GgV cũng cần trao đổi với người học về các tiêu chí đánh giá hồ sơ, các nghiên cứu trong lĩnh vực này đã chỉ ra rằng nếu người học được tham gia vào quá trình xây dựng các tiêu chí đán[r]
Trang 1BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG ĐÁNH GIÁ LỚP HỌC CHO GIẢNG VIÊN CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH HIỆN NAY
NGUYẾN THẾ HẬU
Trung tâm giáo dục Quốc phòng – an ninh, Đại học Quốc gia Hà Nội
Summary
Classroom asessment it undertood as the process of collecting feedback regularly to find out the quality of taeching and students’ reactions to the faculty’s teaching Bassing on the classroom assessment’s results, teachers regulate teaching to improve learning outcomes for students The article aims to give in brief some solutions to fostering classroom assessment skills for the faculty
Keywords : Classroom assessment,the faculty,Defence - Security
1.Đặt vấn đề
Đánh giá lớp học được hiểu là quá trình giảng viên (GgV) thu thập thông tin trong từng bài học, hàng ngày, hàng tháng… phân tích và phản hồi thường xuyên kết quả thu được để tìm hiểu xem người học đã học như thế nào, học được bao nhiêu và có phản ứng tích cực hay tiêu cực đối với hướng tiếp cận giảng dạy của GgV Từ đó điều chỉnh hoạt động giảng dạy theo hướng nâng cao kết quả học tập cho người học
Đánh giá lớp học và giảng dạy luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Đánh giá giúp cho GgV ra các quyết định giảng dạy một cách chính xác Đánh giá trước khi giảng dạy là cơ sở để GgV xác định mục đích học tập, lựa chọn những hoạt động giảng dạy thích hợp và chuẩn bị tài liệu học tập Trong khi giảng dạy việc đánh giá lớp học giúp GgV quyết định phương pháp, hình thức, nhịp độ giảng dạy phù hợp tạo ra sự hấp dẫn cuốn hút sự chú ý của người học Sau bài giảng, GgV đánh giá việc học tập của người học, các hoạt động giảng dạy của chính bản thân mình để từ đó cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy Đánh giá lớp học là một phần không thể thiếu của quá trình dạy học, nó có
vị trí, vai trò rất quan trọng Chính vì vậy việc bồi dưỡng kỹ năng đánh giá lớp học cho đội ngũ GgV các trung tâm giáo dục quốc phòng – an ninh, nhất là đội ngũ GgV trẻ có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy
Trang 22.Một số biện pháp đánh giá lớp học
Để tiến hành công việc này có hiệu quả đòi hỏi các trung tâm cần thực hiện tốt một số biện pháp sau:
2.1.Nâng cao nhận thức cho đội ngũ GgV về mục đích của đánh giá lớp học
Đánh giá lớp học cho dù được thực hiện trước, trong hay sau khi giảng dạy
thì bước đầu tiên là phải xác định được mục đích đánh giá Có nghĩa là phải trả lời câu hỏi tại sao ta tiến hành đánh giá? Thông tin thu được trong quá trình đánh giá sẽ giúp ích gì cho việc ra các quyết định của GgV? Kết quả đánh giá
có thể giúp theo dõi sự tiến bộ của người học không? Đánh giá có động viên, khích lệ người học học tập không?
