Bìu voi là một trong các di chứng của bệnh giun chỉ (chân voi, đái dưỡng chấp, bìu voi).. The disease is the result o f the obstruction in the lymphatic system caused by filaria.[r]
Trang 1TS.BS Đàm Văn Cươngy E SC K ỈĨ L ê Quang Đ ũng6
PGS TS Trần Ngọc S in h 7
Bìu voi là một trong các di chứng của bệnh giun chỉ (chân voi, đái dưỡng chấp, bìu voi) Bệnh gây ra do giun chỉ làm tắc nghẽn hệ bạch huyết của người
Việt Nam là vùng nằm trong bản đồ có giun chỉ của tổ chức y tế thế giới, nhưng tại ĐBSCL nói chung và c ầ n Thơ nói riêng đều không nằm ừong vùng có nhiễm giun chỉ (các nghiên cứu cho thấy tập trung ở ĐB Sông Iiồng, miền Trung, Tây N guyên, ), trong 7 tháng đầu năm 2008, khoa ngoại niệu BVDKTW c ầ n Thơ
đã điều trị thành công 2 ca bị Bỉu voi do giun chỉ, chúng tôi xin báo cáo bước đầu kết quả điều trị thành công hai trường này
SUMMARY
Elephantiasis scroti is one o f complications o f filarial disease (including elephantiasis, chyrulia, elephantiasis scroti) The disease is the result o f the obstruction in the lymphatic system caused by filaria
Vietnam situates in the epidemic area o f filaria o f the WHO, but generally in Mekong delta, and especially in Cantho are not situated in this epidemic zone, (former researches showed that this epidemic region including The Red River Delta, central region and highland) In the first 7 months o f 2008, the urology department
o f Cantho Central General Hospital treated successfully 2 patients with elephantiasis scroti
Giun chỉ có nhiều loại: Wuchereria banerofti, Brugia malagi hoặc Brugia timori, Ớ Việt Nam CÓ 2 loại: Wuchereria banerofti, Brugia malagi và bệnh lây truyền từ người này sang người khác bởi muồi Culex,
Bìu voi là một trong các di chứng của bệnh giun chỉ (chân voi, đái dưỡng chấp, biu voi) Bệnh gây ra do giun chỉ làm tắc nghẽn hệ bạch huyết của người
Mặc dù việc điều trị bệnh giun chỉ đã có nhiều tiến bộ nhờ vào công tác dự phòng, dựa vào các thuốc diệt ấn trùng giun chỉ, thuốc diệt giun chỉ trưởng thành Nhưng khi đã bị các biến chứng như phù chân voi, đái dưỡng chấp, bìu voi thì việc điều trị nội khoa thường không đạt kết quả mà phải kết hợp thêm với phương pháp ngoại khoa
Việt Nam là vùng nằm trong bản đồ có giun chỉ của tổ chức y tế thế giới, khoảng 1-2% dân số nhưng phân bố không đều, có vùng 0% nhưng có vùng đến
6 B ệ n h việ n đa k h o a T r u n g ư o ìig c ầ n T h ơ
Trang 230% (Phạm Văn Thân 1984) và theo viện sét rét - ký sinh trùng Trung ương 6%
hiện nay (2006)
Tại ĐBSCL nói chung và c ầ n Thơ nói riêng đều không nằm trong vùng có nhiễm giun chỉ, các báo cáo điều tra đều tập trung ở DBS Hồng, miền Trung, Tây Nguyên, , nên việc chẩn đoán bệnh lại càng khó khăn do chưa có kinh nghiệm Đặc biệt khi đã có chấn đoán nhưng cũng không tìm ra thuốc đặc hiệu đế diệt giun chỉ và cũng chưa có kinh nghiệm điều ừ ị biến chứng giun chỉ như “bìu voi” Vì vậy, chúng tôi xin báo cáo kết quả điều trị thành công hai trường bì voi do giun chỉ tại
o XTAi _ Ĩ 3 V I W T W n k n T U rv XJUi'W rr
+íâ,T-ivíìUti iS U i - i - J V I / i v i vv v-'ttii i iiU l 'i i i U i i g iỉiliV Ìiv/U.
