Trên cơ sở thuộc mô hình các quốc gia cổ đại phương Đông, Trung Quốc vào những thế kỷ cuối công nguyên do sự phát triển của sản xuất, xã hội phân hóa giai cấp nên chế độ phong kiến ở đây[r]
Trang 1II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
1 Giáo viên
- SGV, giáo án, tài liệu tham khảo có liên quan
- Tranh ảnh về thời kì nguyên thủy
2 Học sinh
- Đọc trước bài ở nhà
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp (2 phút)
2 Giới thiệu khái quát về chương trình lịch sử lớp 10 (5 phút)
Yêu cầu và hướng dẫn phương pháp học bộ môn ở nhà, ở lớp
3 Dẫn dắt vào bài học (3 phút)
Trang 2GV nêu tình huống qua câu hỏi tạo không khí học tập: Chương trình lịch sử chúng ta
đã học ở THCS được phân chia thành mấy thời kỳ? Kể tên các thời kỳ đó? Hình tháichế độ xã hội gắn liền với mỗi thời kì? Xã hội loài người và loài người xuất hiện nhưthế nào? Để hiểu điều đó, chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
4 Tổ chức các hoạt động trên lớp (30 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Làm việc cá nhân
Trước hết GV kể câu chuyện về
nguồn gốc của dân tộc Việt Nam (Bà
Âu Cơ với cái bọc trăm trứng và
chuyện Thượng đế sáng tạo ra loài
người) sau đó nêu câu hỏi: Loài người
từ đâu mà ra? Câu chuyện kể trên có ý
nghĩa gì?
- HS qua hiểu biết, qua câu chuyện
GV kể và đọc SGK trả lời câu hỏi?
GV dẫn dắt tạo không khí tranh luận
- GV nhận xét bổ sung và chốt ý:
- GV nêu câu hỏi: Vậy con người do
đâu mà ra? Căn cứ vào cơ sở nào?
Thời gian? Nguyên nhân quan trọng
quyết định đến sự chuyển biến đó?
Ngày nay quá trình chuyển biến đó có
diễn ra không? Tại sao?
Hoạt động 2: Cả lớp
GV dùng ảnh và biểu đồ để giải thích
giúp HS hiểu và nắm chắc hơn: Ảnh
về Người tối cổ, ảnh về các công cụ
1 Sự xuất hiện loài người và đời sống bầy người nguyên thủy
- Loài người do một loài vượn chuyển biếnthành? Chặng đầu của quá trình hình thànhnày có khoảng 6 triệu năm trước đây
-Bắt đầu khoảng 4 triệu năm trước đây tìmthấy dấu vết của Người tối cổ ở một số nơinhư Đông Phi, Indonesia, Trung Quốc, ViệtNam
- Đời sống vật chất của người nguyên thủy.+ Chế tạo công cụ đá (đồ đá cũ)
+ Làm ra lửa
Trang 3Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
đá, biểu đồ thời gian của Người tối cổ
Hoạt động 3: Làm việc cả lớp và cá
nhân
GV nêu câu hỏi: - Đá mới là công cụ
đá có điểm khác như thế nào so với
công cụ đá cũ?
HS đọc sách giáo khoa trả lời
GV đặt câu hỏi: Sang thời đại đá mới
cuộc sống vật chất của con người có
biến đổi như thế nào?
HS đọc sách giáo khoa trả lời,
+ Tìm kiến thức ăn, săn bắn - hái lượm
- Quan hệ xã hội của người tối cổ được gọi làbầy người nguyên thủy
2 Người tinh khôn và óc sáng tạo
- Khoảng 4 vạn năm trước đây Người tinhkhôn xuất hiện Hình dáng và cấu tạo cơ thểhoàn thiện như người ngày nay
- Óc sáng tạo là sự sáng tạo của người trongcông việc cải tiến công cụ đồ đá và biết chếtác thêm nhiều công cụ mới
+ Công cụ đá: Đá cũ → đá mới (ghè - màinhẵn - đục lỗ tra cán)
+ Công cụ mới: Lao, cung tên
3 Cuộc cách mạng thời đá mới
- 1 vạn năm trước đây thời kỳ đá mới bắtđầu
- Cuộc sống con người đã có những thay đổilớn lao, người ta biết:
Trang 4Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
GV kết luận: Như thế, từng bước,
từng bước con người không ngừng
sáng tạo, kiếm được thức ăn nhiều
hơn, sống tốt hơn và vui hơn Cuộc
sống bớt dần sự lệ thuộc vào thiên
nhiên Cuộc sống con người tiến bộ
với tốc độ nhanh hơn và ổn định hơn
từ thời đá mới
IV Củng cố và dặn dò (5 phút)
1 Củng cố
- GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS với việc yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
- Nguồn gốc của loài người, nguyên nhân quyết định đến quá trình tiến hóa
- Thế nào là Người tối cổ? Cuộc sống vật chất và xã hội của Người tối cổ?
- Những tiến bộ về kĩ thuật khi Người tinh khôn xuất hiện?
Trang 5- Mốc thời gian quan trọng của quá trình xuất hiện kim loại và hệ quả xã hội của công
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
2 Kiểm tra bài cũ (10 phút)
Câu hỏi 1: Lập niên biểu thời gian về quá trình tiến hóa từ vượn thành người? Mô tảđời sống vật chất và xã hội của Người tối cổ?
Câu hỏi 2: Tại sao nói thời đại Người tinh khôn cuộc sống của con người tốt hơn, đủhơn, đẹp hơn và vui hơn?
3 Dẫn dắt bài mới (3 phút)
Bài một cho chúng ta hiểu quá trình tiến hóa và tự hoàn thiện của con người Sự hoànthiện về vóc dáng và cấu tạo cơ thể Sự tiến bộ trong cuộc sống vật chất Đời sống củacon người tốt hơn - đủ hơn - đẹp hơn - vui hơn Và trong sự phát triển ấy ta thấy sựhợp quần của bầy người nguyên thủy - một tổ chức xã hội quá độ Tổ chức ấy cònmang tính giản đơn, hoang sơ, còn đầy dấu ấn bầy đàn cùng sự tự hoàn thiện của con
Trang 6người Bầy đàn phát triển tạo nên sự gắn kết và định hình của một tổ chức xã hội loàingười khác hẳn với tổ chức bầy, đàn Để hiểu tổ chức thực chất, định hình đầu tiên củaloài người đó, ta tìm hiểu bài hôm nay.
4 Tổ chức các hoạt động trên lớp (25 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
Trước hết GV gợi HS nhớ lại những tiến bộ,
sự hoàn thiện của con người trong thời đại
Người tinh khôn
GV nêu câu hỏi: Thế nào là thị tộc? Mối
quan hệ trong thị tộc?
