nhân -Thế kỉ thứ XIII, đế quốc Mông Cổ được hình thành, ngựa của chúng dày xéo từ Đông sang Tây, từ Âu sang Á nhân dân Đại Việt phải 3 lần kháng chiến chống lại chúng.. 2.Lãnh.[r]
Trang 1Đề cương ôn tập tự luận môn lịch sử 10 học kì 2 ( 2018-2019)
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐỨC HỢP – HƯNG YÊN
Bài 19 :Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỉ (X – XV)
I Các cuộc kháng chiến chống Tống
Chỉ tiêu Kháng chiến chống Tống lần 1
(Lê Hoàn ) Kháng chiến chống Tống lần 2 ( Lý Thường Kiệt )
1 Bối
cảnh lịch
sử
-Năm 980, triều đình nhà Đinh gặp nhiều khó khăn -> quân Tống xâm lược nước ta
-Thái hậu Dương Vân Nga tôn Lê Hoàn lên làm vua để chỉ huy kháng chiến
-Những năm 70 của thế kỉ XI, quân Tống bước vào giai đoạn khủng hoảng : phía Bắc người Liêu, Hạ xâm lấn ; trong nước nông dân nổi dậy -> vua Tống có âm mưu xâm lược nước
ta và tích cực chuẩn bị cho cuộc xâm lược để che đậy tình hình trong nước
và nếu thắng sẽ làm cho các nước Liêu, Hạ sẽ phải kiêng nể
2 Diễn
biến -Năm 981, quân Tống theo 2 đường thủy , bộ tiến vào nước ta
-Lê Hoàn chỉ huy kháng chiến chặn đánh ở trên sông Bạch Đằng và cửa Chi Lăng Tại đây, quân ta cho đóng cọc ngăn chặn thuyền địch
-Tại Lạng Sơn, quân ta chặn đánh quyết liệt , quân địch tổn thất nặng
nề Thừa thắng quân ta truy kích tiêu diệt nhiều sinh lực địch
- Năm 1075, Lý Thường Kiệt kết hợp với quân triều đình và tù trưởng dân tộc ít người đánh sang đất Tống : Châu Khâm, Châu Liêm, Ung Châu rồi lui về phòng thủ
-Năm 1077, ba mươi vạn quân Tống kéo sang bờ sông Như Nguyệt, cuộc kháng chiến hoàn toàn thắng lợi, quân
ta chủ động giảng hòa và kết thúc kháng chiến
3 Kết quả Kháng chiến thắng lợi Kháng chiến thắng lợi
4 Ý
nghĩa -Thắng nhanh và lớn đè bẹp ý chí xâm lược của quân Tống
-Thể hiện ý chí quyết tâm đánh giặc của quân ta
-Chứng tỏ bước phát triển lớn của dân tộc và khả năng bảo vệ độc lập dân tộc của quân và dân Đại Cồ Việt
-Góp phần tạo cuộc sống ấm lo cho nhân dân
-Bảo vệ nền độc lập dân tộc -Đánh bại âm mưu xâm lược của kẻ thù
-Thể hiện quyết tâm bảo vệ độc lập của nhân dân ta
Trang 2II Các cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên
Tiêu chí Nội dung
1 Nguyên
nhân -Thế kỉ thứ XIII, đế quốc Mông Cổ được hình thành, ngựa của chúng dày xéotừ Đông sang Tây, từ Âu sang Á nhân dân Đại Việt phải 3 lần kháng chiến
chống lại chúng
2.Lãnh
đạo - Các vua : Trần Thánh Tông, Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông- Các tướng : Thái sư Trần Thủ Độ, Phạm Ngũ Lão,…
3.Diễn
biến
-1258: Chiến thắng Đông Bộ Đầu -1285: Chiến thắng Tây Kết, Hàm Tử,Chương Dương, Thăng Long đẩy lùi quân xâm lược
-1287-1288: Chiến thắng Bạch Đằng làm địch phải từ bỏ ý định xâm lược Đại Việt
4 Kết quả Kháng chiến thắng lợi
5 Ý
nghĩa
-Ghi sâu vào lịch sử dân tộc
- Tạo động lực cho các cuộc khởi nghĩa nổ dậy -Thể hiện ý chí , quyết tâm đánh giặc
-Bảo vệ độc lập dân tộc
6 Nguyên
nhân
thắng lợi
