TrUde nhu càu ve kién thùc xà bòi hpc cùa dpi ngù nhùng ngUdi làm cdng tàc nghién eùu, dào tao va sinh vién xà bòi hpc, dóng thdi, khi Internet dà phàt trién manh nhu bién nay, càc nb[r]
Trang 1BÀO CÀO TÓNG KÉT TOA DAM "PHAT TRIEN
VA NÀNG CAO CHAT LtTONG THÒNG TIN Tir LIÉU VE XÀ HÒI HOC, PHUC VU
GÒNG TÀC NGHIÉN CÙtJ VA DÀO TAO"
:>>.", ' ^ , / TS TRAN THIKIM XUYEN
Truòng Dai hoc Khoa hoc Xà hói vd Nhdn vàn Dai hoc Quó'c già thdnh phó'Ho Chi Minh
Cupe toa dàm "phàt trién va nàng cao chat lupng tbòng
tin tu liéu ve xà bòi hpc, phue vu còng tàc nghién eùu va dào
tao" dién ra tu ngày 9 dén ngày 11 tbàng 2 nàm 2001 tai tbànb phd Ho Chi Minh, vói hdn 70 nbà khoa hpc càn bò tré
va sinh vièn ngành xà bòi hpc, giói, tbòng tin tu liéu thu vién
va càc vi lành dao tbude 21 ddn vi nghién eùu va dào tao trèn
eà nude, cùng mot so' td ebùc phi ehinh phù dà tbànb cdng tòt dep
Càc dai bièu cupe toa dàm dà chi ra dUde tàm quan trpng cùa tbòng tin tu liéu, sii lièn tbòng giùa càc ed quan hùu quan va nbàt tri vói mot so nhàn dinb nhu sau:
1 Trong nhùfng nàm qua, boat dòng san xuà't, t h ò n g tin, t u liéu t h ù vién phuc vu còng tàc n g h i é n e ù u , hpc tàp va phò bien tri thùc xà hói hoc dà co n h i é u tien bó
Trang 2d à n g k é C à c l o a i s à c h , t à i l i é u v e x à b ò i b o c c b u y è n
n g à n b , l i c b su x à b o i b o c , k e t q u a n g b i é n ctìu thxic
n g b i é m t u n b i é u n g u o n , t r o n g cbìTng m i i c n à o d ò d à
p b a n n à o d à p iing d\idc n b u c a u c ù a ngiiàì n g b i é n ctfu,
g i à n g d a y v a b o c t à p x à b ò i b o c T u y n b i é n , v à n c o n
m o t so b i é u b i e n c ù a s\i b a t c a p
Tbòng tin t u liéu ve khoa hoc xà hói nói chung va xà bòi hpc nói rièng khòng phài là it song cùng kbòng dù Nhìn chung, càc còng trình nghién eùu xà boi hpc dupe còng bó' va phd bié'n so vói nhu càu phàt trién ngành con tUdng dói it (diéu này hòc lo qua so' lupng va ed càu àn bàn sàch bào xà bòi hpc), trong khi dd, so' lUdng càc còng trình diéu tra va nghién eùu bang nàm thiie ra khòng phài là it Màt khàc, kho tri thùc xà bòi hpc trong nUóc cho dén nay chUa dUde he thó'ng boa, cùng n h u chUa dUdc tieh luy va tàp hdp ve màt vàn bàn san phàm
Nhùng tài liéu ve càc còng trình nghién eùu, nhùng cuó'n sàch giào trình, càc bài vié't cà nhàn va càc luàn àn nghién eùu sinh, càc luàn vàn cao hpc, nhùng tài liéu thó'ng ké cùa Nbà nude, cùa càc td chùc phi chinh phù ve xà hói hpc va nhùng àn phàm cùa càc ngành ed lièn quan nhU: kinh té' hpc, dàn so'hpc, su hpc, chinh tri hpc dang nàm rài ràc ò càc vién nghién eùu, trùòng dai hpc, trung tàm thòng tin - t u liéu khoa hpc, thU vién Trung Udng va dja phUdng dudi nhiéu dang lUu t r ù khàc nhau nhùng chùa dùdc còng bó' rpng rài
Tu viée xàe dinh thùc trang cùa càc àn phàm, càc y kién cùa càc dai biéu hùdng ve nhàn djnh cho ràng chung ta thiéu mot
