Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa chùa Tiêu, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh

Chủ thể tiến hành hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa chùa Tiêub. 2.1.1..[r]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

Khóa 7 (2017 – 2019)

Hà Nội, 2020

C NG TR NH NÀY ĐÃ ĐƯ C H ÀN THIỆN TẠI TRƯỜNG SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

TS Dương Thị Thu Hà

P ả b ệ 1 PGS.TS Bùi Hoài Sơn

V ệ Vă ó ệ t uật quố V ệt m

P ả b ệ 2 PGS TS Nguyễn Thị Huệ

Tr Đạ Vă ó Hà ộ

Luậ vă đ ợ bả vệ tr Hộ đồ ấm luậ vă t ạ sĩ tạ

Tr ĐHSP ệ t uật Tru ơ Và ồ 14 00 ày 25 t á

12 ăm 2019

Có t ể tìm ểu luậ vă tạ T v ệ Tr Đạ S ạm

ệ t uật Tru ơ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Mả đất Bắ - ử õ ủ t ủ đô T ă L , vù đất đị l â ệt v ì ữ đ ợ ữ tí ù , đề ứ

t ế ầ x , t u út u á đế v ế ù , vã ả Lă và

Đề t K D ơ V ơ , Đề Lý Bát Đế, ù Bút T á , ù Dâu, ù Cổ Mễ, Tr đó, ù T êu là một tr ữ tí

đã đ ợ xế ạ Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia t e quyết

đị số 154/QĐ ày 25 t á 01 ăm 1991 T e á tà l ệu t

tị đồ và t l ệu ở đị ơ , ù đ ợ xây ự từ t T ề Lê,

đế t Lý, ơ đây trở t à tru tâm P ật á l tr sầm uất Cô trì tí ỡ P ật á ù ệ y ồm Tò

tà “Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa chùa Tiêu, thị

xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh” để ê ứu và à t à luậ vă tốt

ệ t ạ sĩ, uyê à Quả lý vă ó

Tá ả Hà Vă Tấ v bà v ết Bảo vệ DT LSVH trong bối

cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước T e tá ả t ì á

DT LSVH đ tr tì trạ bá độ ẩ ấ về v ệ bả tồ ,

át uy ếu ú t ô ó ữ í sá ị t t ì y

ả á tí quý á ấy ũ sẽ mất đ , mà một â tộ đá mất DT LSVH là một â tộ đá mất trí

Tá ả Đặ Vă Bà tr bà Vấn đề quản lý nhà nước

trong lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa. Bà v ết đã đ r á ộ

u về quả lý à về DSVH b ồm Quả lý à

bằ vă bả á quy; Quyết đị về ơ ế, tổ ứ quy ạ và

ế ạ át tr ể ; Quyết đị â ấ quả lý V ệ â ấ quả lý tí , ệ t ố tổ ứ à Bả tồ - Bả tà và đầu t

