Mô tả quá trình sử dụng liệu pháp nhận thức hành vi trị liệu bệnh nhân trầm cảm, từ đó đưa ra những đánh giá chung về kết quả đạt được.. Nhận thức; Hành vi; Tâm lý học; Bệnh trầm cảm; T[r]
Trang 1Bước đầu áp dụng biện pháp nhận thức hành vi
cho bệnh nhân có rối loạn trầm cảm ở
Bệnh viện Tâm thần Huế
Ngô Thị Minh Tâm
Luận văn ThS Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên
(Chuyên ngánh đào tạo thí điểm) Trường Đại học Giáo dục Người hướng dẫn : PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa, BSCKII Lâm Tứ Trung
Năm bảo vệ: 2013
Abstract Tổng quan nghiên cứu về trầm cảm ở nước ngoài; Lịch sử nghiên cứu trầm
cảm ở Việt Nam Tìm hiểu cơ sở lý luận về rối loạn trầm cảm, cơ sở lý luận của liệu pháp nhận thức hành vi Xây dựng mô hình trị liệu nhận thức hành vi, cấu trúc của từng buổi trị liệu, và quy trình chuẩn đoán đánh giá Phỏng vấn, tìm hiểu thông tin về bệnh nhân, và những yếu tố ảnh hưởng đến trầm cảm của bệnh nhân Định hình từng trường hợp bệnh nhân Mô tả quá trình sử dụng liệu pháp nhận thức hành vi trị liệu bệnh nhân trầm cảm, từ đó đưa ra những đánh giá chung về kết quả đạt được
Keywords Nhận thức; Hành vi; Tâm lý học; Bệnh trầm cảm; Tâm lý học lâm sàng
Content
MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn i
Danh mục viết tắt ii
Danh mục các bảng iii
Mục lục iv
MỞ ĐẦU 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 4
Trang 21.1.1 Tổng quan nghiên cứu về trầm cảm ở nước ngoài 4
1.1.2 Lịch sử nghiên cứu trầm cảm ở Việt Nam 5
1.2 Một số khái niệm liên quan 6
1.2.1 Khái niệm về trầm cảm 6
1.2.2 Khái niệm về tâm lý trị liệu 7
1.3 Tiêu chuẩn chẩn đoán 8
1.5 Phân loại trầm cảm 9
1.6 Nguyên nhân 10
1.6.1 Các yếu tố di truyền 10
1.6 2 Các yếu tố tâm lý – xã hội 12
1.7 Lý luận về liệu pháp nhận thức hành vi 12
1.7.1 Lịch sử phát triển liệu pháp nhận thức hành vi trong điều trị trầm cảm
12 1.7.2 Đặc điểm của liệu pháp nhận thức hành vi trong điều trị trầm cảm 14 1.7.3 Kỹ thuật thực hiện liệu pháp nhận thức hành vi trong điều trị trầm cảm
15 1.7.4 Bằng chứng cho thấy hiệu quả của liệu pháp nhận thức hành vi trong điều trị trầm cảm
19 Chương 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22
2.1 Tổ chức nghiên cứu 22
2.1.1 Địa bàn nghiên cứu 22
2.1.2 Tổ chức nghiên cứu 23
Trang 32.1.3 Khách thể nghiên cứu 23
2.2 Phương pháp nghiên cứu 24
2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu 24
2.2.2 Phương pháp nghiên cứu quan sát 24
2.2.3 Phương pháp nghiên cứu trường hợp ca 24
2.2.4 Phương pháp phỏng vấn sâu 24
2.2.5 Phương pháp sử dụng trắc nghiệm thang đo 24
2.2.6 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm 25
2.3 Mô tả quá trình thực nghiệm 25
2.3.1 NTL hướng dẫn bệnh tìm hiểu về trầm cảm 25
2.3.2 Đánh giá bệnh nhân trong hoàn cảnh hiện tại 26
2.3.3 Tái cấu trúc nhận thức 27
2.3.4 Hoạt hóa hành vi 27
2.3.5 Kỹ thuật thư giãn 28
2.3.6 Kế hoạch tương lai 29
2.4 Đạo đức nghiên cứu 29
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 30
3.1 Mô tả quá trình trị liệu và kết quả trị liệu của trường hợp 1 30
3.1.1 Đánh giá thông tin ban đầu 30
3.1.2 Quá trình trị liệu 34
3.2 Mô tả quá trình trị liệu và kết quả trị liệu của trường hợp 2 57
3.2.1 Đánh giá thông tin ban đầu 57
3.2.2 Tóm tắt quá trình trị liệu 59
Trang 43.3 Mối liên quan giữa tuân thủ trị liệu với giảm triệu chứng nhanh
của bệnh nhân trầm cảm
70 3.3.1 Sự thay đổi của thang điểm Beck trước và sau khi trị liệu nhận thức hành vi đối với bệnh nhân trầm cảm
70 3.3.2 Sự thay đổi triệu chứng đặc trưng (theo ICD 10 ) của trầm cảm qua từng thời điểm ở nhóm bệnh nhân tuân thủ trị liệu và bệnh nhân chưa tuân thủ trị liệu