-Sự chỉ huy tài ba của các vị lãnh đạo -Sự kết hợp các lối đánh linh hoạt, sáng tạo -Đoàn kết dân tộc
III Phong trào đấu tranh chống quân xâm lược Khởi nghĩa Lam Sơn
Tiêu chí Nội dung
1Nguyên
nhân -1407, kháng chiến chống Minh của nhà Hồ thất bại , nước ta rơi vào ách thống trị của nhà Minh -> nhân dân đứng lên nổi dậy tiêu biểu là cuộc khởi
nghĩa Lam Sơn ( Nguyễn Trãi + Lê Lợi )
2 Diễn
biến
-1418 , khởi nghĩa nổ ra ở Lam Sơn được nhân dân ủng hộ -1418-1423, khởi nghĩa mở rộng vào Nam
-1426, chiến thắng Trúc Động, Tốt Động làm quân Minh rơi vào thế bị động -1427, chiến thắng Chi Lăng Xương Giang làm địch phải rút quân về nước 3,Kết quả Khởi nghĩa thắng lợi
4, Ý
nghĩa
-Kết thúc 20 năm đô hộ của nhà Minh -Mở ra thời kì mới chp dân tộc
5 NN
thắng lợi
-Sự chỉ huy tài ba của các vị lãnh đạo -Sự kết hợp các lối đánh linh hoạt, sáng tạo -Đoàn kết dân tộc, lòng yêu nước và căm thù giặc
Trang 3BÀI 23: PHONG TRÀO TÂY SƠN VÀ SỰ NGHIỆP THỐNG NHẤT ĐẤT
NƯỚC, BẢO VỆ TỔ QUỐC CUỐI THẾ KỈ XVIII
I.Phong trào Tây Sơn và sự nghiệp thống nhất đất nước cuối thế kỉ XVIII
Sự khủng hoảng của chế độ phong kiến Việt Nam
-Giữa thế kỉ thứ XVIII, Đàng Trong CĐPK lâm vào khủng hoảng-> đời sống nhân dân khổ cực.
-Cùng lúc đó ở Đàng Ngoài phong trào đấu tranh của nông dân bùng nổ kéo dài hơn 10 năm nưng cũng bị đàn áp.
Phong trào Tây Sơn
-1771, khởi nghĩa nông dân Tây Sơn bùng nổ do 3 anh em : Nguyễn Nhạc / Huệ / Lữ lãnh đạo
-1785, lập đổ chính quyền họ Nguyễn ở đàng trong
-1786-1788, lật đổ chính quyền Lê – Trịnh ở đàng ngoài
-> Bước đầu thống nhất đất nước.
II.Các cuộc kháng chiến cuối thế kỉ XVIII
Chỉ tiêu Kháng chiến chống Xiêm (1785) Kháng chiến chống Thanh (1789) 1.Nguyê
n nhân
- Đầu những năm 80 của thế kỉ XVIII, chính quyền nhà Nguyễn bị lật đổ, Nguyễn Ánh chạy sang cầu cứu vua Xiêm
-> Vua Xiêm của 5 vạn quân sang xâm lược nước ta
-Vua Lê Chiêu Thống cầu cứu nhà Thanh
-> Vua Thanh sai tướng đem 29 vạn quân sang xâm lược nước ta
2.Diễn
biến 1785, Nguyễn Huệ đem binh thuyền vào Nam đánh giặc
Tổ chức trận Rạch Gầm – Xoài Mút
1788,Nguyễn Huệ lên ngôi lấy hiệu là Quang Trung
Tổ chức kháng chiến từ 30 tết đến trưa mùng 5 tết
Thắng lợi Ngọc Hồi – Đống đa Đánh tan 29 vạn quân xâm lược
3 Kết quả Kháng chiến thắng lợi Kháng chiến thắng lợi
4 Ý
nghĩa Đánh tan âm mưu xâm lược của quân Xiêm
Tinh thần yêu nước
Ý chí quyết tâm đánh giặc
Đánh tan âm mưu xâm lược của quân Xiêm
Tinh thần yêu nước
Ý chí quyết tâm đánh giặc III Vương triều Tây Sơn
-Năm 1778, Nguyễn Nhạc lên ngôi lấy hiệu là Thái Đức
Trang 4-Năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi lấy hiệu là Quang Trung , thống trị từ Thuận Thành ra Bắc
Đối nội : - Xây dựng chế độ quân chủ chuyên chế
- Chính quyền các trấn được thành lập
- Ra chiếu kêu gọi, khuyến khích nhân dân khôi phục sản xuất
- Tổ chức lại thi cử, giáo dục, quân đội
- Lập lại sổ hộ khẩu
Đất nước dần ổn định
Đối ngoại : Xây dựng mối quan hệ hòa hiếu với các nước
