Ở Am-Seo-Nang tại bờ biển phía Bắc cách ngôi làng lkm, 4 giờ sáng ngày thứ ba, những vật phẩm cúng tế và 4 vị chủ tế đã tập trung cho buổi lễ. Mọi người nên cẩn thận. Người [r]
Trang 1CẤC DẶC ĐIỂM CỦA VỊ NỮ THẦN TRONG LỄ HỘI■ ã ■
SEO-NANG-JE ở BỪ BIỂN PHÍA OỒNG HÀN QUỐC
Kim Kyong Nam*
1 Giới thiêu
Trong các hiện tượng dân gian được ghi nhận ở Hàn Quốc, có thể thấy dấu vết của các nền văn hóa nguyên sơ nhấn mạnh vào sự cân bằng Âm và Dương, vì tất cả các lĩnh vực của đời sống và hệ thống trật tự tự nhiên đều dựa trên Âm Dương cân bằng Điều đó được thể hiện trong văn hóa và mọi loại hình nghi le cổ xưa Trong các loại hình còn tồn tại, Seo-nang-je của Gangwon-do ở vùng duyên hải phía Đông Hàn Quốc thật sự rất thú vị vì nó liên kết vùng đất liền và biển, cấu thành điều kiện sống cho phần lớn cư dân canh tác nông - ngư nghiệp nơi đây Việc đánh bắt cá trên biển luôn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, đối với những biến đổi thiên nhiên ngoài tầm kiểm soát của con người, họ chỉ có thể trông chờ vào các vị thần Thiên nhiên Điều này tạo nên ý thức tôn giáo và cấu trúc nghi lễ ổn định ở vùng duyên hải phía Đông Hàn Quốc Trong bài viết này, tôi sẽ trinh bày các đặc điểm về Nữ thần trong Seo-nang-ji quanh vùng duyên hải phía Đông Hàn Quốc
2 Nghi lễ Seonang ở các làng thuộc vùng biển phía Đông Hàn Quốc
2-1 Trường hợp làng Shinnam-rì
Trong nghi lễ Seonang ở Shinnam-ri Wondeok-myeon Samcheok-si, dương vật bằng gỗ được dâng cho vị thần của làng và vị thần che chở cho
* GS, TS., Đại học Hanzhong, Hàn Quốc.
Trang 2Seonangsin đương nhiên là một Nữ thần Đây là câu chuyện về vị thần của Seonangsin
Một người đánh cá nghèo trong làng có cô con gái sống bằng nghề thu vót những cây cải biển ở ven biển Shinnam-ri Một ngày nọ, cô dùng tấm ván gỗ để bơi ra một mỏm đá nhặt rong biển Trong khi mải mê vớt rong, cô
đã để gió và sóng biển cuốn tấm gỗ ra xa mà không hề hay biết Cô gào khóc thảm thiết nhưng không ai giúp đỡ Cuối cùng, những ngọn sóng lớn đã cuốn
cô gái ra xa Ngày nay, mỏm đá nơi cô gái chết được gọi là “Ea-Ba-Wui” Sau khi cô mất, ngôi làng gặp nhiều vận rủi Hồn ma trinh nữ là nguyên nhân khiến nhiều dân làng chết vì tai nạn trên biển, và họ không còn tìm bắt được nhiều cá như trước Dân iàng tin rằng đó là do hồn ma trinh nữ đi lang thang và gieo rấc tai họa, vì thế họ dựng đền thờ trên một ngọn đồi gần bờ biển với một cây bách và kính cẩn khẩn cầu Kể từ đó, tai nạn không còn xảy
ra, ngư dân lại đánh bắt được nhiều cá 1)
Theo người dân, họ đã thực hiện các nghi lễ bằng cách khắc và treo dương vật bằng gỗ hàng trăm năm nay Nghi lễ được thực hiện tại Yeom- Ssi-Seo-Nang và Hae-Rang-Dang vào ngày 15 tháng 1 và ngày cuối tuần đầu tiên của tháng 10 hàng năm Ngoài ra, phụ nữ bị cấm vào Hae-Rang- Dang, chỉ nam giới được dâng dương vật Pung-Eo-Gut (một nghi lễ đánh bắt những con cá ứa to) được thực hiện 3 năm một lần
2-3 Trường hợp làng Munam-rì
Làng Mang-Gye có 120 căn nhà với núi Seonang và Jeongja ở sau lưng, phía Bắc Sokcho, dọc bờ Biển Đông Thủ phủ của làng Mang-Gye có tên là Munaml-ri Jukwang-myeon Goseong-gun Gangwon-gu Cái tên
“Mang-gye” có nguồn gốc từ “Man-Po-Man-Gye-Ri”, nghĩa là 10.000 gia đình sinh sống Ngôi làng còn có tên gọi là “Bekdo (Ẽ I& )” 2) “Bekdo” là một cù lao nổi nhỏ cách núi Seonang 1,5 km về phía Đông Bắc Màu trắng của cù lao không có từ ban đầu mà tạo thành từ chất thải của các loài chim ban đêm là vịt và mòng biển lấy đây làm nơi cư trú, bởi vậy cù lao cỏ tên là
“Bekdo” Từ 20 năm trước, dân làng đã chọn ngày nắng đẹp và tập trang chất thải ban đêm ở đảo để dùng làm phân bón
Năm năm một lần, Pung-Eo-Gut ở Mang-Gye được tổ chức vào tháng
5 hoặc tháng 6 Trước đây, người ta thực hiện nghi lễ 3 năm một lần nhưng ngày nay nới rộng ra 5 năm một lần do ảnh hưởng đến môi sinh biển
Ngoài Pung-Eo-Gut, dân làng Mang-Gye cũng thực hiện nhiều nghi lễ
ở Sut-Seo-Nang (ông Seonang) và Am-Seo-Nang (bà Seonang) trên một
C á c đặc điểm của vị nữ thần trong lễ hội Seo-nang-je 93
Trang 394 Van h ó a t h ờ N ơ t h ấ n - MẪU ở V lỆ T NAM VÀ CHAu á
ngọn núi trong làng vào ngày 3 tháng 1 hàng năm Trong khi tiến hành nghi
lễ Seongnang, người dân không được có các hành vi xấu và lời nói không hay, cũng không được lái xe quá nhanh, buông lời nguyền rủa hoặc giao hợp trong khoảng thời gian này Chủ tế chọn trong số dân làng được 7-8 người đàn ông đạo đức tốt và gặp nhiều may mắn Một trong số đó chịu trách nhiệm tạc chiếc dương vật bằng gỗ, số còn lại hỗ trợ chủ tế thực hiện nghi lễ Một trong những đặc điểm của Seo-Nang-Jae và Pung-Eo-Gut ở làng Mang- Gye là dương vật bằng gỗ sẽ được dâng lên nữ thần
Nghi thức độc đáo này có nguồn gốc từ các nghi lễ đánh bắt cá lớn vẫn tồn tại ở hai ngôi làng thuộc Shinnam-ri, Wondeok-myeon Samcheon-gun và làng Mang-Gye ờ bờ biển phía đông
Ở Am-Seo-Nang tại bờ biển phía Bắc cách ngôi làng lkm, 4 giờ sáng ngày thứ ba, những vật phẩm cúng tế và 4 vị chủ tế đã tập trung cho buổi lễ Tại Sut-Seo-Nang trên một ngọn đồi trong làng, các vật phẩm được đưa đến, một bà đồng và 4 vị chủ tế cũng có mặt Các vị chủ tế dậy từ sáng sớm để tẩy trần trước khi thực hiện nghi lễ
Nghi lễ được tiến hành thông qua việc chuẩn bị một bàn đầy đồ cúng
để bà đồng khấn cùng một tờ sớ Khi tờ sớ đó cháy, các tờ sớ của 120 gia đình trong làng Mang-Gye cũng được đốt cháy theo Nếu sớ của một gia đinh nào đó không cháy đượm, nó sẽ được đốt 3 lần Các vị chủ tế cũng sẽ đến gia đình đó sau khi hoàn thành lễ tế và cảnh báo: “Sớ của nhà này không cháy tốt Mọi người nên cẩn thận Hãy cầu xin Thần linh”
