Bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình – qua thực tiễn Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội

Với phạm vi là một luận văn thạc sỹ Luật học thuộc chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Nhà nước và pháp luật, luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề lý luận về bảo đảm quyền công dân trong h[r]

Trang 1

Bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình – qua thực tiễn

Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội

Nguyễn Hoài Phương

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật;

Mã số: 60 38 01 01 Người hướng dẫn: TS Đặng Minh Tuấn

Năm bảo vệ: 2014

Abstract Luận văn đề cập khá toàn diện các vấn đề lý luận và thực tiễn của đảm bảo

quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình; phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến vấn vấn đề đảm bảo quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân nói chung và tại TAND thành phố Hà Nội nói riêng; phân tích thực trạng về đảm bảo quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình tại TAND thành phố Hà Nội Từ đó đưa ra những yêu cầu, mục tiêu và giải pháp nhằm tăng cường bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình Với những kết quả mà luận văn đạt được, tác giả hy vọng

sẽ góp một phần nhỏ vào việc tăng cường bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ

án hôn nhân và gia đình tại Việt Nam nói chung và tại TAND thành phố Hà Nội nói riêng

Keywords Quyền công dân; Pháp luật Việt Nam; Vụ án hôn nhân và gia đình; Luật hôn

nhân và gia đình

Content

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quyền công dân là một trong những vấn đề thiêng liêng, cơ bản của bất cứ quốc gia nào Quyền công dân phải được ghi nhận trong Hiến pháp và pháp luật của mà bất cứ quốc gia nào cũng phải thực hiện

Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta, điều đó đã được thể chế tại Hiến pháp nước

CHXHCN Việt Nam năm 1992 (sửa đổi năm 2013): “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân” [2518, Điều 2]

Một trong những tiêu chí rất quan trọng của Nhà nước pháp quyền là bảo đảm cao nhất quyền công dân trong mọi hoạt động của Nhà nước trong đó có hoạt động xét xử của Tòa án Trong những năm qua, cùng với những thành tựu to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc bảo đảm quyền công dân trên tất cả mọi mặt nói chung và bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử của Tòa án trong đó có hoạt động xét xử án hôn nhân và gia đình

Thực tế hoạt động xét xử của ngành TAND trong những năm gần đây đã cho thấy các vụ

Trang 2

án tranh chấp về hôn nhân và gia đình ngày càng phức tạp, do vậy việc nhận thức và vận dụng pháp luật để giải quyết loại tranh chấp này cũng như đảm bảo quyền công dân trong hoạt động xét

xử cũng gặp không ít khó khăn Tuy nhiên, với sự cố gắng của các Thẩm phán và cán bộ ngành Tòa án, việc áp dụng pháp luật về hôn nhân và gia đình cũng như pháp luật về tố tụng dân sự và đảm bảo quyền công dân trong việc giải quyết các vụ án tranh chấp về hôn nhân gia đình đã đạt được những kết quả đáng khích lệ góp phần giải quyết kịp thời các mâu thuẫn bất hòa trong quan

hệ hôn nhân, bảo vệ được các quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự, đồng thời góp phần làm ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Không những vậy, thông qua hoạt động xét xử đối với các vụ án tranh chấp về hôn nhân và gia đình đã tăng cường việc phổ biến tuyên truyền, giáo dục ý thức pháp luật cho nhân dân để họ nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật

Bên cạnh những mặt đã đạt được, thông qua hoạt động xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm của ngành TAND đã phát hiện được những thiếu sót, hạn chế nhất định: để quá thời hạn chuẩn bị xét xử, đánh giá chứng cứ chưa toàn diện, bản án tuyên không rõ ràng gây khó khăn cho công tác thi hành án dân sự, thiếu người tham gia tố tụng, xác định tài sản chung, tài sản riêng để phân chia chưa đúng hoặc chưa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên đương sự dẫn đến Tòa án cấp trên phải sửa, hủy bản án của Tòa án cấp dưới Đặc biệt còn có một số vụ án tranh chấp về hôn nhân và gia đình có tính chất phức tạp, có liên quan đến nhiều tài sản chung của gia đình, vợ chồng nên bị kéo dài nhiều năm, qua nhiều cấp xét xử ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của công dân Đội ngũ Thẩm phán còn hạn chế về chuyên môn và thiếu kinh nghiệm xét xử đã làm giảm lòng tin của các đương sự, cũng như các chủ thể khác vào phán quyết của Tòa án Do đó, trong hoạt động xét xử các vụ án nói chung và các vụ

án hôn nhân và gia đình nói riêng phải bảo đảm cho các đương sự tìm thấy lẽ công bằng, tính nhân đạo, tin tưởng vào cơ quan Tòa án

