Bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam

Trong BLLĐ hiện hành, nguyên tắc bình đẳng giới là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tất cả quy định điều chỉnh các lĩnh vực như việc làm, học nghề, đào tạo nghề; Giao kết, thực hiện và chấm dứt h[r]

1

Bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam

Gender equality in Vietnam Labor Code NXB H : Khoa Luật, 2013 Số trang 99tr +

Nguyễn Thị Thu Hường

Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Luật Kinh tế; Mã số: 60 38 50 Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Chí

Năm bảo vệ: 2013

Keywords: Luật kinh tế; Bình đẳng giới; Bộ luật lao động; Pháp luật Việt Nam

Content

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, giới và bình đẳng giới trở thành vấn đề vừa mang tính truyền thống, vừa mang tính hiện đại Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều quan tâm đến vấn đề bình đẳng giới, bởi bình đẳng giới chính là tiêu chí để đánh giá tiến bộ xã hội

Ở Việt Nam, vấn đề bình đẳng giới luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước Nguyên tắc bình đẳng giới là nguyên tắc hiến định, được ghi nhận trong tất cả các bản Hiến pháp từ trước cho đến nay Trên cơ sở Hiến pháp, và chủ trương chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam, vấn đề bình đẳng giới đã được cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật điều chỉnh hầu hết các lĩnh vực trong đó có lĩnh vực lao động

Trong lĩnh vực lao động, vấn đề bình đẳng giới được ghi nhận trong Luật Bình đẳng giới năm

2006, BLLĐ năm 1994 và gần đây nhất là BLLĐ năm 2012 (dưới đây gọi là BLLĐ) và nhiều văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành Trong BLLĐ hiện hành, nguyên tắc bình đẳng giới là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tất cả quy định điều chỉnh các lĩnh vực như việc làm, học nghề, đào tạo nghề; Giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng; Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi; An toàn lao động, vệ sinh lao động; Tiền lương; BHXH; Kỷ luật lao động… Song trên thực tế, do nhiều nguyên nhân khác nhau, một số quy định của BLLĐ năm 2012 chưa phù hợp, chưa đáp ứng được những đòi hỏi của thực tế hay trong quá trình thực hiện, các chủ thể pháp luật còn vi phạm pháp luật dẫn đến tình trạng phân biệt đối xử về giới vẫn tồn tại trong lĩnh vực lao động

Nhằm mục đích tìm hiểu, nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn, thông qua đó tìm ra những hạn chế còn tồn tại để hoàn thiện BLLĐ năm 2012 và nâng cao hiệu quả thực thi BLLĐ nhằm góp phần đảm bảo bình đẳng giới thực chất trên thực tế là việc làm rất cấp thiết hiện nay Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có đề tài nghiên cứu khoa học nào về vấn đề bình đẳng giới trong phạm vi

BLLĐ năm 2012 một cách toàn diện và sâu sắc, chính vì vậy tác giả đã chọn đề tài “Bình đẳng giới

trong Bộ luật Lao động Việt Nam” để làm đề tài Luận văn cho mình

2 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề bình đẳng giới trong BLLĐ là một trong những vấn đề được các nhà khoa học, luật gia quan tâm nghiên cứu Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu, bài báo khoa học như: Hà Thị

Hoa Phượng (2010), Pháp luật Lao động Việt Nam với vấn đề bình đẳng giới, Khóa luận tốt nghiệp,

Trường Đại học Luật Hà Nội; TS.Đào Thị Hằng (1992), “Vấn đề bình đẳng giới và những bảo đảm trong pháp luật Lao động Việt Nam”, Tạp chí Luật học, Số đặc san về bình đẳng giới, tr 10-16; TS Nguyễn Thị Kim Phụng (2007), “Các quy định về bình đẳng giới trong lĩnh vực luật Lao động, đối chiếu và khuyến nghị”, Tạp chí Luật học, Số 3, Tr 61-68…Cùng một số công trình nghiên cứu, bài

2

báo khoa học về vấn đề bình đẳng giới trong một hoặc một vài lĩnh vực lao động cụ thể Tuy nhiên,

có thể nói cho đến thời điểm hiện tại chưa có công trình nghiên cứu nào tìm hiểu một cách toàn diện

và chuyên sâu về vấn đề bình đẳng giới trong BLLĐ năm 2012

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Luận văn làm sáng tỏ về mặt lý luận vấn đề bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động theo quy định của BLLĐ năm 2012 Trên cơ sở quy định của pháp luật và thực tiễn thực hiện chỉ ra những bất cập để đề xuất những kiến nghị nhằm hoàn thiện BLLĐ và nâng cao hiệu quả thực thi trên thực tế

