Bai 1-2012- Kien thuc co ban ve di truyen

Nhưng các giai đọan sau, tỉ lệ giới tính ( secondary sex ratio ) thường nghiên về 1 giới do chúng có sự khác biệt nhau trong chu kỳ sống, tuổi thành thục, đặc điểm sinh sản, tuổi thọ (cá[r]

DI TRUYỀN & CHỌN GiỐNG THỦY SẢN

Ts Phạm Thanh Liêm

Ts Dương Thúy Yên

Bộ môn Kỹ thuật Nuôi Nước Ngọt

Email: thuyyen@ctu.edu.vn

DĐ: 0907-526845

Tài liệu tham khảo

– Phạm Thành Hổ Di truyền học NXB Giáo Dục.

– Tave, D 1993 Genetics for Fish Hatchery Managers 2 nd Edition – Tave, D 1998 Inbreeding and brood stock management FAO FISHERIES TECHNICAL PAPER 392 Download at

http://www.fao.org/docrep/006/x3840e/x3840e00.htm

Các khái niệm cơ bản

về di truyền học

Những khái niệm cơ bản

• Gen, locus và allele (allen)

1 …… một đọan DNA, mã hóa cho 1 sản phẩm nhất định (Ví dụ:………… )

2 ………là các mặt biểu hiện khác nhau của cùng 1gen 3……… chỉ vị trí của gen trên NST

4 Trong 1 cá thể, 1 gen chỉ có tối đa …… ? allen

5 Trong 1 quần thể, 1 gen có thể có …….? Allen

6 Thế nào là gen đơn hình? Đa hình?

7 Kiểu gen, kiểu hình là gì?

8 Cho ví dụ cá thể đồng hợp tử, dị hợp tử tại một gen.

Những khái niệm cơ bản

• Gen, locus và allele (allen)

Gen đa allele qui định

hình dạng vi đuôi cá

platyfish

Cấu tạo tế bào

Nhiễm sắc thể

• Là những sợi hình que bắt

màu bazo, thấy rõ ở kz

giữa (metaphase) của

• + TB Soma: lưỡng bội

• + TB giao tử: đơn bội

Tậm động Đĩa protein

Nhiễm sắc

tử Tậm đỉnh

Cấu tạo và hình dạng nhiễm

sắc thể

Nhiễm sắc thể

Sự phân bào nguyên phân

Chu kz phân chia:

 Kz cuối: NST tháo xoắn, Thoi

phân bào biến mất, hai nhân

mớI có đặc điểm như kz trung

gian

Sự phân bào nguyên phân

Phân chia lần 1- giảm phân

Phân chia lần 2

Sự hình thành giao tử

Prophase II

Chromosomes condense and move

Middle prophase I

Homologous chromosomes shorten and thicken The chromosomes synapse and crossing over occurs

Late prophase I

Results of crossing over become visible as chiasmata Nuclear membrane begins to disappear

Spindle apparatus begins to form Nucleolus disperses

Metaphase I

Assembly of spindle is completed

Each chromosome pair aligns across the metaphase plate of the spindle

Anaphase I

Homologous chromosome pairs separate and migrate toward opposite poles

Telophase I

Chromosomes (each with two sister chromatids) complete migration

to the poles, and new nuclear membranes may form

T

Nucleolus

Có 3 giai đọan quan trọng

1 Sự trao đổi chéo của các

nhiễm sắc tử trong cặp NST

tương đồng (Kỳ trước I).

Prophase II

Chromosomes condense and move

Middle prophase I

Homologous chromosomes shorten and thicken The chromosomes synapse and crossing over occurs

Late prophase I

Results of crossing over become visible as chiasmata Nuclear membrane begins to disappear

Spindle apparatus begins to form Nucleolus disperses

Metaphase I

Assembly of spindle is completed

Each chromosome pair aligns across the metaphase plate of the spindle

Anaphase I

Homologous chromosome pairs separate and migrate toward opposite poles

Telophase I

Chromosomes (each with two sister chromatids) complete migration

to the poles, and new nuclear membranes may form

T

Nucleolus

2 Phân chia giảm

nhiễm (Kỳ sau I):

Sự hình thành giao tử

Sự xác định giới tính của cá

1 Đặc điểm sinh dục

• Cá có thể là lòai đơn tính (gonochorism) hoặc

lưỡng tính (hermaphroditism).

– Đơn tính: Thể hiện ở đa số các lòai cá

– Lưỡng tính: 1 cá thể mang 2 giới tính cùng một lúc hoặc tùy giai đọan phát triển cá thể.

Cách phân biệt đực-cái?

• Đặc điểm sinh dục sơ cấp và thứ cấp

Đặc điểm sinh dục sơ cấp :

tuyến sinh dục + hormon

 Tỉ lệ giới tính ban đầu ( primary sex ratio ) khi giới tính được hình thành thường là 1:1 Nhưng các giai đọan

sau, tỉ lệ giới tính ( secondary sex ratio ) thường nghiên

về 1 giới do chúng có sự khác biệt nhau trong chu kỳ sống, tuổi thành thục, đặc điểm sinh sản, tuổi thọ (cá cái thừơng có tuổi thọ lâu hơn cá đực)

 Ví dụ: cá hồi khi di cư sinh sản, chỉ có cá cái di cư ra biển, cá đực ở lại sông…

 Tuy nhiên, sự chênh lệch giới tính thứ cấp thường không có ý nghĩa di truyền.

Sự xác định giới tính của cá

2 Tỉ lệ đực cái

Sự chênh lệch giới tính ban đầu thường chịu ảnh hưởng

lớn bởi yếu tố môi trường như cá kiếm (Xiphophorus helleri), cá lia thia (Betta splendens)…

Sự xác định giới tính của cá

• Cá có NST giới tính không?

• Ở cá có những kiểu xác định giới tính nào?

• Kiểu xác định giới tính ở cá và tôm (giáp xác) khác nhau như thế nào?

KG con cái Lòai

 Giáp xác có thể là lòai đơn tính hoặc lưỡng tính

 Một số lòai có cơ chế xác định giới tính XY

hoặc WZ (Tôm càng xanh WZ?)

 Tuyến andorgen quyết định kiểu hình giới tính (và tăng trưởng).

 Yếu tố môi trường: Nhiệt độ, ánh sáng…cũng co` ảnh hưởng đến kiểu hình giới tính

Sự xác định giới tính

Tuyến andorgen (AG) và ống tinh (SD) ở tôm

càng xanh

Vị trí: AG nằm ờ phần cuối của ống tinh.

0,1 mm