Đây chính là lý do tôi chọn đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của học sinh ở trƣờng Phổ thông dân tộc nội trú trung học phổ thông Huyện Tuần Giáo – Tỉnh [r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ TÙNG
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TUẦN GIÁO - TỈNH ĐIỆN
BIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ TÙNG
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TUẦN GIÁO - TỈNH ĐIỆN BIÊN
TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THÀNH VINH
HÀ NỘI – 2014
Trang 3MỤC LỤC
Lời cảm ơn……… … ……….i
Danh mục chữ viết tắt……… ……….……ii
Mục lục……….……… ……….iv
Danh mục bảng……… ……… …viii
Danh mục biểu đồ……….……… ……….………x
MỞ ĐẦU i
Chương 1 CƠ SƠ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Trên thế giới Error! Bookmark not defined 1.1.2 Ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý giáo dục Error! Bookmark not defined 1.2.3 Quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.4 Quản lý trường phổ thông dân tộc nội trú 10
1.2.5 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 11
1.2.6 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 12 1.3 Một số vấn đề cơ bản của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với học sinh
THPT Error! Bookmark not defined 1.3.1 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined
1.3.2 Vị trí vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined
1.3.3 Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined
1.3.4 Nội dung chương trình của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined
Trang 41.3.5 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined
1.3.6 Phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined
1.4 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined
1.4.1 Xây dựng bộ máy quản lý- tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Error! Bookmark not defined 1.4.2 Các nội dung chính trong quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined
1.5.1 Nhận thức của các lực lượng giáo dục Error! Bookmark not defined 1.5.2 Năng lực của người tổ chức và quản lý HĐGDNGLLError! Bookmark not defined
1.5.3 Các điều kiện tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined
1.5.4 Đánh giá hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpError! Bookmark not defined
1.5.5 Một số đặc điểm tâm sinh lý cơ bản của học sinh THPTError! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined Chương 2 THỰC TRẠNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TUẦN GIÁO TỈNH ĐIỆN BIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Error! Bookmark not defined
2.1 Vài nét khái quát về đặc điểm kinh tế, xã hội, giáo dục Huyện Tuần Giáo
Error! Bookmark not defined 2.1.1 Về kinh tế, văn hóa, xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.2 Về giáo dục Error! Bookmark not defined 2.2 Vài nét khái quát về trường PTDTNT THPT Huyện Tuần Giáo Error! Bookmark not defined
2.2.1 Đặc điểm tình hình nhà trường Error! Bookmark not defined
Trang 52.2.2 Mục tiêu của nhà trường Error! Bookmark not defined 2.2.3 Quy mô phát triển (Năm học 2013-2014) Error! Bookmark not defined 2.2.4 Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên Error! Bookmark not defined 2.2.5 Về cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined
2.2.6 Chất lượng đội ngũ giáo viên và học sinh trong năm học
2012-2013/2013-2014) Error! Bookmark not defined
2.3 Thực trạng các biện pháp quản lý đối với HĐGDNGLL trường PTDTNT THPT
Huyện Tuần Giáo Error! Bookmark not defined 2.3.1 Khái quát về tiến hành khảo sát Error! Bookmark not defined
2.3.2 Thực trạng tiến hành HĐGD NGLL ở trường PTDTNT THPT Huyện Tuần
Giáo Error! Bookmark not defined
2.3.3 Thực trạng các biện pháp quản lý đối với hoạt động ngoài giờ lên lớp ở
trường PTDTNTTHPT Huyện Tuần Giáo Error! Bookmark not defined
2.3.4 Đánh giá chung về thực trạng và nguyên nhân quản lý hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp tại trường PTDTNT THPT Huyện Tuần GiáoError! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG PTDTNT THPT HUYỆN TUẦN GIÁO TỈNH ĐIỆN BIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAYError! Bookmark not defined
3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa Error! Bookmark not defined 3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi Error! Bookmark not defined
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với lứa tuổi và đặc điểm học sinh dân tộc nội
trú Error! Bookmark not defined