HS nghe và đọc sách giáo khoa trả lời
HS khác bổ sung Cuối cùng GV nhận xét và
chốt ý
GV phân tích bổ sung dể nhấn mạnh khái
niệm hợp tác lao dộng hưởng thụ bằng
nhau - cộng dồng
GV có thể kể thêm câu chuyện mảnh vải
tặng của nhà dân tộc học với thổ dân Nam
Mỹ
Hoạt động 2: Làm việc cá nhân
GV nêu câu hỏi: Ta biết đặc điểm của thị
tộc Dựa trên hiểu biết đó, hãy:
- Quan hệ trong thị tộc: công bằng,bình đẳng, cùng làm cùng hưởng Lớptrẻ tôn kính cha mẹ, ông bà và cha mẹđều yêu thương và chăm sóc tất cả concháu của thị tộc
b Bộ lạc
- Bộ lạc là tập hợp một số thị tộc sốngcạnh nhau và có cùng một nguồn gốc
tổ tiên
Trang 7Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
GV nêu: Từ chỗ con người biết chế tạo công
cụ đá và ngày càng vải tiến để công cụ gọn
hơn, sắc hơn, sử dụng có hiệu quả hơn
Không dừng lại ở các công cụ đá, xương, tre
gỗ mà người ta phát hiện ra kim loại, dùng
kim loại để chế tạo đồ dùng và công cụ lao
động Quá trình tìm thấy kim loại - sử dụng
nó như thế nào và hiệu quả của nó ra sao,
chia nhóm để tìm hiểu
Nhóm 1: Tìm mốc thời gian con người tìm
thấy kim loại? Vì sao lại cách xa nhau như
thế?
Nhóm 2: Sự xuất hiện công cụ bằng kim loại
có ý nghĩa như thế nào đối với sản xuất?
HS đọc SGK, trao đổi thống nhất ý kiến Đại
2 Buổi đầu của thời đại kim khí
a Quá trình tìm và sử dụng kim loại
- Con người tìm và sử dụng kim loại:+ Khoảng 5.500 năm trước đây - đồngđỏ
+ Khoảng 4.000 năm trước đây - đồngthau
+ Khoảng 3.000 năm trước đây - sắt
b Hệ quả
- Năng suất lao động tăng
- Khai thác thêm đất đai trồng trọt
- Thêm nhiều ngành nghề mới
3 Sự xuất hiện tư hữu và xã hội có giai cấp
- Người lợi dụng chức quyền chiếm
Trang 8Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Trước tiên GV gợi nhớ lại quan hệ trong xã
hội nguyên thủy
GV nêu câu hỏi: Việc chiếm sản phẩm thừa
của một số người có chức phận đã tác động
đến xã hội nguyên thủy như thế nào?
HS đọc SGK trả lời, các HS khác góp ý rồi
GV nhận xét và chốt ý:
của chung tư hữu xuất hiện
- Gia đình phụ hệ hay gia đình mẫuhệ
- Xã hội phân chia giai cấp
- Trả lời các câu hỏi:
1 So sánh điểm giống - khác nhau của thị tộc và bộ lạc
2 Do đâu mà tư hữu xuất hiện? Điều này đã dẫn tới sự thay đổi trong xã hộinhư thế nào?
CHƯƠNG 2
XÃ HỘI CỔ ĐẠI Tuần 3
Trang 9- Những đặc điểm của điều kiện tự nhiên của các quốc gia phương Đông và sự pháttriển ban đầu của các ngành kinh tế; từ đó thấy được ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên
và nền tảng kinh tế đến quá trình hình thành nhà nước, cơ cấu xã hội, thể chế chínhtrị, ở khu vực này
- Những đặc điểm của quá trình hình thành xã hội có giai cấp và nhà nước, cơ cấu xãhội của xã hội cổ đại phương Đông
- Thông qua việc tìm hiểu về cơ cấu bộ máy nhà nước và quyền lực của nhà vua, HShiểu rõ thế nào là chế độ chuyên chế cổ đại
Những thành tựu lớn về văn hóa của các quốc gia cổ đại phương Đông
- Bản đồ các quốc gia cổ đại
- Bản đồ thế giới hiện nay
2 Học sinh
- Đọc trước bài ở nhà
- Nghiên cứu nội dung kênh hình trong SGK
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp học (2 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Nguyên nhân tan rã của xã hội nguyên thủy? Biểu hiện?
3 Dẫn dắt vào bài mới (3 phút)
Trang 10- GV: Trên lưu vực các dòng sông lớn ở châu Á và châu Phi từ thiên niên kỷ IV TCN,
cư dân phương Đông đã biết tới nghề luyện kim, làm nông nghiệp và chăn nuôi giasúc Họ đã xây dựng các quốc gia đầu tiên của mình, đó là xã hội có giai cấp đầu tiên
mà trong đó thiểu số quý tộc thống trị đa số nông dân công xã và nô lệ Quá trình hìnhthành và phát triển của nhà nước ở các quốc gia cổ đại phương Đông không giốngnhau, nhưng thể chế chung là chế độ quân chủ chuyên chế, mà trong đó vua là ngườinắm mọi quyền hành và được cha truyền, con nối
Qua bài học này chúng ta còn biết được phương Đông là cái nôi của văn minh nhânloại, nơi mà lần đầu tiên con người đã biết sáng tạo ra chữ viết, văn học, nghệ thuật vànhiều tri thức khoa học khác
4 Tổ chức hoạt động trên lớp (30 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Làm việc cá nhân
- GV treo bản đồ "Các quốc gia cổ đại" trên
bảng, yêu cầu HS quan sát, kết hợp với kiến
thức phần 1 trong SGK trả lời câu hỏi: Các
quốc gia cổ đại phương Đông nằm ở đâu, có
những thuận lợi gì?
- GV gọi một HS trả lời, các HS khác có thể
bổ sung cho bạn
- GV tiếp tục đặt câu hỏi: Bên cạnh những
thuận lợi thì có gì khó khăn? Muốn khắc
phục khó khăn cư dân phương Đông đã phải
a Điều kiện tự nhiên:
- Thuận lợi: Đất đai phù sa màu mỡ,gần nguồn nước tưới, thuận lợi chosản xuất và sinh sống
- Khó khăn: Dễ bị lũ lụt, gây mấtmùa, ảnh hưởng đến đời sống củanhân dân
- Do thủy lợi, người ta đã sốngquần tụ thành những trung tâm quần
cư lớn và gắn bó với nhau trong tổchức công xã Nhờ đó nhà nước sớmhình thành nhu cầu sản xuất và trịthủy, làm thủy lợi
Trang 11Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
- GV đặt câu hỏi: Nền kinh tế chính của các
quốc gia cổ đại phương Đông?
Hoạt động 1: Làm việc tập thể và cá nhân
- GV đặt câu hỏi: Tại sao chỉ bằng công cụ
chủ yếu bằng gỗ và đá, cư dân trên các dòng
sông lớn ở châu Á, châu Phi đã sớm xây
dựng nhà nước của mình?