Thành phố Hà Nội là thủ đô của Việt Nam được coi là trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa Nền kinh tế càng phát triển thì các mâu thuẫn phát sinh ngày càng đa dạng và phức tạp đặc biệt những mâu thuẫn phát sinh trong mối quan hệ hôn nhân và gia đình Trong những năm qua số vụ án

về hôn nhân và gia đình mà toàn ngành Tòa án nói chung và TAND thành phố Hà Nội nói riêng thụ

lý đã tăng vượt bậc Ngoài bảo đảm xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình đúng với các quy định của pháp luật thì bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình luôn được lãnh đạo TAND thành phố Hà Nội quan tâm chỉ đạo Bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử của Toà án nói chung và bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử vụ án hôn nhân và gia đình nói riêng đã đạt được nhiều thành tựu vượt bậc làm tấm gương cho toàn ngành Tòa án Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì vấn đề bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình của TAND Thành phố Hà Nội còn nhiều bất cập gây ảnh hưởng đến uy tín cũng như chất lượng xét xử của TAND Thành phố Hà Nội

Trong bối cảnh Thành phố Hà Nội đang tiếp tục thực hiện Chương trình cải cách Tư pháp theo Nghị quyết số 48/NQ – TW ngày 24/05/2005 của Ban chấp hành Trung Ương về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 và Nghị quyết số 49/NQ – TW ngày 02/6/2005 của Ban chấp hành Trung Ương về chiến lược cải cách

tư pháp đến năm 2020 và thực hiện các Nghị quyết, chỉ đạo của Thành ủy, HĐND, UBND thành phố thì tăng cường bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử nói chung và trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình nói riêng là yêu cầu bức thiết

Xuất phát từ lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét

xử các vụ án hôn nhân và gia đình - Qua thực tiễn TAND thành phố Hà Nội ” làm luận văn thạc

sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu về hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình ở Việt Nam đã được các nhà nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Cụ thể gồm một số các đề tài của các tác giả như:

Trang 3

Hoàng Văn Hạnh “Áp dụng pháp luật trong việc giải quyết án hôn nhân và gia đình của TAND ở tỉnh Thái Nguyên” Luận văn thạc sỹ luật học, năm 2006; “Áp dụng pháp luật trong xét xử sơ thẩm các vụ án ly hôn của Tòa án nhân dân ở tỉnh Thừa Thiên Huế” Luận văn thạc sỹ luật học của tác giả Đào Thị Mai Hường năm 2010; “Chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam” Luận án tiến sỹ của tác giả Nguyễn Văn Cừ năm 2005; Vũ Thanh Tuấn “Một số vấn đề khi giải quyết việc hôn nhân và gia đình” Tạp chí Tòa án số 14 tháng 7/2007; Thủy Nguyên “Áp dụng Luật hôn nhân, gia đình khi giải quyết vụ án có yếu tố nước ngoài” Tạp chí Tòa án số 17

năm 2005; Đỗ Văn Chỉnh, Ly hôn có yếu tố nước ngoài Pháp luật và thực tiễn Tạp chí Tòa án nhân dân số 10 tháng 5/2007 Các nghiên cứu của các học giả trên đã đề cập đến vấn đề giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình dưới góc độ về áp dụng pháp luật, giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài

Các nghiên cứu của các học giả trên đã đề cập đến vấn đề giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình dưới góc độ về áp dụng pháp luật, giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài

Vấn đề bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử nói chung và các vụ án hôn nhân và gia đình của các chuyên gia pháp lý và đặc biệt là những người làm công tác xét xử của ngành Tòa

án nghiên cứu ở nhiều mức độ và khía cạnh khác nhau Các bài viết trên các tạp chí khác như: Tạp chí Tòa án, Tạp chí Luật học; Tạp chí Kiểm sát; Tạp chí Dân chủ; Tạp chí Nhà nước và Pháp luật… cũng có nghiên cứu về một số khía cạnh lý luận và thực tiễn liên quan đến việc bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình Đó là những tiền đề tư liệu quan trọng cho việc nghiên cứu đề tài Tuy nhiên, các bài viết trên hoặc nghiên cứu chung về vấn đề bảo đảm quyền con người trong hoạt động xét xử của TAND hoặc nghiên cứu về một khía cạnh nào đó của hoạt động xét xử các tranh chấp về hôn nhân và gia đình Song đến nay, chưa có một công trình khoa học nào phân tích một cách toàn diện, đầy đủ và có hệ thống dưới góc độ lý luận và thực tiễn

về bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình đặc biệt là tại TAND thành phố Hà Nội Vì vậy đó chính là lý do để tôi chọn chủ đề này làm đề tài luận văn Cao học Luật của mình