Vai trò của vương triều Tây Sơn :
- Lập đổ các tập đoàn phong kiến ( Nguyễn, Lê- Trịnh) bước đầu thống nhất đất nước
- Đánh tan quân xâm lược
Bài 31 CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP CUỐI THẾ KỈ XVIII
I Tình hình nước Pháp trước cách mạng
1.Tình hình kinh tế, xã hội
Kinh tế : Nông nghiệp : lạc hậu,năng suất thấp , phải đóng tô thuế nặng
Công thương nghiệp : khá phát triển, xuất hiện một số công ty buôn bán với thương nhân Châu Âu và phương Đông , tập trung ở ven Địa Trung Hải và Đại Tây Dương
Chính trị : -TheoCĐQCCC do vua Lu-i thứ XVI đứng đầu
- Xã hội có 3 đẳng cấp : tăng lữ , quý tộc , tư sản
Đẳng cấp thứ 1+2: Chiếm số ít dân số, không phải nộp tô thuế và được hưởng mọi đặc quyền, đặc lợi
Đẳng cấp thứ 3( nông dân, bình dân tự do, tư sản): Chiếm số đông dân số, phải nộp tô thuế và không được hưởng quyền lợi
Mâu thuẫn giữa đẳng cấp thứ 1+2 với đẳng cấp thứ 3
2 Đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng
-Thế kỉ XVIII, xuất hiện trào lưu “Triết học ánh sáng” do Vôn –te, Mông-te-xki-ơ,Rút –
xô làm đại biểu
- Nội dung: phê phán kịch liệt chế độ phong kiến thối nát và nhà thờ Ki- tô giáo, đưa ra lí thuyết về việc xây dựng nhà nước mới
Trang 5-Ý nghĩa : Tấn công vào hệ tư tưởng của CĐPK và giáo hội, dọn đường cho CMTS Pháp bùng nổ
II Tiến trình cách mạng
Nguyên nhân trực tiếp :
- 5/5/1789: vua triệu tập hội nghị ba Đẳng cấp để đề xuất vay tiền và ban hành thêm thuế mới nhưng không được
Mâu thuẫn lên cao
- 14/7/1789: quần chúng nhân dân tấn công ngục Ba-xti
Cách mạng bùng nổ
Các giai đoạn Sự kiện Nội dung
1GC Lập hiến
14-7-1789 Quần chúng nhân dân tấn công ngục Ba-xti
Cách mạng bùng nổ 8-1789 Thông qua tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền
9-1791 Hiến pháp mới ra đời
Thiết lập nền quân chủ lập hiến 4-1792 Chiến tranh Pháp với Áo – Phổ
11-7-1792 Tuyên bố “ Tổ quốc lâm nguy”
2 Cộng hòa thứ
nhất
10-8-1792 Quần chúng bắt giam vua và hoàng hậu Chính
quyền thuộc về pháp Girông-đanh 21-9-1792 Thiết lập nền công hòa thứ nhất 21-1-1793 Vua Lu- i thứ XVI bị xử tử Đầu năm 1793 Pháp gặp nhiều khó khăn 2-6-1793 Lập đổ phái Girông- đanh
Chính quyền thuộc về pháp Giacobanh
3 Cộng hòa thứ
2 Khó khăn Trong nước : phản động nổi dậy khắp nơi,đời sống nhân dân khổ cực
Bên ngoài : Pháp liên tiếp thua trận do liên quân phong kiến tấn công
Chính sách tiến
bộ Giải quyết ruộng đất cho nông dân, tiền lương cho công nhân , luật giá tối đa ra đời
Trang 6-6/1793 : hiến pháp mới -> ban bố rộng rãi quyền dân chủ 23/8/193 : Ban bố sắc lệnh “ tổng động viên toàn quốc”
Kết quả Dẹp sạch thù trong giặc ngoài -> CM đạt đỉnh cao
27/7/1794: phái Giacobanh bị lật đổ
4 Thoái trào do
phản động Chính sách của Ủy bạn Đốc
chính
Tập trung quyền lực trong tay 5 ủy viên Nhiều thành quả cách mạng bị thủ tiêu : bãi bỏ luật giá tối đa, các thành viên các mạng bị khủng bố, quyền tự do dân chủ bị hạn chế, các clb chính trị bị đóng cửa,