- GV đặt câu hỏi: Các quốc gia cổ đại
phương Đông hình thành sớm nhất ở đâu?
Trong khoảng thời gian nào?
- GV cho HS đọc SGK và thảo luận, sau đó
gọi một HS trả lời,
- GV có thể chỉ trên bản đồ quốc gia cổ đại
Ai Cập hình thành như thế nào,
-GV cho HS xem sơ đồ sau và nhận xét
trong xã hội cổ đại phương Đông có những
tầng lớp nào
Vua
Hoạt động theo nhóm:
GV giao nhiệm vụ cho từng nhóm:
- Nhóm 1: Nguồn gốc và vai trò của nông
b Sự phát triển của các ngành kinh tế
- Nghề nông nghiệp tưới nước là gốc,ngoài ra còn chăn nuôi là làm thủcông nghiệp
2 Sự hình thành các quốc gia cổ đại
- Cơ sở hình thành: Sự phát triển củasản xuất dẫn tới sự phân hóa giai cấp,
từ đó nhà nước ra đời
- Các quốc gia cổ đại đầu tiên xuấthiện ở Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ,Trung Quốc, vào khoảng thiên niên
kỷ thứ IV – IIITCN
3 Xã hội có giai cấp đầu tiên
- Nông dân công xã: Chiếm số đôngtrong xã hội, ở họ vừa tồn tại "cáicũ", vừa là thành viên của xã hội cógiai cấp Họ tự nuôi sống bản thân vàgia đình, nộp thuế cho nhà nước và
Trang 12Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
dân công xã trong xã hội cổ đại phương
Đông?
- Nhóm 2: Nguồn gốc của quí tộc?
- Nhóm 3: Nguồn gốc của nô lệ? Nô lệ có
- Nô lệ: Chủ yếu là tù binh và thànhviên công xã bị mắc nợ hoặc bị phạmtội Họ phải làm việc nặng nhọc vàhầu hạ quí tộc Cùng với nông dâncông xã họ là tầng lớp bị bóc lộttrong xã hội
IV Củng cố và dặn dò (5 phút)
1 Củng cố
- Kiểm tra hoạt động nhận thức của HS, yêu cầu HS nắm được những kiến thức cơ bảncủa bài học: Điều kiện tự nhiên, nền kinh tế của các quốc gia cổ đại phương Đông?Thể chế chính trị và các tầng lớp chính trong xã hội, vai trò của nông dân công xã?
Trang 13- Bản đồ các quốc gia cổ đại.
- Bản đồ thế giới hiện nay
4 Học sinh
- Đọc trước bài ở nhà
- Nghiên cứu nội dung kênh hình trong SGK
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
3 Ổn định tổ chức lớp học (2 phút)
Trang 144 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Các quốc gia cổ đại phương đông được hình thành trong điều kiện tự nhiên như thếnào? Vì sao không cần công cụ lao động bằng sắt các quốc gia cổ đại phương đôngvẫn có thể hình thành nhà nước được?
3 Dẫn dắt vào bài mới (3 phút)
- GV: Ở tiết học trước các em đã biết được trên lưu vực các dòng sông lớn ở châu Á
và châu Phi từ thiên niên kỷ IV TCN, cư dân phương Đông đã xây dựng các quốc giađầu tiên của mình Quá trình hình thành và phát triển của nhà nước ở các quốc gia cổđại phương Đông không giống nhau, nhưng thể chế chung là chế độ quân chủ chuyênchế, mà trong đó vua là người nắm mọi quyền hành và được cha truyền, con nối
Và ở tiết học này chúng ta còn biết được phương Đông là cái nôi của văn minh nhânloại, nơi mà lần đầu tiên con người đã biết sáng tạo ra chữ viết, văn học, nghệ thuật vànhiều tri thức khoa học khác
5 Tổ chức hoạt động trên lớp (30 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động tập thể và cá nhân:
- GV cho HS đọc SGK thảo luận và trả lời
câu hỏi: Nhà nước phương Đông hình thành
như thế nào? Thế nào là chế độ chuyên chế
cổ đại? Thế nào là vua chuyên chế? Vua dựa
vào đâu để trở thành chuyên chế?
- Gọi một HS trả lời, các HS khác bổ sung
cho bạn
- GV có thể khai thác thêm kênh hình 2 SGK
tr.12 để thấy được cuộc sống sung sướng của
vua ngay cả khi chết (Quách vàng tạc hình
vua),
- Phần văn hóa này GV có thể cho HS sưu
4 Chế độ chuyên chế cổ đại
- Quá trình hình thành nhà nước là từcác liên minh bộ lạc, do nhu cầu trịthủy và xây dựng các công trình thủylợi nên quyền hành tập trung vào taynhà vua tạo nên chế độ chuyên chế
cổ đại
- Chế độ nhà nước do vua đứng đầu,
có quyền lực tối cao và một bộ máyquan liêu giúp việc thừa hành, thìđược gọi là chế độ chuyên chế cổ đại
5 Văn hóa cổ đại phương Đông
Trang 15Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
tầm trước và lên bảng trình bày theo nhóm
Hoạt động theo nhóm:
- GV đặt câu hỏi cho các nhóm:
- Nhóm 1: Cách tính lịch của cư dân phương
Đông? Tại sao hai ngành lịch và thiên văn
lại ra đời sớm nhất ở phương Đông?
- Nhóm 2: Vì sao chữ viết ra đời? Tác dụng
của chữ viết?
- Nhóm 3: Nguyên nhân ra đời của toán học?
Những thành tựu của toán học phương Đông
và tác dụng của nó?
- Nhóm 4: Hãy giới thiệu những công trình
kiến trúc cổ đại phương Đông? Những công
trình nào còn tồn tại đến ngày nay?