Người ta phải chuẩn bị vật phẩm dùng trong lễ tế gồm bánh gạo hẩp cùng đậu adzuki, rượu, trái cây và cá khô, hải sản thì được đặt ừên bàn Trong số các loại hải sản, bạch tuộc và cá phải được đặt ừên bàn, các loại thịt thì ngược lại, không được để trên bàn Vật tế đặc biệt là chiếc dược vật bằng gỗ, được cắt và tạc bởi một ữong số 7-8 người hành lễ Người này không được tiết lộ việc anh ta tạc chiếc dương vật bằng gỗ và không được để
ai thấy vật tế đó trước khi tiến hành nghi lễ Dân làng không biết ai là người đuợc chọn làm việc này Chiếc dương vật được tạc bằng gỗ cây dương tía, phải đạt 5cm đường kính và 30cm chiều dài Ba chiếc dương vật như thế được cắt, tạc, sau đó được đặt vào các hố vừa vặn nhất trong số rất nhiều hố
ở bãi đá Am-Seo-Nang, tất cả được sắp xếp với bàn để đồ cúng trước khi bắt đầu buổi lễ Lúc này, nếu dương vật vừa ngay với lỗ thừ đầu tiên thì năm đó dân làng sẽ bắt được rất nhiều cá Am-Seo-Nang là khu đả có hình dạng kỳ
lạ với rất nhiều lỗ
Trang 4Một ngày nọ, một ngư dân ở Am-Seo-Nang quyết định không đánh bắt quá nhiều cá để không bị cuốn theo lòng tham Anh cảm thấy làm vậy sẽ thoài mái hơn và tự nhiên anh lại bắt được rất nhiều cá Sau khi trở về làng, anh tạc một chiếc dương vật bằng gỗ và đặt trongJỗ của Am-Seo-Nang Từ
đó trở đi, cuộc sống của anh ta tràn đầy niềm vui Dân làng biết chuyện và luôn dâng dương vật bằng gỗ làm vật tế Ba chiếc dương vật được thay đổi hàng năm Người ta cho rằng chiếc dương vật được dùng làm vật tế ở Mang- Gye sẽ mang lại sự thịnh vượng và bình an cho các gia đình Sau lễ tế, không phải dân làng Mang-gye mà người dân các làng khác đổ về và đem các dương vật gỗ đi
Mang-Gye Pung-Eo-Gut được thực hiện 5 năm 1 lần Vào tháng 5 hoặc tháng 6, thanh đồng chọn lấy ngày lành và Do-Ga Ngày sinh của một cập đôi trong làng được đưa đến cho bà đồng Bin Sun-Ae là bà đồng được dân làng Mang-gye yêu mến nhất Vào năm 1994, bà đồng chọn được bốn ngày lành từ 27 đến 29 tháng 5 Âm lịch Do-Ga chịu trách nhiệm về vật phẩm cúng tế và lo việc ăn ngủ cho các ông đồng Pung-Eo-Gut bắt đầu buổi
lễ với nghi thức dành cho Sut-Seo-Nang và Am-Seo-Nang ở ngôi đền trên bãi biển đầu làng vào sáng ngày 27 tháng 5 Âm lịch Đầu tiên, bà đồng làm một cánh cung và dâng các vật phẩm ở Sut-Seo-Nang và tiến hành nghi lễ Sau đó, các đồng cô, những người được chọn để hành lễ cùng dân làng sẽ tới Am-Seo-Nang cách đó lkm về phía Bắc Họ lấy đi 3 chiếc dương vật cũ ờ Am-Seo-Nang và chỉ để lại một chiếc dương vật mới thay thế Sau nghi thức
đó, họ trở về ngôi đền trên bở biển trước khi mặt trời mọc và để Sut-Seo- Nang và Am-Seo-Nang ngủ cùng nhau Pung-Eo-Gut còn được thực hiện suốt 4 ngày sau đó
Năm 1994, Pung-Eo-Gut được tiến hành lần lượt cùng với © Bu- Jeong-Gut (D Gol-Mae-Ee-Gut (D DangMaJiGut @ Cheongzwa-gut (D Gakdaejosang-Gut © Sejon-Gut (7) SeongJu-Gut d ) Shimcheong-Gut d ) Dakdaeksonnim-Gut © Jae-Myeon-Gut © Gun-Eung-Gut © Yongvvang- Gut © Daegeori-Gut Khi đó, Bin Sun-Ae và Kim Myeong-Ik, 4 đồng cô và
2 đồng cậu đã thực hiện Pung-Eo-Gut 3)
2-4 Trường hợp làng Aninjin-ri
Aninjin-ri là một làng chài ờ vùng Gangdong-myeon Gangreung-si Nghi lễ Seonang được dần làng tiến hành vào mùa xuân và mùa thu, vào ngày thứ 15 của năm mới và ngày 9 tháng 9 Âm lịch Người ta cũng thực hiện nghi lễ Pung-Eo-Gut vào một ngày lành sau ngày 10 tháng 4 Âm lịch, 3
C á c đặc điểm của vị nữ thần trong lễ hội Seo-nang-je 95
Trang 596 V an h ó a t h ờ Nữ t h ả n - MẪU ở VlỆT NAM VÀ CHÂU A
năm một lần, gồm có © Bụịeong-Gut (D Seonghwangcheongzwa-Gut d ) Haeshindangmaji-Gut @ Hanghae-Gut (5) Josangnim-Gut (6) Sejon-Gut (7) Seongju-Gut (D Gunong-Gut (D Jishin-Gut (0) Sanshinryeong-Gut © Sonnimbyeolsang-Gut © Jemin-Gut © Haean Yongshin-Gut ở Gwuidok-ri Làng đã từng thực hiện nghi lễ dâng dương vật nhưng không còn duy trì đến ngày nay Thay vì dùng dương vật làm vật tế, người ta dùng Hapbae của Nữ
và Nam thần, đó là biểu tượng cho dương vật trong giao hợp trong diễn lễ này Điều này vẫn đảm bảo ý nghĩa ban đầu của vật tế là chiếc duơng vật 4) A) Đây là thần thoại của Haeryeongsa (nay là Anirỹin) Gangreung-si Một ngày nọ, trường làng Gangreung dạo chơi cùng Gwan-gi (các kỹ nữ) ở núi Haeryeong nhưng một trong số họ bị ngã từ một cái đu xuống biển và qua đời Các kỹ nữ khác vô cùng đau buồn, người trưởng làng Gangreung ra lệnh cho dân làng xây các bậc thang để tỏ lòng tiếc thương đối với cô Ông viết 'Haerangshinwui' vào bài vị và yêu cầu người dân làm lễ tưởng niệm vào mùa xuân và mùa thu Họ chọn một ngày lành, người già trong làng kể rằng đó là Nữ thần, vì thế cần có Nam thần nữa Không có vị nam thần cụ thể nào được đề cập trong nghi lễ nên người ta cắt và tạc gỗ thành hình dương vật, trong buổi lễ, dương vật được treo bằng một sợi dây thừng rơm Kết thúc buổi lễ, dân làng bắt được nhiều cá và càng tin tường vào việc treo dương vật gỗ Cuối cùng, những chiếc dương vật được bọc lại và một con bò được chia cho từng người một 5)
B) Con gái của một ngư ông trong làng muốn cưới một người đẹp trai
và khòe mạnh làm chồng Không ai trong số trai làng lọt vào mắt xanh cùa nàng Đến tuổi cập kê, nàng làm lễ đính ước với một chàng trai làm nghề chèo thuyền Sau hôm đính ước, chàng trai chết trong một chuyến đi biển nhưng người con gái đồng trinh ấy tin rằng chàng chắc chắn sẽ ữở về, ngày nào nàng cũng khóc và chờ đợi chàng trên núi Bonghwa cho đến khi kiệt sức
và chết Kẻ từ đó, hồn trinh nữ bất hạnh mang đến sự u ám cho ngôi làng, khiến cho cá không tìm vào lưới của ngư dân nữa Dân làng đã dâng chiếc dương vật cho hồn trinh nữ để an ủi nàng 6)
C) Có nàng trinh nữ héo mòn và qua đời vì tương tư chàng cheo thuyền đẹp trai sau lần gặp mặt Từ đó, người ta chẳng còn bắt được nhiều cá như trước Một đêm, một ngư dân mơ thấy trinh nữ hiện lên nói rằng anh ta