3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính thống nhất giữa dạy học và tổ chức hoạt động
Error! Bookmark not defined
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp học sinh của
trường PTDTNT THPT Huyện Tuần Giáo trong bối cảnh hiện nay Error! Bookmark not defined
Trang 63.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined
3.2.2 Tăng cường xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phù hợp
với thực tiễn từng giai đoạn Error! Bookmark not defined
3.2.3 Tăng cường bồi dưỡng về các kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp cho đội ngũ giáo viên trong trường Error! Bookmark not defined
3.2.4 Đa dạng hóa các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp phù hợp với thực tiễn địa phươngError! Bookmark not defined
3.2.5 Phát huy vai trò chủ thể của học sinh dân tộc trong hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp Error! Bookmark not defined
3.2.6 Nhà trường chủ động phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia vào quá trình
tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined
3.2.7 Tăng cường xây dựng cơ sở vật chất và các điều kiện để thực hiện hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp Error! Bookmark not defined 3.2.8 Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá, thi đua khen thưởng Error! Bookmark not defined
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp Error! Bookmark not defined
3.4 Khảo nghiệm về mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý
HĐGDNGLL Error! Bookmark not defined
3.4.1 Mục đích, đối tượng, nội dung thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp được đề xuất Error! Bookmark not defined
3.4.2 Kết quả thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các biện phápđược đề xuất
Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
1 Kết luận Error! Bookmark not defined
2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 6 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 8MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục là cách thức cơ bản để con người và xã hội loài người phát triển Ngày nay giáo dục được coi là nhân tố quyết định tốc độ phát triển kinh tế xã hội Trong công cuộc đổi mới của Đảng, Nhà nước ta đã xác định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, là con đường cơ bản để tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Vai trò của giáo dục được khẳng định định bởi nguồn nhân lực do giáo dục góp phần tạo nên Đó là con người có kiến thức, có phẩm chất, năng động tích cực thích ứng với sự phát triển của xã hội đồng thời phát huy được truyền thống tốt đẹp của dân tộc, giữ gìn được bản sắc văn hóa dân tộc
Giáo dục là quá trình kết hợp vai trò chủ đạo cuả giáo viên với sự tự giác tích cực, tự rèn luyện cuả học sinh nhằm hình thành ý thức, tính cách và chủ yếu là hành
vi thói quen đạo đức với các chuẩn mực xã hội quy định Nhân cách học sinh được hình thành qua những hoạt động giáo dục trong nhà trường, thông qua dạy học trên lớp và những hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, khi tham gia vào đời sống học đường, học sinh tham gia nhiều hoạt động khác nhau Tất cả các hoạt động này đều gắn liền với học sinh, học sinh các trường THPT nói chung và học sinh các trường dân tộc nội trú nói riêng, các hoạt động phải phù hợp đặc điểm chung lứa tuổi, phù hợp phong tục tập quán, phát huy bản sắc văn hóa dân tôc, khắc phục những hủ tục lạc hậu của đồng bào dân tộc thiểu số, tạo cơ hội để học sinh phát triển năng lực cá nhân Giáo dục nhà trường chỉ thực hiện thực sự có hiệu quả khi nó được tổ chức bởi những hoạt động phù hợp với các hoạt động của học sinh Đây là lý do khiến giáo dục không thể bó hẹp trong không gian lớp học, trường học mà phải mở rộng
ra không gian đa dạng khác với các hoạt động tương ứng Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) giữ một vị trí, vai trò quan trọng trong hoạt động dạy - học, tồn tại song song với quá trình dạy học và các quá trình GD khác Đây là hoạt động có trong kế hoạch, chương trình GD-ĐT nhằm đạt được mục tiêu đặt ra, bên cạnh các hoạt động giáo dục chính khóa trên lớp giữ vai trò trọng yếu, thì HĐGDNGLL cũng đảm nhận vị trí không thể thiếu được trong chương trình giáo dục đào tạo của nhà trường các cấp, giúp học sinh học tập, rèn luyện, tu dưỡng, để hình thành phát triển nhân cách của mình
