-Ñoái thoaïi laø moät trong nhöõng daïng thöùc cuûa lôøi noùi, trong ñoù coù söï hieän dieän cuûa ngöôøi noùi, ngöôøi nghe vaø moãi phaùt ngoân ñeàu tröïc tieáp hö[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tuần: 13, Tiết: 64
Tập làm văn
ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG
VĂN BẢN TỰ SỰ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp hs:
1 Kiến thức:
- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
- Tác dụng của việc sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng:
- Phân biệt được đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
- Phân tích được vai trò của đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
3 Thái độ: Có ý thức vận dụng đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm vào bài làm văn tự sự
B CHUẨN BỊ PHƯƠNG TIỆN DẠY - HỌC:
- GV: + Thiết kế giáo án: đọc SGK, tài liệu tham khảo
+ Phương tiện dạy học: bảng phụ
+ Định hướng dạy học: theo hướng tích hợp, tích cực, mô hình
- HS: Thực hiện các câu hỏi bài học
C NHỮNG ĐIỂM CẦN LƯU Ý:
* Nội dung:
Hiểu được vai trò của đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
Biết viết văn bản tự sự có đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
* Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề, thảo luận.
D TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY-HỌC:
* D.1.Ổn định (1’)
*D.2 kiểm bài cũ: Lồng vào bài mới
*D.3 Lời vào bài: (1’) Nói đến văn tự sự thì không thể không nói đến nhân vật vật tự sự Vì đây là yếu
tố trung tâm của bài văn tự sự H: Để xây dựng nhân vật trong văn tự sự, người ta thường xây dựng qua những phương điện nào? (Ngôn ngữ, hành động, cử chỉ, nét mặt, điệu bộ, quần áo, trang phục,…) Ngôn ngữ nhân vật trong thể hiện trong tự sự gồm ngôn ngữ đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm Vậy đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự là gì? Vai trò của những hình thức ngôn ngữ này?
*D.4 Tổ chức các hoạt động dạy-học trên lớp:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cần đạt
*HĐ 1 :HD Tìm hiểu yếu tố đối
thoại, độc thoại và độc thoại nội
tâm trong VBTS( 18’)
MT:Giúp hs nhận diện và hiểu
được các yếu tố đối thoại, độc
thoại và độc thoại nội tâm trong
VBTS
-Yêu cầu HS đọc đoạn trích -HS đọc
I- Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong VBTS:
1 Đọc đoạn trích:
Trang 2H TH: Phương thức biểu đạt
chính của đoạn trích trên là gì?
TH H: Nêu nội dung chính của
đoạn trích trên bằng một câu
khái quát?
H TB: Trong ba câu đầu của
đoạn trích ai nói với ai? Tham
gia câu chuyện có ít nhất mấy
người? Dấu hiệu nào cho ta thấy
đó là một cuộc trò chuyện trao
đổi qua lại?
TH: Lượt lời và công dụng của
dấu gạch đầu dòng ở lớp 8
GV CHỐT: Hình thức này gọi là
đối thoại
H TB: Vậy đối thoại là gì?
H TB: Câu:“Hà, nắng gớm, về
nào” ông Hai nói với ai?
GV: Đây gọi là nói bâng quơ,
lãng tránh câu chuyện để tìm
cách thoát thân.
H TB-K: Đây có phải là câu đối
thoại không? Vì sao?
H TB: Trong đoạn trích còn có
câu nào kiểu câu này không?
Hãy dẫn ra các câu đó?
GV HD HS khái quát -> độc
thoại
H K: Thế nào là độc thoại?