- GV gọi đại diện các nhóm lên trình bày và
thành viên của các nhóm khác có thể bổ
sung cho bạn, sau đó GV nhận xét và chốt ý:
- GV cho HS xem tranh ảnh nói về cách viết
chữ tượng hình của cư dân phương Đông
xưa và hiện nay trên thế giới vẫn còn một số
quốc gia viết chữ tượng hình như: Trung
Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc,
- GV nhận xét: Mặc dù toán học còn sơ lược
nhưng đã có tác dụng ngay trong cuộc sống
a Sự ra đời của lịch và thiên văn học
- Thiên văn học và lịch là 2 ngànhkhoa học ra đời sớm nhất, gắn liềnvới nhu cầu sản xuất nông nghiệp
- Việc tính lịch chỉ đúng tương đối,nhưng nông lịch thì có ngay tác dụngđối với việc gieo trồng
b Chữ viết
- Nguyên nhân ra đời của chữ viết:
Do nhu cầu trao đổi, lưu giữ kinhnghiệm mà chữ viết sớm hình thành
từ thiên niên kỷ IV TCN
- Ban đầu là chữ tượng hình, sau đó
là tượng ý, tượng thanh
- Tác dụng của chữ viết: Đây là phátminh quan trọng nhất, nhờ nó màchúng ta hiểu được phần nào lịch sửthế giới cổ đại
c Toán học
- Nguyên nhân ra đời: Do nhu cầutính lại ruộng đất, nhu cầu xây dựngtính toán, mà toán học ra đời
- Thành tựu Các công thức sơ đẳng
về hình học, các bài toán đơn giản về
số học, phát minh ra số 0 của cư dân
Trang 16Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
lúc bấy giờ và nó cũng để lại nhiều kinh
nghiệm quí chuẩn bị cho bước phát triển cao
hơn ở giai đoạn sau
Hiện nay còn tồn tại một số công trình như:
Kim tự tháp Ai Cập, Vạn lý trường thành,
cổng thành I-sơ-ta thành Ba-bi-lon
(SGK-Hình 3)
- Nếu còn thời gian GV có thể đi sâu vào
giới thiệu cho HS về kiến trúc xây dựng Kim
tự tháp, hoặc sự hùng vĩ của Vạn lý trường
thành,
Ấn Độ
- Tác dụng: Phục vụ cuộc sống lúcbấy giờ và để lại kinh nghiệm quí chogiai đoạn sau
- Các công trình này thường đồ sộ thểhiện cho uy quyền của vua chuyênchế
- Ngày nay còn tồn tại một số côngtrình như Kim tự tháp Ai Cập, Vạn lýtrường thành, cổng I-sơ-ta thành BA-bi-lon, Những công trình này lànhững kì tích về sức lao động và tàinăng sáng tạo của con người
IV Củng cố và dặn dò (5 phút)
1 Củng cố
- Kiểm tra hoạt động nhận thức của HS, yêu cầu HS nắm được những kiến thức cơ bảncủa bài học: thế nào là chế độ chuyên chế cổ đại? Cư dân cổ đại phương đông đã để lạicho nhân loại những thành tựu văn hóa gì?
2 Dặn dò, ra bài tập về nhà
- Giao bài tập về nhà cho HS và yêu cầu HS đọc trước bài 4- SGK
Trang 17- Biết khai thác nội dung tranh ảnh.
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1.Giáo viên
- SGV, giáo án, tài liệu tham khảo có liên quan
- Tranh ảnh
- Bản đồ các quốc gia cổ đại
- Tranh ảnh về một số công trình nghệ thuật thế giới cổ đại
Trang 182 Học sinh.
- Đọc trước bài ở nhà
- Nghiên cứu nội dung kênh hình trong SGK
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp (2 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Cư dân phương Đông thời cổ đại đã có những đóng góp gì về mặt văn hóa cho nhânloại?
3 Dẫn dắt vào bài mới (3 phút)
GV dẫn dắt HS vào bài mới và nêu nhiệm vụ nhận thức về bài mới cho HS như sau:
Hy Lạp và Rô-ma bao gồm nhiều đảo và bán đảo nhỏ, nằm trên bờ bắc Địa Trung Hải.Địa Trung Hải giống như một cái hồ lớn, tạo nên sự giao thông thuận lợi giữa cácnước với nhau Trên cơ sở đó, Hy Lạp và Rô-ma đã phát triển rất cao về kinh tế và xãhội làm cơ sở cho một nền văn hóa rất rực rỡ Để hiểu được điều kiện tự nhiên đã chiphối sự phát triển kinh tế và xã hội của các quốc gia cổ đại Hy Lạp, Rô-ma như thếnào? Thế nào là thị quốc? Sự hình thành thể chế Nhà nước dân chủ cộng hòa ra sao?Những thành tựu văn hóa tiêu biểu của cư dân cổ đại Hy Lạp, Rô-ma để lại cho loàingười? So sánh nó với các quốc gia cổ đại phương Đông? Chúng ta cùng tìm hiểu bàihọc ngày hôm nay để trả lời cho những vấn đề trên
4 Tổ chức hoạt động trên lớp (30 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Làm việc cá nhân
GV gợi lại bài học ở các quốc gia cổ đại
phương Đông hình thành sớm nhờ điều kiện
tự nhiên thuận lợi Còn điều kiện tự nhiên ở
các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải có những
thuận lợi và khó khăn gì?
- HS đọc SGK trả lời câu hỏi, HS khác có
1 Thiên nhiên và đời sống của con người
Trang 19Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
thể bổ sung cho bạn
GV nhận xét, bổ sung và chốt ý:
- GV nêu câu hỏi: Ý nghĩa của công cụ bằng
sắt đối với vùng Địa Trung Hải?
HS đọc SGK và trả lời câu hỏi
- Cho các nhóm đọc SGK và thảo luận với
nhau sau đó gọi các nhóm lên trình bày và
bổ sung cho nhau
+ Khó khăn: Đất ít và xấu, nên chỉthích hợp loại cây lâu năm, do đólương thực thiếu luôn phải nhập
- Việc công cụ bằng sắt ra đời có ýnghĩa: Diện tích trồng trọt tăng, sảnxuất thủ công và kinh tế hàng hóa tiền
tệ phát triển
Như vậy cuộc sống ban đầu của cưdân Địa Trung Hải là: Sớm biết buônbán, đi biển và trồng trọt
2 Thị quốc Địa Trung Hải
Thị quốc: tình trạng đất đai phân tánnhỏ và đặc điểm của cư dân sốngbằng nghề thủ công và thương nghiệpnên đã hình thành các thị quốc
- Tổ chức của thị quốc: Về đơn vịhành chính là một nước, trong nước
Trang 20Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
GV cho HS tìm hiểu về thành thị A-ten
(SGK) để minh họa
Hoạt động 2: Hoạt động tập thể
GV đặt câu hỏi cho cả lớp suy nghĩ và gọi
một số HS trả lời:
Thể chế dân chủ cổ đại biểu hiện ở điểm
nào? So với phương Đông?
HS đọc SGK và trả lời, các cá nhân bổ sung
cho nhau
GV bổ sung cho HS và phân tích thêm, lấy
ví dụ ở A-ten
GV đặt câu hỏi để HS suy nghĩ tiếp: Có phải
ai cũng có quyền công dân hay không? Vậy
bản chất của nền dân chủ ở đây là gì?
HS suy nghĩ trả lời, GV bổ sung phân tích và
chốt ý:
- GV có thể cho HS tự đọc thêm SGK để
hiểu thêm về kinh tế của các thị quốc, mối
quan hệ giữa các thị quốc
Ngoài ra gợi ý cho HS xem tượng Pê-ri-clet:
Ông là ai? Là người như thế nào? Tại sao
người ta lại tạc tượng ông? GV khai thác
kênh hình 6 trong SGK và đặt câu hỏi cho
HS suy nghĩ: Tại sao nô lệ lại đấu tranh?