Đánh giá lớp học có các mục tiêu cơ bản như sau:
2.1.1 Kiến tạo môi trường phù hợp để hỗ trợ người học học tập
Lớp học là một xã hội thu nhỏ trong đó diễn ra mối quan hệ tương tác giữa
những người học với nhau và giữa người học và người dạy Vì vậy cần thiết lập lớp học như một xã hội trong đó có môi trường đảm bảo cho sự tôn trọng và hợp tác giữa các cá nhân người học, coi hợp tác là nhu cầu là chìa khóa để đạt được các mục tiêu học tập
2.1.2 Lập kế hoạch và điều chỉnh kế hoạch giảng dạy hiệu quả
Quan sát tiến trình học tập của người học sẽ giúp GgV lập kế hoạch giảng
dạy phù hợp với lớp học ( tiến độ nhanh hay chậm, kiến thức dễ hay khó, sử dụng hình thức học tập cá nhân hay nhóm…) Những đánh giá liên tục trên lớp học còn giúp GgV chuẩn đoán được những điểm mạnh, điểm hạn chế, những khó khăn mà người học có thể gặp phải trong quá trình học tập để từ đó có kế hoạch hành động phù hợp nhằm giúp đỡ người học vượt qua những thách thức trong quá trình học tập
2.1.3 Cung cấp thông tin phản hồi về kết quả học tập của người học và giám sát chặt chẽ sự tiến bộ của người học
Để cung cấp các phản hồi có hiệu quả, GgV phải liên tục đánh giá kết quả học tập và thái độ học tập của người học Kết quả đánh giá là những thông tin phản hồi hữu ích cho người học về chính bản thân mình đồng thời cũng là công
cụ để GgV theo dõi và thúc đẩy sự tiến bộ không ngừng của người học
Trang 32.2.Giúp GgV nắm vững những đặc điểm của đánh giá lớp học
Đánh giá lớp học giúp GgV tìm hiểu về những gì người học đang học và
làm thế nào để họ học tập tốt hơn Cách tiếp cận này có một số đặc điểm như sau:
2.2.1.Hướng vào người học
Đánh giá lớp học tập trung quan sát và cải thiện học tập hơn là quan sát và
cải thiện việc giảng dạy Để cải thiện việc học nó chú trọng giúp người học thay đổi phương pháp, thói quen học tập, phát triển những kỹ năng nhận thức của họ (kỹ năng suy nghĩ về khả năng học tập và suy nghĩ của chính mình) Để đạt được điều này cả GgV và người học đều phải tiến hành những điều chỉnh nhất định Những thông tin thu được từ đánh giá lớp học sẽ hướng dẫn họ thực hiện những hiệu chỉnh đó một cách có hiệu quả
2.2.2 Giảng viên là người điều khiển
Không ai là người có thể yêu cầu giáo viên là họ phải làm gì từ thời điểm
này đến thời điểm khác trong lớp học Đánh giá trên lớp học luôn tôn trọng quyền tự chủ, tự do học thuật và phán đoán chuyên nghiệp của GgV Trong cách tiếp cận này GgV là người hoàn toàn tự do trong việc quyết định đánh giá cái gì? Đánh giá bằng phương pháp nào, tại thời điểm nào cho phù hợp
2.2.3.Tập trung nhiều hơn vào đánh giá quá trình
Đánh giá trên lớp học được tiếp cận theo hướng đánh giá quá trình hơn là
đánh giá tổng kết vì mục đích của nó là nâng cao chất lượng học tập của người học hơn là cung cấp bằng chứng cho xếp loại người học Đánh giá lớp học được thực hiện trước, trong và sau khi giảng dạy với nhiều phương pháp và hình thức khác nhau
2.2.4.Thực hiện trong bối cảnh cụ thể
Để có ích nhất đánh giá lớp học phải đáp ứng các nhu cầu và đặc điểm của
người học trong các lớp học cụ thể với các điều kiện, hoàn cảnh cụ thể khác nhau Vì vậy đánh giá lớp học không thực hiện giống nhau ở các lớp học khác nhau, những đánh giá tốt ở lớp học này không có nghĩa là sẽ tốt ở lớp học kia
2.3 Bồi dưỡng phương pháp, hình thức đánh giá lớp học cho đội ngũ GgV
Trang 4Đánh giá lớp học được thực hiện bằng nhiều phương pháp và hình thức
