Ebook ôn tập ngữ văn lớp 11 năm 2019 của mai thị diễm my | Ngữ văn, Lớp 11 - Ôn Luyện

Cảnh vật thiên nhiên lúc chiều tối trên phố huyện thật gợi buồn vì được cảm nhận và mô tả qua ánh mắt của nhân vật Liên, một cô bé mới lớn lên đã có những ngày tháng sống ở Hà Nội đầy á[r]

ÔN TẬP NGỮ VĂN

11 Năm học: 2019 -2020.

Họ và tên: Mai Thị Diễm My.

- Thạch Lam (1910-1942) (32 tuổi) tên thật là Nguyễn Tường Lân, sinh

ra ở Hà Nội nhưng nhiều năm tháng sống ở huyện Cẩm Giàng - Hải Dương Ông là em ruột của Nhất Linh, Hoàng Đạo và là thành viên nhóm Tự lực văn đoàn cùng với Nhất Linh, Hoàng Đạo, Khải Hưng, họ thường viết về tình yêu đôi lứa, nên những trang văn của họ thường ít được lưu truyền trong sách giáo khoa

- Xuất thân trong gia đình công chức, gốc quan lại Nội dung: cuộc sốngđời thường bình dị

- Sau khi đỗ tú tài lần thứ nhất, ông làm báo, viết văn (Chú thích: Tú tàilần thứ nhất ( tú tài bán phần): tương đương với lớp 11 ngày nay

- Ông thường viết những truyện không có cốt truyện, mỗi chuyện là một bài thơ trữ tình đượm buồn, thường đi sâu vào nội tâm nhân vật, với những cảm xúc mơ hồ, long lanh, tinh tế, văn học nhân sinh, có sự hòa quyện giữa hai yếu tố hiện thực và lãng mạn

- Tác phẩm tiêu biểu: Gió đầu mùa, nắng trong vườn, sợi tóc

2 Tác phẩm:

- Xuất xứ: Được in trong tập “ Nắng trong vườn” năm 1938.

- Nghệ thuật có sự kết hợp giữa hai yếu tố giữa hiện thực và lãng mạn trên lớp truyện ngắn tiêu biểu mang phong cách

- Nội dung: Khắc họa bức tranh thiên nhiên phố huyện nghèo Cảm thông sâu sắc trước cuộc sống cơ cực của những con người quẩn quanh sau lũy tre làng Luôn trân trọng những hi vọng dẫu rất mong manh của họ

- Bố cục: 3 phần:

+ Phần 1: Tiếng trống thu không đến cười khanh khách nhỏ dần

về phía làng ND: Cảnh phố huyện lúc chiều tàn.

+ Phần 2: Trời đã bắt đầu đến cuộc sống nghèo khổ hằng ngày của họ ND: Cảnh phố huyện lúc đêm xuống.

+ Phần 3: Phần còn lại ND: Cảnh chuyến tàu đi qua phố huyện

- Tóm tắt: Hai đứa trẻ là truyện ngắn nói về hai đứa trẻ Liên và An

Liên và An đã từng có một cuộc sống đủ đầy mơ ước tại Hà Nội Sau đó

vì biến cố gia đình phải chuyển về phố huyện Cẩm Giàng - Hải Dương gần ga xe lửa và chợ Mẹ Liên giao cho hai chị em trông coi một cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu Thế nhưng chừng người ấy hi vọng một thứ gì đó tươi sáng hơn Mong ước ấy được thể hiện qua việc trông chờ đoàn tàu, qua đó Liên đã chứng kiến được bức tranh thiên nhiên của phố huyện lúc chiều tàn, đêm xuống, cùng với những mảnh đời bất hạnh như mẹ con chị Tí, bà cụ Thi, Bác Siêu, vợ chồng bác xẩm mù Đoàn tàu như

một ánh sáng rực rỡ, một ước mơ hoài bão với người dân phố huyện Sau khi đoàn tàu đi qua thì mọi vật đều quay về trạng thái yên tĩnh vốn

có của phố huyện, mọi người ra về đóng cửa đi ngủ.

II Đọc hiểu văn bản.

1 Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn.

a Bức tranh thiên nhiên.

- Âm thanh: Tiếng muối vo ve

Tiếng ếch nhái Tĩnh vắng buồn

Tiếng trống thu không

Hình ảnh màu sắc: Đỏ rực Dấu hiệu của

Ánh hồng sự tàn lụi

( Liên hệ: “Bốn bề bát ngát xa trông; Cát vàng cồn nọ bụi hồng

dặm kia” Truyện kiều – Nguyễn Du)  Thúy Kiều cô đơn, chỉ có cát

không có dấu hiệu của con người

- “Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng” Mong muốn tìm hơi ấm của

con người nhưng chỉ thấy bờ bãi

- Đường nét: “ Dãy tre làng ”  đường nét ảm đạm.

* Nghệ thuật:

- Sử dụng nhịp thơ chậm rãi, giàu tính nhạc, hình ảnh Cộng hưởng tạo nên nét êm dịu

- Nét vẽ giản dị, chân thực  Lột tả được thần và hồn về miền quê

 Bức tranh thiên nhiên lúc chiều tàn đẹp thơ mộng, yên ả, thanh bình nhưng đồng thời có gì đó u buồn, êm ả Cảm nhận bằng thính giác, thị giác

b Bức tranh sinh hoạt:

* Cảnh chợ tàn:

- Âm thanh: Tiếng ồn ào, âm thanh tắt dần, trả lại sự yên tĩnh vốn có

cho phố huyện ( Liên hệ âm thanh tan chợ: “Hàng quán người về

nghe xáo xác” Chợ đồng – Nguyễn Khuyến) ( Liên hệ khác: Tràng

Giang – Huy Cận “ Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều” ) hiện lên thật

buồn, khắc khoải, làm cho không gian vắng vẻ

- Hình ảnh: “ Một vài người bán hàng về muộn” ở lại dọn

hàng, trò chuyện

“ Của những đứa trẻ con nhặt thanh tre”.

 Hình ảnh phố huyện tàn tạ, u buồn, nghèo nàn, xơ xác, tiêu điều saukhi tan chợ

- Mùi vị: “ Âm ẩm bốc lên” “ Hơi ấm trộn với cát bụi”  Nồng

đậm, không hề dễ chịu Đối với Liên đã trở nên quen thuộc

* Hình ảnh kiếp người tàn:

- Hình ảnh đứa trẻ: “ Cúi lom khom dưới mặt đất”  Thương tâm,

tuổi thơ không được vui đùa

- Mẹ con chị Tí: “ Ban ngày mò cua, đêm bán nước cho người

quen”  Thế nhưng thu nhập của chị chẳng kiếm được bao nhiêu, kiếp

đời la lắt, không tương lai, ánh sáng của chị

- Bà cụ Thi: “Hơi điên, nghiện rượu”  Tiếng cười ám ảnh, nổi đau

bật lên bằng tiếng cười, tiếng cười như báo hiệu tương lai của người dân phố huyện sẽ vơi đi một nửa

- Liên – An: sống mưu sinh, bán cửa hàng tạp hóa  Tuổi thơ bất hạnh,

cơ cực không được như những đứa trẻ khác, mất đi tuổi thơ tươi đẹp vốn có

- Mẹ Liên: trụ cột gia đình, nuôi cho chị em Liên sinh sống

 Cơ cực quẩn quanh, tăm tối >< Vẫn hi vọng chờ đợi

c Bức tranh tâm hồn nhân vật Liên:

* Tinh tế, nhạy cảm trước sự biến chuyển của thiên nhiên trong thời khắc chiều tàn.

- Sự cảm nhận của Liên về đất, tình yêu của Liên dành cho đất, sự thân thuộc

- “ Trong cửa chị”  Khiến cho Liên cảm nhận nỗi buồn cân xứng

nhịp nhàng, hài hòa  Êm dịu, ngây thơ, man mác

* Nhân hậu, thương yêu:

- Hỏi han chị Tí

- Nhìn mấy đứa trẻ con nhà nghèo

- Rót đầy rượu cho bà cụ Thi

2 Bức tranh phố huyện lúc đêm xuống.

 Hiện diện ở khắp nơi, mỗi lúc

*Ánh sáng: Phát ra từ nhiều nguồn khác nhau:

- Ánh sáng của đèn ( Dẫn chứng: cửa chỉ để hé ra ; Quầng sáng

thân mật Chị Tí; Giờ chỉ còn lỏm qua phen nứa).

- Nguồn sáng của bếp lửa ( Dẫn chứng: cái bếp lửa đất cát)  Ánh

sáng nhạt nhoà

- Nguồn sáng sao trời và đom đốm ( Dẫn chứng: vòm trời đom

đóm; qua kẽ lá của cành bàng nhấp nháy)  chân thực.

 Hiện ra với nhiều sắc độ và hình thù: khe sáng, quầng sáng,

chấm sáng; hột sáng, vệt sáng, vùng sáng.

- Điểm chung: ánh sáng len lỏi, yếu ớt, mong manh>< bóng tối bao trùm, dày đặc  Không đủ sức xua tan màn đêm, bị bóng đêm nuốt chửng

* Ý nghĩa biểu tượng: Ánh sáng tượng trưng cho những kiếp người

nhỏ bé, mong manh ở phố huyện bị bóng tối nuốt chửng Bóng tối là biểu tượng cho màng đêm mênh mông của xã hội cũ, năm trước cách mạng thời kì thực dân phong kiến, mang nhiều hệ lụy cho người dân Việt Nam

b Hình ảnh con người.

* Cảnh sống cơ cực, nghèo nàn:

- Bác xẩm : “ Dẫn chứng: góp chuyện rác bẩn” ở phố huyện

nghèo, nhu cầu vật chất chưa dược thỏa mãn nói gì đến nhu cầu tinh thần, món hàng xa xỉ, cơ hội của bác Xẩm không cao

- Chị Tí: ( Dẫn chứng: “ phe phẩy thức hàng”  Hàng vắng khách,

ế khách, trông chờ mong đợi vẩn vơ

- Bác Siêu: Niềm mơ ước khó thành của người dân phố huyện, thức hàng rất xa xỉ, ế khách

- Chị em Liên: Sợ trái lời mẹ dặn, không dám hòa vào đám đông,

chuyển hướng nhìn dáng người thiểu não ( Dẫn chứng: “ Đêm tối đối

với Liên quen lắm ”  Liên đã từng rất sợ bởi vì Hà Nội là thế giới

hào quang ánh sáng, mà ở nơi đây bóng tối bao trùm khắp nơi đi kèm

với nghèo nàn ( Liên hệ: Nhân vật cô Mị “ Ở lâu trong cái khổ mình

đã quen với cái khổ” – Vợ chồng A Phủ.).

* Ước mơ đổi đời: “ Chừng ấy người của họ”.

- Sự mơ hồ, chính họ cũng không biết họ mơ hồ

- Ước mơ đổi đời, mong ước những điều tươi sáng hơn  Biết ước mơ vươn tới những điều tốt đẹp

 Trân trọng, thương cảm

c Bức tranh tâm hồn nhân vật Liên.

* Những rung động tinh tế trước cuộc sống xung quanh.

- Thời khắc bóng đêm dần buông xuống, Liên thích thú ngắm bầu trời với ngàn sao lấp lánh, Nhìn sao tưởng tượng ra sông Ngân Hà, tưởng tượng ra hai con vịt  Thế giới cổ tích thời xa xưa ùa về, thế giới tuổi thơ trong trẻo, thế giới thần tiên  Cảm nhận tinh tế

- Liên bắt nhảy với những chuyển biến tinh vi trong cuộc sống đời

thường hàng ngày, Liên cảm nhận thấy những nguồn sáng của đom đốm , nguồn sáng khác nhau  Tinh tế nhạy cảm

* Ước mơ đổi đời:

- Hướng về nguồn sáng bởi vì thế giới phố huyện tăm tối, mờ mịt bế tắc

 Khao khát ánh sáng cuộc đời tươi đẹp

- Liên đi tìm nguồn sáng để xua tan bóng tối, nguồn sáng mong manh, yếu ớt

- Hà Nội là thế giới thần tiên ánh sáng thực sự rực rỡ, âm thanh náo nhiệt, vui tươi Ánh sáng của hoài niệm không hiện hữu

- Liên tìm ở đoàn tàu, mang theo ánh sáng thỏa mãn, ánh sáng thèm thuồng, mê say  Khao khát đổi đời thoát khỏi cuộc sống tăm tối lẩn quanh bế tắc của thực tại

 Tấm lòng nhân đạo của nhà văn Thạch Lam:

+ Sự thương cảm với những kiếp người ở phố huyện

+ Trân trọng ước mơ thay đổi của người dân, của Liên

+ Kín đáo thể hiện ước mơ thay đổi cuộc sống cho người dân

3 Bức tranh phố huyện lúc đoàn tàu đến và đi qua.

a Hình ảnh chuyến tàu đêm.

* Nguyên nhân dẫn đến cảnh đợi tàu:

+ Vì cuộc sống của người dân phố huyện và chị em Liên nghèo nàn, đơn điệu, buồn tẻ

+ Vì đoàn tàu khơi dậy những kỉ niệm đẹp đẽ, trong sáng của chị em Liên Đoàn tàu đem đến kí ức về một Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực, vui vẻ, huyên náo.

+ Vì hai chị em muốn nhìn chuyến tàu Đó là hoạt động cuối cùng của đêm khuya Trong con mắt trẻ thơ, đoàn tàu không chỉ là hoạt động chạy đến, chạy đi mà là một thế giới khác, thế giới của ước mơ, khát vọng về một tương lai tươi sáng, ý nghĩa hơn

* Xuất hiện qua những dấu hiệu đầu tiên:

- Tiếng reo đèn ghi

- Ngọn đèn của người gác ghi

- Tiếng còi xe lửa kéo dài theo ngọn gió

- Làn khói bừng sáng ở đằng xa

* Sự xuất hiện:

- Âm thanh: + Tiếng dồn dập rít mạnh vào ghi  to  rộn rã

+ Tiếng hành khách ồn ào khe khẽ

+ Tiếng còi rít lên

 Âm thanh thực sự rộn rã náo nhiệt ><phố huyện không âm thanh, tĩnh vắng  đáng quý

- Sự chuyển động: Đoàn xe vượt qua, tàu rầm rộ đi tới  Mạnh mẽ nhanh chóng ><Nhịp sống ngưng đọng ở phố huyện

- Ánh sáng: Sáng trưng soi ánh cả xuống đường, cửa kính sáng rực lên chói lóa gắn liền với sang trọng  say mê đắm đuối  thế giới mong muốn

* Đoàn tàu đi qua:

- Đốm than đỏ bay tung trên đường sắt lẫn vào bóng đêm

- Chấm nhỏ của chiếc đèn xanh  Nhìn theo đắm đuối sau khi tàu

khuất sau rặng tre ( Liên tưởng câu thơ của Lý Bạch: “ Cô phàm viễn

ảnh bích không tận”).

- Lặng theo mơ tưởng: Mơ tưởng về Hà Nội Sự cảm nhận về bối cảnh

xã hội đương thời, cuộc sống ngày càng khó khăn, mang thế giới hoài niệm, cháy bỏng ước mơ

- Cảm nhận về phố huyện: + Trong sự so sánh tương phản, ánh sáng

đoàn tàu như sao băng><vầng sáng ngọn đèn của chị Tý, ngọn lửa của

bác Siêu, đêm tối hiện diện khắp mọi nơi

+ Sự chuyển động náo nhiệt rộn rã của tàu >< trả lại đồng ruộng

mênh mang yên lặng, đêm khuya tiếng chó sủa, tiếng trống cầm canh,

âm thanh ảo não

+ Sự đông đúc sang trọng của tàu >< vợ chồng bác xẩm ngủ gục trên manh chiếu, tiêu điều, thảm hại, vắng tanh

 Ngập tràn vào giấc ngủ yên tĩnh, bóng tối, nỗi buồn

b Ý nghĩa của chuyến tàu:

- Chứng kiến sự hoạt động cuối cùng của đêm khuya

- Chuyến tàu là hình ảnh của quá khứ Hà Nội, nó mang hình ảnh của HàNội, sống trong hạnh phúc chốc lát  Đánh thức hạnh phúc

- Biểu tượng thế giới hai đứa trẻ khao khát hạnh phúc, về một thế giới hạnh phúc hơn: sự giàu sang, ánh sáng rực rỡ,

 Giá trị nhân đạo, nhân văn sâu sắc:

+ Sự xót thương cho đứa trẻ, người dân sống trong bóng tối.