he thòng xù ly nguón thòng tin - t u liéu này mot càch hdp ly
va thòng nbàt trong ngành
2 C à c b à o c à o t b a m l u à n c ù n g n é u l é n m o t so b a i
c a p nbi^ d a n g c o sii m à t c à n doi giùfa c à c loai à n p b à m
Trang 3(giào trình, sàch xà bòi hoc c b u y è n biét, sàch c h u y é n kbào, càc ky yé'u bòi ngbi); nhiéu c u ò n sàch xà bòi hoc
xuàt bàn chxia gàn vói thxic tién Viét Nam; chat lùgfng
mot so sàch bién soan va sàch dicb cbi^a cao
Càc giào trình tiéng Viét mang tinh chat "chinh thòng" con rat thiéu, gay khòng it khó khan cho nhùng ngùòi làm còng tàc giàng day, nhùng khi càc giào vién muò'n bién soan giào trinh thì hp cùng thiéu tài liéu ly tbuyèt xà bòi hpc tbam kbào Sàch xà bòi hpc nhàp món viét bang tiéng Viét gàn day tuy dà tàng lén nhiéu ve sd lùpng nhùng chùa dàp ùng yéu càu ve chat lùpng Thùòng loai sàch này do nhùng ngùòi giàng xà bòi hpc cho dòi tùpng khòng chuyén soan, xuà't phàt
tu nhu càu ve tài liéu trUóc màt cùa hpc vién cùa tùng trùòng rièng biét nèn chat lùpng chùa cao va khòng mang tinh phd bién
Ve sàch phUdng phàp nghién eùu xà bòi nói chung bay nhùng phùdng phàp dàc thù cùa xà hpi hpc, càc nhàn djnh lai khòng thó'ng nbàt làm: co y kién cho ràng sàch ve phùdng phàp nghién eùu xà bòi hpc tuy chùa dùpe viét nhiéu bdi càc tàc già ngùdi Viét nhùng cùng dà ed nhiéu sàch djch tu tiéng nude ngoài va nhù vày cùng tam dn Tuy nbién cùng ed chuyén già tò
ra lo ngai ve màt sd lùpng cùng nhù chat lùpng cya loai sàch này Sàch phUdng phàp cùng gidng nhù nhùng sàch cbuyèn ngành cùa xà bòi hpc, do bj han che d viée chuyén ngù va do nhùng vi du minh boa trong cudn sàch khòng phài là nhùng vàn de bat nguón tu nèn vàn boa Viét Nam, vi vày rat kbd biéu
Ve thùc chat - càc dai biéu nhàn manh, càc chuyén già xà bòi hoc Viét Nam tu làu dà ed thè due ket càc kinh ngbiém ngbién eùu cùa minh de trinh bay nhùng cudn sàch ve phùdng phàp rat bay va phù hdp vài bòi cành cùa Viét Nam, nhùng rat tiéc là vi nhiéu ly do hp dà chùa viét Dd là mot diém càn khàc phuc va
ed thè khàc pbui- dupe
Trang 4Càc càn bó tbupe càc lùa tuoi va trinh dò dào tao khàc nhau cùng con nhàn manh dé'n bién tupng thiéu hut rat Idn càc tài liéu, tbòng tin ve càc món xà bòi hpc chuyén biét Viée gay dUng nèn giào trình mài cho mot món xà bòi hpc cbuyèn ngành xUa nay chUa co ngUòi chuyén giàng day là mot còng viée Clic ky ngbiém tue va khó khan - ngay eà trong trùòng hpp tu liéu tbam kbào tùdng dòi dói dào Vày ma, thòng tin khoa hpc cho nhiéu món chuyén biét lai r a t han che' va thiéu
he thòng Tuy nbién, theo càc dai biéu, ngay eà trong tinh
trang tbòng tin con it di nhù bién nay, nhùng néu tìm dxlóc ed
che trao dói thòng suò't hdn giùa càc trùòng dai hpc, giùa trùòng dai hpc vài vién nghién eùu thì thòng tin ve tùng mòn hpc chuyén biét cùng eó thè sé phong phù hdn ò mói ed so' "