sẽ bắt được nhiều cá nếu dâng hiến chiếc dương vật cho nàng Anh ta làm theo, đem dâng dương vật tạc bằng gỗ, quả nhiên sau đó bắt được rất nhiéu
cá Những ngư dân khác thấy vậy cũng làm theo 7)
Trang 6C á c đặc điểm của vị n ữ th ần trong lễ hội Seo-nang-je 97
2-5 Trường hợp làng Jumurtjìn
Có một ngọn núi nhỏ ở phóa Đông Juminjin Gangreung-si với một ngôi nhà kiểu nửa bờ mái nằm ờ chân núi
Đó là Juminjin Seo-Nang-Dang Từ vị trí này, dãy núi Taebaek cao và dốc cùng rất nhiều tàu thuyền đều thu gọn trong tầm mắt Ban đầu ngôi đền đặt ở chỗ của ngọn hải đăng bây giờ
Tuy nhiên Seo-Nang-Dang bị các tàu chiến bắn phá trong chiến tranh Triều Tiên Sau đó, những ngư dân làng chài di chuyển ngôi đền đến vị trí hiện tại vào tháng 7 năm 1957
Quy mô ngôi đền được coi là lớn nhất vùng với 3 phòng theo kiến trúc nửa bờ mái và được son nhiều màu theo truyền thống Đồ dùng và vật phẩm
tế lễ được cất trong một phòng, phòng ở giữa là khu hành lễ và phòng còn lại
để cho những người hành lễ dùng Phía dưới trung tâm đền thờ khoảng 20m
có một ngôi đền nhỏ chỉ có bia mộ với bài vị nơi “Seong-Hwang-Dang-Ji- Shin-Wui” được tạc Dân làng gọi đó là đền “Jin-Ee-Seo-Nang-Dang” nhưng dường như đó là “GolMegiSeoNang”
Ngôi đền không lưu giữ bài vị Seo-Nang-Dang mà thay vào đó là bức
vẽ Đức Phật trên bàn thờ, quanh bức vẽ trên bàn thờ là hình Ông ở giữa, Bà
cả, Bà hai và một bé trai ở phía bên trái và bên phải (dân làng gọi nhu vậy) Quanh đó, những bức bích họa được vẽ trên các bức tường bên trái và bên phải cùng biểu tượng Jangkungshin (đô đốc thần)
Hầu hết các làng chài đều thờ hai vị Seo-Nang là Yeo-Seo-Nang và Nam-Seo-Nang, gọi là “GolMeGi Seo-Nang” Họ đặt vị nữ thần và nam thần cạnh nhau Jũminjin Seo-Nang-Dang có thêm một vị thần là Yeo-Seo-Nang (thần Bà) Với cấu trúc như vậy, câu chuyện buồn của trinh nữ lưu truyền khắp vùng Juminjin
Xưa kia, quận ứưởng YeonGok muốn đi dạo dưới ánh mặt trời cuối xuân Ngài đi xuống vùng duyên hải Yeongịinri mà không báo cho người hầu Trong số các phụ nữ làng chài đang vớt rong trên bờ biển, ngài đặc biệt chú ý đến một trinh nữ tên gọi là “Jin-Ee” Ngài quận trưởng gọi “Jin-Ee” lại
và cho những người khác ra về Ngài gắng thuyết phục nàng nhưng nàng chối từ và bỏ chạy Quận trưởng cho rằng thái độ của nàng thật vô lễ và ra lệnh cho người hầu bắt cha và anh trai nàng Ngài quát mắng và bỏ tù họ nhiều ngày sau khi đã cho họ một trận đòn vì sự vô lễ của nàng Khi biết tin,
“Jin-Ee” khóa cửa và sinh ra một em bé Cuối cùng, nàng chết
Trang 79 8 Vàn h ó a t h ờ Nữ t h á n - MẪU ở VlỆT NAM VẢ CHÂU Á