Hậu quả của các cuộc đấu tranh đó)
Tiết 2 (Dành cho mục văn hóa cổ đại Hy Lạp
và Rô-ma)
thành thị là chủ yếu Thành thị có lâuđài, phố xá, sân vận động và bến cảng
- Tính chất dân chủ của thị quốc:Quyền lực không nằm trong tay quítộc mà nằm trong tay Đại hội côngdân, Hội đồng 500, mọi công dânđều được phát biểu và biểu quyếtnhững công việc lớn của quốc gia
- Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở
Hy Lạp, Rô-ma: Đó là nền dân chủchủ nô, dựa vào sự bóc lột thậm tệ củachủ nô đối với nô lệ
Trang 21IV Củng cố và dặn dò (5 phút)
1 Sơ kết bài học
GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS, yêu cầu HS nhắc lại đặc trưng về diều kiện
tự nhiên, kinh tế, thể chế chính trị, xã hội của các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải
- Biết khai thác nội dung tranh ảnh
Trang 22II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
- SGV, giáo án, tài liệu tham khảo có liên quan
- Tranh ảnh
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp (2 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Tại sao Hy Lạp, Rô-ma có một nền kinh tế phát triển? Bản chất của nền dân chủ cổ đại
ở Hy Lạp, Rô-ma là gì?
6 Dẫn dắt vào bài mới (3 phút)
GV dẫn dắt HS vào bài mới và nêu nhiệm vụ nhận thức về bài mới cho HS như sau:
Hy Lạp và Rô-ma bao gồm nhiều đảo và bán đảo nhỏ, nằm trên bờ bắc Địa Trung Hải.Địa Trung Hải giống như một cái hồ lớn, tạo nên sự giao thông thuận lợi giữa cácnước với nhau Trên cơ sở đó, Hy Lạp và Rô-ma đã phát triển rất cao về kinh tế và xãhội làm cơ sở cho một nền văn hóa rất rực rỡ Để hiểu được những thành tựu văn hóatiêu biểu của cư dân cổ đại Hy Lạp, Rô-ma để lại cho loài người? So sánh nó với cácquốc gia cổ đại phương Đông? Chúng ta cùng tìm hiểu tiết học ngày hôm nay để trảlời cho những vấn đề trên
4 Tổ chức hoạt động trên lớp (30 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
GV dẫn dắt HS vào bài mới: cư dân cổ đại
Địa Trung Hải đã để lại cho nhân loại một
nền văn hóa rực rỡ Những thành tựu đó là
gì, tiết học này sẽ giúp các em thấy được
những giá trị văn hóa đó
Hoạt động tập thể: GV đặt câu hỏi: Những
hiểu biết của cư dân Địa Trung Hải về lịch
sử và chữ viết? So với cư dân cổ đại phương
Đông có gì tiến bộ hơn? Ý nghĩa của việc
3 Văn hóa cổ đại Hy Lạp và Rô-ma
Trang 23Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
phát minh ra chữ viết?
GV nêu các câu hỏi gợi mở cho HS thảo
luận và trả lời như: Quan niệm của cư dân
Địa Trung Hải về trái đất, mặt trời? Cách
tính lịch so với cư dân cổ đại phương Đông?
Chữ viết của cư dân Địa Trung Hải có dễ
đọc, dễ viết hơn phương Đông không?
Những chữ trên Khải hoàn môn Trai-an có
gì giống với chúng ta đang sử dụng bây giờ?
GV đặt câu hỏi: Hãy trình bày những hiểu
biết của nhóm em về các lĩnh vực khoa học
của cư dân cổ đại Địa Trung Hải? Tại sao
nói: "Khoa học đã có từ lâu nhưng đến Hy
Lạp, Rô-ma khoa học mới thực sự trở thành
khoa học"?
a Lịch và chữ viết
- Lịch: cư dân cổ đại Địa Trung Hải
đã tính được lịch một năm có 365ngày và 1/4 nên họ định ra một thánglần lượt có 30 và 31 ngày, riêng thánghai có 28 ngày Dù chưa biết thậtchính xác nhưng cũng rất gần với hiểubiết ngày nay
- Chữ viết: Phát minh ra hệ thống chữcái A, B, C, lúc đầu có 20 chữ, sauthêm 6 chữ nữa để trở thành hệ thốngchữ cái hoàn chỉnh như ngày nay
- Ý nghĩa của việc phát minh ra chữviết: Đây là cống hiến lớn lao của cưdân Địa Trung Hải cho nền văn minhnhân loại
b Sự ra đời của khoa họcChủ yếu các lĩnh vực: toán, lý, sử, địa
- Khoa học đến thời Hy Lạp, Rô-ma
Trang 24Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
- GV đặt câu hỏi: Những thành tựu về văn
học, nghệ thuật của cư dân cổ đại Địa Trung
Hải?
- GV có thể kể cụ thể cho HS nghe một câu
chuyện và cho HS nhận xét về nội dung?
(mang tính nhân đạo, đề cao cái thiện, cái
đẹp, phản ánh các quan hệ trong xã hội, )
- Nghệ thuật: Cho các em giới thiệu về các
tác phẩm nghệ thuật mà các em sưu tầm
được, miêu tả đền Pác- tê- nông, đấu trường
ở Rô-ma trong SGK, ngoài ra cho HS quan
sát tranh: tượng lực sĩ ném đĩa, tranh tượng
nữ thần A- thê- na,
- GV đặt câu hỏi: Hãy nhận xét về nghệ
thuật của Hy Lạp, Rô-ma?
mới thực sự trở thành khoa học vì có
độ chính xác của khoa học, đạt tớitrình độ khái quát thành định lý, lýthuyết và nó được thực hiện bởi cácnhà khoa học có tên tuổi, đặt nềnmóng cho ngành khoa học đó
Trang 25I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Về kiến thức
Nắm được:
- Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các quan hệ trong xã hội
- Bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành, củng cố từ thời Tần - Hán cho đếnthời Minh - Thanh Chính sách xâm lược chiếm đất đai của các hoàng đế Trung Hoa
- Văn hóa Trung Quốc phát triển rực rỡ
- Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp HS biết phân tích và rút ra kết luận
- Biết vẽ sơ đồ hoặc tự vẽ được lược đồ để hiểu được bài giảng
- Nắm vững các khái niệm cơ bản
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Nghiên cứu nội dung kênh hình trong SGK
.III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp học (2 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Trang 26Câu hỏi: Tại sao nói "khoa học đã có từ lâu nhưng đến thời Hy Lạp, Rô-ma khoa họamới trở thành khoa học"?