Tài liéu djch t u tiéng nude ngoài trong kboàng 20 nàm trò lai day khòng phài là qua nhiéu nhùng cùng khòng it Tuy nbién, su bién dién cùa nhùng tài liéu dà dUde djch rói trong càc t h u vién cùa càc ed quan ngbién eùu hay càc trùòng dai hpc ed dào tao xà hpi hpc vàn khòng day dù
Con thiéu vàng nhiéu chuyén ngành xà hpi hpc chUa dupc djch va gidi thiéu nhU xà boi hpc già dinh, xà hpi hpc ve phàt trién, xà bòi hpc tri thùc, xà hpi hpc ve giói Càc y kién cho ràng sii han che' tài liéu djch ò Viét Nam ehù yé'u là do thiéu kinh phi va nhùng thòng djch vién thUdng thiéu kién thùc chuyén ngành xà bòi hpc
Dói vói viée han che' khà nàng tbam khào nguón tài liéu
1 Nguyèn Quang Vinh: "Dàm bào nguon ditdng khi dèi dào cho mot
co thè dang lón nhanh" Ky yéu toa dàm khoa hoc "Phàt trién va nàng cao chat litdng thòng tin tu liéu ve xà hói hoc, phuc vu còng tàc nghién eùu va dào tao" Thành pho Ho Chi Minh 2/2001
Trang 5nude ngoài, càc bào cào vièn kbàng dinh nguyèn nhàn chinh
là do càc càn bó xà bòi hpc thiéu trinh dò ngoai ngù, vi vày,
ngay t u trong trUÒng dai hpc sinh vièn càn ed vò'n ngoai ngù chuyén ngành Dóng thdi, song song vài hpc ngoai ngù trong giai doan nàng cao, càn phài day cho càc sinh vién phùdng phàp dpc va ky nàng dpe lày thdng tin (Sean Reading - dpc
nhanh de là'y thdng tin hoàc dù liéu dàc trUng) Day là mot ky
nàng trong sd nhiéu ky nàng dpe thudng dUpe rèn luyén cho càc sinh vién hpc ngoai ngù khòng cbuyèn de tié'p nhàn va làm phong phù thèm he thdng thdng tin ve linh vUe nghién eùu khoa hpc cbuyèn ngành cùa minh NhU vày, viée sinh vién tièp càn nguón thòng tin tU liéu bang tiéng nUóc ngoài trong thu vién, phuc vu cho viée hpc tàp, nghién eùu cùa minh sé khòng nhùng làm cho chat lUpng hpc tàp cùa sinh vién dupe nàng cao ma con tao cho hp eó dUpe thdi quen va khà nàng khai tbàc tài liéu mang tinh quó'c te
TrUde nhu càu ve kién thùc xà bòi hpc cùa dpi ngù nhùng ngUdi làm cdng tàc nghién eùu, dào tao va sinh vién xà bòi hpc, dóng thdi, khi Internet dà phàt trién manh nhu bién nay, càc nbà xà bòi hpc eó thè truy càp thòng tin xà bòi hpc trèn mang hay dpc càc tài liéu bang tiéng nude ngoài trèn giày, dòi bòi phài xày dUng mot so tu dién chuyén ngành xà bòi hpc, trUde màt là cudn tu dién xà bòi hpc tuòng giài Nhùng cudn tu dién này ed the giùp cho càc nbà xà bòi hpc buóc dàu thdng nbàt va chuàn boa dUpe vò'n tu viing Viét ngù cbuyèn ngành, khàc phuc nhùng càch dùng sai va biéu sai ve càc kbài niém xà bòi hpc
Màt khàc, trèn toàn qude eó rat nhiéu cupe hói thào khoa hpc co lièn quan dén xà bòi hpc nhùng khòng phài cupe hói thào nào cùng dùpe in tbànb ky yé'u va néu ed in thì sii phd bié'n cùng khòng rpng rài Dò cùng là mot trong nhùng nguyèn nhàn thiéu tài liru ve chuyén ngành này
Trang 63 He t b ò n g c à c thxi v i é n , c à c t r u n g t à m t b ò n g tin,
