Tiếng rì rào bất tận của những khu rừng xanh bốn mùa, cùng tiếng sóng rì rào từ biển Đông và vịnh Thái Lan ngày đêm không ngớt vọng về trong hơi gió muối – thứ âm thanh đơn điệu [r]
Trang 1CHÀO MỪNG CÁC BẠN HỌC SINH LỚP 6A8
HỌC TRỰC TUYẾN MÔN NGỮ VĂN
Giáo viên thực hiện:LÊ THỊ THU HÀ
Trang 2ÔN TẬP VĂN BẢN
“SÔNG NƯỚC CÀ MAU”
Trang 3PHẦN I CỦNG CỐ KIẾN THỨC
a Tác giả
1 Tác giả, tác phẩm
b Tác phẩm
- Đoàn Giỏi (1925 – 1989), bút danh là Nguyễn Hoài, Nguyễn Phú Lễ
- Thường viết về cuộc sống, thiên nhiên và con người Nam Bộ
a Xuất xứ: Trích chương 18 – “Đất rừng phương Nam” (1957)
b Phương thức biểu đạt: Miêu tả kết hợp tự sự
Trang 4PHẦN I CỦNG CỐ KIẾN THỨC
2 Nội dung
a Ấn tượng chung về cảnh sông nước Cà Mau
b Cảnh sông ngòi, kênh rạch
c Cảnh chợ Năm Căn
Trang 5a Ấn tượng chung về cảnh sông nước Cà Mau
- Không gian rộng lớn.
- Tác giả miêu tả qua các cảm nhận bằng:
+ Thị giác (nhìn): màu xanh bao trùm.
+ Thính giác (nghe): tiếng gió, tiếng sóng, hơi gió muối.
- Nghệ thuật: Kể, liệt kê, điệp từ, một số từ chỉ màu sắc,
trạng thái cảm giác.
=> Thiên nhiên nguyên sơ, rộng lớn, hấp dẫn.
Trang 6b Cảnh sông ngòi, kênh rạch
* Tên gọi các địa danh: Chà Là, Cái Keo, Bảy Háp
=> Không mĩ lệ mà dựa theo đặc điểm riêng biệt của từng vùng.
=> Con người ở đây rất gần gũi với thiên nhiên
* Hình ảnh dòng sông Năm Căn và rừng đước
- Dòng sông: Rộng hơn ngàn thước.
+ Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác.
+ Cá nước bơi hàng đàn.
- Rừng đước: cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.
- Cây đước: Màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ,…
=> Khung cảnh rộng lớn, hùng vĩ, màu xanh trải dài
vô tận.
Trang 7c Cảnh chợ Năm Căn
- Sự trù phú:
+ Khung cảnh rộng lớn, tấp nâp.
+ Hàng hóa đa dạng.
- Độc đáo: Chợ họp ngay trên sông nước.
- Sự đa dạng: về màu sắc, trang phục và giọng nói.
=> Cuộc sống con người ở đây đông vui, tấp nập, trù phú, độc đáo.
- Nghệ thuật: So sánh, liệt kê miêu tả, quan sát tinh tế khắc họa rõ nét chợ Năm Căn.
Trang 8PHẦN II LUYỆN TẬP
Câu 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:
“Càng đổ dần về hướng mũi Cà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, chung quanh mình cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá Tiếng rì rào bất tận của những khu rừng xanh bốn mùa, cùng tiếng sóng rì rào từ biển Đông và vịnh Thái Lan ngày đêm không ngớt vọng về trong hơi gió muối – thứ âm thanh đơn điệu triền miên ấy
ru ngủ thính giác, càng làm mòn mỏi và đuối dần đi tác dụng phân biệt của thị giác con người trước cái quang cảnh chỉ lặng lẽ một màu xanh đơn điệu.”
(Trích Bài Sông Nước Cà Mau, Ngữ Văn 6, tập II)
Trang 9a Xác định phương thức biểu đạt của văn bản?
=> Phương thức biểu đạt: Miêu tả kết hợp tự sự
b Người kể chuyện ở ngôi thứ mấy? Xác định vị trí
của người quan sát và miêu tả trong văn bản? Miêu tả theo trình tự nào?
- Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất, xưng “tôi”
- Vị trí của người quan sát: ngồi trên thuyền
- Trình tự miêu tả: miêu tả chung, khái quát cảnh sông nước Cà Mau, sau đó miêu tả chi tiết cảnh kênh rạch, sông ngòi và cảnh chợ Năm Căn
Trang 10c Liệt kê một số chi tiết có liên quan đến màu xanh và cho biết ấn tượng về màu xanh của vùng sông nước Cà Mau đem đến cho em những cảm nhận gì?
- Các chi tiết có liên quan đến màu xanh:
+ Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, chung quanh mình cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá
+ Quang cảnh chỉ lặng lẽ một màu xanh đơn điệu
- Cảm nhận: tạo ấn tượng về một màu xanh ngút ngàn
nhưng đậm nhạt khác nhau, gợi liên tưởng đến một vùng không gian rộng lớn, hoang dã và hùng vĩ
Trang 11Câu 2: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:
“Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước, trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.”
(Trích Bài Sông Nước Cà Mau, Ngữ Văn 6, tập II)
Trang 12a Tìm những phép so sánh được dùng để miêu tả dòng sông Năm Căn, rừng đước và điền vào mô hình cấu tạo phép so sánh Nêu tác dụng của những phép so sánh đó.
- Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác
- Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng
- Con sông rộng hơn ngàn thước
- Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành
vô tận
* Các phép so sánh trong đoạn:
Trang 13Vế A Phương diện
so sánh Từ so sánh Vế B
Sự vật, sự
việc được so
sánh
Từ ngữ chỉ nét tương đồng giữa vế
A và vế B
Từ ngữ chỉ ý
so sánh việc dùng để Sự vật, sự
so sánh
* Mô hình cấu tạo phép so sánh:
Trang 14Vế A Phương diện so sánh Từ so sánh Vế B
nước đổ ầm ầm ra biển như thác
cá bơi hàng đàn như người bơi ếch dòng sông rộng hơn ngàn thước
rừng đước dựng lên như hai dãy trường thành
* Mô hình cấu tạo phép so sánh:
* Tác dụng của phép tu từ so sánh:
- Làm hiện lên bức tranh mênh mông, rộng lớn, trù phú của
dòng sông Năm Căn.
- Thể hiện sự gắn bó, tình yêu, niềm tự hào của nhà văn đối với
vùng đất cực Nam của Tổ quốc.
Trang 15b Hãy viết một đoạn văn khoảng 7 - 9 câu nêu cảm nhận của em về vùng sông nước Cà Mau, mảnh đất cực nam của Tổ quốc trong đó có sử dụng phó từ, gạch chân những phó từ đó.
Yêu cầu:
* Hình thức:
+ Đảm bảo hình thức một đoạn văn
+ Dung lượng: 7 – 9 câu
+ Trong đoạn có sử dụng phó từ (gạch chân)
Trang 16* Nội dung: Học sinh có thể sử dụng dưới nhiều hình
thức khác nhau, cần đảm bảo các ý chính:
- Cảm nghĩ về vùng đất mũi Cà Mau:
+ Cảnh hiện lên như một bức tranh đẹp: các sắc màu của
màu xanh, rừng đước cao ngất, chợ Năm Căn trù phú, tấp nập, nhộn nhịp…
+ Những dòng sông, kênh, rạch, rừng đước và cả khu chợ
Năm Căn hiện lên hùng vĩ, hoang sơ
+ Thiên nhiên Cà Mau bao la; cuộc sống của con người
Cà Mau mộc mạc, bình dị…
- Văn bản cho ta thêm hiểu biết, sự háo hức, thú vị khi khám phá vùng đất này…
Trang 17Câu 3: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:
“Nhưng Năm Căn còn có cái bề thế của một trấn “anh chị rừng xanh” đứng kiêu hãnh phô phang sự trù phú của nó trên vùng đất cuối cùng của Tổ quốc Những bến vận hà nhộn nhịp dọc dài theo sông; những lò than hầm gỗ được sản xuất loại than củi nổi tiếng nhất của miền Nam; Những ngôi nhà bè ban đêm ánh đèn măng- sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi và nơi đây người ta có thể cập thuyền lại, bước sang gọi một món xào, món nấu Trung Quốc hoặc một đĩa thịt rừng nướng ướp kiểu địa phương kèm theo vài cút rượu, ngoài ra còn có thể mua từ cây kim cuộn chỉ, những vật dụng cần thiết, một bộ quần áo may sẵn hay một món nữ trang đắt giá chẳng hạn, mà không cần phải bước ra khỏi thuyền.”
(Trích Bài Sông Nước Cà Mau, Ngữ Văn 6, tập II)
Trang 18a Tìm những hình ảnh miêu tả sự trù phú của chợ Năm Căn Qua những hình ảnh trên, em thấy chợ Năm Căn độc đáo ở đặc điểm nào?
- Hình ảnh miêu tả sự trù phú của chợ Năm Căn:
những bến vận hà nhộn nhịp dọc dài theo sông; những lò than hầm gỗ, những ngôi nhà bè, những khu phố nổi…
- Chợ Năm Căn độc đáo ở chỗ:
+ Chợ họp trên sông, những con thuyền bán hàng len lỏi mọi nơi và có thể mua được mọi thứ mà không cần bước
ra khỏi thuyền.
+ Chợ có sự sinh hoạt của nhiều dân tộc khác nhau tham gia trao đổi mua bán hàng hóa (người Miên, người Hoa, người Chà Châu Giang).
Trang 19b Hãy miêu tả lại cảnh chợ Năm Căn tấp nập, độc đáo qua một đoạn văn (từ 8 đến 10 câu).
Yêu cầu:
* Hình thức:
+ Đảm bảo hình thức một đoạn văn
+ Dung lượng: 8 – 10 câu
* Nội dung: Học sinh có thể sử dụng dưới nhiều hình
thức khác nhau, nhưng cần gợi tả được sự tấp nập và vẻ độc đáo của chợ Năm Căn
Trang 20- Năm Căn có cái bề thế của một trấn “anh chị rừng xanh”
- Những thuyền đáy, thuyền chài, thuyền lưới, thuyền buồm dập dềnh trên sóng.
- Hoạt động của chợ ồn ào, tấp nập, với những “bến vận hà nhộn nhịp dọc dài theo sông”
- Hàng hóa phong phú, từ những vật dụng cần thiết hằng ngày đến những món ăn ngon miệng; từ những bộ quần áo sặc sỡ đến những món nữ trang đắt tiền…
- Sự trù phú của chợ cho thấy cuộc sống nhộn nhịp của vùng sông nước Cà Mau Chợ họp trên sông, những con thuyền bán hàng len lỏi mọi nơi và người ta có thể mua mọi thứ mà không cần bước ra khỏi thuyền
- Đây cũng là nơi hội tụ nhiều người thuộc nhiều dân tộc khác nhau với những trang phục, tiếng nói rất đa dạng