Giáo án Ngữ văn 8, VĂN BẢN "NƯỚC ĐẠI VIỆT TA"

Như nước Đại Việt ta từ trước, Vốn xưng nền văn hiến đã lâu, Núi sông bờ cõi đã chia,.. Phong tục Bắc Nam cũng khác.[r]

Tuần 25 – tiết 99

(Trích Bình Ngô Đại Cáo)

Nguyễn Trãi

Từng nghe :

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.

Như nước Đại Việt ta từ trước,

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu,

Núi sông bờ cõi đã chia,

Phong tục Bắc Nam cũng khác.

Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập,

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương, Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau,

Song hào kiệt đời nào cũng có.

Vậy nên:

Lưu Cung tham công nên thất bại, Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong, Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô,

Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã.

Việc xưa xem xét Chứng cớ còn ghi.

NƯỚC ĐẠI VIỆT TA

Từng nghe :

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.

Như nước Đại Việt ta từ trước,

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu,

Núi sông bờ cõi đã chia,

Phong tục Bắc Nam cũng khác.

Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập,

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế

một phương,

Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau.

Song hào kiệt đời nào cũng có.

Nguyên lý nhân nghĩa

Chân lý về sự

tồn tại độc lập chủ quyền dân tộc

Vậy nên:

Lưu Cung tham công nên thất bại,

Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong,

Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô,

Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã.

Việc xưa xem xét

Chứng cớ còn ghi.

Sức mạnh của nguyên lý nhân nghĩa và chân lý độc lập dân tộc

* Bố cục văn bản “Nước Đại Việt ta”: gồm 3 phần :

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân Quân điếu phạt trước lo trừ bạo

Như nước Đại Việt ta từ trước,

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu,

Núi sông bờ cõi đã chia,

Phong tục Bắc Nam cũng khác.

Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập,

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương, Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau.

Song hào kiệt đời nào cũng có.

Nền văn hiến lâu đời

Lãnh thổ Phong tục tập quán

Truyền thống lịch sử

Nhân tài hào kiệt Chế độ, chủ quyền

Thảo luận:

Trên cơ sở so sánh với bài thơ “Sông núi nước Nam”, hãy chỉ ra sự tiếp nối và phát triển của ý thức dân tộc trong đoạn trích “Nước Đại Việt ta”.

Sông núi nước Nam vua Nam ở

Vằng vặc sách trời chia xứ sở

Lãnh thổ Chủ quyền

Giặc dữ cớ sao phạm đến đây

Chúng mày nhất định phải tan vỡ.

SÔNG NÚI NƯỚC NAM

(Nam quốc sơn hà Nam đế cư

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư)

Như nước Đại Việt ta từ trước,

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu,

Núi sông bờ cõi đã chia,

Phong tục Bắc Nam cũng khác.

Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập,

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương, Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau.

Song hào kiệt đời nào cũng có.

Nền văn hiến lâu đời

Lãnh thổ

Truyền thống lịch sử

Nhân tài hào kiệt

Chế độ, chủ quyền

Lưu Cung tham công nên thất bại,

Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong,

Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô,

Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã.

Việc xưa xem xét

Chứng cớ còn ghi.

SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Sông núi nước Nam vua Nam ở

Vằng vặc sách trời chia xứ sở

Giặc dữ cớ sao phạm đến đây

Chúng mày nhất định phải tan vỡ.

Cảnh cáo, răn đe: kẻ xâm lược nhất định chuốc lấy thất bại

Không chỉ là sự răn đe, cảnh cáo mà còn là bằng chứng xác thực về sự thất bại thảm hại.

1 Nghệ thuật:

2 Nội dung ý nghĩa:

- Viết theo thể văn biền ngẫu

- Lập luận chặt chẽ, chứng cứ hùng hồn, lời văn trang trọng, tự hào

“Nước Đại Việt ta” là đoạn văn tiêu biểu cho nghệ thuật hùng biện của văn học trung đại:

Đoạn trích “Nước Đại Việt ta” thể hiện quan niệm, tư tưởng tiến bộ của Nguyễn Trãi về đất nước, dân tộc và có ý nghĩa như bản Tuyên ngôn độc lập

NGUYÊN LÍ NHÂN NGHĨA

Yên dân

Bảo vệ đất

nuớc để yên dân

CHÂN LÍ VỀ SỰ TỒN TẠI ĐỘC LẬP CĨ CHỦ QUYỀN CỦA DÂN TỘC ĐẠI VIỆT

Lãnh thổ riêng Lịch sử riêng Chế độ, chủ quyền riêng

Trừ bạo

Giặc Minh xâm lược

Văn hiến

lâu đời

SỨC MẠNH CỦA NHÂN NGHĨA, SỨC MẠNH CỦA ĐỘC LẬP DÂN TỘC

Nhân tài hảo kiệt

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

SGK trang 70 + vẽ lại sơ đồ lập luận

điểm: đọc và trả lời câu hỏi; định hướng giải các bài tập.