3 Dẫn dắt vào bài mới (3 phút)
GV dẫn dắt HS vào bài mới, nêu nhiệm vụ nhận thức bài mới như sau:
Trên cơ sở thuộc mô hình các quốc gia cổ đại phương Đông, Trung Quốc vào nhữngthế kỷ cuối công nguyên do sự phát triển của sản xuất, xã hội phân hóa giai cấp nênchế độ phong kiến ở đây đã hình thành sớm Nhà Tần đã khởi đầu xây dựng chínhquyền phong kiến, hoàng đế có quyền tuyệt đối Kinh tế phong kiến Trung Quốc chủyếu là nông nghiệp phát triển thăng trầm theo sự hưng thịnh của chính trị Cuối thờiMinh - Thanh đã xuất hiện mầm mống quan hệ sản xuất TBCN nhưng nó không pháttriển được.Để hiểu được quá trình hình thành phong kiến ra sao? Phát triển qua cáctriều đại như thế nào? Sự hưng thịnh về kinh tế gắn với chính trị như thế nào? Tại sao
có các cuộc khởi nghĩa nông dân vào cuối các thời đại? ? Bài học hôm nay sẽ giúp các
em nắm bắt được những vấn đề trên
4 Tổ chức hoạt động trên lớp (30 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Hoạt động cá nhân
- GV cho HS quan sát sơ đồ tổ chức bộ máy
nhà nước phong kiến và trả lời câu hỏi: Tổ
chức bộ máy phong kiến thời Tần - Hán ở
Trung ương và địa phương như thế nào?
1 Chế độ phong kiến thời Tần Hán
-a Sự hình thành nhà Tần - Hán:
- Năm 221 - TCN, nhà Tần đã thốngnhất Trung Quốc, vua Tần tự xưng làTần Thủy Hoàng
Hoàng đế
Trang 27Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
GV đặt câu hỏi: Hãy kể tên các cuộc khởi
nghĩa của nhân dân ta chống lại sự xâm lược
của nhà Tần, nhà Hán? (gợi ý: VD cuộc khởi
nghĩa của nhân dân ta chống quân Tần TCN,
cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng chống quân
Hán năm 40, )
Hoạt động 2: Hoạt động theo từng nhóm
- GV nêu câu hỏi cho từng nhóm:
+ Nhóm 1: Nhà Đường được thành lập như
thế nào? Kinh tế thời Đường so với các triều
đại trước? Nội dung của chính sách Quân
- Lưu Bang lập ra nhà Hán 206 - 220TCN
Đến đây chế độ phong kiến TrungQuốc đã được xác lập
b Tổ chức bộ máy nhà nước thời Tần
- Hán:
- Ở TW: Hoàng đế có quyền tuyệtđối, bên dưới có thừa tướng, thái úycùng các quan văn, võ
- Ở địa phương: Quan thái thú vàHuyện lệnh
(tuyển dụng quan lại chủ yếu là hìnhthức tiến cử)
Chính sách xâm lược của nhà Tần Hán: xâm lược các vùng xung quanh,xâm lược Triều Tiên và đất đai củangười Việt cổ
-2 Sự phát triển chế độ phong kiến dưới thời Đường
Các chức quan khác
Quận
Huyện Huyện
QuậnHuyện Huyện
Trang 28Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
điền?
+ Nhóm 2: Bộ máy nhà nước thời Đường có
gì khác so với các triều đại trước?
+ Nhóm 3: Vì sao lại nổ ra các cuộc khởi
nghĩa nông dân vào cuối triều đại nhà
Đường?
HS từng nhóm đọc SGK, tìm ý trả lời và
thảo luận với nhau
Sau đó đại diện các nhóm lên trình bày, các
Kinh tế thời Đường phát triển caohơn so với các triều đại trước
b Về chính trị:
- Từng bước hoàn thiện chính quyền
từ TW xuống địa phương, có chứcTiết độ sứ
- Tuyển dụng quan lại bằng thi cử(bên cạnh cử con em thân tín xuốngcác địa phương)
- Mâu thuẫn xã hội dẫn đến khởinghĩa nông dân thế kỷ X khiến chonhà Đường sụp đổ
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Trang 291 Về kiến thức
Nắm được:
- Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các quan hệ trong xã hội
- Bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành, củng cố từ thời Tần - Hán cho đếnthời Minh - Thanh Chính sách xâm lược chiếm đất đai của các hoàng đế Trung Hoa
- Những đặc điểm về kinh tế Trung Quốc thời phong kiến: Nông nghiệp là chủ yếu,hưng thịnh theo chu kỳ, mầm mống kinh tế TBCN đã xuất hiện nhưng còn yếu ớt
- Văn hóa Trung Quốc phát triển rực rỡ
- Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp HS biết phân tích và rút ra kết luận
- Biết vẽ sơ đồ hoặc tự vẽ được lược đồ để hiểu được bài giảng
- Nắm vững các khái niệm cơ bản
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1.Giáo viên
- SGV, giáo án, tài liệu tham khảo có liên quan
- Tranh ảnh
- Bản đồ Trung Quốc qua các thời kỳ
- Vẽ các sơ đồ về sự hình thành xã hội phong kiến Trung Quốc, sơ đồ về bộ máynhà nước thời Minh - Thanh
2 Học sinh
- Đọc trước bài ở nhà
- Nghiên cứu nội dung kênh hình trong SGK
- Sưu tầm tranh ảnh như: Vạn lý Trường thành, Cố cung, đồ gốm sứ của TrungQuốc thời phong kiến Các bài thơ Đường hay, các tiểu thuyết thời Minh - Thanh
Trang 30.III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp học (2 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Câu hỏi: Biểu hiện sự phát triển kinh tế, xã hội thời Đường?
3 Dẫn dắt vào bài mới (3 phút)
GV dẫn dắt HS vào bài mới, nêu nhiệm vụ nhận thức bài mới như sau:
Trên cơ sở thuộc mô hình các quốc gia cổ đại phương Đông, Trung Quốc vào nhữngthế kỷ cuối công nguyên chế độ phong kiến ở đây đã hình thành sớm Nhà Tần đã khởiđầu xây dựng chính quyền phong kiến, hoàng đế có quyền tuyệt đối Kinh tế phongkiến Trung Quốc chủ yếu là nông nghiệp phát triển thăng trầm theo sự hưng thịnh củachính trị Cuối thời Minh - Thanh đã xuất hiện mầm mống quan hệ sản xuất TBCNnhưng nó không phát triển được.Để hiểu được quá trình hình thành chế độ phong kiến,đặc biệt là những thành tựu văn hóa rực rỡ của Trung Quốc là gì? Tiết học hôm nay
sẽ giúp các em nắm bắt được những vấn đề trên
4 Tổ chức hoạt động trên lớp (30 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động1: Hoạt động tập thể và cá nhân
GV đặt câu hỏi cho cả lớp: Nhà Minh, nhà
Thanh được thành lập như thế nào?