-N ê u ra được kỉnh nghiệm chẩn đoán bệnh giun chỉ
-K ế t quả phẫu thuật tạo hình bìu dương vật sau khỉ cắt bìu voi
2 K ÉT QUẢ N G H IÊN cứu
2.1 T rư ờ n g họp th ứ n h ất
Bệnh nhân Lê Văn Đ 40 tuổi, số nhập viện 33975/2007 ở ấp Trường Hiệp A,
xã Trường Long, Châu Thành A, Hậu Giang vào viện 26/11/2007 vói lý do “bìu voi”
2.1.1 Bệnh sử:
Cách nhập viện 28 năm, (12 tuổi) bệnh nhân bị bìu to, thấy lạ gia đình đã khám
và xin điều trị các cơ sở y tế tỉnh Hậu Giang cũ Sau đó được chuyến lên BV Ưng Bướu thành phố Hồ Chí Minh, Chợ Ray, BV121cũng khám và điều trị không hết (3 năm tại Tp Hồ Chí Minh), kết quả cũng không hết và được cho về
Bệnh nhân sống với cái bìu to dần, bị mọi người xa lánh, sống một mình bằng nghề sửa xe đạp qua ngày Lần cuối (ngày 26/11/2007) đi khám tại BV ĐKTW Cần Thơ,chúng tôi thấy;
Bìu voi có đường kính 33cm, chu vi 96cm, da bìu xù xì, nhiều u cục,không thấy dương vật (chỉ có một lỗ để đái), bìu to qua đầu gối (dài từ xương mu tới điểm thấp nhất của bìu 60 cm) Lúc đầu chỉ nghĩ tới bìu voi nhưng không biết nguyên nhân gì, được hội chẩn toàn khoa ngoại cùng vói khoa truyền nhiễm và nghi ngờ do giun chỉ Đã tiến hành lấy máu lúc 23 giờ đêm ngày 28/11/2007 và được khoa xét nghiệm xác định là có ấu trùng giun chỉ, sau đó lấy mẫu máu xét nghiệm 3 đêm liên tiếp đều tìm thấy ấu trùng giun chỉ
Ngày 30/11/2007 hội chẩn toàn viện được xác định bìu voi do giun chỉ, và cho điều trị 2 thuốc: DEC (Diethylcarbamazine) liều 6 mg/kg/người (gần 300mg/ ngày) kết hợp với albendazole 400mg/ ngày
Lúc đầu dùng 1 liều điều ừ ị (300mg/ X 3 ngày), nhưng xét nghiệm máu vẫn còn ấu trùng giun chỉ, chúng tôi bàn gấp đôi liều lên 6 ngày, sau đó xét nghiệm ỉại vẫn còn ấu trùng và hết thuốc DEC Bàn vói bộ môn Ký sinh trùng thống nhất phải dùng DEC liên tục 12 ngày
Được sự hỗ trợ thuốc của Trung tâm y học dự phòng Ninh Hòa (Khánh Hòa), chúng tôi tiếp tục cho thêm một liều điều trị 12 ngày và một liều dự phòng ([3mg/ ngày X 12 ngày] và dặn đây là liều tối đa) Rất may sau đọt điều ừị thứ 2, xét nghiệm máu không còn thấy ấu trùng giun chỉ
Trang 32.7.2 Điều trị ngoại
Do chưa có kinh nghiệm nên lãnh đạo BV rất đắn đo có cho mổ hay không? Chúng tôi phải thuyết minh nhiều lần vói BGĐ, giải thích cho bệnh nhân xác định muốn mổ ở đâu? Và bệnh nhân khẳng định là sẽ chỉ mồ tại BVDKTW c ầ n Thơ Saukhicân nhắc kỹ ỉưỡng, cuối cùng BGĐ cũng đồng ý cho mổ tại BV ĐKTW Cần Thơ nhưng phải có sự phối họp hoặc hỗ trợ của BV Chợ Rầy