+ Trân trọng ước mơ đổi đời

+ Thông điệp: Nhắc nhở mọi người chúng ta nên vượt qua sự vô vị tẻ nhạt, áo đời phẳng lặng để hướng đến sự đẹp đẽ, tuyên ngôn nghệ thuật về một đời, cứu lấy những đứa trẻ đừng để chúng nó phải đợi tàu

- Một cô bé rất chú đáo và đảm đang:

+ Thay mẹ trông coi cửa hàng: Khóa tráp tiền

Đóng cửa hàng

+ Thay mẹ chăm sóc em: Chở che cho em

Vực em vào hàng

- Một cô bé có tâm hồn nhạy cảm:

+ Cảm thấy buồn man mác qua ánh mắt tràn đầy bóng tối của Liên.+ Liên còn nghe được mùi đất riêng của quê hương này

+ Lặng ngắm vì sao, nhìn ánh đèn của chị Tí, bác Siêu  Suy nghĩ cảm thông

+ Hoa bàng rụng xuống vai Liên khe khẽ  Tâm hồn yên tĩnh

+ Ý thức dược cuộc sống tăm tối của mình và người dân phố huyện

5 Hai đứa trẻ - Bài ca về tình yêu quê hương đất nuớc.

- Chiều, chiều rơi: Một buổi chiều êm ả như ru

- Một mùi âm ẩm bốc lên + mùi cát bụi quen thuộc  Mùi riêng của đấtcủa quê hương này

- Hồi nhớ về Hà Nội

- Đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát

 Vùng quê Việt Nam ở Bắc Bộ, một vùng quê nghèo buồn, nhưng thấm đẫm chất thơ

III Tổng kết.

1 Giá trị nội dung:

- Khắc họa bức tranh nông thôn Việt Nam

- Cảm thông sâu sắc đối với cuộc sống của những con người quẩn

* Vẻ đẹp về nội dung:

+ Vẻ đẹp của thiên nhiên

+ Vẻ đẹp nhân vật Người dân phố huyện

Liên Nhân hậu yêu thương

Tình tế nhạy cảm

Khao khát đổi thay

+ Vẻ đẹp cái “ tôi” của Thạch Lam Sự xót thương.

Sự trân trọng

* Vẻ đẹp về nghệ thuật, ngôn ngữ.

- Nghệ thuật tượng phản đối lập

+ Ánh sáng>< bóng tối

+ Hình ảnh đoàn tàu >< phố huyện ( mơ ước >< thực tại)

* Những câu văn lưu ý học thuộc để dẫn chứng:

+ Một buổi chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào.

+ Phương Tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tán Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời.

+ Chợ họp giữa chợ đã vãn từ lâu Người về hết và tiếng ồn ào cũng mất Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía.

+ Chúng nhặt nhạnh thanh nứa, thanh tre.

+ Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi quen thuộc quá.

+ Hai chị em dứng sững nhìn theo cụ đi lần vào bóng tối, tiếng cười khanh khách nhỏ dần.

+ Trời đã bắt đầu vào đêm, một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát Đường phố và các ngõ con dần chứa đầy bóng tối.

+ Vòm trời hàng ngàn ngôi sao ganh nhau lấp lánh, lẫn với vệt sáng của những con đom đóm bay là trên mặt đất hay leo vào cành cây An

và Liên lặng ngước mắt lên nhìn các vì sao để tìm sông Ngân Hà và con vịt theo sau ông Thần Nông

+ Đêm tối đối với Liên quen lắm, chị không sợ nó nữa.

+ Liên lặng theo mơ tưởng Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo.

* Một số đề thi:

+ Đề 1: Phân tích tâm trạng nhân vật Liên trong truyện ngắn

“Hai đứa trẻ” của nhà văn Thạch Lam.

Văn mẫu 1:

Thạch Lam là một cây bút thiên về tình cảm , ghi lại cảm xúc của mìnhtrước số phận hẩm hiu của những người nghèo, những người có cuộcsống vất vả , thầm lặng chịu đựng và giàu lòng hi sinh Những nhân vậttrong truyện mang dáng dấp của tâm hồn nhạy cảm của ông, cũng nhưđiểm nhìn của tác giả Nhân vật Liên trong truyện ngắn “ Hai đứa trẻ”

là một trong số những nhân vật điển hình của ngòi bút Thạch Lam Sựnhạy cảm ,sự chuyển biến tâm trạng nhân vật Liên gợi ra nhiều néttâm trạng của một cô gái mới lớn Những nét tính cách của Liên được

bộc lộ qua những chi tiết nhỏ nhặt trong truyện ngắn, hay chính lànhững sự thay đổi trong tâm tư tình cảm của tác giả.

Tâm trạng nhân vật Liên trong tác phẩm được thể hiện qua nhiều

giai đoạn, nhưng có lẽ tâm hồn của một cô gái sẽ có sự nhạy cảm hơnkhi cảnh chiều tà và ngày tàn buông xuống Với một cô gái trẻ đầy suy

tư những đường nét, âm thanh và màu sắc của chiều xuống càng khiếncho tâm trạng cô thêm lâng lâng khó tả Buổi chiều ấy bắt nguồn từnhững âm thanh quen thuộc,tiếng trống thu không vưng ra từngtiếng,gọi buổi chiều về, hình ảnh của những đám mây hồng ở cuối trời

do ánh mặt trời hắt lên Dưới con mắt của một cô gái, hình ảnh hoànghôn thật khác Trên nền áng mây ấy những ngọn tre cao vút như in hình

và cắt hình rõ rệt trên nền trời Trong gian hàng đơn sơ chỉ có mấythức hàng đơn giản âm thanh của tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng,đến cả tiếng của những con muối vo ve, mà Liên cũng cảm nhận được.Chứng tỏ rằng không gian bây giờ rất yên tĩnh, ngoài Liên ra, không khíthật chìm vào buổi hoàng hôn,người ta thấy được sự chuyển đổi đó khinhắc tới những âm thanh những dấu hiệu quen thuộc của một buổichiều tà Trước sự thay đổi của đất trời, cộng với mùi hơi đất bốc lênhay chính mùi đất mà chính phố huyện này mới có, nghĩ rồi Liên lại cómột nỗi buồn man mác, có lẽ là do suy nghĩ của Liên về cuộc sống nơiđây , nghèo nàn, cái phố huyện tàn tạ Những nét vẽ của đồng quê, vớihình ảnh quen thuộc nhưng những âm thanh và cả buổi chiều êm nhưnhung đó,dưới con mắt của một cô gái nó lại trở thành cái cớ cho sựbuồn lâng lâng không rõ vì sao

Tâm trạng nhân vật Liên - một cô gái 9 tuổi còn được thể hiện qua cáinhìn của cô trong bức tranh thiên nhiên và con người khi chợ tàn Xuấthiện giữa cảnh chợ tàn là hình ảnh của những người bán hàng vẫn đangnán lại dù đã vãn chợ từ lâu,mấy đứa trẻ con thì nhặt nhạnh những thứcòn sót lại, đó chỉ là những thanh tre thanh nứa thôi, nhưng chúng cũng

tỏ ra mải mê với công việc Hình ảnh những rác rưởi vỏ cùng với những

gì xuất hiện trong đầu một cô gái khiến cho cô buồn Buồn không chỉ là

do cô cảm thấy cuộc sống của cả những người ở đây đều nghèo khổnhư cô mà còn chính cô cũng buồn vì không thể giúp được gì cho họ, kể

cả những đứa trẻ Một vài chi tiết nhỏ nhặt vậy nhưng lại nói lên đượcnhiều điều, tâm sự của một cô gái Điều này còn cho thấy Liên là mộtngười giàu lòng trắc ẩn

Đêm xuống hình ảnh của cuộc sống cũng nhanh chóng chìm vào bóngtối, khiến cho Liên buồn hơn nhưng có lẽ nỗi buồn đó đã quá quenthuộc đối với cô Hình ảnh của phố huyện chìm vào bóng tối, cách tácgiả lấy ánh sáng để miêu tả bóng tối thật đặc sắc.Khi chợ tàn đi đêmbắt đầu buông xuống,Liên mở gian hàng mà cứ ngồi trên chõng trengắm ngía nơi ở của mình Tất cả những hoạt động đều được Liên quansát bằng một tình cảm yêu thương cái vùng quê hương của bản thânmình Đó là hình ảnh ánh sáng và bóng tối quen thuộc nơi đây Liên mơmàng ngồi trên chiếc chõng mà ngắm cảnh tượng ấy, dường như Liên

đã đưa mắt đi khắp nơi để tìm kiếm những nguồn sáng trên không gian

phố huyện: đó là những hột sáng, những khe ánh sáng từ ngọn đèn,phên nứa khiến cho cát cũng hiện lên lóng lánh như những hạt vàng.

Đó còn là ánh sáng của hàng ngàn ngôi sao ganh nhau lấp lánh thếnhưng không xua được bóng tối của màn đêm Khi đêm đến cả phốhuyện chìm trong một màn đêm không đáy Và có lẽ Liên cảm nhậnđược, trong cô vẫn là một cảm giác mơ hồ buồn

Hình ảnh của mẹ con chị Tí với gánh hàng nước vẫn mở, ban ngày mẹcon chị mò cua bắt tép đêm đến mẹ con chị lại mở quán nước để kiếmthêm Bên cạnh đó là gia đình nhà bác Sẩm với hình ảnh manh chiếurách và hình ảnh đàn bầu, đứa con bò ra nghịch cát, bác chưa hát vìchưa có ai nghe Còn bác Siêu thì lật đật với gánh hàng phở để đi cũng

đi đến Trong Liên cảm nhận được tất cả sự cố gắng của tất cả mọingười vì cuộc sống mưu sinh Đặc biệt tình cảm và yêu thương trắc ẩncủa Liên thể hiện tình thương với bà cụ Thi điên Ngày nào bà cũng đếnquan mua rượu uống rồi lại lảo đảo bước ra cười khanh khách Liên rótđầy rượu cho bà cụ, không nói gì về hành động hay nhận xét gì về cụnhiều nhưng qua cách kể , Liên cũng bộc lộ sự yêu thương qua cáchLiên nghĩ tới nhân vật này

Thêm một chút gia vị cho tâm hồn liên, hình ảnh con Tàu đêm đến sẽkhiến cho những con người nơi đây kiếm thêm chút gì đó, và Liên cũngthế Chị em Liên cũng thao thức chờ cho đến khi tàu tới mới thôi Vàcũng chính con tàu là nguồn sáng đưa hai chị em sống về những kí ứcthời còn sung sướng, được đi chơi và uống những thức uống xanh đỏ

An đã ngủ rồi, Liên cứ ngồi trên chõng mong đợi thao thức

Khi tàu đến vừa bừng sáng phố huyện nghèo vừa mang đến những nétvui trên gương mặt của những người nơi đây, khi họ mong tàu nhưmong một tương lai tươi sáng hơn còn chị em Liên đặc biệt là Liên, côkhông muốn quên đi một quá khứ đẹp đẽ ngày nào Liên đang tìm đếnnhững niềm vui trong quá khứ để bù đắp cho những khó khăn hiện tạicủa gia đình Đối với Liên mà nói con tàu là miền kí ức tuổi thơ trở vềchính vì thế mà cô luôn trân trọng và muốn nhìn thấy nó qua hình ảnhđoàn tàu Ánh mắt của Liên tập trung vào ánh sáng của tàu, ánh sáng

đó như mở ra bao nhiêu kí ức kỉ niệm, cũng là niềm khát khao của côkhi muốn theo những ánh sáng đó tìm kiếm những điều đẹp đẽ nơi xaxôi mà ngay ở nơi phố huyện nghèo này sẽ rất lâu nữa mới có được.Khung cảnh khi ánh mắt Liên nhìn cho tới khi ánh sáng đó chỉ còn mộtchút le lói nữa mới thôi cũng cho ta càng hiểu thêm điều đó Dù khôngbán được gì, hay cô không mong chờ gì nhiều khi hành khách trên tàu

có thể xuống và mua nhiều thứ cho gian hàng của cô, mà đợi tàu làmong đợi những con người từ mọi miền, hương vị của kí ức chảy qua Chỉ là một cô gái nhỏ nhưng tâm hồn của cô chẳng khác gì một thiếu

nữ trưởng thành, cùng với đó là sự nhạy cảm, giàu lòng trắc ẩn màkhông phải ai cũng có Sự yêu thương cảm thông và cả những ước mơlẫn kí ức đẹp đẽ đa tạo nên một hình ảnh rất đặc biệt, qua đây cũng

thể hiện tâm hồn của chính tác giả Thạch Lam Khi miêu tả tâm trạng

nhân vật Liên, Thạch Lam muốn thể hiện được sự nghèo khổ hiện

thực chua xót ấy nhưng vẫn mang những nét thi vị của chốn bùn lầynước đọng và cũng là sự cảm thông sâu sắc đối với những nhân vật nhỏ

bé của mình

Văn mẫu 2:

Liên và An là hai nhân vật chính của câu chuyện nhưng mọi biến

chuyển tinh vi của vạn vật đều hiện lên qua ánh nhìn nhạy cảm của cô

bé Liên

Thạch Lam xuất thân từ một gia đình công chức gốc quan lại và là một cây bút đắc lực của báo Phong hóa và Ngày nay Thạch Lam sáng tác không nhiều nhưng đủ để tạo nên phong cách riêng trong sáng, giản dị,đậm chất trữ tình Ông có đóng góp đáng quý cho sự nghiệp văn xuôi trước Cách mạng tháng Tám, đặc biệt trong thể loại truyện ngắn “Hai đứa trẻ” một “tác phẩm thơ mang y phục văn xuôi” đã để lại một niềm cảm thương sâu sắc trong lòng người đọc về hai đứa trẻ là Liên và An.Liên và An là hai đứa trẻ từng sống ở Hà Nội, rồi gia đình sa cơ thất thế nên trở về quê, một phố huyện nghèo hẻo lánh Hai chị em trông coi một cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu Một gian hàng thuê lại của bà lão móm, ngăn ra bằng phên nứa dán giấy nhật trình Liên chừng khoảng chín tuổi còn An khoảng bảy, tám tuổi Tuy còn nhỏ nhưng Liên đã có những toan tính cho cuộc sống Có lẽ vì thế mà trong sâu thẳm tâm hồn cô bé này đã có những xúc cảm hết sức tinh vi về mọi vật, mọi việc ở phố huyện này

Bức tranh thiên nhiên trong phố huyện khi ngày tàn được hiện lên qua điểm nhìn nhạy cảm, tinh tế của Liên “Một buổi chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào Trong cửa hàng hơi tối, muỗi đã bắt đầu vo ve.” Trong bức tranh ấy

có sự hòa trộn giữa hai loại hình ảnh: Hình ảnh êm đềm, lãng mạn và hình ảnh gợi sự nghèo khổ, bần cùng Phải chăng do cảnh chiều tàn màgợi cho Liên nỗi buồn: “Liên ngồi yên lặng bên mấy quả thuốc sơn đen; đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thấmthía vào tâm hồn ngây thơ của chị; Liên không hiểu sao nhưng chị thấy lòng buồn man mác trước cái giờ khắc của ngày tàn.” Thật khó để phânđịnh rạch ròi nỗi buồn ngoại cảnh thấm vào tâm cảnh hay nỗi buồn tâmcảnh lan tỏa ra, nhuốm vào ngoại cảnh Ta chỉ thấy ở đây là một nỗi buồn sâu sắc trong tâm trạng Chỉ có sự cảm nhận tinh tế, nhạy cảm như Liên mới thấu hiểu nó