- Tự sự
- Đoạn trích kể cuộc trò chuyện của ông Hai và những người tản
cư qua đó cho thấy được tâm trạng đau đớn buồn khổ của ông hai khi hay tin làng theo Tây
-Là lời của những người tản cư, có ít nhất 2 người đang nói chuyện với nhau
- Dấu hiệu:
+ Hình thức: Có hai lượt lời qua lại, hai gạch dầu dòng sau dấu hai chấm
+ Nội dung của mỗi người đều hướng tới người tiếp chuyện
- HS nghe
-Đối thoại là một trong những dạng thức của lời nói, trong đó có sự hiện diện của người nói, người nghe và mỗi phát ngôn đều trực tiếp hướng đến người tiếp chuyện
-Câu: “Hà, nắng gớm, về nào”
ông Hai nói với chính mình
Đây không phải là đối thoại vì:
+ Nội dung: không liên quan đến những câu trước
+ Không có câu trả lời
-Những câu tương tự: “Chúng bay ăn miếng cơm … nhục nhã thế này”( câu này nói với người trong tưởng tượng)
-Độc thoại: là lời của một người nào đó nói với chính mình hoặc với một ai đó trong tưởng tượng
Độc thoại nói thành lời thì có
2 Trả lời câu hỏi:
a- Ba câu đầu đoạn: là lời của những người tản cư nói chuyện với nhau, có ít nhất 2 người đang tham gia câu chuyện
- Dấu hiệu:
+ Hình thức: Có dấu gạch dầu dòng ở lượt lời trao và đáp + Nội dung của mỗi người đều hướng tới người tiếp chuyện -> Đối thoại
b- Câu: “Hà, nắng gớm, về nào” ông Hai nói với chính mình
Đây không phải là đối thoại vì: + Nội dung: không liên quan đến những câu trước
+ Không có câu trả lời
-> Ngôn ngữ độc thoại
Trang 3H TB: Các câu "Chúng nó tuổi
đầu" là những câu ai hỏi ai?
GVHD: Về hình thức của những
câu này không được đặt sau dấu
gạch đầu dòng
H K: Tại sao ở đây cũng là lời
của nhân vật nhưng lại không
được đặt sau dấu gạch đầu dòng?
-GV chốt: Hình thức trình bày
này gọi là độc thoại nội tâm
H TB: Thế nào là độc thoại nội
tâm?
H G Em có nhận xét gì về cấu
trúc ngữù pháp của những lời độc
thoại nội tâm?
GV- Thường là những cấu trúc
cú pháp phức tạp hơn so với lời
đối thoại: câu văn dài, cấu trúc
nhiều tầng bậc, nhiều kiểu câu
đan xen nhau Có nhà phê bình
văn học cho rằng những câu
hoặc những trường trường độc
thoại nội tâm trong VBTS được
coi là chiếc chìa khóa mầu nhiệm
để người đọc khám phá thế giới
nội tâm phong phú phức tạp và
đầy bí ẩn của nhân vật
H K-G: Thế nào là ĐT, ĐT,
ĐTNT?
H G: Việc sử dụng những câu
như vừa tìm hiểu có tác dụng gì
trong văn bản tự sự? Nó có giá
trị biểu thị tâm trạng, tình cảm
của nhân vật như thế nào?
Gọi HS đọc và ghi ghi nhớ
Giáo dục hs: khi viết văn TS
cần sử dụng ngôn ngữ đối thoại
và độc thoại để lời văn sinh
động hơn
gạch đầu dòng
-Là câu hỏi trong thâm tâm của ông Hai
- Vì những câu hỏi này diễn ra trong suy nghĩ tình cảm của ông Hai Không thốt ra thành lời
Không có gạch đầu dòng
-Là lời độc thoại nhưng không được nói ra thành lời và không có gạch đầu dòng ở những lời thoại
-HS nêu -HS nghe
- HS khái quát lại kiến thức
-Các hình thức diễn đạt trên có tác dụng làm cho câu chuyện sống động như thật Thể hiện thái độ căm giận của ông Hai đối với bọn bán nươc và những ray rứt, dằn vặt, sâu sắc khi làng theo giặc
- Đọc ghi nhớ SGK/178
c-Những câu:“Chúng nó … bằng ấy tuổi đầu”: là câu hỏi trong thâm tâm của ông Hai-
do không thốt ra thành lời nên không có gạch dầu dòng
Độc thoại nội tâm
Các hình thức diễn đạt trên có tác dụng làm cho câu chuyện sống động như thật Thể hiện thái độ căm giận của ông Hai đối với bọn bán nươc và những ray rứt, dằn vặt, sâu sắc khi làng theo giặc
* GHI NHỚ SGK
II LUYỆN TẬP:
Trang 4*HĐ 2 : Hướng dẫn học sinh
luyện tập ( 22’)
MT: Rèn luyện kĩ năng nhận diện
và tập kết hợp các yếu tố này khi
đọc cũng như khi thực hành viết
một văn bản tự sự Ý thức được
giá trị của những yếu tố trên
trong VB tự sự, từ đó chú ý tìm
hiểu cũng như ứng dụng các yếu
tố này trong VB tự sự.