â sá á ơ qu quả lý tí là yếu tố ó tí ất quyết

đị ằm tă ệu quả quả lý

Tá ả uyễ T ị v tá ẩm Di sản văn hóa Việt

Nam bản sắc và những vấn đề quản lý bảo tồn đề ậ t á vấ đề

quả lý, bả tồ át uy DSVH, á uyế ị ủ U ESCO

Kỷ yếu ộ t ả v ủ đề Bắc Ninh với vương triều Lý do

Sở VHTT&DL tỉ Bắ ố ợ v V ệ Vă ó ệ t uật

Đề tà ê ứu ấ Bộ Nghiên cứu giá trị các di

tích lịch sử văn hóa có liên quan đến triều Lý ở Bắc Ninh tá ả

Trị T ị M Đứ làm ủ ệm Đây là ô trì ê ứu về

á trị ủ á tí , tr ô trì ũ đã êu r ều ộ u

l ê qu đế vấ đề quả lý à về tí

Đề tà luậ á t ế sỹ Quản lý di tích lịch sử văn hóa hóa ở

tỉnh Bắc Ninh trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, uyê

à Quả lý vă ó ủ tá ả Trầ Đứ uyê ộ u luậ

á ê ứu ữ vấ đề quả lý tí trê đị bà ủ một tỉ ,

ụ t ể s u ơ 1 Cơ sở lý t uyết về quả lý tí , tổ

qu về ệ t ố tí lị sử vă ó ở tỉ Bắ ; ơ 2

T ự trạ quả lý tí lị sử vă ó ở tỉ Bắ ; ơ 3

Qu đ ểm và ả á â ệu quả quả lý tí lị sử vă

ó ở tỉ Bắ tr quá trì ô ệ ó , đô t ị ó

Sá Bí mật phía sau nhục thân của các vị thiền sư, ủ tá ả

uyễ Lâ C Tr đó, ộ u qu tr t ệu về

t ợ tá ủ t ề s Vũ K ắ Tr và Vũ K ắ M

Cá ô trì , tà l ệu ê ứu l ê qu đế bả tồ và

át uy tí lị sử vă ó , đặ b ệt tạ í tỉ Bắ

ũ đã xuất bả ều uố sá về ộ u ày Bảo tồn và

phát huy di sản văn hóa Kinh Bắc, Trầ Đì Luyệ , Sở VHTT Bắ

Ninh; Các di tích lịch sử văn hóa Bắc Ninh ủ Bả tà Bắ ;

Các di tích tiêu biểu của tỉnh Bắc Ninh, uyễ Duy ất, B

Trê ơ sở tìm ểu t ự trạ ô tá bả tồ và át uy á trị

DT LSVH ù T êu, luậ vă t đề xuất á ả á â

ệu quả bả tồ và át uy á trị DT LSVH ù T êu, t ị xã Từ Sơ ,

độ bả tồ , át uy á trị ù T êu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

l ệu l ê qu đế tí ù T êu và á vă bả quả lý à ,

đị ơ về quả lý DT LSVH Từ đó, â tí á luậ ứ, luậ

ứ ; tổ ợ luậ ứ, luậ ứ để ủ ố á luậ đ ểm

6 Những đóng góp của luận văn

- Luậ vă là một ô trì ê ứu đầy đủ về á trị lị

sử, ả ổ, vă ó ủ di tí ù T êu, về vai trò ủ di tí ày

đố v đ số ộ đồ đị ơ , về vai trò ủ ô tá bả

tồ và át huy đố v á trị di tí ù T êu ó r ê , ũ

đố v DSVH â tộ ó chung

- Qua t ự trạ ô tá bảo tồ và át huy á trị di tí

ù T êu, luậ vă cung ấ kinh ệm bả tồ và át huy á trị DSVH â tộ ó chung, DSVH P ật á ó r ê , ó ầ át

tr ể vă ó , kinh tế xã ộ đị ơ

- Luậ vă là một tà l ệu tham ả đố v địa ơ trong ô tá bả tồ và át huy á trị di tí ù T êu, là tà l ệu tham ả trong v ệ á ụ truyề t ố cho sinh tỉ Bắ Ninh ó r ê , ũ á ơ sở đà tạ về quả lý vă ó ó chung

7 Cấu trúc của luận văn

à ần Mở đầu, Kết luậ , Tà l ệu tham ả và P ụ lụ , luậ vă ồm ó 03 ơ , ụ t ể sau:

Chương 1 VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢ TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA CHÙA TIÊU, THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH

BẮC NINH 1.1 Một số khái niệm

1.1.3 Quan điểm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa

1.1.3.1 Bảo tồn nguyên trạng (bảo tồn nguyên vẹn)

Bả tồ uyê trạ là ả ữ lạ tí uyê vẹ , yếu tố

u ầu t ị ếu ủ ô ú ệ tạ và đ t êm ữ á trị vă

á, đ ều ỉ ạt độ ủ á â và ộ đồ

1.1.5 Di sản văn hóa

DSVH ồm DSVH vật t ể và DSVH vật t ể, là sả ẩm

t t ầ , vật ất ó á trị lị sử, vă ó , , đ ợ l u truyề từ t ế ệ ày qu t ế ệ á

1.2.1 Các văn bản của Đảng

1.2.2 Các văn bản của Nhà nước và của tỉnh Bắc Ninh

1.2.2.1 Các văn bản của Nhà nước

1.2.2.2 Các văn bản của UBND tỉnh Bắc Ninh và xã Tương Giang

1.3 Nội dung bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa

Dự trê ơ sở ộ u Quả lý à về sả vă ó

b ệt là á tí ó l ê qu t tr ều đạ à Lý - t ỳ mở,

tạ ự , át tr ể quố và ề vă ó Đạ V ệt rự rỡ tồ tạ

tr lị sử V ệt m é à ơ t ế ỷ v 9 đ vu trị vì [16]