Ngày 16/1/2008 bệnh nhân được phẫu thuật với ê kíp mổ, gồm: Lê Quang Dũng và Đàm Văn Cương, có sự cố vấn của PGS Ts Trần Ngọc Sinh khoa bộ môn niệu BV Chợ Rầy
Sau gần 4 giờ, bìu voi đã ỉấy được, dương vật và bìu được làm mới (theo hình ảnh) Toàn bộ chi phí cuộc mồ được BGĐ miễn phí, BN ra viện sau phẫu thuật 2 tuần và gần 3 tháng nằm viện
2.2 T rư ờ ng họp th ử 2
Bệnh nhân Trần Hiếu N 47 tuổi, số nhập viện 15216/2008 vào viện ngày 3/6/2008 vỉ bìu voi do đọc báo thấy BV ĐKTW c ầ n Thơ chữa hết bìu voi
2.2.1 Bệnh sử
Cách đây 31 năm (năm 16 tuồi) thấy bìu to dần, cũng đã đi khám chữa nhiều nơi nhimg không khỏi, bệnh nhân lập gia đình năm 24 tuồi và có 1 con, sau đó bìu
to ra không quan hệ vợ chồng được.(hỉnh ảnh)
Khám bìu to, có chu vi 46cm và đường kính 15cm, da xù xì nhiều u cục, không còn thấy dương vật
Do có kinh nghiệm tò bệnh nhân trước, chúng íôi đã nghĩ ngay đến bìu voi do giun chỉ, sau xét nghiệm máu ban đêm 3 mẫu cũng đều có ấu trùng giun chỉ Hội chẩn và thống nhất ngay phương án điều trị theo phác đồ của tồ chức y tế thế giới, nhờ còn 1 liều thuốc dự phòng chưa dùng đến của BN.Đ, cụ thể:
DEC 300mg/ngày X 12 giờ
Albendazole 400mg/ X 21 ngày
2.2.2 Điều trị ngoại
Sau điều ừị nội, được phẫu thuật vào ngày 7/7/2008 Cũng được cắt bỏ bìu voi
và tạo hình lại bìu và phục hồi dương vật, cả da của dương vật
Kỹ thuật: Cần chú ý tận dụng các vùng đa mềm, không bị xơ cứng, sau khi xác định (nhờ vẽ hình) phần da để tạo da bìu và da dương vật thì tiến hành cắt bỏ phần bìu xơ cứng (chú ý tránh tổn thương tinh hoàn và dương vật)
Sau khi cắt bỏ phần bìu voi, tiến hành tái tạo lại bìu và da dương vật, dẫn ỉưu vết mo bằng penrose (vì viết mổ tiết dịch rất nhiều)
Cuộc mố kéo dài 2 giờ., và hoàn toàn do kíp mồ của khoa bộ môn Niệu - BVDKTW Cần Thơ thực hiện (hình ảnh)
Trang 43 K Ể T LUẬN
- B ìu voi là 1 di chứng của bệnh giun c h ị k h i bị bệnh giun c h ỉ thì cần được
dùng thuốc để diệt ấu trùng giun chỉ và giun chỉ Sau đó cần có sự can thiệp
ngoại khoa,
- Khoa ngoại niệu B V D K T W cần Thơ hoàn toàn có khả năng thự c hiện việc
căt bìu voi, phục hồi lại bìu và dương vật M ang lại hạnh phúc cho người bệnh.
4 KIẾN NGHỊ:
Xác định xem ĐBSCL có phải là vùng có giun hay không
T À I L IỆ U TH A M K HẢO
1 Ký sinh trùng, Trường đại học y Hà Nội, năm 1984,tr.67-68
2 Bệnh giun sán thường gặp ở người Việt Nam (Viện số t rét KST-CT TƯ, 2007)