Không gian phố huyện còn được hiện lên qua hình ảnh: “Một mùi âm

ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi quen thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này” ,

“đêm của đất quê, và ngoài kia, đồng ruộng mênh mông và yên lặng”

Đó chính là mùi riêng của quê hương Vậy là đủ thấy tình yêu quê

hương trong Liên như một mạch nguồn len lỏi trong tâm hồn Có lẽ bắt nguồn từ đó mà trong Liên luôn có sự xót thương những kiếp người nghèo khổ tròn phố huyện

Liên thực sự có một tấm lòng thương cảm vô hạn đối với những con người nghèo khổ, lam lũ, tù túng của phố huyện Liên thương những đứa trẻ con nhà nghèo nhưng chính chị cũng chẳng có tiền cho chúng Hình ảnh những đứa trẻ đã gợi sự xót thương của Liên đối với cảnh sống nghèo khó của chúng Liên thương cho chị Tí, bởi vì cuộc sống củachị cũng khó khăn: “sớm với muộn mà có ăn thua gì?" Dường như

trong lời hỏi thăm ân cần của Liên có một tiếng nấc khe khẽ Liên

thương cho cụ thi hơi điên, “chị lẳng lặng rót đầy cút rượu ti” và “hai chị em Liên đứng sững nhìn theo cụ đi lần vào bóng tối, tiếng cười

khanh khách nhỏ dần về phía làng” Nhịp sống ở phố huyện cứ lặp đi, lặp lại, quanh quẩn, đơn điệu, tẻ nhạt Những cảnh đời bế tắc, cuộc sống của những con người tàn Họ đang gồng mình lên để sống nói cách khác họ đang sống leo lắt hay chỉ đang tồn tại Dường như tất cả cảnh phố huyện đều được cô bé thu vào tầm mắt Với trái tim đa cảm giàu lòng thương xót, Liên đã có những cảm nhận tinh tế về cuộc đời

mờ nhạt, quanh quẩn, cái ao đời phẳng lặng trong phố huyện nghèo Chính sự quan tâm, niềm cảm thương ấy của Liên đã làm nên tình

người bàng bạc khắp thiên truyện Tình người trong Liên không ồn ào

mà dịu nhẹ, sáng trong lắng dần trên trang sách Cái nhìn nhân hậu cùng niềm xót thương đã tạo nên giá trị nhân văn cho “Hai đứa trẻ” Những kiếp người xuất hiện trong đêm tối, từ bóng tối đi ra rồi lại đi lầnvào bóng tối chỉ được gợi lên qua cái nhình của Liên hay chính Thạch Lam? Bởi theo Thế Lữ nhận xét : “Thạch Lam là người sống hết cả từng

ý văn, từng câu văn anh đã viết ra trên trang giấy Sự thực của tâm hồn

mà Thạch Lam diễn trong văn chương phức tạp, nhiều hình vẻ, nhưng bao giờ cũng đằm thắm, cũng nhân hậu, cũng nghẹn ngào một chút lệ thầm kín của tình thương.”

Hai đứa trẻ dù cho già dặn trong suy nghĩ thì vẫn chỉ là hai đứa trẻ, là hai mầm cây mới nhú trên mảnh đất cằn cỗi, khắc nghiệt cảu không gian nơi phố huyện Chúng vẫn thèm hòa nhập vào những cuộc chơi của bao đứa trẻ khác ở “thềm hè” nhưng cả hai đều sợ “trái lời mẹ dặn”

và “đành ngồi trên chõng” Hai chị em Liên lũ trẻ đang chơi ở thềm hè với con mắt thèm muốn và một chút nuối tiếc Đó là điều hết sức tự nhiên trong tâm hồn trẻ thơ Tuổi thơ của chúng sớm phải chia tay với những buổi dạo chơi trên phố, sớm quên đi bao niềm vui để phải già dặn, toan tính Rồi Liên và An ngồi ở chõng mà ngước mắt lên bầu trời

để khám phá, “vũ trụ thăm thẳm bao la đối với tâm hồn hai đứa trẻ nhưđầy bí mật và xa lạ” Chính sự khám phá tự nhiên ấy đã “làm mỏi trí nghĩ” của cả hai đứa trẻ Thạch Lam hơn ai hết thấu cái bi kịch lớn của tình thương, muốn được san sẻ cùng mà chỉ có thể nâng đỡ về tinh thần Hai đứa trẻ cũng như ấp ủ bao hi vọng mơ ước của nhà văn được thay đổi thực tại tù túng kia, để những đứa trẻ như liên và An được hưởng trọn vẹn trong vòng tay yêu thương, đùm bọc của cuộc đời

Hai đứa trẻ-hai niềm hi vọng được nhen nhóm lên như ánh sáng của đoàn tàu làm bừng sáng cả không gian phố huyện, ánh lên nỗi khao khát về sự thay đổi Sự khao khát, hi vọng mãnh liệt của Liên về sự thay đổi được thể hiện trong cảnh Liên và An cố thức để đợi chuyến tàu

đêm Đoàn tàu hiện ra trong bóng tối với “ngọn lửa xanh biếc”, với tiếng còi kéo dài, với “làn khói bừng sáng” Con tàu hiện lên bằng một thứ ánh sáng khác hẳn với ngọn đèn leo lắt của chị Tí, của bác phở Siêu Âm thanh “rầm rộ” làm xáo động cả không gian phố huyện Trongsâu thẳm tâm hồn những con người nơi đây, đoàn tàu còn mang lại ánhsáng giàu sang, no ấm, hạnh phúc, ánh sáng mà “chừng ấy người trongbóng tối “ đang chờ đợi chăng? Đoàn tàu xuất hiện chỉ làm thay đổi không gian phố huyện trong khoảnh khắc nhưng cũng để mọi người thèm khát Đặc biệt là Liên, Liên đã càng hiểu thấu sự khao khát đó do chính cô bé cũng từng là người Hà Nội, từng có cuộc sống ấm no như thế Khi tàub tới “Liên lặng theo mơ tưởng Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực rỡ vui vẻ và huyên náo” Con tàu như đã đem đén một chút thế giớikhác, một thế giới khác hẳn đối với Liên, một thế giới hạnh phúc, giàu sang khác xa với cuộc sống nghèo khổ, tù túng hiện giờ nơi phố huyện Đoàn tàu đi từ kí ức tới hiện tại, mang đến ước mơ và khát vọng và đem chúng đi trong sự nuối tiếc của Liên Phố huyện lại trở về với sự yên tĩnh, tịch mịch và sự bủa vây của bóng tối, nguyên vẹn một cuộc sống tù túng, nghèo khó của bao kiếp người Dù có khó khăn nhưng họ vẫn khao khát, vẫn mơ ước về một tương lai tươi sáng Đó chính là niềm tin sâu sắc của Thạch Lam, là giá trị nhân đạo của tác phẩm Nhưng đó chỉ là ý niệm mà không thể thay đổi được thực tế Đoàn tàu đến, đi qua nhưng chỉ làm Liên thanh thản, yên tĩnh chứ không thể thayđổi được thực tại về cuộc sống “tịch mịch và đầy bóng tối” của Liên Không thấm được một tấm lòng nhân ái sâu xa, không hiểu lòng con trẻ, không có một tâm hồn nhạy cảm thì thạch Lam không thể diễn tả tinh tế đến thế nỗi thèm khát ánh sáng của những con người trong bóng tối mà đặc biệt là hai đứa trẻ Quả thực thạch Lam là một hệ

thống dây tơ nhạy bén đến mức có thể cảm nhận được sự biến chuyển tinh vi trong tâm trạng mỗi nhân vật

Dòng suối mát lành ấy cứ thấm dần rồi thẩm thấu vào trái tim mỗi người đọc về sự xót thương, về tình yêu nồng nàn đối với những con người nghèo khổ Tác giả là một người rất đỗi tinh tế trong việc miêu tả

sự biến đổi của cảnh vật và nhân vật mà cụ thể ở đây là cô bé Liên Một cô bé mới 9 tuổi nhưng đã phải già dặn trong cuộc sống khó khăn, vất vả, tù túng, biết cảm thương cho những mảnh đời khốn khổ khiến người đọc xúc động Truyện ngắn “Hai đứa trẻ”, Thạch Lam đã làm được giá trị đích thực của văn chương, giá trị thanh lọc tâm hồn con người, cho nó sức sống ngàn đời bất diệt

+ Đề 2: Phân tích hình ảnh thiên nhiên và con người ở phố

huyện nghèo lúc chiều tối trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của nhà văn Thạch Lam.

Văn mẫu 1:

A LẬP DÀN Ý:

1 Giới thiệu khái quát về Thạch Lam và tác phẩm “Hai đứa trẻ” cùng yêu cầu của đề (Mở bài) (1.0 điểm)

2 Phân tích hình ảnh thiên nhiên.(3.0 điểm)

a Những biểu hiện của cảnh vật thiên nhiên: (hình ảnh thiên nhiên)

+ Màu sắc.

+ Âm thanh

+ Mùi vị

> Tất cả được thể hiện một cách tinh tế, chân thật > Gợi hồn quê

b Nghệ thuật mô tả của tác giả:

- Tác giả không trực tiếp mô tả qua cảm nhận của mình mà qua cảm nhận và quan sát của Liên

- Được thể hiện bằng những motip của ánh sáng, bóng tối

- Cảnh vật có một sự kết hợp hài hoà giữa màu sắc, âm thanh và mùi vị

- Lối hành văn giàu chất nhạc, gần với thơ ca

c Vai trò của bức tranh thiên nhiên:

- Làm nền để trên đó khắc hoạ những mảnh đời nghèo khổ, lam lũ, bế tắc, quẩn quanh và không ánh sáng

- Tạo ra cho tác phẩm nét trữ tình riêng biệt trong lối hành văn của nhàvăn Thạch Lam và cũng tạo ra cho câu truyện một bối cảnh không gianmang đặc trưng của phố huyện nghèo rất chân thật

- Gián tiếp thể hiện tâm trạng nhân vật

3 Hình ảnh con người.(3.0 điểm)

a Những biểu hiện của con người trong tác phẩm:

-Trong cảnh chiều tàn: những đứa trẻ nhặt rác, mẹ con chị Tí, bác Siêu, gia đình bác xẩm, bà cụ Thi điên, chị em Liên

b Đặc điểm chung của các mảnh đời:

- Nhếc nhác, lam lũ, mỏi mòn, héo hắt

> Tất cả đều buồn bã, ít hi vọng vào lối sống có tính cầu may nhưng

họ đều mong đời có một cái gì tươi sáng hơn cho cuộc sống hiện tại nhưng thật mỏng manh, mơ hồ vì đó chỉ là một chuyến tàu

c Nghệ thuật:

- Tạo ra được sự tương đồng giữa cảnh vật và con người

- Dựng lên những mẩu đối thoại vẩn vơ có vẻ ngẫu nhiên nhưng đều gợitâm trạng buồn chán, thất vọng

- Các nhân vật được xây dựng trong sự đối lập: giữa cái dày đặc mênh mông của bóng tối với những luồng sáng, giữa quá khứ hạnh phúc và thực tại phũ phàng,… rất gợi trạng thái tâm trạng của con người

4 Ý nghĩa tư tưởng toát lên từ cảnh vật và con người (2 điểm)

- Sự đồng cảm, thái độ trân trọng, nâng niu trước niềm tin và hi vọng

dù có mơ hồ về tương lai tươi sáng hơn

- Qua cảnh vật, thiên nhiên và con người, nhà văn gửi vào đó niềm ước mong một sự đổi thay sẽ đến với những mảnh đời tội nghiệp nơi phố huyện

> Đây cũng là chiều sâu nhân đạo của tác phẩm “Hai đứa trẻ”

5 Kết luận: Đánh giá và cảm nghĩ.(1.0 điểm)

( 1.0 điểm cho bài viết trình bày khoa học, sáng tạo và ấn tượng)

B BÀI LÀM THAM KHẢO.

Thạch Lam là nhà văn lãng mạn tiêu biểu của Tự Lực Văn Đoàn với lối viết mang phong cách riêng độc đáo Ông rất nổi tiếng với những

truyện ngắn vừa mang đậm chất trữ tình vừa thể hiện một cảm quan hiện thực sâu sắc Mỗi truyện ngắn của ông là một bài thơ trữ tình

đượm buồn Tuy thời gian cầm bút chỉ 6 năm ngắn ngủi với số lượng tácphẩm không nhiều nhưng cho đến nay có lẽ ông là nhà văn duy nhất của Tự Lực Văn Đoàn vượt qua được thử thách của thời gian bởi những truyện ngắn xuất sắc mà “Hai đứa trẻ” là một trong số đó.Ở đó, nhà văn không tạo ra một cốt truyện đặc biệt đầy những tình huống éo le

mà chỉ dựng lên một bức tranh đời sống đầy ấn tượng qua hình ảnh thiên nhiên và con người nơi phố huyện nghèo lúc chiều tối

Bức tranh đời sống ở phố huyện nghèo lúc chiều tối được bắt đầu bằng

âm thanh của một “tiếng trống thu không” vang vọng như đang gọi

“Chiều, chiều rồi” Đó không phải là giọng của Thạch Lam mà là giọng của Liên, một tiếng kêu ngậm ngùi trước cảnh ngày tàn Lại một buổi chiều nữa Liên phải chứng kiến cảnh vật thiên nhiên trong ánh mặt trời đang lụi tàn “đỏ rực” như lửa đang cháy khiến cho những đám mây ánhhồng lên như “hòn than sắp tàn” Tiếp đến là những luỹ tre làng đen lại

và cắt hình rõ rệt trên nền trời Đó là một buổi chiều “êm ả như ru” trong những âm thanh “văng vẳng râm ran của tiếng ếch nhái ngoài đồng ruộng” được “ngọn gió nhẹ hoang vu” mang theo vào phố huyện Hoà vào đó là tiếng muỗi kêu vo ve thật gợi buồn Cảnh vật thiên nhiêntrên phố huyện lúc chiều xuống càng trở nên ám ảnh khi “mùi âm ẩm bốc lên hoà vào hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi” Với hai chị

em Liên, đó là “mùi riêng của đất”, của quê hương bình dị, quen thuộc Đêm xuống, âm thanh như thưa thớt và mờ nhạt hơn đến mức Liên chỉ còn nghe hoa bàng rụng xuống trên vai mình khe khẽ, thỉnh thoảng từng loạt một Phố huyện nghèo giờ đây chìm ngập trong bóng tối dày đặc, mênh mông “Tối hết cả con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng xẫm đen hơn nữa” Bóng tối càng mênh mông dày đặc hơn khi tác giả điểm vào đó nhứng điểm sáng “le lói, lập loè, yếu ớt” của đàn đom đóm, một “quầng sáng lờ mờ” của ngọn đèn hàng nước chị Tí, những “hột sáng” nhỏ nhoi lọt quaphên nứa nơi gian hàng của chị em Liên

Cảnh vật thiên nhiên lúc chiều tối trên phố huyện thật gợi buồn vì đượccảm nhận và mô tả qua ánh mắt của nhân vật Liên, một cô bé mới lớn lên đã có những ngày tháng sống ở Hà Nội đầy ánh sáng và hạnh phúc.Tất cả như được bắt đầu từ tiếng kêu ngậm ngùi, thoảng thốt của cô béLiên: “Chiều, chiều rồi” Dưới ngòi bút tinh tế của nhà văn, cảnh vật thiên nhiên trên phố huyện hiện ra trong sự hoà hợp thật khéo léo của hình ảnh, màu sắc, âm thanh và mùi vị Đặc biệt là hình ảnh bóng tối

và ánh sáng cứ trở đi trở lại như một motip nghệ thuật rất giàu sức gợi cảm Góp phần làm nên nét riêng cho đặc sắc nghệ thuật mô tả thiên nhiên của Thạch Lam còn là lối hành văn giàu nhạc điệu, rất uyển

chuyển, tinh tế cứ nhẹ nhàng cuốn hút người đọc vào thế giới thiên nhiên của phố huyện nghèo lúc chiều tối Nó không những cho người đọc nhìn thấy mà quan trọng hơn là còn khơi gợi ở họ những tình cảm, xúc cảm đối với cảnh vật bởi dưới ngòi bút của Thạch Lam mọi cảnh vậtđều trở nên thật gợi cảm biết bao

Cảnh vật thiên nhiên lúc chiều tối trên phố huyện thật nhẹ nhàng, êm ảnhưng đượm buồn đã gợi rất chân thực không gian nơi đây Sâu xa hơn,

nó còn gián tiếp giúp người đọc cảm nhận thật thấm thía những diễn biến, trạng thái tâm trạng của các nhân vật Đọc “Hai đứa trẻ”, ta thấy thật khó nói cho rạch ròi nỗi buồn từ cảnh vật thấm vào lòng người hay nỗi buồn trong tâm hồn ngây thơ của chị em Liên như nhuốm vào cảnh vật Ở đó có một cái gì đó thật nhẹ nhàng, hoà hợp nhịp nhàng giữa nỗibuồn của cảnh vật và nỗi buồn trong tâm hồn con người, nhờ vậy mà nhà văn đã tạo ra cho tác phẩm một chất thơ, chất trữ tình riêng cho truyện ngắn “Hai đứa trẻ”

Trên cái nền của bức tranh thiên nhiên ấy lần lượt hiện ra những mảnh đời thật tội nghiệp Đó là hình ảnh của những kiếp người lam lũ, tàn tạ, sống mòn mỏi, héo hắt trong mong đợi mơ hồ, xa xôi Tất cả như đồng điệu với sự tàn tạ của cảnh vật thiên nhiên lúc chiều tối Giữa cảnh ngày tàn, chợ tàn hiện ra mấy đứa trẻ nghèo lom khom đi nhặt nhạnh những thanh nứa, thanh tre giữa những “rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía” Nhìn cảnh ấy, Liên “động lòng thương” nhưng không

có tiền để cho chúng nó Khi trời nhá nhem tối, khung cảnh phố huyện xuất hiên thêm mẹ con chị Tí với gánh hàng nước thật nghèo nàn mà

“tuy chẳng kiếm được bao nhiêu nhưng chiều nào chị cũng dọn hàng từchiều đến đêm” Tiếp đến là hình ảnh bà cụ Thi điên “lảo đảo đi lẫn vàobóng tối” với “tiếng cười khanh khách nhỏ dần về phía cuối làng” Đêm xuống, phố huyện có thêm gánh phở của bác Siêu với chấm lửa nhỏ lơ lửng đi trong đêm mất đi rồi lại hiện ra trong những chập chờn, có lẽ đây là hình ảnh có phần sáng sủa nhất của những kiếp người nơi đây nhưng cũng rất ế ẩm Khép lại những mảnh đời bé mọn, tội nghiệp là gia đình bác xẩm “ngồi trên manh chiếu rách, bác chưa hát vì không cóngười nghe” Nổi bật lên thật ấn tượng và ám ảnh nhất giữa những mảnh đời ấy là chị em Liên Cha của hai em mất việc phải rời Hà Nội vềquê kiếm sống nên hai em phải giúp mẹ bán hàng và trông coi gian hàng tạp hoá nhỏ xíu nghèo nàn Nhớ lại cuộc sống phong lưu giữa

“một vùng sáng rực” của Hà Nội khiến hai em càng buồn hơn cho hiện tại Giờ đây mùi phở bác Siêu trong đêm thật hấp dẫn nhưng quá xa xỉ, nhiều tiền mà hai em không thể nào mơ tưởng

Để lại trong lòng người đọc một ấn tượng khó quên là tâm hồn rất nhạycảm, giàu yêu thương, dễ chạnh buồn của cô bé Liên và cảnh ngộ

những người nghèo khổ nơi phố huyện Có thể nói bằng ấy những mảnhđời nơi phố huyện đều sống trong cảnh nhếc nhác, quẩn quanh cùng một tâm trạng buồn bã ít hi vọng vào lối sống bấp bênh có tính cầu may của mình Đó là một cuộc sống mòn mỏi lay lắt rất tương đồng với

sự tàn tạ của cảnh vật thiên nhiên lúc chiều tối của phố huyện Tất cả những mảnh đời ấy đều được nhà văn mô tả bằng nét bút chân thực nhưng khác với các nhà văn hiện thực Thạch Lam không đi vào mô tả

cụ thể chi tiết mà chỉ được vẽ bằng nét chấm phá thoáng nhẹ nhưng rất tinh tế, giàu sức gợi tả và gợi cảm Tất cả các nhân vật cứ hiện ra từ

từ trong lặng lẽ, âm thầm như những cái bóng, ít nói năng, ít hành độngnhưng nhờ đó mà nhà văn đã tô đậm, khắc sâu hơn ở người đọc ấn

tượng về kiếp sống héo hắt, leo lét, tội nghiệp của cư dân phố huyện Bên cạnh đó, nhà văn cũng rất thành công trong việc diễn đạt các

trạng thái tâm trạng vừa mong manh, mơ hồ buồn vừa khắc khoải da diết của cô bé Liên lúc chiều tối

Từ bức tranh thiên nhiên và những mảnh đời tội nghiệp của phố huyện lúc chiều tối ta bỗng nhận ra có một nhà văn đang lặng lẽ, âm thầm rảo bước giữa chiều hôm mà tâm hồn nặng tình gắn bó với mọi cảnh vật và con người bình dị, lam lũ nơi đây Ở đó, người đọc không ai

không xúc động khi tấm lòng bùi ngùi thương cảm kín đào, nhẹ nhàng

mà chân thành, thấm thía của nhà văn đối với những kiếp người sống quẩn quanh,leo lét trong xã hội cũ trước cách mạng Ở đó, ta còn thấy thái độ rất mực trân trọng và sự đồng cảm sâu xa của nhà văn đối với những mong ước tuy mơ hồ, mong manh và xa vời trong tâm hồn họ vì

đó chỉ là một chuyến tàu đêm từ Hà Nội về vụt đi qua phố huyện Quả thật, tâm hồn nhà văn đã được thể hiện qua những lời văn nhiều hình nhiều vẻ nhưng bao giờ cũng đằm thắm và nhân hậu, cũng ngẹn ngào một chút lệ thầm kín của tình thương Bên cạnh đó, nhà văn còn đưa đến cho người đọc những cảnh quê hương thật quen thuộc mà không kém phần thơ mộng, gợi cảm Từ đó cứ gợi nhắc mọi người về tình cảm đối với nguồn cội quê hương, với những mẩu kí ức đẹp mà buồn Có lẽ tình yêu quê hương đất nước của mỗi con người Việt Nam có phần đượcbồi đắp bởi những kí ức hết sức bình dị như vậy đó

Bức tranh thiên nhiên và đời sống con người ở phố huyện lúc chiều tối không có nhiều sự kiện, nhân vật, ít hành động, ít nói năng Nhưng với lối viết giàu hình ảnh, giàu nhạc điệu, ngôn ngữ trong sáng Thạch Lam

đã gợi được tinh tế những không khí của câu truyện, những cảnh sinh hoạt, những xúc cảm trong tâm hồn con người khiến cho bức tranh đời sống của phố huyện đầy ắp suy tư rung cảm Từ bức tranh ấy cũng tủa

ra một mảng sáng lung linh ấm áp trong tâm hồn người lao động nghèo

và tấm lòng đầy nhân ái của Thạch Lam

Văn mẫu 2:

Nhà văn Nguyễn Tuân đã viết: "Thạch Lam là một nhà văn yêu mếncuộc sống, trang trọng trước sự sống của mọi người chung quanh Ngàynay đọc lại Thạch Lam, vẫn thấy đầy đủ cái dư vị và cái nhã thú củanhững tác phẩm có cốt cách và phẩm chất văn học" Nguyễn Tuân lànhà văn cùng thế hệ với Thạch Lam, cùng có chân trong Tự lực vănđoàn, Nguyễn Tuân đã khẳng định mình thẩm mĩ độc đáo và tình cảmnhân đạo đằm thắm trong những trang văn Thạch Lam

Truyện của Thạch Lam không có chuyện, mỗi tác phẩm như một bài thơvăn xuôi, thấm đẫm chất trữ tình, man mác xót thương Đó là loạitruyện tâm tình nồng nàn ý vị "Dưới bóng hoàng lan'', "Nhà mẹ Lê",

"Cô hàng xén", "Hai đứa trẻ" là những truyện ngắn rất hay của ThạchLam.

Truyện "Hai đứa trẻ" in trong tập "Nắng trong vườn", nhà xuất bản "Đờitay", Hà Nội, 1938 Truyện ngắn này tiêu biểu cho phong cách nghệthuật Thạch Lam, khai thác những mẫu đời thường mà nơi sâu kín tâmhồn của mảnh đời nào cũng chứa đầy bao nỗi xót xa, thương cảm

Bối cảnh câu chuyện là một phố huyện nghèo nàn, xơ xác, có đườngtàu đi qua, một ga xép, một cái chợ nhỏ bé nằm giữa thôn xóm và cánhđồng Thời gian là một buổi chiều muộn và cảnh đầu hôm cho đến lúcchuyến tàu chạy qua Có hai đứa trẻ ngồi trong một ngôi hàng xén nhỏnhoi ngắm nhìn cảnh vật và cố thức đợi chuyến tàu đêm chạy qua

Chuyện mở ra một thời điểm là phố huyện lúc chiều xuống Tiếng làphố huyện nhưng chỉ là một thị trấn nhỏ bé, nghèo nàn ở nước tanhững năm đầu thế kỉ XX mà Tú Xương có nói đến: "Phố phường tiếpgiáp với bờ sông" Cảnh một chiều hè muộn ở đồng quê "phương Tây

đỏ rực như trời cháy ", "Một chiều êm ả như ru" có tiếng trống thukhông, tiếng ếch nhảy kêu ran ngoài đồng Màn đêm dần dần buôngxuống, tiếng muỗi kêu vo ve trong các cửa hàng hơi tối Cảm xúc củanhà văn như tràn ra câu chữ, biểu lộ một tấm lòng sâu nặng gắn bó vớiquê hương Bức tranh quê hiện lên dưới ngòi bút tinh tế của Thạch Lamtrở nên gần gũi, thân thiết, bình dị mà nên thơ

Nhưng "Hai đứa trẻ" không chỉ là bức tranh thiên nhiên mà trước hếtcòn là bức tranh đời sống Đó là bức tranh đời sống của phố huyệnnghèo ngày xưa lúc chiếu tối và đêm xuống, được quan sát và cảmnhận qua tâm hồn ngây thơ nhạy cảm của hai đứa trẻ - hai chị em Liên

và An

Trước cái giờ khắc của ngày tàn, Liên ngồi yên lặng bên mấy quá thuốcsơn đen, cô thấy "lòng buồn man mác", đôi mắt "bóng tối ngập đầydần" và cái buồn của buổi chiều quê thấm thìa vào tâm hồn ngây thơcủa cô Trời nhá nhem tối, các nhà đã lên đèn: "Đèn treo trong nhà bácphở Mĩ, đèn hoa kì leo lét trong nhà ông Cửu, và đèn dây sáng xanhtrong hiệu khách " Cát trên phố "lấp lánh từng chỗ", đường "mấp môthêm" trong cảnh tranh sáng tranh tối Chợ "vãn từ lâu" là một cảnh

buồn và xơ xác của bức tranh đời sông phố huyện nghèo lúc buổi chiềutối Không một tiếng ồn ào, vỏ thị, vỏ bưởi, lá nhãn, bã mía và rác rưởicòn lại trên đất Vài người bán hàng về muộn đang thu xếp hàng hóa.Mấy đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ lom khom đi lại tìm tòi "nhặtthanh nứa, thanh tre hay bất cứ cái gì có thể dùng được của các ngườibán hàng để lại" Chúng đi lại chập chờn như những linh hồn bơ vơ.Thấy chúng nó, Liên động lòng thương nhưng chị cũng không có tiền

mà cho chúng nó Cái nghèo là cảnh đời chung cua mọi người, mọi nhà,

và cái mùi ẩm ẩm bốc lên, mùi cát bụi lẫn hơi nóng mà Liên tưởng là

"mùi riêng của đất, của quê hương" Đó chính là mùi vị của cái "Ao đời",của lầm than và nghèo khó

Bóng tôi như phủ đầy thiên truyện, phủ mờ cảnh vật và đè nặng lêncuộc đời của những con người "bé nhỏ" nơi phố huyện nghèo xác xơ.Cửa hàng bé xíu phên nứa dán giấy nhật trình, chiếc chõng tre nơi chị

em Liên ngập đầy bóng tối Càng về đêm "đường phố và các ngõ condán dần chứa đầy bóng tối" Con đường thăm thẳm ra sông, con đườngqua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại sẫm đen hơn nữa Tiếng trốngcầm canh, tiếng ếch nhái kêu ran từ đồng xa vọng đến tiếng động khẽcủa hoa bằng rụng xuống vai Liên, tiếng đòn gánh kĩu kịt của người bánquà rong, tiếng cười "giòn giã" của bà cụ Thi tất cả mọi âm thanh ấy

"chìm ngay vào bóng tối" Phố huyện càng về đêm càng tịch mịch vàđầy bóng tối

Trong cảnh xác xơ, tiêu điều và ngập đầy bóng tối hiện lên những mảnhđời lầm lũi, đáng thương Cuộc đời mẹ con chị Tí như gắn liền với mànđêm bóng tối "Thằng cu bé xách điếu đóm và khiêng cái ghế trên lưng

và trong ngõ đi ra" Mẹ của nó, chị Tí đi theo sau "đội cái chõng trẽnđầu và tay mang không biết bao nhiêu là đồ đạc " Ngày thì mò cuabắt tép, chiều nào cũng dọn hàng "từ chập tối cho đến đêm" mà "chảkiếm được bao nhiêu!" Hình ảnh hai mẹ con chị Tí đã làm ta nhớ đếncuộc đời hai mẹ con cái Hiên trong truyện "Gió lạnh đầu mùa" : mẹ thì

mò cua bắt ốc, con thì áo rách phong phanh, đứng co ro trước làn giólạnh Thạch Lam đã dành cho những bà mẹ nghèo, những em bénghèo khổ nhiều trắc ẩn, xót thương!

Hình ảnh bà cụ Thi hơi điên "tiếng cười khanh khách", tay cầm cút rượusoi lên rồi cười giòn giã, "vừa đi vừa ngửa cổ ra đằng sau", dốc cút rượuuống một hơi cạn sạch, chép miệng "lảo đảo" trong bóng tối cũng gợicho ta nhiều thương xót về một cuộc đời xế bóng nơi phố huyện nghèo.Cảnh gia đình bác xẩm mới thê lương Tiếng đàn bầu bần bật, ngồi trênmanh chiếu, trước mắt là cái chậu thau sắt trắng, thằng con ngồi trênđất "nghịch nhặt những rác bẩn vùi trong cát bên đường" Và bác bánphở rong trong đêm, một thứ quà xa xỉ mà chị em Liên không bao giờmua được Đòn gánh bác kêu "kĩu kịt", bóng bác "mênh mang ngãxuống được một vùng " Tất cả góp phần vào cảnh đời đầy bóng tốinơi phố huyện nghèo nàn xơ xác, những kiếp sống lầm than, tàn tạ và

xa Hà Nội "một vùng sáng rực và lấp lánh, Hà Nội nhiều đèn quá" Liênquen dần với bóng tối nơi phố huyện nghèo Ngọn đèn của Liên "từnghột sáng lọt qua phên nứa", đèn hoa kì leo lét trong căn nhà ông Cửu,quầng sáng ngọn đèn "lay động trên chõng hàng chị Tí" chấm lụa nhỏ

và vàng "lơ lửng" nơi gánh phở bác Siêu từ đêm này qua đêm khác.Liên vẫn ngồi trên chõng ngắm nhìn Càng về khuya, "tâm hồn Liên yêntĩnh ăn, có những cảm giác mơ hồ không hiểu"

Đêm nào cũng vậy, An và Liên đã buồn ngủ ríu cả mắt, nhưng vẫn cốthức đợi chuyến tàu đêm chạy qua Liên đón nhìn con tàu từ xa "ngọnlửa xanh biếc, nát mặt đất như ma trơi", tiếng còi tàu vang lại kéo dài

ra theo gió xa xôi đoàn tàu đến gần, vụt qua "các toa đèn sáng trưng",rồi nó "đi vào đêm tối để lại những đốm than đỏ bay tung trên đườngsắt" Tàu đã chạy xa mà hai chị em Liên còn nhìn theo "cái chấm nhỏcủa chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng "

Với nhiều man mác bâng khuâng Chuyến tàu đêm như một niềm an ui,mội nỗi khao khát mơ hồ, một ước mơ không bao giờ tắt, một chút tươi

sáng cho sự sống nghèo khổ hàng ngày Chuyến tàu đêm "như đã đemmột chút thế giới khác đi qua" Chờ tàu đến, nuối tiếc con tàu chạyqua Rầm rộ lên chốc lát lừng sáng lên khoảnh khắc, đế rồi sau đó, "tửphía ga, bóng đêm lồng với bóng người đi về" Chuyến tàu đêm đãthành một biến cố trọng đại nơi phố huyện nghèo: "Chừng ấy ngườitrong bóng tối mong đợi một điều gi tươi sáng cho sự sống nghèo khổhàng ngày của họ".

Bức tranh đời sống phố huyện nghèo sau khi con tàu chạy vụt qua,đêm khuya dần càng trở nên yên tĩnh mênh mông Chỉ có đêm khuya,

"tiếng trống ấm canh và tiếng chó cắn" Chị Tí sửa soạn đồ đạc, bácxẩm đã ngủ gục trên mành chiếu Liên chìm dần vào giấc ngủ yên tĩnh

"tịch mịch và đầy bóng tối" như đêm yên tĩnh trong phố hụyện nghèo.Cảnh phố huyện nghèo với những mảnh đời quanh quẩn và lầm than,nghèo khổ và tối tăm Chị em Liên, mẹ con chị Tí, bà cụ Thi hơi điên,bác Siêu bán phở rong, vợ chồng bác xẩm héo hon, những phu gạo,phu xe ngồi hút thuốc ! Bấy nhiêu con người nhỏ bé đáng thương.Thạch Lam đã miêu tả cả phố huyện nghèo bằng những cảnh, nhữngngười, những chi tiết rất chân thật và cảm động Ông đã dành cho conngười quê hương, những con người nghèo khổ, tăm tối một sự cảmthông và xót thương nồng hậu Cảnh phố huyện nghèo vừa hiện thựcvừa chứa chan tinh thần nhân đạo Trong "Thay lời bạn" - Tuyển tậpThạch Lam, Nhà xuất bản Văn học, năm 1988, nhà văn Nguyễn Tuânviết: "Truyện Hai đứa trẻ có một hương vị thật man mác Nó gợi một nỗiniềm thuộc về dĩ vãng, đồng thời cũng đóng lên một cái gì còn ở trongtương lai Nơi thế giới quan của đôi trẻ ở một phố quê, hình ảnh đoàntàu và cái tiếng còi tàu đã thành một thói quen của cảm xúc và của ướcvọng Đọc "Hai đứa trẻ", thấy bận bịu vô hạn về một tấm lòng quêhương êm ái và sâu kín

+ Đề 3: Phân tích ý nghĩa của hình ảnh bóng tối và ánh sáng (đoàn tàu) trong Hai đứa trẻ - Thạch Lam.

Văn mẫu 1:

Truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam in trong tập Nắng trong vườn (Nhà xuất bản Đời nay, Hà Nội, năm 1938) Đây là một kiểu truyện ngắn trữ tình có nhiều chi tiết ngỡ như vụn vặt, vô nghĩa, nhưng kì thực

đã được tác giả chọn lọc và sắp xếp một cách chặt chẽ để diễn tả tâm trạng nhân vật Nội dung tác phẩm đi sâu miêu tả những cảnh đời

thường, những số phận nghèo khổ, tối tăm trong xã hội cũ Qua đó, tác

giả gửi gắm một cách kín đáo, nhẹ nhàng nhưng không kém phần thấmthía tư tưởng nhân đạo đáng quý.

Truyện có nhiều cảnh: cảnh ngày tàn, chợ tàn và những kiếp người tàn Hình ảnh chuyến tàu đêm chạy qua phố huyện có ý nghĩa sâu sắc

khiến người đọc xúc động Hình ảnh đoàn tàu đêm là thế giới ước mơ, khát vọng của người nghèo

Hai đứa trẻ là chị em Liên và An, chị khoảng mười hai mười ba, em độ lên bảy lên tám Các nhân vật khác như những đứa trẻ bới rác, mẹ con chị Tí hàng nước, bà cụ Thi điên say rượu, bác phở Siêu, vợ chồng con cái nhà xẩm mù… góp phần tô đậm bức tranh cuộc sống khốn khó và

tẻ nhạt Thời gian là từ xẩm tối cho đến nửa đêm Bối cảnh của truyện

là một phố huyện nhỏ nghèo nàn, hiu hắt nằm ở giữa thôn xóm và cánhđồng, có đường xe lửa chạy qua

Buổi chiều nơi phố huyện với những âm thanh và hình ảnh báo hiệu một ngày tàn: tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ

Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời

Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào, ánh mặt trời sắp tắt, tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng, tiếng muỗi vo ve trong bóng tối

Sau một ngày làm lụng cực nhọc, cái chờ đợi mọi người là bóng tối và

sự yên lặng quạnh hiu Cảnh chợ chiều đã vãn càng làm nổi rõ cái

nghèo: rác rưởi vung vãi trên nền chợ và những đứa trẻ lom khom tìm kiếm những gì có thể dùng được cho cuộc sống nghèo khổ của gia đình chúng

Bên cạnh cảnh ngày tàn, chợ tàn là những kiếp người tàn tạ: chị Tí với hàng nước sơ sài, bác Siêu với gánh phở bập bùng ánh lửa, gia đình bácxẩm mù với mảnh chiếu trải ra đất… Tất cả đều thoáng hiện, đơn điệu, lặng lẽ, rồi bị nhấn chìm trong bóng tối Cảnh chiều buông, đêm đến được tác giả miêu tả để làm nền cho hình ảnh đoàn tàu xuất hiện

Tác giả miêu tả hình ảnh đoàn tàu và thói quen đón đợi đoàn tàu của hai đứa trẻ thật chi tiết, tỉ mỉ Lí do chờ đợi tàu của hai đứa trẻ bao gồm

cả việc chờ tàu đến để bán hàng cho khách xuống tàu và cái chính là

để thỏa mãn niềm khao khát, mong mỏi được nhìn ngắm đoàn tàu.Hai chị em Liên và An đã sống qua một ngày mệt mỏi và tẻ nhạt

Chúng chỉ bán được vài món hàng rẻ tiền như bao diêm, gói thuốc lào, bánh xà phòng… Đến tối thì kiểm hàng và đếm lại số tiền nhỏ nhoi Haiđứa trẻ trơ trọi trong bóng tối, trên chiếc chõng cũ sắp gãy giữa không khí oi bức và tiếng muỗi kêu ran Chỉ có một người đến với các em, đó

là bà cụ Thi, một bà già hơi điên tối tối thường ghé mua rượu uống.Các em chờ đoàn tàu đêm chạy ngang qua trong tâm trạng vô cùng háo hức Sự xuất hiện của hàng nước chị Tí, gánh phở bác Siêu… là cái mốc để các em đo đếm thời gian đang xích lại gần với chuyến tàu Cả hai chị em đều buổn ngủ ríu cả mắt nhưng vẫn cố thức để chờ Cho đếnkhi An không thể thức được nữa, gối đầu lên đùi chị, mi mắt sắp sửa rơi xuống, còn dặn với: Tàu đến chị đánh thức em dậy nhé

Hai chị em cố thức chỉ vì muốn được nhìn chuyến tàu đó là sự hoạt động cuối cùng của đêm khuya Với hai đứa trẻ, con tàu đâu chỉ đơn thuần là con tàu mà là cả một thế giới khác hẳn cái vầng sáng ngọn đèn của chị Tí và ánh lửa của bác Siêu Có lẽ chính vì vậy mà hình ảnh chuyến tàu được Thạch Lam tập trung miêu tả một cách tỉ mỉ, kĩ lưỡng theo trình tự thời gian, qua tâm trạng chờ mong của hai nhân vật Liên

và An

Đoàn tàu chưa tới nhưng đã được báo trước từ xa với ánh đèn của

người gác ghi và tiếng còi tàu theo gió vẳng lại Tiếp theo là Liên trông thấy ngọn lửa xanh biếc, sát mặt đất như ma trơi, rồi nghe thấy tiếng còi xe lửa trong đêm khuya kéo dài ra theo ngọn gió xa xôi Sau đó, hai chị em nghe thấy tiếng dồn dập, tiếng xe rít mạnh vào ghi, kèm theo một làn khói bừng sáng trắng lên đằng xa, tiếp đến tiếng hành khách

ồn ào khe khẽ Thế rồi, tàu rầm rộ đi tới, các toa đèn sáng trưng, nhữngtoa hạng trên sang trọng lố nhố những người, đồng và kền lấp lánh Cuối cùng là cảnh tàu đi xa dần mất hút trong đêm tối mênh mông, để lại những đốm than đỏ bay tung trên đường sắt, cái chấm nhỏ của

chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng, xa xa mãi rồi khuất sau rặng tre…

Cách quan sát, miêu tả của Thạch Lam rất tinh tế và giàu tính nghệ thuật Tác giả quan sát, miêu tả hình ảnh đoàn tàu đêm từ Hà Nội về theo trình tự lúc tàu từ xa, lúc tàu đến rồi xa dần bằng nhiều giác quan cùng với rất nhiều sắc thái cảm giác; bằng sự đan xen giữa hồi ức và thực tại Chuyến tàu đi qua phố huyện chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn nhưng đã để lại cho hai đứa trẻ bao nhiêu cảm xúc và nuối tiếc Phố huyện rầm rộ, ồn ào lên trong chốc lát rồi lại chìm sâu vào bóng đêm yên tĩnh Gần như đã thành nếp, những người dân phố huyệnchỉ chấm dứt hoạt động khi chuyến tàu đêm đã đi xa

Đối với chị em Liên, đoàn tàu đến từ Hà Nội gợi lại những kỉ niệm đẹp Liên lặng lẽ mơ tưởng đến Hà Nội xa xăm…, nơi hai chị em đã sống thờithơ ấu êm ấm và sung sướng khi thầy chưa mất việc Đó là cuộc sống ởmột thời chưa xa, hoàn toàn khác với cuộc sống ở phố huyện buồn tẻ

và nghèo nàn này

Đoàn tàu còn là hình ảnh của tương lai, nó khiến người ta hình dung ra một thế giới giàu sang, đông đúc, nhộn nhịp, đầy âm thanh và ánh sáng Việc Liên và An đón đợi đoàn tàu xuất phát từ nhu cầu bức thiết

về tinh thần muốn thoát khỏi cuộc sống buồn chán hiện tại và được sống trong một thế giới mới tươi đẹp hơn

Đối với người đọc, vẻ đẹp của đoàn tàu và thái độ háo hức, sung sướng đến lặng người của hai đứa trẻ khi ngắm đoàn tàu không chỉ đem đến một thoáng vui mà còn gợi thật nhiều bâng khuâng, thương cảm

Đúng là hai đứa trẻ vui vì niềm khao khát, đợi chờ vừa được thỏa mãn Nhưng đoàn tàu ấy lại thuộc về một thế giới quá xa xôi và nó càng sáng rực, vui vẻ, huyên náo bao nhiêu thì càng làm cho cảnh sống nơi phố huyện trở nên tăm tối, buồn tẻ và chìm lặng bấy nhiêu Chỉ có hìnhảnh đoàn tàu lướt qua hằng đêm mà những người dân phố huyện ai cũng nôn nao chờ đợi Người đọc cùng Thạch Lam thông cảm với tâm

trạng của lớp người sống lầm lũi trong tăm tối, nghèo khổ Tuy thế, truyện cũng nhen nhóm trong lòng người đọc hi vọng vượt lên sự tẻ nhạt, tầm thường của cuộc sống hằng ngày.

Truyện ngắn Hai đứa trẻ đi sâu vào phản ánh thế giới tâm hồn của

những con người cùng khổ trong xã hội cũ Hình ảnh đoàn tàu chỉ xuất hiện thoáng qua rồi vụt tắt nhưng nó vẫn là ánh sáng của niềm vui Như một niềm an ủi, một nỗi khát khao, một mơ ước không bao giờ tắt, một chút tươi sáng cho cuộc đời tăm tối triền miên của những số phận hẩm hiu, bất hạnh nhưng vẫn hi vọng vào một ngày mai tươi sáng hơn

+ Đề 4: Phân tích tâm trạng chị em Liên cố thức để được nhìn chuyến tàu đi qua phố huyện trong truyện ngắn Hai đứa trẻ - Thạch Lam.

Văn mẫu:

Thạch Lam là một cây bút thiên về tình cảm , ghi lại cảm xúc của mìnhtrước số phận hẩm hiu của những người nghèo, những người có cuộcsống vất vả , thầm lặng chịu đựng và giàu lòng hi sinh Những nhân vậttrong truyện mang dáng dấp của tâm hồn nhạy cảm của ông, cũng nhưđiểm nhìn của tác giả Nhân vật Liên trong truyện ngắn " Hai đứa trẻ"

là một trong số những nhân vật điển hình của ngòi bút Thạch Lam Sựnhạy cảm ,sự chuyển biến tâm trạng nhân vật Liên gợi ra nhiều néttâm trạng của một cô gái mới lớn Những nét tính cách của Liên đượcbộc lộ qua những chi tiết nhỏ nhặt trong truyện ngắn, hay chính lànhững sự thay đổi trong tâm tư tình cảm của tác giả

Tâm trạng nhân vật Liên trong tác phẩm được thể hiện qua nhiều giaiđoạn, nhưng có lẽ tâm hồn của một cô gái sẽ có sự nhạy cảm hơn khicảnh chiều tà và ngày tàn buông xuống Với một cô gái trẻ đầy suy tưnhững đường nét, âm thanh và màu sắc của chiều xuống càng khiếncho tâm trạng cô thêm lâng lâng khó tả Buổi chiều ấy bắt nguồn từnhững âm thanh quen thuộc,tiếng trống thu không vưng ra từngtiếng,gọi buổi chiều về, hình ảnh của những đám mây hồng ở cuối trời

do ánh mặt trời hắt lên Dưới con mắt của một cô gái, hình ảnh hoànghôn thật khác Trên nền áng mây ấy những ngọn tre cao vút như in hình

và cắt hình rõ rệt trên nền trời Trong gian hàng đơn sơ chỉ có mấy thứchàng đơn giản âm thanh của tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng, đến cảtiếng của những con muối vo ve, mà Liên cũng cảm nhận được Chứng

tỏ rằng không gian bây giờ rất yên tĩnh, ngoài Liên ra, không khí thậtchìm vào buổi hoàng hôn,người ta thấy được sự chuyển đổi đó khi nhắc

tới những âm thanh những dấu hiệu quen thuộc của một buổi chiều tà.Trước sự thay đổi của đất trời, cộng với mùi hơi đất bốc lên hay chínhmùi đất mà chính phố huyện này mới có, nghĩ rồi Liên lại có một nỗibuồn man mác, có lẽ là do suy nghĩ của Liên về cuộc sống nơi đây ,nghèo nàn, cái phố huyện tàn tạ Những nét vẽ của đồng quê, với hìnhảnh quen thuộc nhưng những âm thanh và cả buổi chiều êm như nhungđó,dưới con mắt của một cô gái nó lại trở thành cái cớ cho sự buồn lânglâng không rõ vì sao.