C ù T êu là ơ l u ữ ều ấu tí ó l ê qu đế à

Lý, đá l u ý là ấu tí đặ b ệt l ê qu đế vu Lý Cô Uẩ

1.4.4.1 Nâng cao nhận thức về giá trị di tích chùa Tiêu

1.4.4.2 Giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn di tích với phát triển kinh tế - xã hội

Tiểu kết

Luậ vă tậ tru ê ứu ơ sở lý luậ về ô tá bả

tồ , át uy và â tí á á ệm về sả vă ó , tí LSVH, ù , từ v ệ tìm ểu, â tí á qu đ ểm bả tồ , át

BẮC NINH 2.1 Chủ thể tiến hành hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa chùa Tiêu

2.1.1 Chủ thể quản lý Nhà nước

2.1.1.1 Cục Di sản văn hóa

2.1.1.2 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh

2.1.1.3 Ban quản lý di tích tỉnh Bắc Ninh

2.1.1.4 Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Từ Sơn

2.1.1.5 Tiểu ban quản lý Di tích lịch sử văn hóa chùa Tiêu

2.1.2 Cộng đồng cư dân địa phương

đế đị ơ và t ự t ệ t ố á luật, á vă bả í quy

Đả và à b à

2.2 Nội dung bảo tồn và phát huy giá trị di tích chùa Tiêu

2.2.1 Ban hành và thực thi các văn bản quản lý nhà nước về bảo tồn và phát huy giá trị của di tích

đ ạ

2.2.4 Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về giá trị di tích

Cô tá tuyê truyề , ổ b ế , á ụ về á trị ủ

tí là một tr ữ ạt độ qu tr , t ô qu đó, t ú đẩy

l ợ á t m qu , ật tử đế t ăm ù , ũ á ụ

l tỏ đ ợ á trị lị sử - vă ó ý ĩ ủ ù T êu đế v

ều ơ

2.2.5 Cộng đồng trong bảo tồn và phát huy giá trị di tích

2.2.5.1 Vai trò của cộng đồng dân cư địa phương và các tổ chức đoàn thể

uồ lự ủ yếu v ệ bả vệ, tô tạ và át uy á trị tí lị sử vă ó ù T êu, đó là K í â sá à ; í â sá ơ sở và uy độ tr â â

2.2.5.2 Vai trò của sư trụ trì

a Trông coi, tu bổ, tôn tạo di tích

2.3 Đánh giá về thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị di tích chùa Tiêu

Cô tá tuyê truyề á ụ ũ đ ợ Sở VHTTDL

tỉ Bắ , ù ò Vă ó uyệ Từ Sơ t ế à t ơ

đố tốt, t xuyê ố ợ để tuyê truyề ô tá bả vệ, bả

tồ tí từ đó â ý t ứ trá ệm ở mỗ â

V ệ t ự ệ ô tá t ểm tr , e t ở và ỷ luật sát s ũ là ơ á ữu ệu ằm đảm bả tí ệu quả ủ v ệ bả tồ , át uy á trị D tí LSVH ù T êu, đồ

ủ à y G á ộ P ật á V ệt m đều ó quy ế

r ê , tuy ê để đạt đ ợ ệu quả tr ô tá bả tồ , át

uy á trị DT LSVH ầ ó ơ ế ố ợ Cơ ế ày đ ợ xem xét t e trật tự ệ t ố , ố ết ợ t e ả trụ và trụ , xem xét đế v trò ủ á bê l ê qu Tr ơ 2 ủ luậ

vă đã ả sát, â tí t ự trạ ạt độ bả tồ và át uy

á trị ù T êu v 07 ộ u ụ t ể 1/B à và t ự t á

vă bả quả lý à về bả tồ và át uy á trị tí ; 2/Trù tu, s u tầm á ệ vật ắ v tí ; 3/Tuyê truyề , ổ

Cù v á t l ệu, số l ệu đ ợ r để m ứ ụ t ể á

qu , từ ê ứu t ự trạ , luậ vă đã rút r á mặt u đ ểm,

ạ ế và uyê â ủ á mặt đó, làm ơ sở đề xuất ả á

ơ 3 ủ luậ vă

Chương 3 GIẢI PHÁP BẢ TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH

CHÙA TIÊU 3.1 Những yếu tố tác động đến hiệu quả bảo tồn và phát huy giá trị di tích