c à c t u s à c b t r o n g càc v i è n n g b i é n cijfu, c à c cof so d à o
tao xà boi h o c , p h u c v u c ò n g tàc n g b i é n e ù u va g i à n g day t b i e u nbùfng d i é u k i é n t i é n quyé't de p h u c vu b a n doc c b u y è n n g à n b xà bòi hoc
Su thié'u thòn ve màt bang va ed so vàt chat là mot trong nhùng trò ngai cùa còng tàc phuc vu ban dpc ndi chung va nhùng ngùòi làm xà bòi hpc nói rièng Hàu hé't càc ed quan nghién eùu va dào tao ve xà bòi hpc déu rdi vào tinh trang thié'u thó'n này Nhiéu ndi tuy eó nhiéu sàch n h ù n g khòng eó màt bang de cho ngUÒi dpc eó thè nghién eùu tài liéu tai chò, trong khi dò, sii giói han ve lùpng sàch khòng cho phép ban dpe mUpn ve nbà
Sàch va tài liéu xà hpi hpc bang tiéng Viét chUa nhieu va phong phù, vi vày sii cap nbàt cùng eó phàn h a n che Sàch bang tiéng nUóc ngoài do kinh phi it, khòng thè mua thUÒng
xuyén dxiòc nèn thUdng khòng dùpe liia chpn theo nhu càu
ban dpc hay theo nhùng gì ma nbà chuyén mòn thà'y càn thiét Thòng thUdng, dii àn hay dòi tàc nào cho dUpc loai sàch nào thì tòt cài dd ma thói
Hién tai, chUa eó sU lièn thòng ve tài liéu giùa càc thU vién cùa càc khoa hoàc càc trUdng, vi vày sàch va t u liéu ndi nào cùng thié'u nhUng khi càn eó mot he thòng thU mue, ngùòi t h a m khào màt rat nhieu thdi gian de di càc ndi tra eùu thù mue ma vàn khòng dàm bào dupe là minh dà tìm kié'm hé't hay ehua
Màt khàc, sii tin hpc boa cùa càc thU vién cùng là mot diém con han che Càc thU vién Idn, thUdng it sàch chuyén ngành xà bòi hpc, con càc thU vién, càc tu sàch cùa càc vién, càc t r u n g tàm ngbién eùu, do kinh phi ed han lai khòng dupc dàu tu nhiéu de eó thè thiie hién viée tin hpc boa Mot sd thU
Trang 7vién dà tin hpc boa da sd' tài liéu minh ed nhUng lai khòng eó
dù kinh phi trang bj mày vi tinh phuc vu ban dpc
4 Viée tié'p eàn, truyén bà, trao doi tài liéu xà bòi
hoc trong càc dcfn vi ngbién e ù u va g i à n g day xà bòi
hoc, tuy eó cài tién n h ù n g vàn chùa dàp ù n g dvtóc nbu
càu S u lién ket, pbói bop trao doi t h ò n g tin t u liéu xà bòi hpc giùa eàe ed quan nghién e ù u va g i à n g day xà bòi hoc chùa dùòe tién hành t h ù ò n g x u y é n dà han c h e viée nàng cao chat lùdng n g h i é n e ù u , g i à n g day va truyén bà tri thùc xà bòi hoc
Càc chuyén già cho ràng nhùng cP bài truyén thòng, giao lUu va thào luàn ve tri thùc xà bòi hpc dién ra khdng thUdng xuyén Tinh trang này ed le là mot trong nhùng ly do làm han che sinh boat tu duy ly tbuyèt xà bòi hpc va khòng tao diéu kién thùc day boat dóng san sinh nhùng tri thùc xà bòi hpc mài v a day cùng là mot thùc té khòng thuàn Idi cho boat dóng giàng day va hpc tàp man xà bòi hpc trong càc trùòng dai hpc Theo càc chuyén già, su tón tai hién tùpng này, mot
màt, dxlóc giài thich bang ly do han bep ve kinh phi nhùng