khác nhau trong đó có một số phương pháp, hình thức chủ yếu như quan sát trên lớp học, hỏi vấn đáp, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng, đánh giá trên cơ sở thực
hiện nhiệm vụ, đánh giá hồ sơ học tập
2.3.1.Quan sát là phương pháp thu thập thông tin về người học qua tri giác trực tiếp và ghi chép trung thực những hoạt động, hành vi, phản ứng, thái
độ, sắc thái tình cảm… trong các tình huống cụ thể Bằng quan sát, GgV đánh giá được các thao tác, hành vi, các phản ứng, các kỹ năng thực hành, kỹ năng giải quyết vấn đề… Từ đó, nhận xét kết quả học tập và rèn luyện của người học chẳng hạn như kỹ năng nắm bắt nội dung và giúp nhau hiểu, kỹ năng lãnh đạo giúp nhóm thảo luận nhằm đạt được mục đích đề ra, kỹ năng thương lượng khi người học trình bày các ý tưởng khác nhau để nhóm xem xét thống nhất các ý kiến mà vẫn tôn trọng các ý kiến khác, kỹ năng giải quyết vấn đề khi người học giải quyết khó khăn hoặc tìm giải pháp thay thế…
2.3.2.Đánh giá trên cơ sở thực hiện nhiệm vụ là kiểu đánh giá tập trung vào đánh giá những gì người học có thể làm được hoặc tạo ra chứ không chỉ là những gì người học biết Kiểu đánh giá này cung cấp thông tin về mức độ hiểu
và khả năng áp dụng kiến thức, kỹ năng, khả năng tư duy vào để giải quyết các nhiệm vụ học tập Để tiến hành có hiệu quả phương pháp yêu cầu các nhiệm vụ, bài tập phải phản ánh được những vấn đề trọng tâm của chương trình học cùng với những kỹ năng tương ứng cần thiết Khi chuẩn bị bài tập để đánh giá GgV phải hình dung trước những gì cần làm, những thông tin cần đọc, thời gian, các bước tiến hành và khả năng làm bài của người học Các bài tập cần được thiết
kế phù hợp với mục tiêu đã xác định
2.3.3.Đánh giá thông qua hồ sơ học tập là một hình thức đánh giá phổ biến ở các nước có nền giáo dục phát triển Hồ sơ học tập là tập hợp có mục đích các sản phẩm của người học, mà tập hợp này phô bày cho bản thân người học cũng như người khác về sự nỗ lực, tiến bộ và các thành tựu mà họ đạt được trong quá trình học tập Đánh giá bằng hồ sơ học tập có rất nhiều tiềm năng, nó
có thể điều chỉnh những thiếu sót của các hình thức đánh giá truyền thống thông qua việc giảm bớt sự chú trọng đến điểm số; nó là chiếc cầu nối tăng cường mối liên hệ giữa dạy và học; đồng thời không làm thay đổi bản chất của hoạt động giảng dạy, không biến lớp học thành những lớp luyện thi đơn thuần phục vụ cho việc thi cử Thêm vào đó đánh giá bằng hồ sơ học tập tạo điều kiện cho người học phản hồi ý kiến và có trách nhiệm hơn với sự tiến bộ của chính mình Hình thức đánh giá này là một bằng chứng đáng tin cậy đối với nhà trường và xã hội
Trang 5về những kết quả mà người học đạt được Hồ sơ học tập giúp chúng ta có một cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về người học Nó cho phép GgV nhìn xuyên qua cái vỏ bề ngoài để biết người học tư duy về cái gì, họ tư duy như thế nào,
họ coi trọng và quan tâm đến cái gì? Hồ sơ học tập nếu được sử dụng một cách hợp lý sẽ là một công cụ toàn năng để nhận biết sự tiến bộ của người học trong quá trình học tập
Để có thể vận dụng đánh giá bằng hồ sơ học tập một cách có hiệu quả cần tuân theo các bước cơ bản như sau :
Bước 1 : Xác định mục đích lập hồ sơ Việc thiết kế một hồ sơ học tập cần
được bắt đầu với một ý tưởng rõ ràng về mục đích đánh giá, bởi vì việc xác định mục đích có liên quan một cách chặt chẽ tới việc lựa chọn loại hồ sơ cần sử dụng và các tiêu chí đánh giá Nếu mục đích chủ yếu là để xác định xem người học có khả năng làm gì thì hồ sơ trưng bày là phù hợp nhất; nếu mục đích lập hồ