Tâm trạng nhân vật Liên - một cô gái 9 tuổi còn được thể hiện qua cáinhìn của cô trong bức tranh thiên nhiên và con người khi chợ tàn Xuấthiện giữa cảnh chợ tàn là hình ảnh của những người bán hàng vẫn đangnán lại dù đã vãn chợ từ lâu,mấy đứa trẻ con thì nhặt nhạnh những thứcòn sót lại, đó chỉ là những thanh tre thanh nứa thôi, nhưng chúng cũng

tỏ ra mải mê với công việc Hình ảnh những rác rưởi vỏ cùng với những

gì xuất hiện trong đầu một cô gái khiến cho cô buồn Buồn không chỉ là

do cô cảm thấy cuộc sống của cả những người ở đây đều nghèo khổnhư cô mà còn chính cô cũng buồn vì không thể giúp được gì cho họ, kể

cả những đứa trẻ Một vài chi tiết nhỏ nhặt vậy nhưng lại nói lên đượcnhiều điều, tâm sự của một cô gái Điều này còn cho thấy Liên là mộtngười giàu lòng trắc ẩn

Đêm xuống hình ảnh của cuộc sống cũng nhanh chóng chìm vào bóngtối, khiến cho Liên buồn hơn nhưng có lẽ nỗi buồn đó đã quá quenthuộc đối với cô Hình ảnh của phố huyện chìm vào bóng tối, cách tácgiả lấy ánh sáng để miêu tả bóng tối thật đặc sắc.Khi chợ tàn đi đêmbắt đầu buông xuống,Liên mở gian hàng mà cứ ngồi trên chõng trengắm ngía nơi ở của mình Tất cả những hoạt động đều được Liên quansát bằng một tình cảm yêu thương cái vùng quê hương của bản thânmình Đó là hình ảnh ánh sáng và bóng tối quen thuộc nơi đây Liên mơmàng ngồi trên chiếc chõng mà ngắm cảnh tượng ấy, dường như Liên

đã đưa mắt đi khắp nơi để tìm kiếm những nguồn sáng trên không gianphố huyện: đó là những hột sáng, những khe ánh sáng từ ngọn đèn,phên nứa khiến cho cát cũng hiện lên lóng lánh như những hạt vàng

Đó còn là ánh sáng của hàng ngàn ngôi sao ganh nhau lấp lánh thếnhưng không xua được bóng tối của màn đêm Khi đêm đến cả phố

huyện chìm trong một màn đêm không đáy Và có lẽ Liên cảm nhậnđược, trong cô vẫn là một cảm giác mơ hồ buồn.

Hình ảnh của mẹ con chị Tí với gánh hàng nước vẫn mở, ban ngày mẹcon chị mò cua bắt tép đêm đến mẹ con chị lại mở quán nước để kiếmthêm Bên cạnh đó là gia đình nhà bác Sẩm với hình ảnh manh chiếurách và hình ảnh đàn bầu, đứa con bò ra nghịch cát, bác chưa hát vìchưa có ai nghe Còn bác Siêu thì lật đật với gánh hàng phở để đi cũng

đi đến Trong Liên cảm nhận được tất cả sự cố gắng của tất cả mọingười vì cuộc sống mưu sinh Đặc biệt tình cảm và yêu thương trắc ẩncủa Liên thể hiện tình thương với bà cụ Thi điên Ngày nào bà cũng đếnquan mua rượu uống rồi lại lảo đảo bước ra cười khanh khách Liên rótđầy rượu cho bà cụ, không nói gì về hành động hay nhận xét gì về cụnhiều nhưng qua cách kể , Liên cũng bộc lộ sự yêu thương qua cáchLiên nghĩ tới nhân vật này

Thêm một chút gia vị cho tâm hồn liên, hình ảnh con Tàu đêm đến sẽkhiến cho những con người nơi đây kiếm thêm chút gì đó, và Liên cũngthế Chị em Liên cũng thao thức chờ cho đến khi tàu tới mới thôi Vàcũng chính con tàu là nguồn sáng đưa hai chị em sống về những kí ứcthời còn sung sướng, được đi chơi và uống những thức uống xanh đỏ

An đã ngủ rồi, Liên cứ ngồi trên chõng mong đợi thao thức

Khi tàu đến vừa bừng sáng phố huyện nghèo vừa mang đến những nétvui trên gương mặt của những người nơi đây, khi họ mong tàu nhưmong một tương lai tươi sáng hơn còn chị em Liên đặc biệt là Liên, côkhông muốn quên đi một quá khứ đẹp đẽ ngày nào Liên đang tìm đếnnhững niềm vui trong quá khứ để bù đắp cho những khó khăn hiện tạicủa gia đình Đối với Liên mà nói con tàu là miền kí ức tuổi thơ trở vềchính vì thế mà cô luôn trân trọng và muốn nhìn thấy nó qua hình ảnhđoàn tàu Ánh mắt của Liên tập trung vào ánh sáng của tàu, ánh sáng

đó như mở ra bao nhiêu kí ức kỉ niệm, cũng là niềm khát khao của côkhi muốn theo những ánh sáng đó tìm kiếm những điều đẹp đẽ nơi xaxôi mà ngay ở nơi phố huyện nghèo này sẽ rất lâu nữa mới có được.Khung cảnh khi ánh mắt Liên nhìn cho tới khi ánh sáng đó chỉ còn mộtchút le lói nữa mới thôi cũng cho ta càng hiểu thêm điều đó Dù khôngbán được gì, hay cô không mong chờ gì nhiều khi hành khách trên tàu

có thể xuống và mua nhiều thứ cho gian hàng của cô, mà đợi tàu làmong đợi những con người từ mọi miền, hương vị của kí ức chảy qua Chỉ là một cô gái nhỏ nhưng tâm hồn của cô chẳng khác gì một thiếu

nữ trưởng thành, cùng với đó là sự nhạy cảm, giàu lòng trắc ẩn màkhông phải ai cũng có Sự yêu thương cảm thông và cả những ước mơlẫn kí ức đẹp đẽ đa tạo nên một hình ảnh rất đặc biệt, qua đây cũngthể hiện tâm hồn của chính tác giả Thạch Lam Khi miêu tả tâm trạngnhân vật Liên, Thạch Lam muốn thể hiện được sự nghèo khổ hiện thựcchua xót ấy nhưng vẫn mang những nét thi vị của chốn bùn lầy nướcđọng và cũng là sự cảm thông sâu sắc đối với những nhân vật nhỏ bécủa mình

+ Đề 5: Chất hiện thực và lãng mạn trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam.

I Mở bài

- Giới thiệu tác giả Thạch Lam

- Giới thiệu tác phẩm Hai đứa trẻ

- Vấn đề cần nghị luận: chất hiện thực và lãng mạn

II Thân bài

1 Chất hiện thực

- Chất hiện thực thể hiện rõ ở bức tranh phố huyện nghèo nàn với

những cảnh đời mòn mỏi, quẩn quanh bế tắc

+ Bức tranh mở ra bằng một cảnh chiều tàn với những âm thanh quen thuộc của đồng quê: tiếng trống thu không, tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng, tiếng muỗi vo ve cùng với những hình ảnh chân thựckhi hoàng hôn tắt: phương tây đỏ rực như lửa cháy, những đám mây, dãy tre làng

☞ Tất cả như tự nó bước vào trang văn của Thạch Lam

+ Cảnh một phiên chợ vãn ở một miền quê được miêu tả chân thực đến từng chi tiết:

Ống kính của nhà văn đã nhìn lại trên mặt đất để thấy: rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn… đó là những thứ còn sót lại của một phiên chợ quê

Phát hiện ra cái mùi đặc biệt của quê hương: “cái mùi riêng của đất củaquê hương này”, được tạo nên từ cái “mùi âm ẩm …quen thuộc”

☞Thạch Lam đã sử dụng những chất liệu đời thường làm nên trang văn đậm

đà hương sắc đồng quê

+ Cảnh sống nơi phố huyện: Không ồn ào, không to tát, chỉ bằng những mảnh đời nhỏ bé như những lát cắt của cuộc sống TL đã tái hiện chân thực cảnh sống quẩn quanh, nhàm tẻ nơi phố huyện nghèo

Đó là gia đình chị Tí: Ngày mò cua bắt tép, tối dọn hàng Dẫu chẳng kiếm được là bao nhưng ngày nào chị cũng dọn hàng từ chập tối cho đến đêm Cả gia tài của chị chỉ là một chõng hàng

☞ Đây chính là một điển hình cho cuộc sốnglay lắt, ngoi ngóp nơi phố

huyện Đó chỉ là sự cầm chừng, sự tồn tại trong vô vọng không phải là sự sống thực sự.

Bà cụ Thi điên: chỉ đủ tiền mua một cút rượu uống một hơi cạn sạch Đó là một hình ảnh đầy sức ám ảnh với dáng đi lảo đảo và tiếng cười khanh khách tan vào trong bóng đêm

☞Phải chăng đó chính là sản phẩm của một cuộc sống mòn mỏi, quẩn

quanh Người điên, người thì còn đó nhưng đời đã tàn quá nửa

Bác Siêu- với gánh phở của mình hi vọng sẽ kiếm được chút gì để tồn tại,

để cầm cự với sư sống Nhưng ở nơi phố huyện nghèo này, Phở trở thành một thứ quà xa xỉ, vì vậy nguy cơ ế hàng càng cao

Gia đình bác Xẩm: dùng lời ca tiếng hát của mình để kiếm sống Nhưng

ở nơi cái ăn còn chẳng có thì người dân nghèo làm gì có thời gian để thưởng thức âm nhạc Vì vậy, cái nghèo, cái đói luôn rình rập gia đình bác

Hai đứa trẻ: chính là những mảnh đời đáng thương nhất.Chúng còn nhỏnhưng đã phải thay mẹ quán xuyến cửa hàng Hơn nữa chúng từng có một tuổi thơ tươi đẹp gắn với Hà Nội rực rỡ ánh sáng Chúng là những đứa trẻ có tâm hồn đặc biệt nhạy cảm nên chúng sớm nhận ra nhịp điệu buồn tẻ của cuộc sống nơi phố huyện

Chừng ấy mảnh đời, kiếp người đã làm sống dậy hiện thực xã hội Việt Nam thời Pháp thuộc Một xã hội sa sút tiêu điều, trì trệ, một xã hội đang “nổi váng lên” Đó là xã hội của những hình nhân biết cử động trong thiên truyện ý tưởng của Xuân Diệu “Toả nhị Kiều” Họ thực sự là những con người sống một cuộc đời “đời tẻ nhạt như tàu không đổi chuyến” Những kiếp người quẩn quanh đó đã đi vào trong thơ văn của Huy Cận:

Quanh quẩn mãi giữa vài ba dáng điệu

Tới hay lui cũng chừng ấy mặt người

Vì quá thân nên quá đỗi buồn cười

Môi nhắc lại chỉ có ngần ấy chuyện.

→ Không đi vào xung đột gay gắt, những số phận thê thảm như những nhà văn hiện thực, TL đã lặng lẽ góp nhặt những mảnh đời thường

TL là vẻ đẹp tiềm tàng ngay trong đời sống giản dị quanh ta Chất hiện thực và lãng mạn hoà quyện đan xen trong mỗi trang văn của TL

rực, áng mây hồng, dãy tre làng đen lại Những gam màu tương phản gay gắt Bức tranh thiên nhiên được miêu tả bằng những cau văn nhẹ nhàng với nhịp điệu du dương như ru hồn người vào một không gian buồn Đó thực sự là một bức hoạ đồng quê.

+ Một đêm mùa hạ êm như nhung ru hồn người, ru hồn hai đứa trẻ vàomột thế giới thơ mộng

→ Phố huyện dưới ngòi bút của Thạch Lam buồn nhưng không thê

thảm, lặng lẽ nhưng vẫn ẩn một nét đẹp dân dã mang cái hồn của quê hương Việt Nam TL đã chắt chiu những cái đẹp tiềm tàng ngay ở cuộc sống giản dị quanh mình

- Vẻ đẹp tâm hồn hai đứa trẻ tạo nên một nguồn ánh sáng êm dịu trongtrẻo trong suốt thiên truyện đầy bóng tối này Đó là tâm hồn nhạy cảm tinh tế, giàu khát vọng, đon hậu

+ Tâm trạng của Liên khi phố huyện lúc chiều tàn

Buồn man mác trước giờ phút của ngày tàn

Liên đã cảm nhận được cái mùi riêng của đất, của quê hương- một thứ mùi đặc biệt khi nhìn rác rưởi…những thứ còn xót lại trên mặt đất sau một ngày phiên

Tâm hồn đó đặc biệt nhạy cảm, gần gũi, gắn bó với thiên nhiên, cảnh vật, phát hiện ra những biến thái tinh vi của thiên nhiên; tâm hồn như đang hoà cùng thiên nhiên “qua kẽ lá của cành bàng”…

Chị em Liên thấy thương cho những kiếp người nghèo nơi phố huyện, những con người đang chìm dần vào bóng tối

→ Một tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, giàu tình yêu con người, yêu thiên nhiên, đất nước

+ Sống trong phố huyện ngèo, chị em Liên luôn muốn thoát khỏi cuộc sống nghèo túng hiện tại bằng khát vọn tìm kiếm ánh sáng nhỏ nhoi vàhai chị em không ngừng mưo ước, hồi tưởng quá khứ tươi đẹp – Nó như một điểm tựa để chị em Liên có thể vươn lên cuộc sống buồn tẻ này.+ Chính vì muốn thoát khỏi cuộc sống mòn mỏi, tù túng nên ngày nào chị em Liên cũng cố thức đợi tàu trong một tâm trạng háo hức và hồi hộp Chị em Liên muốn sống nhịp sống sôi động cuối cùng của phố huyện Bởi đoàn tàu đem đến một cuộc sống khác hẳn với phố huyện nghèo - một thế giới rực rỡ, vui vẻ và huyên náo Đoàn tàu đã chở theo một mơ ước về cuộc sống hạnh phúc, sung sướng hơn Đoàn tàu là tia hồi quang của quá khứ

→ Dù sống trong nghèo khổ nhưng con người không thôi mơ ước Chính niềm mơ ước mong manh đã khiến cho người dân phố huyện sống qua những ngày tối tăm

- Chất lãng mạn còn toát lên từ những câu văn nhẹ nhàng như giăng mắc vào lòng người nỗi thương cảm ngậm ngùi xót xa cho những kiếp sống khắc khoải

→ Văn TL vừa có chất nhạc vừa có chất hoạ đậm chất phương Đông Chất nhạc êm ái trầm buồn lắng sâu

III Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của tác phẩm

- Thành công của tác phẩm: hài hoà giữa chất hiện thực và lãng mạn

+ Đề 6: Phân tích vẻ đẹp tâm hồn cô bé Liên trong “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam.

I Đặt vấn đề

- Giới thiệu tác giả TL

- HĐT là tác phẩm hay, tiêu biểu cho phong cách TL: sức hấp dẫn của tác phẩm là đã khơi dậy được “ những rung động cực điểm của một tâm hồn thơ dại” Đó là vẻ đẹp tâm hồn của Liên và đó cũng là sức hấp dẫn, chất thơ của tác phẩm

II Giải quyết vấn đề.