Ngài quận trưởng quá bất ngờ, ra lệnh thả cha và anh nàng Từ đó, dịch bệnh hoành hành ờ ngôi làng, nhiều ngư dân gặp nạn và chết trên biển Nhiều năm sau, quận trưởng ra đi và một người tên là “Jeong Woo-Bok” tiếp quản công việc của ngài Quận trường mới nhận thấy những tai họa xảy đến thật lạ lùng và quyết định lắng nghe người dân các làng Các ngư dân tập trung lại kể cho quận trường mới chuyện xảy ra khi xưa Lúc này, cha của Jin-Ee mới kể về cái chết của nàng Sau khi lắng nghe câu chuyện, quận trưởng lập tức dùng ngân quỹ xây dựng đền thờ Jin-Ee, đặt tên là “Yeo- Seong-Hwang” và cầu nguyện cho sự an nghỉ của người đã khuất Nhờ thế, dịch bệnh và tai nạn không còn hoành hành Cho đến ngày nay, ngôi làng vẫn tiến hành Pung-Eo-gut ở đền hàng năm Ngài quận trường mới yêu thương dân chúng như người thân của mình và có nhiều cống hiến cho ngôi làng Sau khi ngài mất, dân làng dựng một ngôi đền ờ Jumunjin 6-ri ngày nay để tường nhớ công lao của ngài và tổ chức cúng lễ hàng năm Đền thờ Quận trưởng sau đó đã được dời đến Yeo-Seo-Nang-Dang 8)
Cũng như các câu chuyện kể trên, người dân tin rằng có N ữ thần cai quản biển cả nên họ thực hiện các nghi lễ nhằm hóa giải mối ác cảm sâu sắc
có thể gây nên dịch bệnh và tai nạn khi ra khơi, sau khi đã dựng lên đền thờ Jin-Ee Cũng có người cho rằng nghi lễ còn để cầu xin việcTiánh bắt được tốt đẹp và có nhiều cá vào lưới
Cuộc đời của một ngư dân gắn liền với biển cả Những điều bất hạnh
và cơn thịnh nộ đều đến từ tự nhiên Ngư dân làng chài cúng lễ Jin-Ee vào mùa xuân và mùa thu, họ kính cẩn khẩn cầu “Xin hãy ban cho chúng con may mắn, độ ừì cho chủng con bắt được nhiều cá và an toàn trờ về” Tấm lòng của ngư dân cầu cho trinh nữ bất hạnh mênh mông như biển rộng Lòng oán hận của Jin-Ee đã hủy hoại ngôi làng, nhưng Quận trưởng mới đem đến bình yên
Giống như Jin-Ee, ngài quận trưởng “Jeong Woo-Bok” cũng được dân làng thờ cúng và trở thành một vị thần bảo trợ cho ngôi làng đến ngày nay Jumunjin Pung-Eo-Gut được tiến hành hai lần vào này 10 tháng 3 và
10 tháng 9 Âm lịch với “Seo-Nang-Je” nhưng vì nó gây ảnh hường không tốt đến môi sinh biển nên Pung-Eo-Gut không còn được tích cực thực hiện
Từ đầu những năm 1970, “Seo-Nang-Je” chỉ được tiến hành hai lần một năm và Pung-Eo-Gut là ba năm một lần Dân làng tiến hành Pung-Eo- Gut bắt đầu bằng “Seo-Nang-Je” vào nửa đêm ngày ?8 tháng 10 nãm 1990
Trang 8với một cây hương cháy và Samhongwan (ba thầy tế chính), Gocuck và Soji dưới sự giám sát của các chức sắc trong làng
Pung-Eo-Gut bắt đầu lúc 9 giờ sáng vào ngày thứ 28 Gut được thực hiện theo thứ tự ® Bujeong-Gut (D GolMegi-Gut ® Dangmaji-Gut @ Cheongzwa-Gut (5) Gakdaejosang-Gut © Sejon-Gut © Seongju-Gut ® Shimcheong-Gut (D Gakdaeksonnim-Gut ® Jemyeon-Gut (n) Gunung-Gut
@ Yongwang-Gut (13) Daereogi-Gut trong 3 năm đến sáng sớm của ngày thứ 30
Những người hành lễ Pung-Eo-Gut năm 1990 gồm có gia đình Kim Seok-Chul (69 tuổi, Tài sản văn hóa Phi vật thể quan trọng số 82, nắm giữ Donghaean Pung-Eo-Gut)
2-6 Trường hợp Gangreung Danoje (