- Cho HS tìm hiểu SGK và trả lời, gọi một
HS trả lời, HS khác bổ sung
- GV đặt câu hỏi: Dưới thời Minh kinh tế có
điểm gì mới so với các triều đại trước? Biểu
hiện?
- GV cho cả lớp thảo luận và gọi một HS trả
lời, các HS khác có thể bổ sung cho bạn
3 Trung Quốc thời Minh - Thanh
a Sự thành lập nhà Minh, nhà Thanh:
- Nhà Minh thành lập (1638 - 1644),người sáng lập là Chu NguyênChương
- Nhà Thanh thành lập 1644 - 1911
b Sự phát triển kinh tế dưới triềuMinh: Từ thế kỷ XVI đã xuất hiệnmầm mống kinh tế TBCN:
+ Thủ công nghiệp: xuất hiện côngtrường thủ công, quan hệ chủ - ngườilàm thuê
Trang 31Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
GV đặt câu hỏi: Tại sao nhà Minh với nền
kinh tế và chính trị thịnh đạt như vậy lại sụp
nhiệm vụ cho mỗi nhóm:
- Nhóm 1: những thành tựu trên lĩnh vực tư
tưởng của chế độ phong kiến Trung Quốc:
- Nhóm 2: Những thành tựu trên các lĩnh
vực sử học, văn học, khoa học kỹ thuật?
- GV cho HS xem tranh Cố cung Bắc Kinh
và yêu cầu HS nhận xét Sau đó GV có thể
phân tích cho HS thấy: Cố cung nó biểu
+ Thương nghiệp phát triển, thành thị
mở rộng và phồn thịnh
c Về chính trị: Bộ máy nhà nướcphong kiến ngày càng tập quyền.Quyền lực ngày càng tập trung trongtay nhà vua
- Mở rộng bành trướng ra bên ngoàitrong đó có sang xâm lược Đại Việtnhưng đã thất bại nặng nề
- Phật giáo cũng thịnh hành nhất làthời Đường
b Sử học: Tư Mã Thiên với bộ sử ký
c Văn học:
Trang 32Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
tượng cho uy quyền của chế độ phong kiến,
nhưng đồng thời nó cũng biểu hiện tài năng
và nghệ thuật trong xây dựng của nhân dân
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Về kiến thức
- Qua bài học giúp HS nhận thức được:
+ Ấn Độ là quốc gia có nền văn minh lâu đời, phát triển cao, cùng với Trung Quốc cóảnh hưởng sâu rộng ở châu Á và trên thế giới
+ Thời Gúp- ta định hình văn hóa truyền thống Ấn Độ
+ Nội dung của văn hóa truyền thống
2 Về tư tưởng
- Văn hóa Ấn Độ có ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam, tạo nên mối quan hệ kinh tế
và văn hóa mật thiết giữa hai nước
3 Về kỹ năng
Trang 33- Rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp.
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Nghiên cứu nội dung kênh hình trong SGK
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp (2 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (10 phút)
- Câu 1: Hãy nêu những nét cơ bản trong bộ máy nhà nước phong kiến thời Tần - Hán
và Đường?
- Câu 2: Mầm mống kinh tế TBCN xuất hiện ở Trung Quốc khi nào? Biểu hiện? Tạisao nó không được tiếp tục phát triển?
3 Dẫn dắt vào bài mới (3 phút)
GV dẫn dắt vào bài mới và nêu nhiệm vụ nhận thức bài mới cho HS như sau:
- Ấn Độ là một trong những quốc gia cổ đại phương Đông có nền văn minh lâu đờikhoảng 3000 năm đến 1500 năm TCN là khởi đầu cho nền văn minh sông Hằng, bàihọc của chúng ta chỉ nghiên cứu từ nền văn minh sông Hằng nằm ở vùng đông bắc, làđồng bằng rộng lớn và màu mỡ, quê hương , nơi sinh trưởng của nền văn hóa truyềnthống và văn minh Ấn Độ Để hiểu được văn hóa truyền thống Ấn Độ là gì? Nó pháttriển ra sao? Nó ảnh hưởng ra bên ngoài như thế nào? Việt Nam chịu ảnh hưởng củavăn hóa Ấn Độ như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu được những vấn đềtrên
4 Tổ chức hoạt động trên lớp (25 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Hoạt động theo nhóm 1 Thời kỳ vương triều Gúp-ta và sự
Trang 34Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
- GV đặt câu hỏi cho các nhóm
Nhóm 1: Quá trình hình thành vương triều
Gúp-ta? Thời gian tồn tại? Vai trò về mặt
chính trị của vương triều này?
Nhóm 2: Điểm nổi bật trong văn hóa Ấn
Độ dưới thời Gúp-ta? Nội dung cụ thể?
Nhóm 3: Văn hóa Ấn Độ thời Gúp-ta ảnh
hưởng như thế nào đến Ấn Độ giai đoạn
sau và ảnh hưởng ra bên ngoài như thế
nào? Việt Nam ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ
ở những lĩnh vực nào?
- Gv gọi đại diện các nhóm lên trình bày và
các nhóm khác bổ sung cho bạn, sau đó GV
- Đầu công nguyên, miền Bắc Ấn Độđược thống nhất - nổi bật vương triềuGúp-ta (319- 467), Gúp-ta đã thốngnhất miền Bắc Ấn Độ, làm chủ gần nhưtoàn bộ miền trung Ấn Độ
- Về văn hóa dưới thời Gúp-ta:
+ Đạo phật: Tiếp tục được phát triểntruyền bá khắp Ấn Độ và truyền ranhiều nơi Kiến trúc phật giáo pháttriển (chùa Hang, tượng phật bằng đá).+ Đạo Ấn Độ hay đạo Hin-đu ra đời vàphát triển, thờ 3 vị thần chính: thầnSáng tạo, Thần thiện, Thần ác Cáccông trình kiến trúc thờ thần cũng đượcxây dựng
+ Chữ viết: Từ chữ viết cổ Brahmi đãnâng lên, sáng tạo và hoàn chỉnh hệchữ sanskrit Văn học cổ điển Ấn Độ -văn học Hin-đu, mang tinh thần và triết
lý Hin-đu giáo rất phát triển
Tóm lại thời Gúp-ta đã định hình văn
Trang 35Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
hóa truyền thống Ấn Độ với những tôngiáo lớn và những công trình kiến trúc,tượng, những tác phẩm văn học tuyệtvời, làm nền cho văn hóa truyền thống
Ấn Độ có giá trị văn hóa vĩnh cửu
- Người Ấn Độ đã mang văn hóa, đặcbiệt là văn hóa truyền thống truyền bá
ra bên ngoài mà Đông Nam Á là ảnhhưởng rõ nét nhất Việt Nam cũng ảnhhưởng của văn hóa Ấn Độ (tháp Chàm,đạo phật, đạo Hin-đu)
Trang 36- Kỹ năng khai thác tranh ảnh, lược đồ lịch sử.
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1.Giáo viên
- SGV, giáo án, tài liệu tham khảo có liên quan
- Tranh ảnh về đất nước và con người Ấn Độ thời phong kiến
2 Học sinh
- Đọc trước bài ở nhà
- Nghiên cứu nội dung kênh hình trong SGK
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp (2 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (10 phút)
Câu hỏi 1: Hãy cho biết sự hình thành và phát triển của các quốc gia đầu tiên ở ẤnĐộ?
Câu hỏi 2: Những yếu tố văn hóa truyền thống của Ấn Độ có ảnh hưởng ra bên ngoàinhư thế nào và những nơi nào chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ?
3 Dẫn dắt vào bài mới (3 phút)
Ấn Độ là quốc gia lớn trên thế giới có lịch sử văn hóa truyền thống lâu đời, là nơi khởinguồn của Ấn Độ Hin-đu giáo Lịch sử phát triển của Ấn Độ có những bước thăngtrầm với nhiều thời kì lịch sử và các vương triều khác nhau Để hiểu được sự phát triểncủa lịch sử văn hóa truyền thống Ấn Độ như thế nào? Ấn Độ đã trải qua các vươngtriều nào? Bài học hôm nay sẽ trả lời các câu hỏi nêu trên
4 Tổ chức hoạt động trên lớp (25 phút)
Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Cá nhân
- GV nêu câu hỏi: Hoàn cảnh ra đời của
vương triều Hồi giáo Đê-li?
- HS đọc SGK trả lời câu hỏi HS khác bổ
sung cho bạn
1 Vương triều Hồi giáo Đê-li
- Hoàn cảnh ra đời: Do sự phân tán đãkhông đem lại sức mạnh thống nhất đểchống lại cuộc tấn công bên ngoài củangười Hồi giáo gốc Thổ
Trang 37Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
- GV nêu câu hỏi: Quá trình người Thổ
đánh chiếm Ấn Độ thiết lập vương triều
Đê-li diễn ra như thế nào?
- HS nghiên cứu SGK trả lời
Hoạt động 2: Nhóm
- GV chia lớp thành các nhóm, giao
nhiệm vụ cụ thể của các nhóm như sau:
Nhóm 1: Nêu chính sách thống trị của
vương quốc Hồi giáo Đê-li
Nhóm 2: Nêu chính sách về tôn giáo
Nhóm 3: Nêu chính sách về văn hóa
Nhóm 4: Tìm hiểu thành tựu kiến trúc
- HS đọc SGK thảo luận và cử đại diện
- GV nêu câu hỏi: Em có nhận xét gì về
Vương triều Mô-gôn?
- GV gợi ý: Vương triều Mô-gôn có phải
là chế độ phong kiến cuối cùng không?
Chính sách củng cố đất nước theo hướng
nào?
- Quá trình hình thành: 1206 người Hồigiáo chiếm vào đất Ấn Độ, lập nênvương quốc Hồi giáo Ấn Độ gọi tên làĐê-li
- Chính sách thống trị: truyền bá, áp đặtHồi giáo, tự dành cho mình quyền ưu tiênruộng đất, địa vị trong bộ máy quan lại
- Về tôn giáo, thi hành chính sách mềmmỏng, song xuất hiện sự phân biệt tôngiáo
- Về văn hóa, văn hóa Hồi giáo được dunhập vào Ấn Độ
- Về kiến trúc, xây dựng một số côngtrình mang dấu ấn kiến trúc Hồi giáo, xâydựng kinh đô Đê-li trở thành một thànhphố lớn nhất thế giới
- Vị trí của vương triều Đê-li:
+ Bước đầu tạo ra sự giao lưu văn hóaĐông - Tây
+ Đạo Hồi được truyền bá đến một sốnước trong khu vực Đông Nam Á
2 Vương triều Mô-gôn
- Năm 1398 thủ lĩnh - vua Ti-mua theo
Trang 38Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững
- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi
- HS đọc nhanh những chính sách tích
cực của vua A-cơ-ba trong SGK
- GV kết hợp giới thiệu hình 17 "Cổng
lăng A-cơ-ba ở Xi-can-dra" trong SGK
- GV nêu câu hỏi: Tác động của những
chính sách của vua A-cơ-ba đối với sự
phát triển của Ấn Độ?
- HS dựa vào hiểu biết của mình và SGK
trả lời câu hỏi
Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân
- GV trình bày và phân tích: Hầu hết các
ông vua còn lại của vương triều đều dùng
quyền chuyên chế, độc đoán để cai trị đất
nước, một số còn dùng những biện pháp
đàn áp quyết liệt, hình phạt khắc nghiệt,
- GV giới thiệu về hình 18 "Lăng
Ta-giơ-Ma-han" trong SGK
- GV nêu câu hỏi: Hậu quả của những
chính sách thống trị hà khắc đó?
- HS đọc SGK trả lời câu hỏi
dòng dõi Mông Cổ tấn công Ấn Độ, đếnnăm 1526 lập ra vương triều Mô-gôn
- Các ông vua đều ra sức củng cố theohướng Ấn Độ hóa và xây dựng đất nước,đưa Ấn Độ bước phát triển mới dưới thờivua A-cơ-ba (1556 - 1605)
- Giai đoạn cuối do những chính sáchthống trị hà khắc của giai cấp thống trị,
Ấn Độ lâm vào khủng hoảng
- Ấn Độ đứng trước thách thức xâm lượccủa thực dân phương Tây (Bồ Đào Nha
và Anh)
IV Củng cố và dặn dò (5 phút)
Trang 39Tuần 11
NS: 16/10/2016 Kiểm tra 1 tiết
1 Mục tiêu
- Đảm bảo nội dung kiến thức trọng tâm
- Đảm bảo đúng nội dung tư tưởng
- Phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh
Câu 1( 2 điểm): Thế nào là chế độ chuyên chế cổ đại?
Câu 2(4 điểm): Trình bày và nhận xét những thành tựu văn hóa cổ đại Hi Lạp và Rô- ma?
Câu 3(4 điểm): Những biểu hiện sự thịnh trị về kinh tế, chính trị, của xã hội phong kiến Trung Quốc thời Minh Thanh?
CHƯƠNG V
ĐÔNG NAM Á THỜI PHONG KIẾN
Tuần 12
Trang 40- Biết khai thác nội dung tranh ảnh.
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Giáo viên
- Giáo án, sách giáo viên, tư liệu tham khảo có liên quan
- Tranh ảnh về con người và đất nước Đông Nam Á thời cổ và phong kiến
- Lược đồ châu Á, lược đồ về các quốc gia Đông Nam Á
- Cuốn lịch Đông Nam Á
2 Học sinh
- Đọc trước bài mới và nghiên cứu nội dung kênh hình trong SGK
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp (2 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (10 phút)