màt khàc cùng cdn do tinh euc bò dà hàn sàu trong tiém thùc mot so càn bó nghién eùu va giàng day ma khàc phuc nd khòng de gì ngày mot ngày hai • Màt khàc, hién nay ngay he thó'ng tin tu liéu qude già cùng con co rat ù càn bó thòng tin tu liéu ed kién thùc xà bòi hoc
de xù ly mot càch chinh xàc va khoa hoc càc nguón thòng tin này Do vày cho dù eó dén càc thù vién Idn thàm chi Thù vién qude già càc nbà nghién eùu càc giào vién va sinh vièn cùng khòng the tìm dùpe nhùng thdng tin thùc su eàn thiét ve xà bòi hpc cho minh trong kboàng thdi gian cho phép Tinh bìnb này dàn dén mot thùc te là nhùng ngùdi làm cdng tàc xà bòi hpc cu phài ed gang xày dùng mot tu sàch rièng cho minh, tao
ra mot xu budng euc bd boa he thdng tài liéu va thdng tin dàn
Trang 8dén tinh trang thié'u thòng tin, tu liéu già tao Chinh diéu này mot làn nùa cùng eó' tàm ly khóng dàng khuyé'n khich là
vi minh dà kbd khan làm mài eó dUpe nguón tài liéu này, khòng de dàng gì cho ngUÒi khàc he qua cùa nò là khà nàng chia sé thòng tin trong giói xà hpi hpc dà thàp naylai càng thàp hdn
Càc càn ho giàng day thUdng phàn nàn ràng hp ed it ed hpi tham du càc Hpi thào khoa hpc va ngay cà viée tièp càn vói càc ky yé'u bòi nghj khoa hpc cùng vàn con khà thUa tbót, màc dù hp cho ràng day là mot nguón thòng tin rat eàn thiét cho viée càp nbàt kién thùc, phuc vu cho càc bài giàng cùa hp Mot vàn de nùa dùdc càc dai biéu bòi nghj quan tàm là nhùng thòng tin ve eàe lình vUe khòng phài cùa chuyén ngànb
xà hpi hpc nhUng gàn vói nd nhU nhùng thdng tin chung nbàt
ve càc lình viie khàc nhau cùa dòi song xà bòi ve eàe ehinh sàch cùa Dàng va Nbà nUóc cùng rat càn thiét cho eàe ngành xà bòi hpc nhUng dà khóng dUpe thòng tin mot càch kjp thdi Vi
vày hp de nghj "mò rpng hdn nùa dudng bién gidi cùa càc tbòng
tin hpc thuàt" Co nghìa là ben canh eàe sàch bào, càc giào trình, eàe ky yé'u bòi thào, eàe còng trình nghién eùu xà bòi hpc
t u nhiéu nguón trong nUóe va ngoài nUóc thì thòng tin hpc thuàt con phài bao góm it nbàt là nhùng nói dung ed bàn nhU: càc thòng tin ve phàt trién cùa thè' giói va khu viie (nhù càc nguón nién giàm cùa UNDP, WB, ADB ); eàe thòng tin ve chièn lupe va ehinh sàch phàt trién trong nùóc; càc so' liéu thòng
ké ehinh thòng va so' liéu dieu tra cP bàn càp qude già, càp tinh
va tbànb phò', càc dja bàn kinh tè' trpng diém thòng tin ve mue tièu, tién dò va càc vàn de cùa eàe ehùdng trình xà bòi ò càp quó'c già (nhù ehùdng trình xoà dói giàm nghéo, pbòng chò'ng té nan xà bòi ); Thòng tin dàn so'hpc càp qude già va càp tinh, càc thành phò' (bao góm eà tbòng tin ve di dàn); Càc thòng tin càp nbàt ve phàp luàt
Trang 9Hàu hé't càc bào cào sau khi trình bay ve thùc trang cùa
vàn de dà dùa ra nhùng kién nghj ve giài phàp de cài tién
tinh hinh, càc tàc già bào cào déu cho ràng mudn cho ngành