72 3.3.3 Sự thay đổi các triệu chứng nhận thức của trầm cảm trước và sau khi trị liệu đối với bệnh nhân trầm cảm
73 3.4 Mối liên quan giữa giữa sự linh hoạt trong trị liệu nhận thức hành vi với kết quả trị liệu
76 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 80
1 Kết luận 80
2 Khuyến nghị 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO 82
PHỤ LỤC 86
References
TIẾNG VIỆT
1 Trần Hữu Bình (2008), “Rối loạn trầm cảm ở bệnh nhân mắc bệnh thực thể”, Tạp chí
Y học lâm sàng, tr.15-19
2 Bộ môn tâm thần và tâm lý y học (2005), “Rối loạn cảm xúc”, Bệnh học tâm thần,
Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tr 215-252
3 Bộ Y tế (2008), “Tài liệu số 16 – Phục hồi chức năng tâm thần dựa vào
cộng đồng”, Bộ Y tế, 16, tr 3-14
Trang 54 Trần Văn Cường (2011), “Điều tra dịch tễ học lâm sàng một số bệnh tâm thần
thường gặp ở các vùng kinh tế xã hội khác nhau của nước ta hiện nay”, Tạp chí Y học thực hành, tr 1-13
5 Nguyễn Bá Đạt (2002), “Bước vào con đường nghiên cứu trị liệu tâm lý đối với rối
loạn trầm cảm”, tạp chí tâm lý học (11), tr 37
6 Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (2008), “Tỷ lệ và các yếu tố liên quan của rối loạn trầm cảm ở
phụ nữ quanh tuổi mãn kinh”, Tạp chí Y học thành phố Hồ Chí Minh, số 13, tr 87-91
7 Ngô Gia Hy (2005), “Từ điển bách khoa Y học Anh - Việt” NXB Y học, tr 37
8 Nguyễn Công Khanh (2000), “ Tâm lý trị liệu ứng dụng trong lâm sàng và tự chữa
bệnh”, NXB Đại Học Quốc Gia Hà Nội, tr 31-32
9 Lương Bạch Lan (2009), “Tỷ lệ và yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh”, Tạp chí
Y học thành phố Hồ Chí Minh, (13) tr 1-5
10 Trần Viết Nghị (2004), “Nghiên cứu dịch tễ - lâm sàng rối loạn trầm cảm tới một
số quần thể cộng đồng”, Hội thảo quốc gia Chăm sóc sức khỏe tâm thần và phòng chống
tự tử, tr 76-83
11 Hồ Ngọc Quỳnh (2010), “Sức khỏe tâm thần của sinh viên y tế công cộng và sinh
viên điều dưỡng tại đại học y dược thành phố Hồ Chí Minh năm 2009”, Y học thực hành thành phố Hồ Chí Minh ( 14) tr 95-100
12 Nguyễn Viết Thêm, Trần Viết Nghị, Lã Thị Bưởi Và CS (2001) “Nghiên cứu
dịch tễ lâm sàng các rối loạn trầm cảm tại một số quần thể cộng đồng” Nội san Tâm thần học Hà Nội ,tr.19-23
13 Nguyễn Văn Siêm (2010), “Nghiên cứu dịch tễ lâm sàng rối loạn trầm cảm tại một
xã đồng bằng sông Hồng”, Tạp chí Y học thực hành, Số 5, tr 71-74
TIẾNG ANH
12 Curwen B.,Pallmer S.,Ruddell P (2004), Brief Cognitiver Behaviour Therapy,
SAGE puplications, London
13 Delgado P L., Monero F.A (2006), “ Neurochemistry of mood disorders ”,
Textbook of mood disorders, vol 1, Edited by D.J Stain, D.J Kufer and A.F Schatzberg,
American Psychiatric phublicshing, Inc, Washington DC
Trang 614 Egede Leonard E., Charles Ellis (2010), “Diabetes and depression: Global
perspectives”, Diabetes Research and Clinical Practice, 87, (3), pp 302-312
15 Fava G A., Ruini C et al (2004), “Six – Year Outcome of Cognitive Behavior
Therapy for Prevention of Recurren Depression”, Am J Psychiatry, tr 1872-1876
16 Fava G A., Grandi S, et al (1996) “Four- year Outcome for Cognitive Behavioral
Treatment of Residual Symptoms in Major Depression”, Am J Psychiatry
17 Friedman E S., Thase M.E (2006) “Cognitive – Behavioural Therapy for
Depression and Dysthymia” Textbook of mood disorders, Edited by D.J Stain, D.J
Kuferand and A.F Schatzberg, vol 2, American Psychiatric publicshing, Inc, Washington
DC
18 Froggatt Wayne (2006) “A Brief in troduction to Cognitive Behavioral therapy,
stortford Lodge”, Newzealand
19 Gloaguen V., Cottraux V, Coucher J , Coucherat M et al (1998), “A meta - analysis of
the effects of Cognitive” Behavioural Therapy in post s depression Patiens