Trang 9HĐGDNGLL là một hoạt động quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáo dục cuả nhà trường Chính từ những hoạt động như: Lao động, sinh hoạt tập thể, hoạt động xã hội đã góp phần rất lớn trong việc hình thành nhân cách cuả học sinh Giúp các em biết tự giáo dục, tự rèn luyện, tự hoàn thiện mình Có thể nói thông qua việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp sẽ xây dựng cho các em các mối quan hệ phong phú, đa dạng, một cách
có mục đích, có kế hoạch, có nội dung và phương pháp cụ thể, gắn giáo dục với cộng đồng, tạo sự thân thiện trong mọi tình huống Biến các nhu cầu khách quan cuả xã hội thành những nhu cầu cuả bản thân học sinh
Nhân cách trẻ được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động có ý thức Chính trong quá trình sống, học tập, lao động, giao lưu, vui chơi giải trí… con người đã tự hình thành và phát triển nhân cách cuả mình Vì thế, HĐNGLL có liên quan đến việc mở rộng kiến thức, tư tưởng, tình cảm, năng lực, nâng cao thể lực, thể chất và tinh thần của học sinh Do vậy, cần thiết phải kết hợp việc học tập trên lớp với việc rèn luyện kĩ năng thực hành, giúp học sinh hiểu sâu hơn và nắm bản chất cuả sự vật hiện tượng, tạo niềm tin và óc sáng tạo cho học sinh, áp dụng lý thuyết vào thực tế
Đặc điểm lứa tuổi học sinh THPT muốn được khẳng định mình là người lớn
có nhiều ước mơ, hoài bão Sự phát triển tự ý thức là một đặc điểm nổi bật có ý nghĩa to lớn đối với sự đối với sự phát triển tâm lý nhân cách học sinh THPT Ở lứa tuổi này các em có cách đánh giá, nhận thức rất riêng, các em tự nhận thức vị trí của mình trong một tập thể, các em thể hiện được ý thức trách nhiệm của bản thân, lòng
tự trọng, tình cảm Nhu cầu giao lưu, trao đổi mở mang kiến thức xã hội là rất lớn Các HĐGDNGLL tạo được môi trường cho các em phát triển
Trường PTDT Nô ̣i trú là loa ̣i hình trường chuyên biê ̣t nằm t rong hê ̣ thống trường phổ thông Học sinh của trường PTDT Nội trú đươ ̣c nuôi da ̣y và đảm bảo các điều kiện để phát triển toàn diện theo mô hình quản lí suốt cả ngày tại trường Ngoài thời gian học tập trên lớp theo chương trình giáo dục chính thức của cấp học , thời gian còn la ̣i đều là thời gian ngoài giờ lên lớp Số thời gian này chiếm mô ̣t thời lươ ̣ng khá lớn trong tổng số thời gian của ho ̣c sinh ta ̣i trường HĐGDNGLL là hoa ̣t
đô ̣ng giáo du ̣c thực hiê ̣n trong thời gian ngoài giờ học chính khóa ở trường PTDT
nô ̣i trú, góp phần giáo dục toàn diện học sin h về đức, trí, thể, mĩ Chính vì vậy việc
Trang 10giáo dục văn hóa dân tộc qua hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường PTDT nội trú có
ý nghĩa vô cùng quan trọng Đó không chỉ là điều kiê ̣n để mỗi học sinh được thể hiê ̣n mà còn được giao lưu ho ̣c hỏi Qua hoa ̣t đô ̣ng này ho ̣c sinh được hòa nhâ ̣p với bạn bè, hiểu biết về văn hóa, lối sống của các dân tô ̣c, từ đó biết điều chỉnh, tiếp thu những giá tri ̣ văn hóa tích cực và ta ̣o nên sự thân thiê ̣n với tâ ̣p thể ba ̣n bè, thầy cô HĐGDNGLLtạo ra môi trường tốt để tăng cường sự đoàn kết các dân tộc
HĐGDNGLL tại truường PTDTNT THPT Huyện Tuần giáo công tác quản
lý cơ bản, thực hiện một số biện pháp quản lý song chất lượng của hoạt động còn yếu các biện pháp chưa phát huy được vai trò của HĐGDNGLL
Nhưng để khẳng định sự quan trọng của các hoạt động này thì trước hết vai trò của công tác quản lý, chỉ đạo phải là hàng đầu nhằm định hướng đúng đắn cho các nội dung và hình thức hoạt động thì mới phát huy hết giá trị tích cực của HĐGDNGLL Sau thời gian thực tế quản lý tổ chức các HĐGDNGLL tại nhà trường, qua nghiên cứu các tài liệu về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh và thực hiện phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, tôi nhận thấy muốn nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh thì vai trò chỉ đạo, quản
lý đối với các HĐGDNGLL là vô cùng quan trọng, nhất là đối với học sinh trong
các trường phổ thông DTNT Đây chính là lý do tôi chọn đề tài: “Biện pháp quản
lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của học sinh ở trường Phổ thông dân tộc nội trú trung học phổ thông Huyện Tuần Giáo – Tỉnh Điện Biên trong bối cảnh hiện nay”
2 Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất những biện pháp quản lý HĐGDNGLL có hiệu quả nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện học sinh ở trường PTDTNT THPT huyện Tuần Giáo
3 Nhiệm vụ của đề tài
3.1 Nghiên cứu những vấn đề lý luận về quản lý HĐGDNGLL bậc THPT
3.2 Khảo sát thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở trường PTDTNT THPT huyện Tuần Giáo
3.3 Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý HĐGDNGLL
4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu