Đề xuất các giải pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật hôn nhân và gia đình về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn cũng như các biện pháp cần thiết nhằm đảm bảo qu[r]
Trang 1Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn theo Luật Hôn nhân và Gia đình
năm 2000 Nguyễn Thị Giang
Khoa Luật Luận văn ThS Luật dân sự; Mã số: 60 38 30 Người hướng dẫn: TS Nguyễn Phương Lan
Năm bảo vệ: 2013
Abstract Làm rõ những vấn đề lý luận chung về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
các con khi cha mẹ ly hôn Nêu rõ sự cần thiết khách quan phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các con khi cha mẹ ly hôn Phân tích việc áp dụng Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các con khi cha mẹ ly hôn và thực trạng thực hiện vấn đề này hiện nay Đề xuất các giải pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật hôn nhân và gia đình về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ
ly hôn cũng như các biện pháp cần thiết nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn một cách hiệu quả trên thực tế
Keywords Luật dân sự; Pháp luật Việt Nam; Luật hôn nhân và gia đình
Content
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các bảng
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO VỆ
QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA CON
7
Trang 2KHI CHA MẸ LY HÔN
1.1 Ly hôn và hậu quả pháp lý của ly hôn đối với con 7
1.1.2 Hậu quả pháp lý và xã hội của việc cha mẹ ly hôn đối với con 8
1.2 Khái niệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly
hôn
12
1.2.2 Sự cần thiết của việc điều chỉnh bằng pháp luật về bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn
13
1.2.3 Ý nghĩa của việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha
mẹ ly hôn
16
1.3 Cơ sở pháp lý và đặc điểm việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
của con khi cha mẹ ly hôn
18
1.3.1 Cơ sở pháp lý của việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con
khi cha mẹ ly hôn
18
1.3.2 Đặc điểm việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha
mẹ ly hôn
20
Chương 2: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ BẢO VỆ
QUYỀN, LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA CON KHI CHA MẸ LY HÔN THEO LUẬT HÔN NHÂN
VÀ GIA ĐÌNH VIỆT NAM NĂM 2000
26
2.1 Các nguyên tắc chung bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con
khi cha mẹ ly hôn
26
2.1.1 Giao con cho bên nào trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục là vì quyền
và lợi ích hợp pháp về mọi mặt của con
26
2.1.2 Bảo đảm các quyền và nghĩa vụ trong quan hệ cha mẹ và con được
thực hiện giữa con với người không trực tiếp nuôi con sau khi cha
33
Trang 3mẹ ly hôn
2.2 Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con sau khi ly hôn 34 2.2.1 Quyền và nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con 35
2.2.4 Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra 40
2.3 Quyền và nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con sau khi ly hôn 43
2.3.2 Phương thức thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng 49 2.3.3 Các biện pháp bảo đảm nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con 52 2.4 Quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục con 55 2.4.1 Chủ thể có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng,
giáo dục con
55
2.4.2 Điều kiện để Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục
con
55
2.4.3 Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ sau khi thay đổi người trực tiếp
nuôi dưỡng, giáo dục con
57
2.5 Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con sau khi ly hôn 58 2.5.1 Căn cứ hạn chế quyền của cha mẹ đối với con 58
2.5.2 Hậu quả pháp lý của việc cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con 61
Chương 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÔN
NHÂN VÀ GIA ĐÌNH ĐỂ BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA CON KHI CHA MẸ
LY HÔN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
62
Trang 43.1 Thực tiễn áp dụng pháp luật hôn nhân và gia đình về bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn trong hoạt động xét
xử của Tòa án
62
3.2 Những bất cập và một số kiến nghị để hoàn thiện pháp luật hôn
nhân và gia đình về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi
cha mẹ ly hôn
69
3.2.2 Về công tác áp dụng pháp luật vào xét xử 82
References
1 Chính phủ (1950), Sắc lệnh số 97-SL ngày 22/5 của Chủ tịch nước Việt Nam dân
chủ cộng hòa sửa đổi một số quy lệ và chế định trong dân luật
2 Chính phủ (1950), Sắc lệnh số 159-SL ngày 17/11 của Chủ tịch nước Việt Nam dân
chủ cộng hòa quy định về vấn đề ly hôn
3 Chính phủ (1959), Tờ trình trước Quốc hội ngày 23/12 về dự Luật Hôn nhân và gia
đình, Hà Nội
4 Chính phủ (2001), Nghị định số 70/2001/NĐ-CP ngày 03/10 quy định chi tiết thi
hành Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000, Hà Nội
5 Chính phủ (2001), Nghị định số 87/2001/NĐ-CP ngày 21/11 về xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, Hà Nội
6 Chính phủ (2009), Nghị định 110/2009/NĐ-CP ngày 10/12 quy định xử phạt hành
chính trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình, Hà Nội
Trang 57 Chủ nghĩa Mác - Lênin với vấn đề hôn nhân và gia đình (1987), Nxb Phụ nữ, Hà
Nội
8 Vũ Thị Thanh Hiển (2011), "Khi cha mẹ chia tay", spmamnondl.edu.vn
9 Hải Hiền (2012), "Thảm họa lạm dụng tình dục trẻ em ở Nam Phi", www.tinmoi.vn
10 Phạm Thị Thu Hoa, Đồng Thị Yến (2011), "Thực trạng ảnh hưởng của cha mẹ ly hôn đến đời sống tâm lý thanh thiếu niên qua khảo sát tại huyện Gia Lộc, tỉnh Hải
Dương", Tâm lý học, (10)
11 Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2002), Các văn kiện quốc tế về quyền
con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
12 Nguyễn Phương Lan (2001), "Vấn đề cấp dưỡng trong Luật Hôn nhân và gia đình
năm 2000", Luật học, (1)
13 V.I Lênin (1980), Toàn tập, tập 25, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva
14 Liên hợp quốc (1989), Công ước về quyền trẻ em
15 Liên hợp quốc (1993), Công ước về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi
con nuôi quốc tế
16 C.Mác - Ph Ăngghen (1978), Tuyển tập, tập I, Nxb Sự thật, Hà Nội
17 Bùi Thị Mừng (2004), "Về việc xem xét nguyện vọng của con khi giải quyết vấn đề
giao con cho ai nuôi trong các vụ án ly hôn", Luật học, (5)
18 Hồ Thị Nga (2007), Bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn, Khóa luận tốt
nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội
19 Đặng Thanh Nga (2008), "Trẻ phạm tội: có bàn tay cha mẹ, gia đình",
http://suckhoedinhduong.nld.com.vn
20 Nguyễn Thúy Oanh (2010), Giải quyết trường hợp cấp dưỡng cho con khi cha mẹ
ly hôn, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội
21 Nguyễn Thị Ngọc Phương (2008), "Xem xét nguyện vọng của người con khi cha
mẹ ly hôn", Tòa án nhân dân, (23)
22 Quốc hội (1946), Hiến pháp, Hà Nội
Trang 623 Quốc hội (1959), Hiến pháp, Hà Nội
24 Quốc hội (1959), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội
25 Quốc hội (1986), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội
26 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội
27 Quốc hội (1999), Bộ luật Hình sự, Hà Nội
28 Quốc hội (2000), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội
29 Quốc hội (2000), Nghị quyết số 35/2000/QH10 ngày 09/6/2000 về việc thi hành
Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Hà Nội
30 Quốc hội (2004), Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Hà Nội
31 Quốc hội (2005), Bộ luật Dân sự, Hà Nội
32 Quốc hội (2008), Luật Thi hành án, Hà Nội
33 Quốc hội (2009), Luật Người khuyết tật, Hà Nội
34 Nguyễn Thị Phương Thảo (2007), Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ
em khi ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000, Khóa luận tốt
nghiệp, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội
35 Tòa án nhân dân tối cao (1988), Nghị quyết số 01/NQ-TANDTC ngày 20/01 của
Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 1986, Hà Nội
36 Tòa án nhân dân tối cao (2000), Nghị quyết số 02/NQ-HĐTP ngày 23/12 của Hội
đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Hà Nội
37 Tòa án nhân dân tối cao (2006), Báo cáo tổng kết ngành Tòa án năm 2006, Hà Nội
38 Tòa án nhân dân tối cao (2007), Báo cáo tổng kết ngành Tòa án năm 2007, Hà Nội
39 Tòa án nhân dân tối cao (2008), Báo cáo tổng kết ngành Tòa án năm 2008, Hà Nội
40 Tòa án nhân dân tối cao (2009), Báo cáo tổng kết ngành Tòa án năm 2009, Hà Nội
41 Tòa án nhân dân tối cao (2010), Báo cáo tổng kết ngành Tòa án năm 2010, Hà Nội
Trang 742 Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp (2001),
Thông tư liên tịch số 01/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 03/01 hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 35/2000/QH10 về việc thi hành Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội
43 Lê Thu Trang (2012), Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi chính đáng của vợ và các con
khi vợ chồng ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Luận văn thạc sĩ
Luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội
44 Trường Đại học Luật Hà Nội (2009), Giáo trình Luật Hôn nhân và gia đình Việt
Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
45 Trường Đại học Luật Hà Nội (2009), Giáo trình Luật dân sự Việt Nam, tập I, Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội
46 Trường Đại học Luật Hà Nội (2009), Giáo trình Luật dân sự Việt Nam, tập II, Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội
47 Lương Thanh Tùng (2012), "Lúng túng trong việc thi hành nghĩa vụ giao người
chưa thành niên cho người khác nuôi dưỡng", Dân chủ và pháp luật, (3)
48 Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1998), Pháp lệnh Người tàn tật, Hà Nội