20 Hollon S D., and Kendall P C (1980) “Cognnitive therapy and
phamrmacotherapy for depression singly and in combition”, Arch Gen Psychiatry, 49:
774- 781
21 Laura A Pratt, Debra J Brody (2008), “Depression in the United States
household population”, 2005–2006, NCSH Brief, 7, pp 1-8
22 Loosen P T., Jonh L B, (2008) “Mood Disorders”, Current Diagnosis and
Treatment in Psychiatry, Edited by M H Ebert, P T Loosen and Barry nourcombe, second edition, McGraw- Hill Internatianal editions, 304- 349
23 Madaan V., Daniel R Wilson (2009) “Neuropeptids and relevance in treatment of
depression and anxiety disoeders”, Drug new perspect, 22 (6), 319 – 324
24 Mann J J., Stanley M., Mc Bride B A., Mcewen P S (1986) “Increased
serotonin 2 and beta adrenergic receptor binding in frontal cortices of suicide victims”, Arch Gen Psychiatry, 43: 954- 959
25 Meyer J., Mc Neely HE, Sagrati S, et al (2006) “Elevated putanmen D (2)
receptor binding potential in major depression with motor retardiation: an [11C] raclopride positron emission study”, Am J Psychiatry, 163 (9): 1594- 1602
Trang 726 Miranda J., Woo S et al (2006) “Group member Guidebook “Thuoght, activities,
people and your mood, California, USA.” Munoz R F., Ippen C G et al (2000) Mannual
for group cognitive- Behavioural Therapy of Major Depression, University of California, San Francisco
27 Nancy A B (1996) “Mood Disoeders”, NMS Psychiatry, Edited by Joshur T
Thornhill, Wiliams and Wilkins
28 Ostacher M J., Huffman J., Perlis R, Nierenberg A.A, (2006) “Evidence- based
Pharmacotherapy of Major Depressive Disorder”, Autralian and New Zealand Journal
of psychiatry, 33: 70-76
29 Pikhart H., M Bobak, A Pajak, S Malyutina, R Kubinova, et al (2004),
“Psychosocial factors at work and depression in three countries of central and Eastern
Europe”, Soc Sci Med, (8), pp 1475-1482
30 Robison D S (2007) “The Role of Dopamin and Norepinephrin inDepression”,
Primary Psychiatry; 14 (5): 21- 23
31 Rossello’ J., Bernal G (2007) “Treatment Manual for cognitive behavioral therapy
for depression”, University of Puerto Rico, Rio Piedras
32 Sacdock B J., Sadock V.A (2004), “Mood Disorders”, Concise Textbook of Clinical
Psychiatry, Lippincott Williams and Wilkins
33 Sacdock B J., Sadock V.A (2003), “Mood Disorders”, Comprehensive of Clinical
Psychiatry, Seventh Edition on CD- ROM, Lippincott Williams and Wilkins
34 Sadock B J., Sadock V A (2004) “Mood Disorders”, Comprehensive textbook of
Clinical psychiatry, Lippincott Wiiliams and Wilkins
35 Sadock B J., Sadock V A (2003) “Monoamine Neurotransmitters”, Kaplan &
Sadock’s Comprehensive Textbook of Psychiatry, Seventh Edition on CD- ROM, Lippincott Williams and Wilkins
36 Sadock B J., Sadock V A (2003) “Neuropeptids: biology and regulation” Kaplan
& Sadock’s Comprehensive Textbook of Psychiatry, Seventh Edition on CD- ROM, Lippincott Williams and Wilkins
Trang 837 Thase M E., Simon A D, Mc Geary J, et al (1992) “Relapse After Cognitive
Behavior Therapy of Depression: Prtential Implications for Longer Courses of Treatment”, Am j Psychiatry 149:8
38 Werner F – M and Covenas R (2010) “Classical Neurontransmitters and
Neuronpeptids Involved in Major Depression: a Review” International Journal of
Neuronscience, 120 (7): 455- 470
39.Wolkowitz O M., V I (2002) “Neurotrasmitters, neurosteroids and neurontrophine:
a new models of the pathophysiology and treatment of depression” Word Journal of
Biological psychiatry, Vol 4, No 3, p 98- 102
40 Wright J H (2006) “Cognitive Behaviour Therapy: Basic principles and recent
advances” Focus psychiatry, vol 4, No