- Gọi hs đọc BT1 SGK
- Gọi hs nêu yêu cầu đề bài
H TB Đây là cuộc đối thoại của
những ai?
H TB: Cho biết số luột lời của
mỗi nhân vật? Độ dài của lời
trao và lời đáp?
H K: Em có nhận xét gì về việc
tham gia hội thoại của ông Hai
trong tình huống này?
TH H: Vậy im lặng khi tới lượt
lời của ai đó có tác dụng gì trong
hội thoại?
H K: Cuộc đối thoại này có diễn
ra bình thường không?
H G: Qua đó, đã cho em hiểu gì
về tâm trạng của nhân vật ông
Hai lúc đó?
- Gọi hs đọc BT2 SGK
- Yêu cầu hs nêu yêu cầu đề bài
-GV nhận xét, bổ sung, hướng
dẫn HS viết đoạn văn vào tập
và 1 hs thực hành viết trên lớp
-HS thảo luận theo bàn trong
thời gian 2 phút chuẩn bị ND
đoạn văn
-Yêu cầu HS viết đoạn văn tại
lớp vào tập và 1 hs thực hành
viết trên lớp
Nhận xét, tuyên dương Ghi
đia63m khuyến khích học sinh
- HS đọc BT1
- Cuộc đối thoại của hai vợ chồng ông Hai
- Bà Hai: 3 lượt lời
- Ôâng Hai: 2 lượt lời
- Ông Hai k chủ động Bỏ một lượt lời
- Thể hiện thái độ
- Cuộc đối thoại không diễn ra bình thường
-Tâm trạng bực tức, chán chường, đau khổ và thất vọng của ông Hai khi nghe nói về việc làng theo giặc
-HS đọc
- HS nêu những yếu cầu viết đoạn văn về ND, HT
- HS thảo luận cách viết đoạn văn
- HS thực hành viết đạon văn
- Lớp nhận xét
1 Bài 1: Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại
- Bà Hai: 3 lượt lời
- Ông Hai: 2 lượt lời
Có 3 lời trao nhưng chỉ có hai lời đáp
- Tác dụng:
+ Gợi ra không khí gia đình nặng nề
+ Làm nổi bật tâm trạng bực tức, chán chường, đau khổ và thất vọng của ông Hai khi nghe nói về việc làng theo giặc
2 Bài 2: Viết đoạn văn.
* D.5 Củng cố : 1’
Trang 5H: Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm có gì giống và khác nhau?
_Giống nhau: Điều là ngôn ngữ của nhân vật, là những hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong TPTS
_ Khác nhau:
+ Đối thoại hướng về chủ đề giao tiếp, có gạch đầu dòng ở lời trao và lời đáp
+ Độc thoại: không hướng về chủ đề giao tiếp, không hướng về một ai, có gạch đầu dòng ở mỗi lời thoại
+ Độc thoại nội tâm: diễn ra trong suy nghĩ của nhân vật và không phát ra thành lời, không gạch đầu dòng
E HƯỚNG DẪN TỰ HỌC: (2’)
- Học bài ghi, làm bài tập 2
- Liên hệ thực tế sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm và rút ra bài học sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm một cách hiểu biết, có hiệu quả
- Chuẩn bị bài mới “Luyện nói: tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm”
+ Lập đề cương bài nói cho đề 2 ở SGK
+ Luyện tập nói ở nhà, nói với bạn
* NHẬN XÉT VÀ RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
