Vì vậy, nếu s v không biết cách chọn cho các em sau này cũng như trong thời gian các em mình sách tham khảo đúng như nội dung v à mục đi thực tập và kiến tập sư phọm ở các[r]
Trang 1BIỆN PHÁP RÈN 10YỆN Kỉ NĂNGĨIỀP CÃNĨHONG ĨIN ĨRONG HỌCIẬP
o ThS NGUYỀN THỊ KIM LIÊN
Kĩ năng (KN) tiếp cận thông tin (TCTT) trong quan ánh hưởng đến việc rèn luyện các KNHT
học tập (HT) nói chung và trong HT môn môn GDH của s v (1), chúng tôi đưa ra các biện
G iá o dục học (GDH) nói riêng là KN đầu pháp cụ thể để rèn luyện KN , trước hết là KN Hên và vô cùng quan trọng; nó quyết định đến TCTT trong HT môn GDH cho s v ĐHSP
kết quá HT môn học này Để nâng cao hơn nửa ĩ ) Lựa chọn, sứ dụng nguồn tà i liệ u HT
chất lượng HT môn G D H , nâng cao tính tự học và môn GDH
cách thức HT theo hướng đặc thù của môn học, Để lựa chọn và sử dụng nguồn tài liệu phục bài viết giới thiệu một số biện pháp rèn luyện vụ cho việc HT môn GDH được tốt, giáo viên cần
KN TCTT trong HT môn GDH cho s v ĐHSP hướng dẫn s v cách lựa chọn và cách sử dụng
1 Tìm hiểu thực tiễn dạy và học bộ môn này giáo trình, tài liệu HT sao cho hiệu quả Đ ây là trong nhiều nãm trở lại đây cho thấy, vốn đề dạy vấn đề cơ bản và cũng là biện pháp rèn luyện học môn GDH trong trường sư phạm chưa đạt KN lựa chọn và sử dụng giáo trình, tài liệu tham được kết quá tuơng xứng với vị trí của môn học khảo môn GDH
Tình trạng HT cũng như các KNHT môn học này Hiện nay, tài liệu tham khảo môn GDH khá chưa được sinh viên (SV) quan tâm đến một cách phong phú, đa dạng, do nhiều nhà khoa học riiấu đáo hàng đầu cùa chuyên ngành GDH viết C ác tài
M ột bộ phận s v có nhộn thức đúng đốn về vị liệu được trình bày tốt cả về nội dung lẫn hình trí môn học GDH trong quá trình hành nghề của thức Vì vậy, nếu s v không biết cách chọn cho các em sau này cũng như trong thời gian các em mình sách tham khảo đúng như nội dung v à mục
đi thực tập và kiến tập sư phọm ở các trường phổ đích HT thì không những lãng phí về thòi gian mà
thông; vì thế, các em đã HT rốt nghiêm túc môn còn cà về tiền bạc Độc trung của môn GDH là học này Tuy nhiên, bên cạnh đó còn khá nhiều ngoài kiến thức cơ bàn của GDH, nó còn mang
s v chưa có nhộn thức sâu sổc và chưa thấy hết tính nghiệp vụ sư phạm, hết sức bổ ích cho nguòi tổm quan trọng cùa môn học nên chua tỏ ra tích giáo viên trong tương lai Song, lựa chọn sách và cực, thậm chí còn thụ động và lười nhóc trong tài liệu tham kháo như thế nào là hợp lí là câ một việc HT môn học này vấn đề Theo chúng tôi, truóe tiên, s v cổn đọc tên
Q u a tìm Kiểu thực trạng các biện pháp rèn sách, tên tác già, xem có liên quan đến nhiệm vụ luyện các KNHT môn GDH cua s v ĐHSP nhừ: KN HT môn GDH hay không; để tốt hơn, s v cần bỏ ra TCTT, tài liệu; K N xử lí thông tin; KN vận dụng thời gian vài phút để đọc lời giới thiệu và mục lục thông tin chúng tôi nhộn thấy KN TCTT và KN để hiểu kĩ hơn cuốn sách và câm thấy thực sự cần
xử lí thông tin là khâu yếu nhất của s v Trong khỉ thiết thì quyết định mua s v mới vào trường tbưàng
đó, các KN này lại chiếm vị trí hết sức quan trọng thiếu kỉnh nghiệm, trong quá trình HT lại ít chịu rèn
vì nó quyết định đến số lượng, chốt lượng và luyện, nên dễ lúng túng trong xử lí tình huống; vì phương pháp nắm bắt tri thức và liên quan đến vạy, các em cần tìm hiểu một số sách GDH thiên một số vốn đề khác như cách trình bày, diễn đạt về kiến rtiức NVSP, xử lí tình huống trong dợy học một vốn đề; khái quát một nội dung đơn vi kiến - giáo dục để có thể tham khâo một số tình huống thức, v v Nó tác động rốt lớn trong quá trình xử lí của một số nhà giáo dục có kinh nghiệm hành nghề sau này của các em cho bân thân trong tương lai
2 Sau khi xá c định được những nguyên nhân
khách quan cũng như những nguyên nhân chủ * Trướng Đại học Quảng Nam
Tạp chí Giáo dục số 249 (ki 1 -11/2010)
Trang 22) K N d ọ c g iá o trình và c á c tài liệu thơm
kháo môn GD H Tùy theo mức độ yêu cầu, s v
có thể lựa chọn cách đọc thích hạp Trong khi
đọc cân xác định cho mình các nhiệm vụ cụ thể:
- Hiểu và nắm nội dung đã đọc; - Suy nghĩ về
những điều đã đọc; - Ghi chép những điều cổn
nhớ; - cổ n tự hỏi xem cuốn sách vừa đọc đã
ổem đến cho mình điều gì mới
- Khi tiếp cận một cuốn sách, s v cần tiếp cận
theo những hướng sau: Đọc phồn giói thiệu hay
lời tựa của tác giâ để nắm nội dung cốt lõi của
cuốn sách; đọc phồn mục lục để có sự khái quát
chung về cuốn sách; đọc từng phần cụ thể Trong
trường hợp đọc nhiều cuốn sách của cùng một
tác g iả, chú ý đọc kĩ và nắm chắc cuốn sách thể
hiện phương pháp luân khoa học của tác giá đó,
tạo điều kiện thuộn lợi cho việc đọc các cuốn
sách sau
- Sự lĩnh hội khi đọc tài liệu môn GD H : Kiến
thức môn GDH phổn lớn là trừu tượng và xa lọ
đối với s v , đạc biệt là s v nãm thứ nhốt Vì thế,
khi đọc phải có sự tạp trung cao độ, đột câu hỏi,
phân tích và tự tìm tòi lời giái đáp cho những
câu hỏi đó Có thể đưa ra hai thủ thuật để đọc
tích cực: o) Đặt câu hỏi: s v tự đạt ra những câu
hỏi trước khỉ đọc, trong quá trình đọc và sau khi
đọc Chẳng hạn: Đọc bài G iáo dục và sự phát
triển nhân cách có thể đột ra những câu hỏi như:
Vấn đề này là gì? G iá trị của bài học là g ì? Có
thể áp dụng những điều mình đõ đọc, đõ học đ ể
giải thích những hiện tượng trong cuộc sống được
không? C ác câu hỏi đặt ra như thế không những
nhằm phân tích, giải thích những thông tin chứa
đựng trong bài đọc mà còn giúp sinh viên tạo ra
điểm tựa để ghi nhớ chúng; b) Dùng k ĩ thuật ghi
nhớ, bằng cách: - Xác định bố cục của bài học
hay đoạn tư liệu nào đó trong tài liệu tham khảo
(ý chính, ý phụ, kết luân); - Dùng các kí hiệu khác
nhau như vòng tròn, đường gạch hoạc dấu sao
để phân biệt các ý quan trọng khác nhau; - Biết
cách tóm lược bài đọc theo ý của mình
- Tốc độ đ ọ c: Cách đọc tài liệu hiệu quả là
chọn tốc độ đọc phù hợp với tài liệu Không
nên đọc nhanh bốt cứ một tài liệu nào và cũng
ổửng bộn tâm đọc kĩ mọi thứ Với tài liệu này
s v có thể đọc kĩ, nhưng với tài liệu khác chỉ cần
lưót qua Để quyết định có nên đọc một tài liệu
đó hay không, hoạc đọc phồn nào, vói tốc độ
nào, s v có thể sử dụng phương pháp khảo sát,
phân tích và đọc với tốc độ thích hợp - SARAS
Tạp chỉ Giáo dục sổ 249 (ki 1 11/2010)
(survey, analysis and read at appropriate) Khi khảo sát, s v chỉ cần đọc phần đầu, phần cuối