Thứ ba, là ữ tá độ từ mặt trá ủ ề tế t ị

tr sẽ ây ữ ó ă ất đị tr v ệ bả tồ ả qu

t uầ ất P ật á ủ tí ù T êu

3.2 Một số giải pháp

3.2.1 Phát huy vai trò của chủ thể quản lý

3.2.1.1 Đẩy mạnh hoạt động Tiểu Ban Quản lý di tích chùa Tiêu

Mô ì quả lý tí ù T êu ê ó sự ết ợ ữ

í quyề và ộ đồ ủ â để t ế t át uy ạt

độ ủ T ểu BQL DT

3.2.1.2 Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cơ quan quản lý

V ệ tă trá ệm ủ á ơ qu quả lý ở đây

là t ểu BQL DT ù T êu, UB D xã T ơ G và Sở Vă ó ,

3.2.3.3 Tăng cường công tác bảo vệ, trùng tu di vật, cổ vật, bảo vật

quốc gia đồ thờ tại di tích

át uy á trị ủ tí t e đú uyê à

3.2.5 Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về giá trị của di tích

3.2.5.1 Tuyên truyền, xây dựng và áp dụng mô hình giáo dục truyền

thống tại di tích chùa Tiêu

C đế y, ô tá tuyê truyề á ụ v đ ợ

là b ệ á ữu ệu ất để ộ đồ ù t m bả vệ và đây í là ì t ứ tự quả ó ệu quả

3.2.5.2 Quảng bá hình ảnh và giá trị của di tích chùa Tiêu

Đố v tí ù T êu, t ô qu v ệ tuyê truyề ,

3.2.6.1 Nâng cao vai trò của sư trụ trì và cộng đồng

a Nâng cao vai trò trách nhiệm của sư trụ trì

b Phát huy vai trò của cộng đồng trong quản lý di tích chùa Tiêu

3.2.6.2 Thu hút đầu tư, đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động bảo vệ tại di tích chùa Tiêu

3.2.7 Kết nối với các doanh nghiệp du lịch

à về bả tồ và át uy á trị tí ; Đẩy mạ ô tá trù tu, s u tầm á ệ vật ắ v tí ; Tă ô tá tuyê truyề , ổ b ế , á ụ về á trị tí ; Đẩy mạ ê

ứu , bồ ỡ á bộ quả lý và á bộ uyê mô ; P át

uy v trò ủ ộ đồ tr bả tồ và át uy á trị tí ; Kết ố v á ệ u lị ; Tă ô tá thanh tra,

ểm tr , e t ở V ệ â ậ t ứ , át uy á á trị

ủ tí tr v ệ á ụ truyề t ố lị sử, vă ó và truyề t ố vă ế ủ đị ơ â â , đặ b ệt là t ế

KẾT LUẬN

D tí ù T êu, xã T ơ G ằm trê đị ậ tỉ

Bắ , ô ỉ là vù đất ổ mà ò là vù quê àu truyề

t ố á mạ v mật độ DT LSVH s v ều đị trê m m ề đất C đế y, Bắ v là mả đất tru tâm ủ P ật á t v ều tí lị sử vă ó t u

uy DT LSVH vậ ụ và ả sát â tí t ự trạ bả tồ ,

át uy tí ù T êu Luậ vă ò đề ậ đế ộ u á

vă bả á lý ủ Tru ơ và đị ơ , á uyê tắ , ộ

từ tr t Lý, ắ l ề v ều â t Lý t ề s

Lý Vạ Hạ , vu Lý Cô Uẩ , Bê ạ á trị lị sử, ô

ù ổ ày ò m á trị ả ổ độ đá ắ l ề v t ợ

ụ t â t ề s Trí, là t ợ t ề tá ếm t ấy trê

tí ù T êu, luậ vă đã ó ầ đá á t ự trạ bả tồ

và át uy á trị tí ù T êu trê ều ơ ệ Cá ấ quả lý ủ à y G á ộ P ật á V ệt m đều ó quy

ế r ê , tuy ê để đạt đ ợ ệu quả tr ô tá bả tồ ,

át uy á trị DT LSVH ầ ó ơ ế ố ợ Cơ ế ày đ ợ xem xét t e trật tự ệ t ố , xem xét đế v trò ủ á bê l ê

t ự trạ , luậ vă đã rút r á mặt u đ ểm, ạ ế và uyê

â ủ á mặt và đề xuất ả á â ệu quả ô tá

bả tồ và át uy á trị tí ù T êu

vă ó m D tí ù T êu là một DT LSVH đá quý ầ đ ợ tu

bổ, tô tạ t e quy uẩ ấ Quố và m t ềm ă ứ ẹ sẽ

là đ ểm u lị tâm l t u út á t m qu tr t ơ l