Trong số các nghi lễ Seonang ở duyên hải miền Đông Hàn Quốc, Seonang trong Lễ hội Gangreung Danọịe có truyền thống lâu đời nhất và quy mô lớn nhất Đây là lễ hội thu hoạch mùa màng với đặc trưng là nghi thức cúng dâng cho Chúa Trời Nó cho thấy các đặc điểm của một hệ thống làng nguyên thủy cầu nguyện cho sự chờ che và an toàn cho khu vực đó Câu chuyện dưới đây ngụ ý về Hapbae của Nam thần và Nữ thần
A) Xưa kia có gia đình Jeong Deok-Hyeon thuộc dòng họ Dongrae Jeong sống ờ Gangreung Một hôm, ông Jeong nằm mơ thấy Daegvvanryeong Seo- Oh-Hwang-Shin xuất hiện và muốn cưới cô con gái đã đến tuổi cập kê của ông Tuy nhiên ông từ chối vì không muốn Seo-Oh-Hwang-Shin trở thành con rể mình Một ngày nọ, người con gái ngồi trên sàn phía sau nhà, nàng mặc bộ váy với chiếc áo khoác ngoài màu vàng, bất chợt một con hổ xuất hiện và đem nàng đi mất Chính thần núi đã biến thành con hổ đến để đem trinh nữ đi Daegvvanryeong Seo-Oh-Hwang-Shin cưới nàng làm vợ Ông lão Jeong biết tin con gái bị hổ cướp đi bèn đến gặp Kuksaseonghwang nhưng ông đã chết trên đường, chỉ còn cơ thể vẫn đứng sừng sững như bia đá Gia đình mời thợ đến vẽ một bức tranh, cuối cùng trinh nữ cũng ra đi Ngày mà con hổ cưới nàng là 15 tháng 4 9)
B) Gia đình một người đàn ông giàu có là Choi Junjib sống trong nhà của ông Jeong Gia đình này có một cô hầu gái đến tuổi cập kê và sắp lấy chồng Đêm trước lễ cưới, cô muốn gội đầu nhưng mẹ cô không đồng ý Bà nói rằng làm như vậy có thể khiến cô bị con hổ bắt đi nhưng cô gái không
C á c đặc điểm của vị nữ thần trong lễ hội Seo-nang-je 99
Trang 9100 Van h ó a t h ờ Nữ t h ắ n - MẴU ở VlỆT NAM VÀ CHẢU Á
nghe lời mẹ Sau đó, con hổ đến và đem cô đi thật Gia đình đó cho rằng cô
đã ứờ thành vợ của thần núi Daegwanryeong 10)
Có thể thấy câu chuyện A) bắt nguồn từ thần thoại và B) được người đời sau dựng lên Câu chuyện được tái hiện trong Hapbae của Nữ thần và Nam thần ở Lễ hội Danoje Nói cách khác, Lễ hội Gangreung Danọịe hàng năm tập trung cầu khấn cho sự giàu có, thịnh vượng vốn được biểu tượng bởi sự giao hợp giữa Daegwanryeong Kuksa SeoNangShin và Kuksa Yeo- Seo-Nang, được thực hiện ở Hongje-dong, trung tâm Gangreung trong vài ngày Nó có nguồn gốc từ nghi lễ liên quan đến việc thờ cúng dương vật 11)
3 Đặc điểm của Nữ thần trong nghi lễ Seonang ở duyên hải phía Đông Hàn Quốc
Các nghi lễ Seonang ờ duyên hải miền Đông thú vị ở chỗ người ta dùng dương vật làm vật tế Người dân dâng lễ lên Nữ thần, người cai quản biển cả, nơi gắn liền với cuộc sống của họ và thực hiện các nghi lễ đặc biệt
để hòa giải với Nữ thần Trong các nghi lễ Seonang của Shinnam-ri, Munam-ri và Aninjinwwui, dân làng cầu mong bắt được nhiều cá cũng và xin thần đem đến sự sinh sôi nảy nở cho cuộc sống Họ hòa giải bằng cách dâng dương vật bằng gỗ lên cho Nữ thần Nó tượng trưng cho nguyên lý phần Âm của đất, là nguyên tắc của sự trù phú Nói cách khác, nghi lễ này xuất phát từ sự hài hòa giữa Um và Yang (dương) Đây là nghi thức cầu cho biển cả bình yên và hòa giải với Nữ thần, đồng thời kêu cầu sự sinh sôi Đó
là hình thức thể hiện của nghi lễ tính dục liên quan đến việc thờ dương vật Trong nghi lễ có nguồn gốc từ tục thờ cúng dương vật như Jumunjin
và Lễ hội Gaíigreung Danohe, dương vật bằng gỗ không dùng để cúng dâng lên Nữ thần mà người ta thực hiện nghi lễ Hapbae của Nữ thần và Nam thần hay Nam thần và Nữ thần Có thể thấy Lễ hội Gangreung Danohe có liên quan đến các mùa của Dano ngụ ý về nghi thức cầu mong sự trù phú và sự hòa hợp tình dục giống như lễ hội diệt sâu bọ và nghi thức cầu mong mùa màng bội thu
Nghi lễ Jumunjin Seonang có mô hình tương tự Như đã nói, nghi lễ này được thực hiện để xoa dịu tâm hồn cùa người đã khuất Jin-Ee sau khi ngôi đền được dụng lên Vì nguồn gốc của nghi lễ này được đề cập đến trong các câu chuyện về nghi lễ khác, có thể nhận thấy nó hàm chứa sụ đa dạng của những lời cầu khấn thông qua nghi thức dâng dương vật và Hapbae cho vị thần 12)
Trang 10Ở duyên hải phía Đông Hàn Quốc, một số ngư dân thực hiện nghi lễ bàng cách dâng dương vật khắc trên gỗ cho Nữ thần nhưng trong khu đất liền, dân làng thờ cúng đá có hình dương vật Dân làng ở Gyeongsang-do cũng thờ đá tự nhiên có hình dạng giống dương vật
Đặc tính tính dục được phát hiện trong các nghi lễ tôn giáo cá nhân được biểu lộ thông qua nghi thức nhất định Mục đích của nghi thức này là cầu mong sự bình an, mùa màng bội thu và đánh bắt được nhiều cá, nó cũng phản ánh sự đa dạng trong văn hóa truyền thống như sự tích hợp những điều
có liên quan, chính trị, các lễ hội, nghệ thuật, các ứò chơi
Cho đến nay, ờ các làng chài ở vùng duyên hải phía Đông Hàn Quốc,
sự tồn tại của những thế lực siêu nhiên và khả năng hữu hạn của con người vẫn được hòa giải tích cực thông qua nghi lễ Seonang Nguồn gốc của nghi
lễ Seọnang ở duyên hải phía Đông dạng đó cho thấy các đặc trưng nguyên thủy và cơ bản nhất của Nữ thần 13)
4 Kết luận
Bài viết này chỉ ra các đặc tính của Nữ thần thông qua các nghi lễ Seonang ờ vùng duyên hải phía Đông Hàn Quốc và những câu chuyện liên quan Có thể thấy trong số các nghi lễ, nghi thức dâng dương vật gợi nhớ sự giao hợp của con người và chứa đựng lời khẩn cầu của người dân mong bắt được nhiều cá Ngoài ra, trong câu chuyện về nghi lễ liên quan đến YeoSeoNangShin có nghi thức thể hiện lời cầu khẩn cho nguồn gốc của sức mạnh sống và vai trò của năng lượng mới thông qua nó Năng lượng tinh khịết có thể được hiểu là lời khẩn cầu đơn thuần của con người mong có được giá trị mới và động lực cho cuộc sống
TÀI LIỆU THAM KHẢO
o Cheol Choi, tạp chí dân gian Yeongdong, Seoul : Tongmunkwan,
1972.
o Sun poong Kim, Một nghiên cứu về câu chuyện và ngôi làng Donghaean SeongHvvang, Tuyển tập luận án 6 Đại học Kwandong, Đại học KVandong, 1978
C á c đặc điểm của vị n ữ th ần trong lễ hội Seo-nang-je 101