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu của Luận văn được cụ thể hóa ở những nhiệm vụ nghiên cứu sau:

Thứ nhất: Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận chung về giới và bình đẳng giới trong lĩnh

vực lao động

Thứ hai: Phân tích, đánh giá những ưu điểm, nhược điểm của các quy định của BLLĐ về vấn

đề bình đẳng giới

Thứ ba: Phân tích, đánh giá thực tiễn thực hiện BLLĐ về bình đẳng giới qua đó đưa ra những

nguyên nhân dẫn đến phân biệt đối xử về giới và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi BLLĐ về bình đẳng giới trên thực tế

4 Phạm vi nghiên cứu

Vấn đề bình đẳng giới được đề cập trong tất cả các lĩnh vực thuộc phạm điều chỉnh của BLLĐ Chính vì vậy, phạm vi của đề tài Luận văn này là rất rộng Trong khuôn khổ của một Luận văn thạc

sỹ luật học, Luận văn chủ yếu tập trung phân tích, đánh giá về các quy phạm pháp luật thuộc một số lĩnh vực như việc làm, học nghề; Giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng; Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi; An toàn lao động, vệ sinh lao động; Tiền lương; BHXH và kỷ luật lao động Đồng thời trên cơ sở thực tiễn thực hiện BLLĐ về bình đẳng giới, Luận văn đưa ra nguyên nhân và phướng hướng hoàn thiện BLLĐ trong những lĩnh vực trên, và nâng cao hiệu quả thực thi BLLĐ về bình đẳng giới

5 Phương pháp nghiên cứu

Để làm sáng tỏ các vấn đề cần nghiên cứu, Luâ ̣n văn đã s ử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học khác nhau như: Phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp

so sánh – đối chiếu, phương pháp thống kê… Các phương pháp nghiên cứu trên đều có nền tảng là

cơ sở phương pháp luận và thế giới quan duy vật biện chứng, dựa trên các quan điểm, đường lối chỉ đạo của Đảng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội

6 Những đóng góp mới của luận văn

Luận văn trình bày được một cách khái quát về giới và bình đẳng giới trong lĩnh vực Luật Lao động Qua đó Luận văn đã đưa ra được khái niệm bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động; Một số nguyên tắc bình đẳng giới trong BLLĐ Việt Nam; Nêu và phân tích quy định của pháp luật Quốc tế

về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động

Luận văn phân tích các quy định của BLLĐ về bình đẳng giới, qua đó đánh giá ưu điểm, nhược điểm và sự phù hợp hay không phù hợp với pháp luật Quốc tế

Luận văn trình bày, phân tích về thực tiễn thực hiện BLLĐ về bình đẳng giới trong 5 năm trở lại đây, qua đó đưa ra một số nguyên nhân dẫn đến bất bình giới trong lĩnh vực lao động Trên cơ sở

đó, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi BLLĐ về bình đẳng giới trên thực tế

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn gồm 3 chương:

3

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về giới và bình đẳng giới

Chương 2: Bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam

Chương 3: Thực tiễn thực hiện và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả thực

thi Bộ luật Lao động Việt Nam về bình đẳng giới

References

1 Đỗ Ngân Bình (2006), “Bảo vệ quyền lợi của lao động nữ theo Công ước quốc tế về xoá bỏ

mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ và pháp luật lao động Việt Nam”, Tạp chí Luật học, (03),

tr 73 – 79

2 Tạ Tuyết Bình (1999), “Rối loạn cơ xương nghề nghiệp với lao động nữ”, Lao động và xã

hội, (149), tr.7

3 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế (1968), Thông tư số 05-TT/LB ngày 01/06

quy định các công việc có nhiều yếu tố độc hại, những công việc quá nặng nhọc không sử dụng lao động nữ và hướng dẫn thêm chế độ bảo vệ sức khỏe nữ công nhân, viên chức, Hà Nội

4 Bộ Y tế (1968), Thông tư số 30-BYT/TT ngày 01/10 hướng dẫn cụ thể danh sách những

công việc có hóa chất độc không được sử dụng lao động phụ nữ , Hà Nội

5 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế (1986), Thông tư số 09-TT-LB ngày 29/08

quy định những công việc không được sử dụng lao động nữ, Hà Nội

6 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế (1994), Thông tư số 03/TT-LB ngày 28/01

quy định các điều kiện lao động có hại và các công việc không được sử dụng lao động nữ, Hà Nội

7 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (1996), Thông tư số 19/LĐTBXH-TT ngày 12/09

hướng dẫn việc dạy nghề, đào tạo nghề, bổ túc, bồi dưỡng nghề cho người lao động và dạy thêm nghề dự phòng cho lao động nữ làm việc trong doanh nghiệp, Hà Nội

