, sống nhiều năm, mọc nằm ngang dưới đất giống như rễ nhưng khác rễ vì mang những lá biến đổi thành vẩy khô

 Mang chồi (chồi ngọn và chồi nách) và những rễ phụ

 Thường có nhiều chất dự trữ như tinh bột

 Cấu tạo bởi một trục duy nhất và mỗi năm từ thân rễ mọc lên một hoặc nhiều cành khí sinh

+ Kiểu tăng trưởng trục hợp ?

+ Kiểu tăng trưởng trục đơn ?

 Thân rễ dùng làm thuốc: Gừng, Riềng, Nghệ

THÂN ĐỊA SINH – Thân rễ

33

 Thân đứng thẳng, rất ngắn, mặt dưới mang rễ, xung quanh mang những lá biến đổi thành vẩy mọng nước chứa nhiều chất dự trữ.

Phân loại: 3 loại thân hành

THÂN ĐỊA SINH – Thân Hành

1. Thân hành đặc (La dơn):Phù to chứa chất dự trữ

2. Thân hành vẩy (Lys):Lá mọng nước úp lên nhau.

3. Thân hành áo (Hành, tỏi):Lá bên trong mọng nước ở bên ngoài bao bọc bởi các vẩy,

vẩy ngoài cùng chết bao bọc toàn bộ.

35

• Thân phồng to thành củ vì chứa nhiều chất dự trữ

• Trên mặt thân củ có chồi, khi phát triển cho ra cây mới

VD: Củ Khoai tây, củ Su hào là thân củ nhưng không mọc dưới đất

THÂN ĐỊA SINH - Thân củ

1 CẤU TẠO CẤP 1

37

CẤU TẠO GIẢI PHẨU

CẤU TẠO GIẢI PHẪU

Thân gồm 3 vùng:

+ Biểu bì

+ Vùng vỏ

+ Vùng trung trụ

• Cấu tạo cấp 1

+ Thân cây lớp Ngọc lan

+ Thân cây lớp Hành

• Cấu tạo cấp 2

+ Thân cây lớp Ngọc lan

+ Sinh trưởng thứ cấp ở cây lớp Hành

39

CẤU TẠO GIẢI PHẪU

Thân cây lớp Ngọc lan

CẤU TẠO CẤP 1

• Biểu bì:

 Cấu tạo bởi 1 lớp tế bào sống, không có lục lạp

và tinh bột

 Vách ngoài biểu bì hóa cutin

 Trên biểu bì có thể có lỗ khí, lông tiết, lông che

chở hoặc lông ngứa

 Thân chìm dưới nước, biểu bì không có cutin và

lỗ khí

THÂN CÂY LỚP NGỌC LAN - Mô mềm vỏ

 Mỏng hơn ở rễ, cấu tạo bởi những tế

bào sống, vách mỏng bằng cellulose,

sắp xếp không thứ tự

 Mô mềm vỏ ngoài có lục lạp làm cho

thân cây có màu xanh

THÂN CÂY LỚP NGỌC LAN – Mô dày

 Nhiệm vụ: nâng đỡ

 Tập trung ở những chỗ lồi của thân cây,

có khía dọc (họ Hoa tán) hoặc ở góc

những thân vuông (họ Hoa môi)

43

THÂN CÂY LỚP NGỌC LAN – Nội bì

 Là một lớp tế bào sống chứa nhiều

hạt tinh bột

 Nội bì khung Caspary ở thân thường

không rõ như ở rễ

Thân cây lớp Ngọc lan

THÂN CÂY LỚP NGỌC LAN – Trụ bì

• Gồm 1 hay nhiều lớp tế bào, xếp xen kẽ

nội bì

• Vách tế bào có thể còn cellulose hoặc hoá

mô cứng

Các bó libe gỗ

THÂN CÂY LỚP NGỌC LAN

• Kiểu bó chồng (trừ thân Mướp có kiểu chồng kép)

• Các bó libe gỗ sắp xếp trên 1 vòng (trừ họ cây Tiêu (Piperaceae) có 2 vòng)