11-1799 Napoleon Ponapac làm cuộc đảo chính thành công
Chấm dứt chế độ đốc chính, nền độc tài quân sự được xác lập
1804 Napoleon lên ngôi hoàng đế
Thành lập đế chế thứ I
1812 Napoleon thua trận ở Nga
1815 Các nước đồng minh chống Pháp đánh bại
Napoleong ở trận Oa-tec-to
Chế độ quân chủ được phục hồi III Ý nghĩa
1 Tính chất là cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu và triệt để nhất
2 Ý nghĩa
Với nước Pháp: Lật đổ CĐPK, lật đổ CĐQCCC,thủ tiêu tàn dư phong kiến
- Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân
- Xóa bỏ cản trở với công thương nghiệp
- Thị trường thống nhất được hình thành tạo điều kiện cho CNTB phát triển
Thế giới
- Làm lung lay CĐPK khắp châu Âu
- Mở ra thời kì thắng lợi và củng cố của CNTB ở những nước tiên tiến Âu-Mĩ
Trang 7Bài 32 : CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP Ở CHÂU ÂU
I Cách mạng công nghiệp ở Anh
1 Nguyên nhân
- Có đủ 3 điều kiện thuận lợi :
+ Tư sản : hệ thống thuộc địa rộng lớn, cách mạng tư sản nổ ra đầu điên + Nhân công : chủ yếu là những nông dân bị mất ruộng đất và những thợ thủ công bị phá sản phải làm thuê cho tư sản
+ Kĩ thuật : các công trường thủ công hình thành và phát triển theo hướng chuyên môn hóa
Cách mạng công nghiệp diễn ra đầu tiên
- Thời gian : bắt đầu từ những năm 60 từ thế kỉ thứ XVIII và kết thúc vào những năm 40 của thế kỉ thứ XIX
2 Thành tựu
Lĩnh vực Thời gian Thành tựu
1 Công nghiệp
nhẹ
1764 Giêm Ha-gri-vơ chế tạo ra máy kéo sợi Gien-ni
1769 Ác-crai-tơ chế tạo ra máy kéo sợi chạy bằng hơi nước
1779 Crom-tơn chế tạo ra máy kéo sợi cải tiến
1785 Ét-mơn Các-rai chế tạo ra máy dệt chạy bằng hơi nước
Năng suất tăng gấp 40 lần so với ban đầu
2 Công nghiệp
nặng
1784 Giêm-Oát chế tạo ra máy hơi nước
Chất lượng và năng suất tăng cao.các nhà máy được xây dựng ở nhiều nơi thuận tiện, tạo nguồn động lực mới, giảm lao động cơ bắp con người
Lao động bằng chân tay được thay thế bằng lao động máy móc
1735 Phương pháp nấu than cốc ra đời : phương pháp luyện gang,
thép
1784 Lò luyện gang đầu tiên ra đời : cầu gỗ được thay thế bằng cầu sắt
3 GTVT 1814 Xít – phen-xơn chế tạo ra đầu máy xe lửa đầu tiên
1825 Khánh thành đoạn đường sắt đầu tiên Thế kỉ XIX Có hơn 10.000 km đường sắt
Anh trở thành “ công xương thế giới” và Luân đôn trở thành trung tâm thương mại với 80 vạn dân và là thủ đô đầu tiên ở châu âu trên con đường công nghiệp hóa
Trang 83 Hậu quả của CMCN
- Tích cực : làm thay đổỉ bộ mặt các nước tư bản : hình thành các trung tâm công nghiệp mới , thành thị đông dân xuất hiện, nâng cao NSLĐ , ngày càng xã hội hóa quá trình lao động của CNTB, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong các ngành kinh tế khác, nông nghiệp dần chuyển hướng thâm canh, chuyên canh, quá trình cơ giới hóa nông nghiệp giải phóng nông dân, bổ sung LLLĐ cho thành phố
- Tiêu cực : hình thành 2 giai cấp vô sản và tư sản ; tư sản bóc lột vô sản -> mâu thuẫn giai cấp -> đấu tranh giai cấp
