MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY HOÁ CHẤT SƠN HÀ NỘI

 Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Phù hợp với đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, phương pháp hạch toán được chi tiết theo các giai đoạn công nghệ, tron

MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI

CÔNG TY HOÁ CHẤT SƠN HÀ NỘI

I NHẬN XÉT CHUNG VỀ CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ

THÀNH SẢN PHẨM

1 Nhận xét chung về tổ chức bộ máy kế toán và công tác kế toán

Công ty hoá chất Sơn Hà Nội là một trong những doanh nghiệp lớn mạnh của Tổng Công ty Hoá chất Việt Nam, với lịch sử hình thành và phát triển lâu dài Công ty đã tạo dựng được một vị trí ổn định trên thị trường Cùng với sự phát triển của nền kinh tế là sự ra đời của nhiều đối thủ cạnh tranh Nhưng nhờ

bộ máy lãnh đạo của Công ty khá năng động, sáng tạo, với những biện pháp quản lý có hiệu quả, Công ty đã đưa ra những giải pháp phù hợp cho hoạt động sản xuất kinh doanh với tốc độ khá cao như hiện nay

Cùng với sự phát triển của Công ty, công tác kế toán cũng không ngừng hoàn thiện, đáp ứng được yêu cầu quản lý với quy mô sản xuất kinh doanh lớn hơn Việc tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty được thiết kế gọn nhẹ, hợp lý, hoạt động có nền nếp và hiệu quả cao trong công việc Các cán bộ kế toán có trình độ nghiệp vụ cao, thường xuyên cập nhật các thay đổi của chế độ kế toán Việt Nam và vận dụng một cách linh hoạt, tác phong làm việc khoa học Tổ chức bộ máy kế toán theo quan hệ trực tuyến với sự chỉ đạo, điều hành trực tiếp

từ Kế toán trưởng giúp cho công tác kế toán được thực hiện nhịp nhàng, không chồng chéo, vừa chuyên môn hoá vừa hợp tác hoá và có hiệu quả cao giúp cho việc kiểm tra, đối chiếu dễ dàng và thuận lợi

Cho tới nay, Công ty đã tiến hành sử dụng phiên bản ACSOFT mới nhất đã

có chỉnh sửa phù hợp với 6 chuẩn mực mới của kế toán Việt Nam mới được ban hành vào cuối năm 2002 đã giúp Công ty thuận lợi hơn trong việc hạch toán trong nội bộ và phù hợp với sự quản lý của các cơ quan cấp trên, cơ quan thuế, đồng thời củng cố và hoàn thiện công tác kế toán tại Công ty

Nhìn chung bộ máy kế toán tại Công ty đã đảm bảo được việc phản ánh, theo dõi các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đảm bảo cung cấp thông tin tài chính kịp thời, chính xác cho bộ máy lãnh đạo Vấn đề còn lại là tìm ra các biện pháp để hạ giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh doanh của Công ty vì thực tế qua Báo cáo kết quả kinh doanh của Công ty trong các năm vừa qua (như trên đã trích dẫn) cho thấy mặc

dù doanh thu có tăng nhưng lợi nhuận lại có xu hướng giảm một phần chủ yếu

là do chi phí sản xuất tăng liên tục Do vậy, việc tìm ra các biện pháp để tiết kiệm chi phí nhằm hạ giá thành sản phẩm là nhiệm vụ trước mắt và lâu dài cho Công ty

2 Đánh giá về công tác hạch toán chi phí và tính giá thành

 Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là các giai đoạn chế biến trong từng phân xưởng sản xuất (xử lý nhựa thiên nhiên, trùng ngưng sơn dầu, cán nghiền vữa sơn, pha lọc sơn, este hoá ) Đối tượng tính giá thành là thành phẩm ở bước chế tạo cuối cùng của quá trình sản xuất Việc xác định đối tượng như vậy là hợp lý phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh và quy trình công nghệ phức tạp của doanh nghiệp

 Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Phù hợp với đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, phương pháp hạch toán được chi tiết theo các giai đoạn công nghệ, trong một số trường hợp có thể thực hiện theo các đơn đặt hàng Phương pháp tính giá thành tại Công ty tương đối khác biệt Theo đó, các chi phí chế biến phát sinh trong từng giai đoạn công nghệ được nhập vào giá thành một cách song song (kết chuyển song song) Kế toán không cần tính giá thành bán thành phẩm hoàn thành trong từng giai đoạn

mà chỉ tính giá thành bằng cách tổng hợp chi phí nguyên vật liệu chính và các chi phí chế biến khác trong các giai đoạn

 Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Chi phí vật liệu chính chiếm trên 70% tổng chi phí sản xuất và có thể xác định cụ thể cho từng công đoạn chế biến Riêng chi phí vật liệu phụ và nhiên liệu được phân bổ theo tiền lương của toàn bộ công nhân viên phân xưởng Công ty chưa xây dựng được định mức nguyên vật liệu cho từng chủng loại sản phẩm

 Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp

Lương công nhân trực tiếp sản xuất được tính theo số lượng sản phẩm sản xuất Số sản phẩm sản xuất trong thời gian làm thêm giờ (do yêu cầu của đơn đặt hàng) được tính thêm 25 – 50% so với lương bình thường Tuy nhiên, các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT ) không trích trên lương thực tế mà tính trên lương cơ bản

 Hạch toán chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung được tập hợp cho từng phân xưởng (gò, bột mầu, cơ điện ) Công ty thực hiện phân bổ chi phí sản xuất chung theo tiền lương công nhân sản xuất

 Kiểm kê và đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ

Hàng tháng, Công ty đều tiến hành kiểm kê và đánh giá nhằm xác định giá trị sản phẩm còn dở dang trên dây truyền sản xuất Do tỷ trọng tương đối lớn của chi phí vật liệu chính trong tổng chi phí sản xuất nên doanh nghiệp sử dụng phương pháp xác định giá trị sản phẩm dở dang theo chi phí vật liệu chính

 Tổ chức chứng từ

Các chứng từ liên quan đến hạch toán chi phí sản xuất như: Bảng phân bổ vật liệu, công cụ dụng cụ, Bảng tính và phân bổ khấu hao, Hoá đơn, chứng từ chi tiến mặt được thiết lập đầy đủ; quy trình luân chuyển chặt chẽ, thuận tiện cho công tác tính giá thành sản phẩm Do sử dụng kế toán máy nên việc xử lý thông tin trên các chứng từ khá đơn giản, việc tính giá thành có thể thực hiện nhanh chóng và chính xác

 Tài khoản sử dụng

Hiện Công ty đang sử dụng phần mềm kế toán đã được sửa đổi, bổ sung theo Quyết định mới nhất của Bộ tài chính nên hệ thống tài khoản đảm bảo áp dụng theo đúng chế độ ban hành

II PHƯƠNG HƯỚNG HẠ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÔNG TY

1 Đánh giá hiệu quả kinh doanh trong mối quan hệ với công tác hạch toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm

Mục tiêu mang tính chất chiến lược cho mọi doanh nghiệp trong nền kinh

tế thị trường là tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm Trên cơ sở đó, giảm giá bán để tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường mà vẫn đảm bảo tăng lợi nhuận cho Công ty Do đó, việc tổ chức công tác hạch toán chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm không đơn giản là phương pháp tập hợp chi phí rồi hạch toán những khoản phát sinh mà phải thực sự là công cụ hữu hiệu trong việc tăng cường công tác quản trị doanh nghiệp

Để có được những thông tin về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm không chỉ quan tâm các khoản chi phí đó đã phát sinh bao nhiêu và được hạch toán như thế nào mà người quản lý còn phải phân tích chi phí đó trên nhiều góc độ khác nhau và bằng nhiều cách khác nhau Từ đó giúp cho họ nhìn

rõ khả năng và nguồn lực của mình để có kế hoạch và quản lý giá thành có hiệu quả, đồng thời cung cấp những thông tin để tìm ra nguyên nhân và giải pháp hạ giá thành sản phẩm

Các công việc phân tích chi phí và giá thành sản phẩm mà người quản lý cần thực hiện là:

- Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch giá thành giữa các kỳ sản xuất, tiến hành so sánh giá thành thực tế giữa các kỳ để xem xét doanh nghiệp đã tiết kiệm chi phí hay chưa?

- Tìm ra nguyên nhân của sự chênh lệch giá thành giữa các năm hoặc các tháng Cần đi sâu phân tích một số khoản mục chi phí chủ yếu trong giá thành Duới đây là một vài chỉ tiêu cần phải phân tích:

+ Phân tích tình hình thực hiện chi phí trên 1000Đ doanh thu, xem xét sự tăng giảm và những nguyên nhân ảnh hưởng đến các chỉ tiêu nghiên cứu Việc phân tích chi phí trên 1000Đ doanh thu cho biết để tạo ra 1000Đ doanh thu thì Công ty cần phải bỏ ra bao nhiêu đồng chi phí để sản xuất sản phẩm Công việc phân tích này nên tiến hành chi tiết tới từng sản phẩm và chung cho toàn doanh nghiệp Rồi từ đó tiến hành đối chiếu, so sánh giữa các sản phẩm với nhau trong cùng một chủng loại sơn Nếu thấy có biến động lớn về loại sản phẩm nào đó thì cần kiểm tra chi tiết và đưa ra các biện pháp điều chỉnh kịp thời cho các kỳ sau Tương tự như vậy, đối với những sản phẩm có tỷ lệ này thấp thì cũng phải nghiên cứu để đưa ra lời giải cho việc giảm giá thành ở các loại sản phẩm khác

có tỷ lệ này cao hơn

+ Ngoài việc phân tích chi phí trên 1000Đ doanh thu, ta còn phải phân tích tình hình lợi nhuận trên 1000Đ chi phí Chỉ tiêu này cho biết mức lãi thu được khi bỏ ra 1000Đ chi phí, biểu thị tình hình kinh doanh của doanh nghiệp Chỉ tiêu này cũng nên phân tích chi tiết tới từng sản phẩm và toàn bộ sản phẩm trong doanh nghiệp Từ kết quả phân tích ta có thể biết được sản phẩm nào cho lợi nhuận lớn nhất và thấp nhất đề đưa ra các chiến lược kinh thích hợp nhằm tối đa hoá lợi nhuận cho Công ty

Việc phân tích 2 chỉ tiêu trên được tiến hành đơn giản với sự hỗ trợ của máy vi tính bằng cách thiết kế theo mẫu sau:

Biểu số 1: BẢNG PHÂN TÍCH SẢN PHẨM

Tháng… năm…

Stt Tên sản

phẩm

Tổng doanh thu

Tổng giá thành sản xuất

Lãi (lỗ)

Chi phí trên

1000 Đ doanh thu

Lãi trên 1000Đ chi phí

1

2

…

Tổng

Loị nhuận trên

1000Đ chi phí

Lãi thực hiện của sản

phẩm i

Tổng giá thành sản xuất sản phẩm i

1000

=

*

Chi phí trên

1000Đ doanh thu

Tổng chi phí sản xuất sản phẩm i

Tổng doanh thu tiêu thụ sản phẩm i

1000

=

*

Hàng tháng, tiến hàng nhập các dữ liệu đầu vào như tên các loại sản phẩm, doanh thu và chi phí tương ứng với mỗi loại Từ đó tính ra được lãi (lỗ) cho từng loại Từ đây tính tiếp 2 chỉ tiêu còn lại theo công thức sau:

Sau đó tiến hành sắp xếp lại các loại sản phẩm theo thứ tự tăng dần hoặc giảm dần theo 2 chỉ tiêu tuỳ theo nhu cầu cần phân tích

Hướng trong thời gian tới có thể yêu cầu Công ty viết phần mềm tiến hành bổ sung bảng này trong phần mềm Các dữ liệu đầu vào trong bảng tính được tự động kết chuyển sang và sau đó sẽ tự động tính toán các thông tin còn lại Công việc của kế toán chỉ là mở ra và lấy dữ liệu để phân tích nhằm đưa ra những kết luận nhanh nhất phục vụ cho yêu cầu quản lý

Ngoài ra để đánh giá hiệu quả kinh doanh, Công ty cũng cần phải đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch giá thành của một sản phẩm chủ yếu bằng cách

so sánh giá thành kế hoạch và giá thành thực tế sản xuất sản phẩm trong kỳ để

từ đó biết được tình hình sản xuất những sản phẩm nào đã thực hiện tốt kế hoạch, đồng thời nghiên cứu tìm ra nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình sản

xuất đối với những sản phẩm chưa thực hiện tốt kế hoạch Để làm được điều này ta tiến hành phân tích theo bảng sau đây:

Biểu số 2: BẢNG PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH THỰC HIỆN KẾ HOẠCH

Tháng … năm…

Stt Tên sản phẩm Kế hoạch Thực hiện

Thực hiện so với kế hoạch

1

2

…

2 Phương hướng hạ giá thành nâng cao hiệu quả kinh doanh

Hạ thấp giá thành sản phẩm luôn là mục tiêu đặt ra cho mọi doanh nghiệp Nó đòi hỏi công tác quản lý và kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm phải luôn được chú trọng để đảm bảo cung cấp những thông tin thật chính xác, quá trình sản xuất phải tiết kiệm vật tư, sử dụng lao động máy móc thiết bị phải đảm bảo theo yêu cầu của thực tế Qua thời gian nghiên cứu về quy trình sản xuất và công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty hoá chất Sơn Hà Nội, em thấy rằng Công ty cần tiếp tục tìm ra các biện pháp hạ giá thành sản phẩm, có thể theo một số hướng sau:

Đối với khoản mục chi phí nguyên vật liệu trực tiếp:

Hiện nay, Công ty chưa có hệ thống định mức tiêu hao cho từng loại vật liệu nên không kiểm soát được chi phí sản xuất đối với từng loại sản phẩm, từ đó, không đề ra được kế hoạch hạ giá thành sản phẩm một cách hợp lý Trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng đặc điểm quy trình sản xuất và tham khảo các chuyên gia

kỹ thuật có kinh nghiệm, Phòng kỹ thuật có thể thực hiện nhiệm vụ thiết kế một

hệ thống định mức tiêu hao hay mức khoán cho từng bộ phận sản xuất; sau đó, phòng phải phối hợp với quản đốc các phân xưởng thường xuyên theo dõi việc thực hiện các định mức này nhằm tránh lãng phí khi sử dụng vật liệu Đồng thời, Công ty nên có các biện pháp khuyến khích như thưởng vật chất khi công

nhân thực hiện vượt định mức và khiển trách, phạt tiền khi không đảm bảo tiêu chuẩn đề ra

Đối với chi phí công cụ dụng cụ phục vụ sản xuất, kế toán hầu như không thực hiện việc phân bổ nhiều lần vào chi phí sản xuất trong nhiều kỳ hạch toán mặc dù các công cụ đó giá trị lớn và có thể sử dụng trong nhiều kỳ Làm như vậy có thể ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận trong từng kỳ kinh doanh do chi phí sản xuất biến động bất thường Công ty nên sử dụng TK 242 để hạch toán chi phí công cụ dụng cụ thuộc loại này Khi xuất được thì ghi toàn bộ giá trị vào

TK 242, hàng kỳ, tiến hành phân bổ vào chi phí sản xuất và phân bổ lần cuối khi công cụ hỏng

Đối với khoản mục chi phí nhân công trực tiếp

Các khoản trích theo lương hiện nay cho công nhân sản xuất của Công ty mới chỉ trích trên lương cơ bản, như vậy là không đúng với quy định Công ty nên thay đổi lại bằng cách trích theo lương thực tế để đảm bảo công bằng cho người lao động

Mặt khác, do tính chất công việc đòi hỏi người công nhân phải tiếp xúc với môi trường sản xuất độc hại, Công ty cần có các khoản phụ cấp độc hại tương xứng hơn để bù đắp sức khỏe cho họ Có như vậy mới khuyến khích người lao động làm việc tận tâm với doanh nghiệp và cũng để đảm bảo thực hiện các quy định về an toàn lao động của Nhà nước

Đối với khoản mục chi phí sản xuất chung

Một trong những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình sản xuất, kinh doanh nói chung và mức tiêu hao vật liệu nói riêng là vấn đề sử dụng công nghệ Có thể thấy rõ là tại Công ty sơn Hà Nội, thực trạng công nghệ

có sự khập khiễng Một số máy móc sản xuất của đơn vị đang ở tình trạng hết sức lạc hậu, thậm chí nhiều thiết bị đã khấu hao hết nhưng vẫn tiếp tục được sử dụng Đối với các thiết bị này, cần tiến hành nâng cấp, cải tiến nhằm tăng cường hiệu quả trong quá trình sản xuất Công ty nên thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định để đảm bảo sẵn sàng khi có hỏng hóc xảy ra và không

ảnh hưởng lớn đến chi phí kỳ báo cáo Đồng thời nên nghiên cứu, xem xét nhập các công nghệ tốt, theo kịp trình độ phát triển, thậm chí có thể tìm kiếm sự hợp tác với các Công ty nước ngoài để thực hiện chuyển giao công nghệ

Trong quá trình sản xuất, không thể tránh được các sai sót và dẫn đến có các sản phẩm hỏng Hiện Công ty đưa toàn bộ các khoản này chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong kỳ Để đảm bảo tính hợp lý, kế toán nên tập hợp các khoản này vào chi phí khác hoặc trừ vào quỹ dự phòng tài chính

Như vậy, để có những biện pháp quản lý, điều hành các hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, các nhà quản trị của Công ty phải thường xuyên tiến hành phân tích giá thành trên nhiều góc độ và các phương pháp khác nhau Đồng thời xem xét sự biến động chung của nền kinh tế Từ đó thấy được những khả năng tiềm tàng cũng như khó khăn, bất cập còn tồn tại để có những định hướng trong công tác quản lý cũng như trong công tác tổ chức sản xuất, có những biện pháp hạ giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm, góp phần tạo ra

sự ổn định và phát triển cho doanh nghiệp trong điều kiện của nền kinh tế thị trường đầy cạnh tranh như hiện nay

KẾT LUẬN

Qua thời gian thực tập tại Công ty hoá chất Sơn Hà Nội, được tìm hiểu thực tế về công tác hạch toán kế toán nói chung và công tác hạch toán chi phí sản xuất nói riêng đã giúp em hoàn thành chuyên để thực tập tốt nghiệp của

mình với đề tài: “Tổ chức hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm tại

Công ty hoá chất Sơn Hà Nội”.

Trong thời gian thực tập tại Công ty hoá chất Sơn Hà Nội, em nhận thấy công tác hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm luôn được công ty chú trọng và thực hiện theo đúng chế độ kế toán hiện hành của Nhà nước và đã đáp ứng kịp thời yêu cầu quản lý của Công ty trong giai đoạn hiện nay Tuy nhiên,

vì mục tiêu phát triển của Công ty, công tác kế toán cũng cần phải có những bước đổi mới và hoàn thiện hơn, đặc biệt trong việc đưa ra các biện pháp tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm Nhận thức rõ điều này, từ ban giám đốc đến các phòng ban, các phân xưởng của Công ty hoá chất Sơn Hà Nội đã nỗ lực rất lớn nhằm đạt được các mục tiêu trên Chính vì vậy mà công tác kế toán hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đã, đang và sẽ trở thành một công cụ đắc lực trong hệ thống các giải pháp đó

Do trình độ lý luận và thời gian thực tập còn hạn chế, luận văn tốt nghiệp chắc chắn còn nhiều thiếu sót, em rất mong nhận được sự chỉ bảo thêm của cô giáo và cán bộ công nhân viên tại phòng kế toán Công ty hoá chất sơn Hà nội để bản luận văn của em hoàn thiện về mặt lý luận và thiết thực với thực tiễn

Em xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo Công ty, các cán bộ nhân viên phòng kế toán và đặc biệt là cô giáo Đặng Thuý Hằng đã nhiệt tình giúp đỡ em hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Hà nội, ngày 28 tháng 5 năm 2003

Sinh viên