và lưát qua bô cục Điều n ày sẽ giúp cho s v nốm nhanh cấu trúc tống quát và nhửng điểm chính của tài liệu cổn đọc Tử đó mà quyết định tài liệu đó có đáng đọc hay không và nên đọc với tốc độ nào
- Phương pháp đọc nhanh Để đọc nhanh tài
liệu môn G D H , trước hết, s v cần phải có đức tính chịu khó và lòng kiên trì G iá o viên có thể hướng dẫn phưang pháp đọc nhanh cho s v như sau: + Đọc không phát thành âm (đọc câm), s v thường có thói quen vừa đọc vừa lổm nhổm (thói quen này cản trở việc đọc nhanh), c ầ n phài đọc bằng mắt, chứ không phải đọc bằng miệng; + Khi đọc, mắt phâi nhìn vào giữa trang vãn bản và di chuyển tử trên xuống theo phương thổng đứng Nghĩa là phải cố gắng nhìn thấy tốt cà các chữ trong một dòng - chỉ đọc một lổn cho dù câu đó phức tạp, không đọc lủi lại (chỉ sau khi đọc xong tài liệu cổn đọc và suy nghĩ nhửng điều đã đọc mới được phép đọc lạ i, nếu cồn thiết); + Cô gắng hiểu những điều đọc được ngay trong lúc đọc, vì như thế sẽ có thể ghi nhớ tốt hom; + Luyện đọc thường xuyên để hoàn thiện
KN đọc nhanh Nếu s v rèn được KN đọc tài liệu môn GDH như trên, chắc chốn các em sẽ có khối lượng kiến thức không nhửng rộng mà còn chắc
- Cách ghi chép khi đọc tài liệu môn CD H: Như
chúng ta đã biết, môn GDH có tầm quan trọng và
ý nghĩa rất lán không chỉ khi s v còn học ỏ nhà trường mà còn là một hành trang vô cùng quan trọng khi các em ra trường Vì vây, nếu chỉ đọc
mà không ghi chép thì sẽ không nhớ được lâu
Có nhiều hình thức ghi chép và mỗi loại có yêu cầu cụ thể riêng Đôi với môn G D H ; nếu
s v định ghi chép để làm tài liệu trích dân thì phâi ghi nguyên vân lời của tác giả kèm theo
vị trí số trang, nhà xuất b ản , nãm xuất bàn, tên tác giâ và tác phổm Nếu tài liệu Ốy nằm trong một hệ thống nhốt định của các tác giâ kinh điển thì còn phâi ghi toàn tạp hay tuyển tạp Nếu việc ghi chép nhằm để nổm được nhừng nội dung cơ bân của tác phổm thì có thể ghi theo kiểu luân đề, tức là ghi tóm tắt nội dung tài liệu bồng lời lẽ, hành vãn của bân thân, không phụ thuộc vào tử ngữ, câu vãn của tác g iả C ách ghi n ày đòi hỏi phải có sự suy nghĩ, sáng tạo và sâu sắc
Trang 33 ) K N tóm tất tài liệu sou khi đ ọ c Đê tóm
tắt những ý cơ bán sau khi đọc giao trình, tài liệu
môn GDH, cần xác định những bước sau: a) Xác
định số đoạn vãn có trong bài đọc gốc và chủ đề
của mỗi đoạn; b) Bằng một số câu thích hạp,
khái quát, cô đọng để tóm lược ý của mỗi đoạn;
c) Dùng các h> ngữ thích hợp để liên kết các câu
lọi vói nhau để có bài đọc tóm tắt
Ví dụ: Khi dạy bài: G iáo dục và sự phát triển
nhân cách - Phần II: Các yếu tố ánh hưởng đến
sự hình thành và phát triển nhân cách (GDH, tạp
1 - Trần Thị Tuyết Oanh) Có thể dễ dàng nhộn
thấy, giáo trình viết phần II này có 4 phần nhỏ
Krang ứng với 4 chủ đề bộ phạn như sau: a) Di
truyền và vai trò của di truyền trong sự hình thành
và phát triển nhân cách; b) Môi trường và vai trò
của môi trường trong sự hình thành và phát triển
nhân cách; c) G iáo dục và vai trò của giáo dục
trong sự hình thành và phát triển nhân cách;
d) Cá nhân và vai trò của cá nhân trong sự hình
thành và phát triển nhân cách
Sau khỉ đọc xong, một cách nhanh chóng
chúng ta có thể tóm lược nội dung của mỗi phần
như sau: «Nhân tố dỉ truyền đóng vai trò tiền đề;
Nhân tố môỉ trường đóng vai trò là điều kiện
quan trọng; Nhân tố hoạt ổộng cá nhân đóng
vaỉ trò quyết định trực tiếp; Nhân tố giáo dục
đóng vaỉ trò chủ đạo" Từ đây, G V có thể cho s v
áp dụng những bước trên để xác định số đoạn
vãn có trong bài đọc gốc và chủ đề của mỗi
đoạn; bồng một số câu thíeh hợp, khối quốj, cô
đọng để tóm lược ý của mỗi đoạn; sau đó, dùng
các từ ngữ thích hợp để liên kết các câu lại vói
nhau để có bài đọc tóm tắt
Cách trình bày trên thể hiện sự liên kết của
của bốn phần Với cách trình bày như thế này,
s v sẽ nãm nhanh chóng những ỷ cốt lõi của bài
học sau khi đọc Trên cơ sở những ý chính nắm
được, trong quá trình triển khai thành bài viết,
với tư duy và khá nãng suy luân cũng như lộp
luân, s v sẽ có một bài viết phong phú về các yếu
tố ành hưởng đến sự hình thành và phát triển
nhân cách
3 KN TCTT, tài liệu là một KN quan trọng
trong HT và trong giao tiếp Trong HT môn GDH
cũng vây, nó giúp cho ta tiếp cạn, giải thích
biết bao hiện tượng vừa gần gũi, vừa trừu tượng
xâ y ra trong đài sống, trong HT và trong công
tác sau này Trong quá trình HT môn GDH, nếu
sv không nắm chắc và không tự rèn cho mình
KN này thì khó có thể học tốt được môn học này
và càng không thể đáp ứng dược những nhu cầu của thực tiễn nghề nghiệp đòi hỏi Tử cơ sở kết quả điều tra thực trạng về KNHT môn GDH của s v ĐHSP và các nguyên nhân dẫn đến các thực trạng đó, việc tìm ra các biện pháp hữu hiệu để rèn luyện KNHT môn học này cho s v có
ý nghĩa hết sức quan trọng □
T à i liệu tham khảo
1 Hà Th ế Ngữ - Đăng Vũ Hoạt G iá o dục học, tập 1
N X B Giáo d ụ c M 1987.
2 Trần Thị Tuyết Oanh (chủ biên) G iá o trìn h G iáo
dục học, tập 1 N X B Đại học sư phạm Hà N ội, 2006.
3 Nguyễn Quang uẩn - Trần Quốc Thành Vấn đề kĩ năng và kĩ năng học tập (bản đánh máy).
4 Phạm Trung Thanh - Nguyễn Thị L ý R èn luyện
nghiệp vụ sư phạm thường xuyên N X B Đ ại học sư phạm Hà Nội, 2005.
Thông lin phản hổi
(Tiếp theo trang 22)
Nhờ có TTPH mà quá trình d ạ y học trở thành một hệ toàn vẹn, khép kín, điều khiển được giúp người học đạt được mục tiêu bài học đà
đề ra , do đó góp phần nâng cao hiệu quả dạy học Việc thu nhộn và sử dụng TTPH về kết quả học tạp của người học có thể sử dụng ỏ
CỐC Cốp, đặc biệt là bộc đại học, vì v ạy các
G V cần quan tâm và sử dụng một cách phù hợp để phát huy tối đa hiệu quà của nó trong quá trình dạy học.Q
T à i liệu tham khảo
1 Đinh Quang Báo - Nguyễn Đức Thành L í luận dạy
học Sin h học (phần đại cuơng) N X B Đ ại học sư phạm,
H.1996.
2 Nhiệm Hoài - Lưu Diễm Quyên - Phương Đại Bằng
- Hạng C h í Vĩ K I năng phản hồi - K ỉ nảng luyện tập
(người dịch: Đỗ Huy Lân) N X B Giáo dục, H.2008.
3 http://voer.edu vn/content/m 12632/1.1/ Khái niệm điều khiển, KhoaCN TT ĐHSP K T Hưng Yên, Jul 22,2010.
4 http://www.hui.edu.vn/Resource/Upload/file/NCKH/
K H C N t u v e n t a p B O C O N G T H U O N G /
22%2Qvandunglvthuyetữìongtin DVDe-PHLoc.pdf, Vặn dụng lí thuyết thông tin và lí luyết điều khiển trong quá trình dạy học, Trường ĐH Công nghiệp TP Hồ Chí Minh.
Tạp chỉ Giáo dục sổ 249 (ki I -11/2010)