3 Nhiệm vụ và ý nghĩa của luận văn

Nhiệm vụ của luận văn:

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về quyền công dân, về hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân

và gia đình, bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình

- Phân tích thực trạng hoạt động bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình, phân tích nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế của bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình tại TAND thành phố Hà Nội;

- Từ đó đưa ra một số yêu cầu tăng cường bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình ở Việt Nam; đưa ra một số giải pháp chung và riêng, một số kiến nghị nhằm tăng cường bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình

Ý nghĩa luận văn:

- Có ý nghĩa thực tiễn góp phần tăng cường bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình của Việt Nam nói chung và tại TAND thành phố Hà Nội nói riêng

- Đóng góp cho công tác tăng cường chất lượng, hiệu quả xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình của Việt Nam nói chung và TAND thành phố Hà Nội nói riêng

- Đóng góp một phần vào thành quả của chương trình cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 48/NQ-TW, Nghị quyết số 49/NQ-TW tại Việt Nam nói chung và thành phố Hà Nội nói riêng

- Đồng thời, luận văn cung cấp cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, là tài liệu tham khảo cho những người trực tiếp làm công tác giải quyết các tranh chấp các vụ án hôn nhân và gia đình trong

Trang 4

ngành TAND, công tác giảng dạy, học tập trong các trường Đại học chuyên Luật và không chuyên Luật

4 Phạm vi nghiên cứu

Với phạm vi là một luận văn thạc sỹ Luật học thuộc chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Nhà nước và pháp luật, luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề lý luận về bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình đồng thời nghiên cứu thực tiễn vấn đề trên tại TAND thành phố Hà Nội từ năm 2011 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu của luận văn

Luận văn được thực hiện dựa trên việc vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, phép biện chứng của Chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật

Bên cạnh đó luận văn còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể là phân tích, đối chiếu,

so sánh, thống kê và tổng hợp; phương pháp phân tích quy phạm cũng được tác giả vận dụng để phân tích, bình luận nội dung của một số chế định

6 Điểm mới của luận văn

Luận văn đề cập khá toàn diện các vấn đề lý luận và thực tiễn của bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình tại TAND thành phố Hà Nội trong bối cảnh thành phố Hà Nội đang tiếp tục phát huy hiệu quả của chương trình cải cách tư pháp theo Nghị quyết

số 48/NQ – TW và Nghị quyết số 49/NQ- TW Với những kết quả mà luận văn đạt được, tác giả hy vọng sẽ góp một phần nhỏ vào việc bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình của Việt Nam nói chung và của TAND thành phố Hà Nội nói riêng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn

nhân và gia đình

Chương 2: Thực trạng bảo đảm quyền công dân trong hoạt động xét xử các vụ án hôn nhân

và gia đình của TAND thành phố Hà Nội

Chương 3: Yêu cầu, giải pháp và kiến nghị tăng cường bảo đảm quyền công dân trong hoạt

động xét xử các vụ án hôn nhân và gia đình

References

1 C.Mác - Ph.Ăngghen (1998), Về quyền con người, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

2 Chính phủ (2001), Nghị định số 70/2001/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 2001 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật hôn nhân và gia đình, Hà Nội

3 Chính phủ (2001), Nghị định số 77/2001/NĐ-CP ngày 22 tháng 10 năm 2001 của Chính phủ quy định chi tiết về đăng ký kết hôn theo Nghị quyết số 35/2000-QH10 của Quốc hội về việc thi hành Luật hôn nhân và gia đình, Hà Nội

4 Chính phủ (2001), Nghị định số 87/2001/NĐ-CP ngày 22 tháng 10 năm 2001 của Chính phủ

về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, Hà Nội

5 Chính phủ (2002), Nghị định số 68/2002/NĐ-CP ngày 10 tháng 7 năm 2002 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật hôn nhân và gia đình về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, Hà Nội

6 Đỗ Văn Chỉnh (2007), “Ly hôn có yếu tố nước ngoài Pháp luật và thực tiễn”, Tạp chí Tòa án nhân dân, (10) (tháng 5)

7 Nguyễn Văn Cừ (2005), Chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam, Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Luật Hà Nội

Trang 5

8 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, NXB

Chính trị quốc gia, Hà Nội

9 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, NXB Chính

trị quốc gia, Hà Nội

10 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08/NQ-TƯ ngày 02 tháng 01 năm 2002 của

Bộ chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp thời gian tới, Hà Nội

11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48/NQ-TƯ ngày 14 tháng 5 năm 2005 của Bộ chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng năm 2020, Hà Nội

12 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49/NQ-TƯ ngày 02 tháng 6 năm 2005 của Bộ chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2010, Hà Nội

13 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội Hội nghị lần thứ IX Ban chấp hành TW khóa IX, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