8 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (1997), Thông tư số 3/1997/TT-BLĐTBXH ngày

13/01 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 23/CP ngày 18/04/1996 của Chính phủ về những quy định riêng đối với lao động nữ, Hà Nội

9 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế (2011), Thông tư số 40/2011/TTLT-BLĐTBXH-BYT ngày 28/12 quy định các điều kiện lao động có hại và các công việc không được

sử dụng lao động nữ, lao động nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, Hà Nội

10 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2013), Thông tư số 16/2003/TT-BLĐTBXH ngày

03/06 hướng dẫn thực hiện chế độ thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi đối với người lao động làm các công việc có tính thời vụ và gia công hàng xuất khẩu theo đơn đặt hàng, Hà Nội

11 Chính phủ (2013), Nghị định số 44/2013/NĐ-CP ngày 10/05 quy định chi tiết thi hành một số

điều của BLLĐ về hợp đồng lao động, Hà Nội

12 Nguyễn Hữu Chí (2004), “Pháp luật về lao động nữ: Những hạn chế”, Tạp chí Nghiên cứu

lập pháp, (03), tr 49 – 57

13 Nguyễn Hữu Chí (2009), “Pháp luật lao động về lao động nữ - thực trạng và phương hướng

hoàn thiện”, Tạp chí Luật học, (09), tr 26 – 32

14 Chính phủ (2013), Nghị định số 16/2003/TT-BLĐTBXH ngày 03/06 quy định chi tiết một số

điều của BLLĐ về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và an toàn lao động, vệ sinh lao động, Hà

Nội

15 Chính phủ (2013), Nghị định số 49/2013/NĐ-CP ngày 14/05 quy định chi tiết một số điều

của BLLĐ về tiền lương, Hà Nội

16 Chính phủ (1996), Nghị định số 23-CP ngày 18/04 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành

một số điều của BLLĐ về những quy định riêng đối với lao động nữ, Hà Nội

4

17 Chính phủ (2009), Nghị định số 48/2009/NĐ-CP ngày 19/05 quy định các biện pháp bảo

đảm bình đẳng giới, Hà Nội

18 Chính phủ (2009), Nghị định số 55/2009/NĐ-CP ngày 10/06 quy định xử phạt vi phạm hành

chính về bình đẳng giới, Hà nội

19 Chính phủ (2008), Nghị định số 70/2008/NĐ-CP ngày 04/06 quy định chi tiết thi hành một số

điều của Luật Bình đẳng giới, Hà nội

20 Chủ tịch Chính phủ (1947), Sắc lệnh số 29/SL nga ̀ y 12/03 quy đi ̣nh chế độ công nhân trong toàn cõi Việt Nam, Hà Nội

21 Nguyễn Thị Dư (1999), “Vấn đề thực hiện BLLĐ đối với lao động nữ”, Lao động và xã hội,

(3), tr.18

22 Đào Thị Hằng (2005), “Vấn đề bình đẳng giới và những đảm bảo trong pháp luật lao động

Việt Nam”, Tạp chí Luật học, (Số Đặc san về bình đẳng giới), tr 10 – 16

23 Đặng Quang Hiền (2011), “Một số đề xuất, kiến nghị tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ /

Đặng Quang Điều”, Lao động và xã hội,(145),tr.7 – 9

24 Lê Ngọc Hùng, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2000), Xã hội học về giới và phát triển, Nhà xuất bản

Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội

25 Trần Thúy Lâm (2008), “Kỉ luật lao động với vấn đề bình đẳng giới”, Tạp chí Luật học, (3),

tr 36 – 39

26 Liên hợp quốc (1948), Tuyên ngôn nhân quyền Quốc tế

27 Liên hợp quốc (1979), Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ

28 Nguyễn Thị Kim Phụng, “Các qui định về bình đẳng giới trong lĩnh vực luật lao động, đối

chiếu và khuyến nghị”, Tạp chí Luật học, (03), Tr 61-68

29 Quốc hội (1946), Hiến pháp, Hà Nội

30 Quốc hội (1959), Hiến pháp, Hà Nội

31 Quốc hội (1980), Hiến pháp, Hà Nội

32 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội

33 Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội

34 Quốc hội (1994), BLLĐ, Hà Nội

35 Quốc hội (2002), BLLĐ (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội

36 Quốc hội (2004), BLLĐ, Hà Nội

37 Quốc hội (2006), BLLĐ (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội

38 Quốc hội (2012), BLLĐ, Hà Nội

39 Quốc hội (2006), Luật BHXH, Hà Nội

40 Quốc hội (2006), Luật Bình đẳng giới, Hà Nội

41 Quốc hội (2006), Luật Dạy nghề, Hà Nội

42 Nguyễn Minh Tâm (2005), “Quan niệm về bình đẳng giới”, Tạp chí Luật học, (Số Đặc san

về bình đẳng giới), tr 59 – 63

43 Lê Thị Hoài Thu (2001), “Cần hoàn thiện những quy định đối với lao động nữ trong pháp

luật lao động Việt Nam”, Nhà nước và pháp luật, (3), tr.13

44 Thủ tướng Chính phủ (2010), Chiến lược Quốc gia về Bình đẳng giới giai đoạn 2011- 2020,

Hà Nội

5

45 Tổ chức Lao động Quốc tế (1935), Công ước số 45 về việc sử dụng phụ nữ vào những công

việc dưới mặt đất trong hầm mỏ

46 Tổ chức Lao động Quốc tế (1951), Công ước số 100 về trả công bình đẳng cho lao động nam

và lao động nữ cho một công việc có giá trị ngang nhau

47 Tổ chức Lao động Quốc tế (1958), Công ước số 111 về phân biệt đối xử trong việc làm và

nghề nghiệp

48 Tổ chức Lao động Quốc tế (1981), Công ước số 156 về bình đẳng cơ may và đối xử với lao

động nam và nữ: Những người lao động có trách nhiệm gia đình

49 Trung tâm từ điển học (2006), Từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng, Đà Nẵng

50 Nguyễn Mạnh Tường (2008), “Triết lý về con người và nhận thức về giới”, Tạp chí luật học,

(03), tr.50-54

51 http://www.baodongnai.com.vn/xahoi/201204/Binh-dang-gioi-trong-lao-dong-va-viec-lam-2149690/

52

http://www.careerlink.vn/en/careertools/online-news/nhieu-doanh-nghiep-%E2%80%9Cne%E2%80%9D-lao-dong-nu-co-thai#.UqibZFni5gU

53 http://www.baohaiphong.com.vn/channel/4971/201111/Su-dung-lao-dong-nu-lon-tuoi-Coi-trong-chu-tinh-2134476/

54 www.thanhnien.com.vn/pages/20130516/ep-nguoi-mang-thai-nghi-viec-bang-kieu-khung-bo-tinh-than.aspx

55

http://www.baomoi.com/Con-nhieu-DN-vi-pham-thoi-gian-lam-viec-va-nghi-ngoi/47/3569418.epi

56

http://www.luatminhkhue.vn/lao-dong/chinh-sach-cho-lao-dong-nu co-luat-cung-nhu-khong.aspx

57 http://www.nilp.org.vn/tintuc/Tintucchung/tabid/70/News/1396-66/Tin-tuc-chung/An-toan-lao-dong-Quan-ly-long-leo-doanh-nghiep-tho-o.aspx

58 http://baobacninh.com.vn/news_detail/78090/an-toan-ve-sinh-lao-dong-van-dang-buong-long-.html

59 http://www.diemtinviet.com/kinh-te/doanh-nhan-doanh-nghiep/1299-lao-dong-mac-benh-nghe-nghiep-thiet-don-thiet-kep.html

60

http://laodong.com.vn/Cong-doan/5500-nguoi-chet-moi-ngay-vi-benh-nghe-nghiep/123631.bld

61 http://congdoan.most.gov.vn/tin-chung/46-ban-n-cong/53-vn-binh-ng-gii-va-lao-ng-n-vn-bt-cp-t-trong-nhn-thc-.html?showall=1

62 http://www.nilp.org.vn/Nghien_cuu_khoa_hoc/suckhoenghenghiep/tabid/78/News/192-13/NU-LAO-DONG-PHO-THONG-VA-AN-TOAN-SUC-KHOE-NGHE-NGHIEP.aspx

63 http://www.ncseif.gov.vn/sites/vie/Pages/thuctrangchinhsachvieclam-nd-16614.html

64

http://doanhnhan.vneconomy.vn/20091203111856882P0C5/lao-dong-mac-benh-nghe-nghiep-thiet-don-thiet-kep.htm

65 http://m.nguoiduatin.vn/thu-nhap-phu-nu-it-hon-nam-gioi-a73582.html

66 http://dantri.com.vn/xa-hoi/giam-sat-ep-nghi-viec-lao-dong-nu-mang-thai-733262.htm

67

http://mywork.vn/tin-tuc/Tin-moi/tien-luong-cua-nu-ngay-cang-thap-hon-nam-gioi_21927.html/in-trang/

68 http://www.baohiemxahoi.gov.vn/?u=nws&su=d&cid=384&id=7313