1 Giới thiệu truyện, nhân vật

- Giới thiệu truyện

- Giới thiệu nhân vật: Khác với những đứa trẻ nơi phố huyện, Liên và An

đã từng sống ở HN ồn ào, náo nhiệt nay phải theo mẹ về vùng quê hẻo lánh Tâm hồn Liên khác với những cô gái quê khác, luôn có những rungđộng hết sức tinh tế Cuộc sống của Liên và An quẩn quanh trong gian hàng đơn điệu, nhưng cuộc sống quanh quẩn không làm mất đi vẻ đẹp phong phú trong tâm hồn Liên

2 Phân tích

a) Ngòi bút của TL tinh tế trong diễn tả diễn biến tinh vi trong tâm hồn con người

- Tâm hồn Liên thật nhạy cảm tinh tế:

+ Cảm nhận được cảnh buổi chiều quê thật thấm thía

+ Bức tranh phố huyện vào đêm…

→ cảm giác mênh mông, bí ẩn Bầu trời chứa đựng trong đó cái bí mật thăm thẳm, cái huyền diệu của tuổi thơ

b) Tâm hồn giàu tình thương- nhân ái

- Mặc dù phải bán quán hàng tạp hóa nhỏ…nhưng sự nghèo nàn, tù túng không làm chai sạn tâm hồn Liên Tâm hồn Liên vẫn rung lên niềmtrắc ẩn chân thành:

+ Những đứa trẻ nghèo: Liên rất thương chúng nhưng chính chị cũng không có tiền cho

+ Chị Tí: hỏi han chân thành, đồng cảm với cuộc đời khó khăn, nghèo khổ, tù túng, quẩn quanh của chị

+ Thấu hiểu nỗi khổ của bác Siêu

+ Cụ Thi Điên tuy hơi sợ nhưng vẫn ân cần chu đáo, rót rượu đầy cho cụ

+ Đối với em: dành cho em những tình cảm yêu thương của người chị lớn chăm sóc em rất ân cần chu đáo

Không phải vô tình tác giả nhắc tới quầng sáng thân mật xung quanh ngọn đèn chị Tí Quầng sáng ấy chính là tình người ấm áp nơi đây tỏa

ra, từ tâm hồn Liên và những người nghèo khổ khác

c) Biết khao khát một cuộc sống có ý nghĩa hơn

- Thể hiện ở ngay nỗi buồn man mác trong tâm hồn Liên trước giờ khắc của ngày tàn Liên buồn thấm thía trước cảnh chiều quê đơn điệu Đó lànỗi buồn của cái tôi có ý thức về cuộc sống, không khỏi nuối tiếc về cuộc sống khi thời gian một đi không trở lại.

- An dễ dàng chìm vào giấc ngủ của tuổi thơ trong khi Liên thao thức chờ đợi một chuyến tàu đêm đi qua

Hình ảnh đoàn tàu chính là niềm mơ ước của chị em Liên về một cuộc sống khác với cuộc sống buồn tẻ nơi đây

Chính điều đó đã tạo nên giá trị lâu bền và sức hấp dẫn riêng biệt của những trang viết TL

+ Đề 7: Phân tích những đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn Hai đứa trẻ để thấy rõ phong cách riêng, độc đáo của nhà văn TL.

I Đặt vấn đề

- Giới thiệu nhà văn TL- một phong cách riêng độc đáo

- HĐT là truyện ngắn hay, tiêu biểu cho phong cách văn chương TL

- Câu chuyện dựng lên bức tranh hiện thực về xã hội Việt Nam trước cách mạng với những số phận nhỏ bé, đáng thương của những kiếp người và niềm khát khao đổi thay của họ

- Sức hấp dẫn của truyện chính ở giá trị nghệ thuật độc đáo

II Giải quyết vấn đề.

1 Cách dựng truyện.

- Đây là loại truyện tâm tình, truyện không có truyện, không khai thác mâu thuẫn căng thẳng dồn nén, tích tụ mà đi sâu vào những chi tiết bình dị, đời thường

+ Thời gian ngắn: một khoảnh khắc chiều tà và vào đêm

+ Không gian nhỏ hẹp: một góc phố huyện nghèo nàn, hẻo lánh

+ Thế giới nhân vật ít

- Chi tiết đơn giản không có gì: cả truyện chỉ là những tâm tư, cảm xúc của những đứa trẻ nghèo tạo nên những ám ảnh, day dứt về cuộc sống nghèo nàn đơn điệu của xã hội Việt Nam trước cách mạng trong đó số phận con người nhỏ bé, đáng thương

+ Cái đơn điệu, tẻ nhạt của cuộc sống ấy được cảm nhận qua bức tranh thiên nhiên

Cảnh chiều: buồn tàn lụi (phân tích)

+ Cảm giác tiêu điều về cuộc sống: chợ tàn (phân tích)

+ Hình ảnh con người nơi đây: tác giả không miêu tả nhiều chỉ cần mộtvài phiến ảnh nhưng cũng đủ làm nổi bật hình ảnh những kiếp người lay lắt, nhỏ bé, đang phải sống cuộc sống buồn tẻ, đáng thương:

không lối thoát, về những kiếp người nhỏ bé, đáng thương.

2 Thủ pháp tương phản: ánh sáng và bóng tối.

- Câu chuyện mở ra trong lúc giao tranh giữa ánh sáng và bóng tối:+ Ánh sáng nhạt dần, yếu ớt không đủ soi tỏ cuộc sống xung quanh.+ Bóng tối dần chiếm lĩnh, bao phủ toàn tác phẩm

→ tạo nên nỗi ám ảnh về một cuộc sống tối tăm, tù đọng Con người thật nhỏ bé trước vũ trụ

- Trong bóng tối, ánh sáng rực rỡ của đoàn tàu thực sự có ý nghĩa (phântích) Nó đã đánh thức tâm hồn con người: khao khát một sự đổi thay, khao khát về một cuộc sống khác có ý nghĩa hơn

→ Bóng tối tương phản với ánh sáng chính là một thành công độc đáo của tác phẩm Nó góp phần thể hiện chủ đề của thiên truyện

3 Khả năng miêu tả những rung động mong manh, tinh tế

trong tâm hồn con người

- Cảm giác mong manh mơ hồ như cánh bướm non, xúc cảm trong sángtinh tế trong tâm hồn con người: diễn biến tâm trạng của Liên

- Trong buổi chiều quê buồn thấm thía, Liên cảm nhận được từng bước

đi của thời gian Cái lặng lẽ, man mác của buổi chiều quê như thấm vàotâm hồn ngây thơ của chị:

+ Tiếng trống… nhịp thời gian trôi chảy

+ Tiếng ếch nhái… cảm giác thân thuộc với cảnh đồng quê

+ Mùi vị đất cát quê hương…mùi riêng

→ Chỉ bằng vài nét chân thực đã khơi gợi được cảm giác thân quen của con người Việt TL đã miêu tả diễn biến tâm trạng hết sức tinh tế tạo sức gợi trong lòng người đọc

- Giữa cái mênh mông, yên lặng của quê hương Liên thả tâm hồn mình

mơ tưởng tới vũ trụ xa xanh với bầu trời đêm huyền bí đưa Liên trở về với quá vãng chưa xa thật êm đềm Đó là giây phút lòng người neo đậu những cảm xúc thật yên tĩnh

+ Xúc cảm của Liên hướng tới việc chờ đợi đoàn tàu Những trang viết miêu tả tâm trạng thật tinh tế (phân tích ngắn gọn tâm trạng Liên chờ tàu)

⇨ Hấp dẫn trong những trang văn của TL là ở khả năng khơi gợi những rung động tinh tế như thế trong tâm hồn con người Tác phẩm của TL đậm

đà tình cảm và rất giàu chất thơ, không phải ai cũng dễ dàng có được những trang văn tinh tế như thế nếu không xuất phát từ tấm lòng nhân hậu với cuộc sống, với con người

4 Văn TL đẹp như thơ: ngữ điệu nhỏ nhẹ, thủ thỉ, câu văn giàu hình ảnh, nhạc điệu ru hồn người tạo nên những xúc cảm tinh

tế mà trong sáng.

- Quên làm sao được những trang văn miêu tả chiều quê đẹp thế Nhịp điệu chậm rãi, êm ả, tạo ấn tượng mơ hồ về một quá vãng Điều đó thểhiện tâm hồn gắn bó rất sâu với quê hương, với ruộng đồng Nó đã gióng lên trong tâm hồn con người một nỗi niềm tha thiết “Chừng ấy con người trong bóng tối…của họ”

- Văn đẹp như thơ góp phần thanh lọc tâm hồn con người, khiến cho những rung động mơ hồ trở nên thấm thía hơn

III Kết thúc vấn đề.

Hai đứa trẻ là một truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của TL Đó là một bài thơ trữ tình xót xa Với những gì mà TL đã thể hiện, HĐT sẽ sống mãi trong lòng người đọc, giúp chúng ta biết nâng niu quí trong cái đẹp, dù nhỏ nhoi ở xung quanh ta, làm tâm hồn ta trong sáng hơn

Bài 2: Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân

-I Tiểu dẫn.

1 Tác giả.

- Nguyễn Tuân (1910-1987) (77 tuổi)

- Là nhà văn lớn, nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp

- Đây là cây bút có phong cách nghệ thuật hết sức tài hoa độc đáo, xuất phát từ mong muốn:

+ Tài hoa xuất phát từ bản thân của Nguyễn Tuân

+ Độc đáo: nằm ở chỗ Nguyễn Tuân luôn có ý thức xây dựng nhân vật tài hoa, nghệ sĩ

- Quê ở Hà Nội, xuất thân trong một gia đình nhà Nho khi Hán học đã tàn

- Là một nhà văn tài hoa, tài tử

- Tác phẩm tiêu biểu: Vang bóng một thời.

+ “ Là một cái định nghĩa về người nghĩa sĩ” (Nguyễn Minh Châu).

+ “ Nguyễn Tuân là người suốt đời đi tìm cái đẹp, cái thật” (Nguyễn Đình Thi).

2 Tác phẩm:

a Xuất xứ: 1 trọng 11 truyện trong tập “ Vang bóng một thời” tập

truyện dược đánh giá “ Gần đạt đến sự hoàn mỹ (1940)” “ Vang

bóng một thời” thuộc văn học lãng mạn.

b Nhan đề:

- In trên tạp chí Tao Đàn (1939): Dòng chữ cuối cùng.

- Năm 1940 tác giả đổi tên là “ Chữ người tử tù”.

- “ Chữ” là nghệ thuật thư pháp rất được tôn vinh, thể hiện phẩm chất

khí phách Chữ là đẹp khi hội tụ dược đẹp của chữ và sâu của nghĩa

( Liên hệ: “Nét chữ là nét người”).

- “ Dòng chữ cuối cùng”  Sự kết thúc của đời người, ám ảnh nặng

nề của cái chết, kỉ vật mà người sắp chết để lai, thể hiện sự tiếc nuối, không thể hiện được khí phách

- “ Chữ người tử tù”  “ Chữ” là hiện thân của cái đẹp và tài  được tôn vinh “ Người tử tù” là cái xấu cái ác  cần dược loại bỏ Gợi

ra tình huống éo le, ngang trái, gợi chủ đề tư tuởng, tôn vinh cái đẹp, tài, sự bất tử

- Bố cục: 3 phần:

+ Phần 1: Từ đầu đến lần nữa xem sao rồi sẽ liệu ND: Bối cảnh gặp

gỡ giữa Huấn Cao và viên quản ngục

+ Phần 2: Sớm hôm sau đến phụ tấm lòng trong thiên hạ ND:

Mong muốn của viên quản ngục là được Huấn Cao cho chữ

+ Phần 3: Còn lại ND: Cảnh cho chữ chưa từng có và những lời khuyên chí tình của Huấn Cao

- Tóm tắt: Chữ người tử tù kể về cuộc gặp gỡ giữa Huấn Cao và viên

quản ngục Trước khi chịu án chém, ông bị giam tại một nhà tù Tại đây

có viên quản ngục khâm phục tài năng viết chữ của Huấn Cao, cho dọn sạch sẽ buồng giam, nhìn sáu tên tử tù bằng ánh nhìn kiêng nể, tiếp rượu thịt đãi Huấn Cao Huấn Cao căm ghét viên quản ngục vì cho rằng những kẻ cai tù thì đều độc ác như nhau Trước ngày nghe tin Huấn Cao phải vào kinh chịu án Viên quản ngục trăn trở lo âu khi vẫn chưa xin được chữ ông Huấn, giải bày tâm tư cùng với thầy thơ lại Thầy thơ lại đi tới trại giam để nói về việc phải chịu án chém vào ngày mai và sở nguyện của viên quản ngục Cảnh cho chữ đã được diễn ra ở khu nhà giam chật hẹp, ẩm mốc và lời khuyên chí tình mà Huấn Cao dành cho viên quản ngục.

- Không gian: Nhà tù, tồn tại cái xấu, cái ác

- Thời gian: Là vào những ngày cuối cùng của tử tù, trước khi Huấn Cao vào kinh chịu án, tâm lí hoảng loạn

b Vị thế của các nhân vật:

* Bình diện xã hội  Đối địch.

Huấn Cao Viên quản ngục

-Tù nhân, tử tù – Quan coi ngục

- Thủ lĩnh cầm đầu khởi nghĩa, lật đổ trật tự xã hội – Đại diện trật tự

xã hội đương thời

* Bình diện nghệ thuật  tri âm, tri kỉ

Huấn Cao Viên quản ngục

-Nghệ sĩ thư pháp – Liên tài

- Sáng tạo ra cái đẹp – Trân trọng, biết cảm nhận cái đẹp, cái

tài sáng tạo

ra cái đẹp

*Bình diện nhân cách  Tri âm tri kỉ

Huấn Cao Viên quản ngục

-Có khí phách – Kính mến khí phách

- Trân trọng, tôn thờ tấm lòng trong thiên hạ – Tấm lòng trong thiên hạ

 Vị thế chồng chéo

*Ý nghĩa:

- Thúc đẩy cốt truyện phát triển

- Bộc lộ tình cảm nhân vật

+ Huấn Cao: sự tài hoa, hiền lương, khí phách

+ Viên quản ngục: Liên tài, có khí phách, hiền lương

- Bật sáng chủ đề:

+ Sự bất tử của cái đẹp, chiến thắng của cái đẹp

+ Sức mạnh cảm hóa của cái đẹp

- Thể hiện phong cách nghệ thuật:

+ Ưa khám phá về hiện tượng thẩm mỹ

+ Những con người tài hoa

+ Ưa thích với sự việc phi thường, độc đáo

2 Nhân vật Huấn Cao.

* Tài mang đến danh:

- Nổi tiếng cả một vùng rộng lớn: Dẫn chứng: “ Cả vùng Tĩnh Sơn ta

vẫn khen cái tài ”  Tài không nhiều người có được, hi hữu.

- Nổi tiếng đến một vùng, mọi người đều biết ngưỡng mộ đó là hiện tượng đặc biệt, giỏi, phi phàm, xuất chúng >< hiện nay, con người dùng mạng xã hội, chỉ cần tung tin hót hoặc những lời nói có thể sẽ nổi tiếng

- Viên quản ngục, thầy thơ lại biết danh Huấn Cao

* Tài mang đến Khao khát nể trọng người đời.

- Khao khát: Ai cũng mong muốn chữ Huấn Cao treo trong nhà, mong

muốn cháy bỏng tha thiết hơn ở nhân vật viên quản ngục “ Biết đọc

vỡ nghĩa sĩ thánh hiền ” lo lắng sợ không xin dược chữ  ân hận

khi không xin được chữ

- Nể trọng: Quý cái đẹp, trọng cái tài, thái độ viên quản ngục đối với Huấn Cao, quan sát với cặp mắt hiền lành, ánh nhìn kiêng nể biệt nhỡn

đối với Huấn Cao, hành động biết đãi, coi trọng, xuống tận phòng giam,quan tâm, chăm sóc

=> Không phải tài bình thường mà đạt đến mức độ phi thường, siêu phàm

b Vẻ đẹp của thiên lương.

Dẫn chứng: “ Tính ông vốn khoảnh trừ chỗ tri kỉ ít chịu cho

chữ”.