14 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, NXB Chính

trị Quốc gia, Hà Nội

15 Đại học Luật Thành phố Hà Nội (2003), Giáo trình Luật hôn nhân và gia đình, NXB Công an

nhân dân, Hà Nội

16 Đại học Luật Thành phố Hà Nội (2008), Giáo trình lý luận Nhà nước và pháp luật, NXB

Công an nhân dân, Hà Nội

17 Vũ Công Giao (2001), Cơ chế của Liên Hợp Quốc về nhân quyền, Luận án thạc sĩ Luật học,

Hà Nội

18 Hoàng Văn Hạnh (2006), Áp dụng pháp luật trong giải quyết án Hôn nhân và gia đình của TAND

ở tỉnh Thái Nguyên, Luận văn Thạc sỹ, Hà Nội

19 Đào Thị Mai Hường (2010), “Áp dụng pháp luật trong xét xử sơ thẩm các vụ án ly hôn của Tòa

án nhân dân ở tỉnh Thừa Thiên Huế”, Luận văn thạc sĩ Luật, Học viện Chính trị - Hành chính

Quốc gia Hồ Chí Minh

20 Học viện CTQG Hồ Chí Minh (2000), Một số bài viết về quyền con người của các tác giả Việt Nam, Tài liệu phục vụ tọa đàm, Hà Nội

21 Thủy Nguyên (2005), “Áp dụng Luật hôn nhân, gia đình khi giải quyết vụ án có yếu tố nước

ngoài” Tạp chí Tòa án, (17)

22 Quốc hội (2002), Hiến pháp Việt Nam (năm 1946, 1959, 1980, 1992 và Nghị quyết về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 1992), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

23 Quốc hội (2000), Nghị quyết số 35/2000-QH10 ngày 9 tháng 6 năm 2000 của Quốc hội khóa

X về việc thi hành Luật hôn nhân và gia đình, Hà Nội

24 Quốc hội (2000), Luật hôn nhân và gia đình, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

25 Quốc hội (2001), Hiến pháp năm 1992 (được sửa đổi năm 2013)

26 Quốc hội (2002), Luật tổ chức TAND, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

27 Quốc hội (2004), Bộ luật tố tụng dân sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

28 Quốc hội (2011), Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 sửa đổi, bổ sung năm 2011 của nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam NXB Chính trị Quốc Gia, Hà Nội

29 Chu Đức Thắng (2004), Áp dụng pháp luật trong việc giải quyết các vụ án dân sự của TAND cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay, Luận văn thạc sĩ Luật, Viện Nhà nước và pháp luật, Học viện

Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh

30 Tòa án nhân dân Tối cao (2000), Nghị quyết số 02/2000/NQ-HĐTP ngày 23 tháng 12 năm 2000 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật hôn nhân

và gia đình năm 2000, Hà Nội

31 Tòa án nhân dân Tối cao (2000), Nghị quyết số 02/2000/NQ-HĐTP ngày 23 tháng 12 năm

Trang 6

2000 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, Hà Nội

33 Tòa án nhân dân Tối cao (2003), Nghị quyết số 01/2003/NQ- HĐTP ngày 16 tháng 4 năm

38 Tòa án nhân dân Tối cao (2011), Báo cáo tổng kết của TAND Tối cao năm 2011, Hà Nội

41 Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (2011), Báo cáo tổng kết TAND thành phố Hà Nội năm

2011, Hà Nội

2012, Hà Nội

43 Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (2012), Kế hoạch số 838/KH-TA ngày 12/6/2012 về việc kiểm tra tình hình thụ lý, giải quyết các vụ án đã quá hạn luật định và án tạm đình chỉ, Hà Nội

44 Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (2012), Thông báo kết luận Hội nghị giao ban số 1713/TB-VP ngày 29/10/2012, Hà Nội

45 Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (2012),Công văn số 1776/TA-VP ngày 7/11/2012 về việc tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, Hà Nội

2013, Hà Nội

47 Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (2013), Nghị quyết số 16/NQ-BCS ngày 19 tháng 3 năm 2013 về Đổi mới công tác Hành chính - Tư pháp, Hà Nội

48 UBND thành phố Hà Nội, Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội Tp Thành phố Hà Nội đến năm

2030, tầm nhìn đến năm 2050, Lưu hành nội bộ

49 UBND thành phố Hà Nội (2012), Báo cáo tổng kết công tác tư pháp năm 2012, Hà Nội

50 UBND thành phố Hà Nội (2013), Báo cáo tổng kết công tác tư pháp năm 2013, Hà Nội

51 Viện Ngôn ngữ học (2000), Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng

Trang Web

52 Web: http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i

53 Web: www.hanoi.gov.vn; và TBKTVN: Kinh tế VN và TG 2009-2010

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	301,65 KB