sơ để theo dõi và thúc đẩy sự tiến bộ thì hồ sơ phát triển thường hay được áp dụng ; nếu mục đích lập hồ sơ để đánh giá toàn diện về quá trình học tập của người học thì hồ sơ công việc sẽ là sự lựa chọn tối ưu
Bước 2 : Hướng dẫn người học lập hồ sơ và xác định các tiêu chí đánh giá
Việc lập một hồ sơ học tập cần có sự hướng dẫn của GgV nhằm giúp người học
có được những hiểu biết cơ bản về hồ sơ học tập, những công việc họ sẽ phải làm và ý nghĩa của việc lập hồ sơ GgV cũng cần trao đổi với người học về các tiêu chí đánh giá hồ sơ, các nghiên cứu trong lĩnh vực này đã chỉ ra rằng nếu người học được tham gia vào quá trình xây dựng các tiêu chí đánh giá họ sẽ hào hứng, tự tin và có trách nhiệm hơn trong xây dựng một hồ sơ có chất lượng, đồng thời nó cũng giúp họ định hướng tốt hơn những công việc phải làm để đạt được mục đích lập hồ sơ
Bước 3 : Đưa nội dung vào hồ sơ Nội dung của hồ sơ học tập phụ thuộc
vào mục đích lập hồ sơ và loại hồ sơ được lựa chọn sử dụng, tuy nhiên nó cần phải đảm bảo một số nội dung chính như sau : bảng mục lục, bài giới thiệu tổng quát về hồ sơ, các nhận xét về các mục tiêu học tập theo từng thời kỳ và những chiến lược để thực hiện các mục tiêu đó, các bản thảo và bản hoàn thiện của các bài tập, những suy nghĩ chiêm nghiệm về phần việc đã làm, các bản đánh giá của các bạn học cùng lớp Trách nhiệm lựa chọn nội dung đưa vào hồ sơ là cả GgV và người học trong đó người học là người có trách nhiệm chính
Trang 6Bước 4 :Người học tự đánh giá Đánh giá hồ sơ cần sự tham gia của cả
người học, ở bước này GgV cần yêu cầu người học đánh giá chính hồ sơ của mình hoặc hồ sơ của bạn học cùng lớp
Bước 5 : GgV đánh giá và trao đổi với người học về kết quả đánh giá
Đánh giá hồ sơ là một công việc rất khó khăn và cần nhiều thời gian, nó bao gồm các công việc cụ thể như : đánh giá cấu trúc hồ sơ học tập, đánh giá từng đầu mục trong hồ sơ, đánh giá toàn bộ hồ sơ Sau khi có kết quả đánh giá nhất thiết phải trao đổi với người học về kết quả đánh giá giúp người học định hướng tốt hơn hoạt động học tập của họ và có thể lập hồ sơ tốt hơn ở những lần sau
3.Kết luận
Đánh giá lớp học là một khâu của quá trình dạy học, là nhiệm vụ trọng tâm của người GgV, đánh giá tốt sẽ là cơ sở để người GgV ra các quyết định giảng dạy có lợi cho cả người dạy và người học Chính vì vậy bồi dưỡng kỹ năng đánh giá lớp học cho đội ngũ GgV các trung tâm giáo dục quốc phòng – an ninh là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong giai đoạn hiện nay Hoạt động này cần được tiến hành thường xuyên, liên tục, lâu dài mới có thể mang lại hiệu quả thiết thực
Tài liệu tham khảo
1 Đảng cộng sản Việt Nam (2013), Nghị quyết 29 – NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục
và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
2 Giselle O Martin – Kniep (2011), Tám đổi mới để trở thành người GgV giỏi, Nxb Giáo dục
Việt Nam, Hà Nội
3 Trần Thị Bích Liễu (2007), Đánh giá chất lượng giáo dục nội dung – phương pháp – kỹ thuật, Nxb
Đại học Sư phạm, Hà Nội
4 Nguyễn Thị Lan Phương (2011), Đánh giá kết quả học tập của học sinh phổ thông một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội
5 Trần Thị Tuyết Oanh (2014), Đánh giá kết quả học tập, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội
6 James H Mcmillan (2001), Đánh giá lớp học những nguyên tắc và thực tiễn để giảng dạy hiệu quả, tài liệu tham khảo nội bộ, Viện đại học quốc giaVirginia