- “Khoảnh”  phần kiêu ngạo về tài năng của mình, ý thức rõ về tài

năng, món quà đặc biệt mà thượng đế chí công ban tặng cho Huấn Cao, mà người đời không phải ai cũng có dược món đồ này

- “ Ít chịu cho chữ”  Viết chữ không khó khăn gì, tôn trọng tài năng

của mình, tôn trọng món quà mà thượng đế đã trao tặng cho mình, dành tặng cho những tấm lòng trong thiên hạ, tặng cho ba người bạn thân

 Coi trọng giá trị của tài năng, sử dụng tài năng giống như món quà chỉ để dành tặng đền đáp tấm lòng thiên hạ

Dẫn chứng: “ Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế

mà ép mình viết câu đối bao giờ”.

- “ Nhất sinh”  Cả một đời, tâm nguyện lời thề mà Huấn Cao

nghiêm túc thực hiện không vì vàng ngọc, không vì quyền thế  Nhân cách nhà Nho, con người cao quý

- Có khí phách, khí chất, quan điểm cao quý, vàng ngọc không thể muachuộc được những dòng chữ ấy, quyền thế không bao giờ khiến Huấn Cao cúi đầu cho chữ

Dẫn chứng: “ Ta cảm thấy tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các người thiếu chút nữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”.

- Sự tôn trọng đặc biệt của mình với kẻ liên tài

- Quan điểm sống: Sống ở đời phụ lòng người là điều không thể tha thứ,còn giây phút nào cuối đời thì không cho phép phụ lòng người, biết sửa sai, bằng mọi giá đền đáp tấm lòng trong thiên hạ  Biểu hiện thiên lương cao quý

c Vẻ đẹp khí phách.

* Tinh thần nghĩa hiệp: Huấn Cao cầm đầu một cuộc đại phản chống

lại triều đình mà ông căm ghét, chống lại trật tự xã hội >< Huấn Cao học đạo Nho, phải mang tư tuởng ái quốc, trung Quân Huấn Cao giỏi chữ nghĩa nhưng ông không đi vào lối mòn, không theo đạo chữ Hiếu, bất đồng với triều đình, sự cai trị của triều đại đương thời, dám chấp nhận hậu quả, tinh thần sẵn sàng đấu tranh vì nghĩa lớn

* Tư thế đàng hoàng, hiên ngang, bất khuất:

- Giữ vị trí đầu chủ soái dỗ gông

- Huấn Cao không để tâm, lạnh lùng trút đầu thang gông, coi chúng chỉ

là bọn tiểu lại, thấp kém, coi thường

* Bản lĩnh cứng cỏi không sợ quyền uy, không sợ cái chết.

- Huấn Cao tiếp nhận biệt đãi, Huấn Cao chưa hiểu lý do, Huấn Cao không quan tâm vì bọn cai tù là độc ác, âm mưu, ông không quan tâm

thản nhiên thưởng thức  Cao hơn bạo lực tăm tối nhà tù  Không sợ hãi âm mưu.

- Khi viên quản ngục đã xuống phòng giam, hỏi câu ân cần, chu đáo

Huấn Cao tỏ ra khinh bạc “ Ngươi hỏi ta muốn gì, ta chỉ muốn nhà

ngươi đừng đặt chân vào đây” thái độ bất mãn vì trong mắt Huấn

Cao, viên quản ngục chỉ thuộc hệ thống những kẻ tiểu lại giữ tù, nhà tù xưa nay chỉ tồn tại sự lừa lọc, xấu, ác, kẻ giữ tù toàn bọn tiểu nhân độc

ác, xấu xa, ác độc, thể hiện sự căm ghét

- Khi nghe tin mình sắp vào kinh chịu án, Huấn Cao mỉm cười, xác định trước kết quả tất yếu, thanh thản vì thực hiện lý tưởng cao đẹp của đời

vì dân, cuộc sống, không nuối tiếc  Đáng ngưỡng mộ, khâm phục

d Sự tỏa sáng ba vẻ đẹp trong cảnh cho chữ.

* Vẻ đẹp của tài hoa: Không còn đồn đại, đang hiện hình, nét chữ

vuông tươi tắn, hoài bão tung hoành của một đời người  Minh họa chobức tranh thư pháp hoàn hảo  Lý tưởng của nam nhi thời xưa ( Liên

hệ: “ Làm trai cho đáng nên trai, Xuống đông đông tĩnh nên

đoài đoài yên”  gói trọn trong nét chữ của Huấn Cao.

* Vẻ đẹp của khí phách: Huấn Cao mỉm cười, lặng người khi nghe

thầy thơ lại thông báo, bộ dạng của Huấn Cao khiến người khác dễ hiểulầm, Huấn Cao không sợ hãi mà ông thương cho viên quản ngục, ái ngại cho viên quản ngục tâm tốt thẳng thắn mà phải ăn đời ở kiếp Cảnh tượng cho chữ đã tráo đổi vị trí cho nhau, thái độ quyền uy, ung dung đỡ viên quản ngục đứng lên

* Vẻ đẹp của thiên lương: Huấn Cao nhận lời cho chữ viên quản

ngục, nhận ra tấm lòng trong thiên hạ, hiểu dược tấm lòng của viên quản ngục, dành nét chữ cuối cùng cho viên quản ngục Huấn Cao đỡ viên quản ngục đứng lên đĩnh đạc đưa ra lời khuyên chí tình, xuất phát

từ chỗ Huấn Cao ái ngại tình cảnh của viên quản ngục, cảm hóa thiên lương của viên quản ngục

e Tổng hợp đánh giá.

* Nguyên mẫu: Hình tượng nhân vật Huấn Cao có nguyên mẫu từ Cao

Bá Quát, con người lỗi lạc ở thế kỉ trung đại, tìm ra điểm tương đồng

với Cao Bá Quát.

- Huấn Cao: người họ Cao giữ chức huấn đạo coi sóc việc học ở địa phương ~ Cao Bá Quát cũng họ Cao, giữ nhiệm vụ coi sóc việc học ở địa phương

- Huấn Cao là người tử tù, dám cầm đầu một cuộc đại phản chống lại triều đình mà ông căm ghét ~ Cao Bá Quát là thủ lĩnh, quân sư cho cuộc khởi nghĩa nhân dân và cũng bị bắt giữ

- Huấn Cao là một người tài hoa, nghệ sĩ ~ Cao Bá Quát được coi là thần siêu thánh Quát nổi tiếng

- Huấn Cao đưa ra lời khuyên cho viên quản ngục, coi trọng những tấm lòng trong thiên hạ, viên quản ngục chỉ cúi đầu trước người sáng tạo ra

cái đẹp ~ Cao Bá Quát “ Nhất sinh đê thả bái hoa mai” cả đời chỉ

cúi đầu trước những gì thanh cao  thuyết phục hấp dẫn hơn

* Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Khắc họa nhân vật mang nhiều dấu ấn của chủ nghĩa lãng mạn: Nhân vật Huấn Cao giống như phần lớn các nhân vật trong truyện của

Nguyễn Tuân: là một con người tài hoa tài tử >< phàm tục, xa lạ, tính cách khác thường

+ Đặt nhân vật vào tình huống độc đáo: gặp gỡ éo le nghịch cảnh

+ Thủ pháp cường điệu, phóng đại, đối lập

- Ngôn ngữ giàu chất tạo hình, khắc họa nhân vật rõ nét, dùng nhiều từ Hán Việt, mang sắc thái cổ kính  không khí, khẩu khí thời xưa

* Nội dung tư tưởng:

- Quan điểm thẩm mỹ tiến bộ: luôn cho rằng cái đẹp gắn liền với cái thiện

- Thông điệp: Cái đẹp bao giờ cũng chiến thắng cái xấu xa, thấp hèn, thiện chiến thắng cái dơ bẩn, tội ác, ánh sáng chiến thắng bóng tối

- Tôn vinh người nghệ sĩ thư pháp, nét đẹp, hình ảnh người anh hùng cách mạng  biểu hiện của lòng yêu nước

3 Nhân vật viên quản ngục.

a Số phận bi kịch.

* Qua lời người kể chuyện:

- Có tính cách dịu dàng, biết giá người, trọng người ngay >< môi

trường tù ngục nơi tồn tại cái xấu, cái ác, lọc lừa, tàn nhẫn

- So sánh nhân vật viên quản ngục với thanh âm trong trẻo >< bản

đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ

- So sánh nhân vật viên quản ngục với cái thuần khiết >< đống cặn bã

 Tâm điền tốt, thẳng thắn mà phải ăn đời ở kiếp với lũ quay quắt

b Một tâm hồn cao đẹp.

* Vẻ đẹp tâm hồn nghệ sĩ: Mặc dù không được trời phú cho tài hoa

nghệ sĩ như Huấn Cao nhưng viên quản ngục là người có tâm hồn nghệ

sĩ biết yêu cái đẹp trọng cái tài sáng tạo ra cái đẹp Có sở nguyện cao quý là có bức tranh chữ đẹp treo trong nhà, niềm mong ước thiết tha, cháy bỏng, đam mê với cái đẹp ( nghệ thuật thư pháp)  xem như vật báu  biểu hiện tâm hồn nghệ sĩ

* Vẻ đẹp của khí phách:

- Tình huống gặp gỡ éo le: Đặt nhân vật viên quản ngục vào tình thế khó xử: không biết đối xử với Huấn Cao thế nào Nếu làm theo tư cách của một người giữ ngục, kêu thêm lính gác thì đó là việc làm đang chà đạp cái đẹp, cái tâm hồn, suy nghĩ tôn thờ cái đẹp trong lòng Nếu đối

xử với Huấn Cao như một người biết quý trọng cái đẹp thì đang đi

ngược lại với nhà tù thực dân phong kiến

- Trầm tư nghĩ ngợi : Không ngủ được, nghĩ mãi, gương mặt đầy trăn trở Viên quản ngục chọn cho mình quyết định cuối cùng

- Quyết định: biệt đãi với Huấn Cao, bất chấp nguy hiểm tính mạng, phá vỡ trật tự xã hội  quyết định liều lĩnh khơi dậy từ tâm hồn nghệ sĩ.

- Hành xử bất thường: Viên quản ngục nhìn sáu tên tử tù bằng cặp mắt hiền lành, kiêng nể, biệt nhỡn đối với Huấn Cao Dâng rượu và đồ nhắmtrước bữa cơm tù cho Huấn Cao và những người bạn tù Xuống tận phòng giam của Huấn Cao  bất cẩn, khao khát cái đẹp

* Vẻ đẹp thiên lương:

- Say mê, tôn thờ nghệ thuật thư pháp: nghệ thuật của cái đẹp, trí tuệ, khí phách, khí chất  tồn tại tiềm ẩn ước vọng sống đẹp

- Sự trân trọng, ngưỡng mộ cái tài: người nghệ sĩ thư pháp tài hoa Huấn

Cao ( dẫn chứng: “ Một kẻ kính mến khí phách, biết tiếc, biết

trọng người có tài hẳn không phải là kẻ xấu hay vô tình”).

- Được nhà văn Nguyễn Tuân cho lời nhận xét là một thanh âm trong

trẻo chen vào giữa một bản nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ.

* Các vẻ đẹp hội tụ và tỏa sáng trọng cảnh cho chữ.

- Giới thiệu cảnh cho chữ: Thiết tha, trân trọng, sùng kính Huấn Cao, nhưng Huấn Cao khinh bạc viên quản ngục cho rằng viên quản ngục giống bọn cai tù tiểu nhân, Huấn Cao hiểu ra sở nguyện cao quý của viên quản ngục, Huấn Cao ân hận, Huấn Cao cho chữ, đặt vào không gian thời gian đặc biệt, người nghệ sĩ tài hoa dành tặng nét chữ cho viên quản ngục

- Vẻ đẹp của nhân vật viên quản ngục:

+ Vẻ đẹp của khí phách: Dám tổ chức một đêm cho chữ, xin chữ ngay tại phòng giam của tên tử tù  liều lĩnh

+ Vẻ đẹp của tâm hồn nghệ sĩ: Chụm lại trên bức lụa chứng kiến nét chữ, viên quản ngục khúm núm đánh dấu ô chữ, đứng trước Huấn Cao thể hiện sự sùng kính ngưỡng mộ với cái đẹp

+ Vẻ đẹp của thiên lương: Huấn Cao tặng cho viên quản ngục những lờikhuyên chí tình, viên quản ngục chấp tay vái người tù, nuớc mắt rỉ vào

kẻ miệng, làm cho nghẹn ngào ( Liên hệ: “ Nhất sinh đê thả bái mai

hoa”)

c Tổng hợp đánh giá:

* Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Nghệ thuật khắc họa mang nhiều dấu ấn của chủ nghĩa lãng mạn:+ Những người tài hoa, tài tử >< phàm tục xa lạ

+ Đặt vào tình huống gặp gỡ độc đáo đặc biệt

+ Tác giả sử dụng thủ pháp: Cường điệu, phóng đại, đối lập, tương

phản

-Tác giả sử dụng nhiều đoạn độc thoại nội tâm, khắc họa nhân vật thiên

về chiều sâu tâm lí, soi rõ thế giới tâm tư nhân vật

* Nội dung, tư tưởng:

- Thông điệp: Trong mỗi một con người luôn luôn có một người nghệ sĩ, một tâm hồn yêu cái đẹp, trọng cái tài

- Thông điệp: Cái đẹp có khi tồn tại bền bỉ và mạnh mẽ trong môi

trường của cái xấu, cái ác, vươn lên giống như một bông hoa sen thơm ngát giữa đầm lầy

4 Cảnh tượng cho chữ.

a Tình huống cho chữ chưa từng có.

- Không gian: Là một căn buồng tối ẩm ướt, chật hẹp, mạng nhện,

phân chuột, phân gián, nơi xưa nay tồn tại cái xấu cái ác, lọc lừa tàn nhẫn

- Thời gian: đêm tối nhưng lại là những giây phút cuối cùng của một

con người tài hoa, dành trọn giây phút để dậm tô nét chữ, tặng lại cái đẹp cho đời, tặng cho tấm lòng tri âm, tri kỉ

- Vị thế: Người cho chữ là người tử tù nhưng oai phong, đang trong tư

thế ban ân huệ cuối cùng, những lời khuyên chí tình cho người khác Kẻxin chữ lẽ ra là kẻ có quyền hành hơn nhưng cúi đầu mang ơn

b Cảnh tượng chưa từng có:

* Thủ pháp đối lập, tương phản dựng lên song hành cảnh nhà giam và cảnh cho chữ:

Cảnh nhà giam Cảnh cho chữ

Cảnh tượng: Tối tăm, bẩn thỉu, hôi hám – sáng rực lên hình ảnh

bó đuốc, vuông lụa

trắng tình, mùi mực thơm

Con người: Quản ngục thầy thơ lại, tử tù cổ đeo – Kẻ liên tài yêu cái đẹp, trọng cái tài

gông, chân vướng xiềng xích người nghệ sĩ thư pháp ung dung đĩnh đạc

 Sự hình thành của cái đẹp đó là những nét chữ vuông tươi tắn  hoài bão tung hoành của một đời người

Thông điệp: Niềm tin vào sự chiến thắng tất yếu của ánh sáng, cái

đẹp, cái thiện

c Cảnh cho chữ là cảnh chưa nay chưa từng có vì một số lý do:

- Thông thường người ta chỉ sáng tác nghệ thuật ở nơi có không gian rộng rãi, trang nghiêm hay ít nhất là nơi sạch sẽ, đằng này cảnh cho chữ lại diễn ra nơi cái ác ngự trị

- Người nghệ sĩ làm ra tác phẩm nghệ thuật phải thật sự thoải mái về tâm lý, thể xác trong khi Huấn Cao phải đeo gông, xiềng xích và nhận

án tử vào ngày hôm sau

- Người quản ngục là người có quyền bắt buộc tử tù nhưng ngược lại kẻ

tử tù lại ở vị thế cao hơn, có quyền cho hay không cho chữ

- Sự bái lĩnh, đón nhận

e Ý nghĩa của cảnh cho chữ:

- Ca ngợi tấm lòng thiện lương của hai nhân vật: Huấn Cao và viên quản ngục cùng với tâm hồn nghệ sĩ, vẻ đẹp của khí phách

- Ca ngợi sự chiến thắng của cái đẹp dù ở nơi u ám nhất