• Gỗ phân hóa ly tâm

• Số lượng thay đổi tùy loài cây và trong một loài tùy theo vị trí trên thân

47

Các bó libe gỗ

THÂN CÂY LỚP NGỌC LAN

Thân cây lớp Ngọc lan

• Tia ruột (tia tủy): là những dải mô mềm ở giữa các bó libe gỗ

• Tủy:

 Là khối mô mềm nằm ở trong cùng

 Tủy có thể phát triển nhiều hay ít và đôi khi hoá mô cứng, vài loại cây có ruột

rỗng vì tủy bị tiêu hủy

49

CẤU TẠO CẤP 1

Thân cây lớp Hành

• Những điểm khác biệt so với thân lớp Ngọc lan:

 Khó phân biệt vỏ và trung trụ

 Số lượng bó libe gỗ rất nhiều, sắp xếp từ 2 vòng trở lên hoặc không theo thứ tự

 Số lượng các mạch gỗ trong 1 bó libe gỗ ít, có khi các mạch gỗ xếp thành hình

chữ V, kẹp libe ở giữa

 Bó mạch kín ?

CẤU TẠO CẤP 1

Thân cây lớp Hành

• Những điểm khác biệt so với thân lớp Ngọc lan:

 Không có cấu tạo cấp 2, trừ cây Ngọc giá (Yucca), Hổ thiệt (Aloe), Huyết giác

(Dracoena), Huyết dụ (Cordilyne)

 Tủy thường bị tiêu hủy

 Không có mô dày

 Có thể có thêm vết lá.

51

CẤU TẠO CẤP 1

THÂN HÀNH

Thân cây lớp Ngọc lan

Tượng tầng

• Vị trí cố định, nằm phía trong libe 1 và phía ngoài gỗ 1

• Tạo libe 2 ở ngoài và gỗ 2 ở trong Các tế bào này xếp thành dãy xuyên tâm

• Libe 2 và gỗ 2 có thể liên tục (hậu thể liên tục) hoặc gián đoạn (hậu thể gián đoạn)

57

THÂN CÂY CẤP 2 CỦA LỚP NGỌC LAN

Sinh trưởng thứ cấp ở cây lớp Hành

CẤU TẠO CẤP 2

• Cau bụng (Roystonia elata): thân gia tăng vì các tế bào mô mềm phù to ra

• Cây họ Dừa: do các bó mạch của lá dẫn vào thân và sự gia tăng các bó mạch này làm cho thân to ra

• Cây Ngọc giá (Yucca), Hổ thiệt (Aloe), Huyết giác (Dracoena): nhờ tầng phát sinh xuất hiện trong mô mềm, phía ngoài các bó dẫn

Cấu tạo bất thường

CẤU TẠO GIẢI PHẪU

1. Libe quanh tủy

Libe quanh tủy

• Giống libe 1

• Gặp ở họ Thầu dầu, Sim, Trúc đào,

Khoai lang, Cà, Bầu bí, …

CẤU TẠO BẤT THƯỜNG

Libe trong gỗ

CẤU TẠO BẤT THƯỜNG

 Xuất phát từ sự hoạt động không bình thường của tượng tầng

 Một số phát sinh từ sự phân hóa của một vài tế bào mô mềm còn cellulose

(họ Ô rô)

61

Thân rễ

 Đặc điểm cấu tạo:

 Sự hóa mô mềm mạnh ở các mô để thích nghi với chức năng dự trữ,

thường gặp ở phần tủy

CẤU TẠO BẤT THƯỜNG

Sự tăng trưởng chiều dài của thân

Thân tăng trưởng là do 2 gđ nối tiếp:

 Sự tăng số tế bào ở vùng sinh mô ngọn

 Sự tăng chiều dài của các tế bào này dưới tác dụng của auxin

63

Nguồn gốc của lá

• Vết lá:

 Bó mạch của lá tiếp tục bó mạch của thân, đi từ trung trụ đến gốc lá

 Lối đi của vết lá thay đổi tùy loại cây:

 Có thể đi ngang hoặc hơi ngang thẳng từ trung trụ đến lá

 Có thể đến lá sau khi đi qua một hoặc nhiều lóng

VD: cây họ Hoa môi, họ cây Tiêu (Piperaceae)?

The end!