xà bòi hpc d Viét Nam dùdc phàt trién mot trong nhùng diéu kién tién quyé't là phài thùc day boat dóng trao dòi thòng tin, trao dòi tri thùc xà bòi hpc Co nhù vày mói nuòi dùdng dùdc dòi song tu duy xà bòi hpc, mài thùc day dùpe sinh boat, hpc thuàt va tao diéu kién thuàn Idi cho qua trinh san xuà't tri thùc xà bòi hpc
Dóng thdi nhùng ngùdi tham dù cupe toa dàm cùng cho ràng càn tìm càch tàp hdp mot càch eó he thó'ng càc san phàm
xà bòi hpc trèn cà nùóc hoàc xày dùng mot bop phiéu danh mue tùdng dòi day dù de ngùdi càn tìm eó the biét dùpe eó nhùng còng trình nào dà làm va ed thè tìm dùpe d dàu ? Cd thè tién dén xày dùng mot thù vién xà bòi hpc "ào" trèn mang Internet Trùóc màt "thù vién" này chi càn giói han vào mot danh mue càc tu liéu xà bòi hpc trong nude dà dùpe he tbòng boa Trong tùdng lai khi bòi dù diéu kién thù vièn này ed thè phàt trién
tbànb mot thù kho tu liéu xà bòi hpc "ào", trong dò khòng phài
chi ed danh mue ma bao góm cà nói dung càc tu liéu, két qua càc còng trinh nghién eùu càc ngàn bang dù liéu cùa ngành xà bòi hpc hoàc cùa càc ngành khoa hpc xà bòi làn ggm va giói xà bòi hpc càn tham khào quy tàc thó'ng ké kinh té - xà bòi, so lupng két qua diéu tra ddi song hay diéu tra dàn so nhiéu tàc
già cùng de nghj nghién eùu thiét làp he thdng website xà bòi
hpc cùa Vièt Nam de càc nbà khoa hpc ed thè trao ddi thòng tin vói nhau còng bò va giói thiéu két qua ngbién eùu '
1 Tran Hùu Quang: "Nhu càu san xuàt va thòng tin xà hói hoc" Ky
yéu toa dàm khoa hoc "Phàt trién va nàng cao chat lucfng thóng tin tu liéu
ve xà hói hoc phuc vu còng tàc nghién eùu va dào tao" Thành pho Ho Chi Minh 2-2001
Trang 10Cuòi càc bào cào dàc biét trong phièn hpp cuòi cùng càc dai biéu dà trình bay va thào luàn rat sòi ndi ve nhùng khuyé'n nghj cho ehùdng trình hành dòng cùa toàn ngành nhù sau:
Xày dùng mot ban dù àn thié't làp mang thdng tin cho toàn ngành xà bòi hpc Vién xà bòi hpc sé dàm nhàn vai trò dàu mói, thié't ké' dù àn, tàp hpp lue lùpng vài sii tham già
cùa càc ed so nghién eùu dào tao xà bòi hpc Mòi ddn vi cu mot
eàn bò phu tràcb thòng tin tu liéu tham già dù àn
Kién nghj vài Bò Giào due va Dào tao, bd sung thèm chùc nàng cùa Hpi dóng ngành trong viée djnh hùdng, su dung eàe sàch giào khoa va sàch tbam khào xà bòi hpc dà dùpe xuàt bàn dùng trong eàe trùdng dai hpc
Tap ehi xà bòi hpc eàn dàm bào viée phd bié'n va trao ddi
thòng tin giùa càc ddn vi Càc ddn vj ed mot tràcb nhiém eung
càp thòng tin ve boat dóng nghién eùu, giàng day va quàng
bà tri thùc xà bòi hpc cùa ddn vj minh
Khuyén nghj eàe ddn vi chpn djch va xuàt bàn càc còng
trình cùa eàe tàc già ed dién va dùdng dai
Xày dùng cuòn t u dién thuàn ngù vài sii phàn còng tràcb nhiém cu thè
Cuòi cùng lành dao càc ddn vi va nhùng ngùòi tham già cupe toa dàm này cam két phàn còng càn bò phu tràcb nhùng vàn de trèn va thùc hién trao dòi djnh ky két qua cùa ddn vj minh theo nói dung ghi nhd ò trèn