- Về đề tài người nông dân, Nam Cao thực sự tiến thêm một bước trong việc nhận thức và mô tả bi kịch đời sống của họ so với các nhà văn đương thời bên cạnh một số truyện: Trẻ con khôn[r]
Trang 1Ngày soạn: Tuần 4, Tiết13
Ngày giảng:
Văn bản
LÃO HẠC ( Tiết 1) < Nam Cao >
I Mục tiêu cần đạt
1.Kiến thức: - Bước đầu đọc - hiểu một đoạn trích trong Tp hiện thực của nhà
văn Nam Cao
- HS thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của Lão Hạc, tâm hồn đáng trân trọng của người nông dân qua hình tượng nhân vật lão Hạc hiểu thêm về số phận đáng thương của người nông dân VN trước CM Tháng 8
- Thấy được tấm lòng nhân đạo sâu sắc của tác giả Bước đầu nắm được nghệ thuật đặc sắc của văn bản qua việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc hoạ hình tượng nhân vật
2 Kỹ năng : - KNBH: Đọc diễn cảm, hiểu, tóm tắt TP truyện theo khuynh
hướng hiện thực Vận dụng kiến thức trong VBTS để PT tác phẩm từ sự theo khuynh hướng hiện thực
- GDKNS : +Kĩ năng giao tiếp: bộc lộ sự sẻ chia, đồng cảm trước nỗi đau, sự bất hạnh của ông giáo, của lão Hạc trước cái nghèo, cái đói, cái bất lực của người nông dân, người trí thức trong xã hội cũ
+ KN tư duy sáng tạo: phân tích, bình luận, trình bày cảm nhận
về nỗi đau đớn về vật chất thiếu thốn, đâu đớn về tinh thần khi lão hạc phải bán cậu Vàng cũng như khi lão Hạc chọn cái chết vật
vã cho mình
+ KN ra quyết định: nhận thức và xác định được XHPK nửa thực dân xưa con người không được quan tâm nhưng lão Hạc vẫn sáng ngời lên tấm lòng yêu thương con tha thiết, một con người sống thủy chung,
3.Thái độ : Biết cảm thông sâu sắc, có tấm lòng bao dung trước thân phận đau
khổ cùng quẫn của những người nông dân lương thiện, giàu tình cảm Giáo dục cho HS biết tôn trọng những người nông dân, họ tuy nghèo nhưng có phẩm chất cao quí: nhân hậu, giàu lòng tự trọng, rất mực yêu thương con Có ý thức đấu tranh với những bất công của xã hội, cảm thông với nỗi khổ của người nông dân => giáo dục về giá trị YÊU THƯƠNG, TÔN TRỌNG,
4.Phát triển năng lực: Rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có
liên quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến thức, ghi nhớ được bài giảng của GV theo các
kiến thức đã học), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được vẻ đẹp tác phẩm ), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến), năng lực
sử dụng ngôn ngữ khi nói; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao
Trang 2trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin
chủ động trong việc chiếm lĩnh vẻ đẹp tác phẩm văn chương
* GD Đạo đức: Biết cảm thông sâu sắc, có tấm lòng bao dung trước thân phận
đau khổ cùng quẫn của những người nông dân lương thiện, giàu tình cảm Giaos dục HS biết tôn trọng những người nông dân, họ tuy nghèo nhưng có phẩm chất cao quí: Nhân hậu, giàu lòng tự trọng, rất yêu thương con Có ý thức đấu tranh với những bất công của xã hội, cảm thông với nỗi khổ của người nông dân
II Chuẩn bị
- GV: Soạn bài, TLTK, ảnh chân dung Nam Cao, tác phẩm Lão Hạc, máy chiếu
- HS:
+Đọc tác phẩm Lão Hạc của Nam Cao: Tìm hiểu hoàn cảnh ra đời Tìm hiểu tác
giả, một số tác phẩm tiêu biểu của ông, đề tài sáng tác; kể tóm tắt văn bản; trả lời câu hỏi phần hướng dẫn học bài
III Phương pháp
- Phương pháp vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết trình,thảo luận nhóm/ động não
IV Tiến trình dạy học và giáo dục -Tiết 1
1- Ổn định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Qua văn bản Tức nước vỡ bờ em hiểu như thế nào về số phận người nông dân
VN trước cách mạng và bản chất của chế độ thực dân phong kiến?
*Số phận người nông dân thật cơ cực , bất hạnh,không lối thoát
* Một xã hội đầy rẫy những bất công, tàn ác- xã hội chỉ tồn tại trên cơ sở các lí
lẽ và hành động bạo ngược
3 Bài mới
Hoạt động 1: Khởi động (1’)
- Mục tiêu: Đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: Hoạt động cá nhân.
- Kĩ thuật, PP: Thuyết trình
Trong đội ngũ nhà văn hiện đại Việt Nam, Nam Cao được coi là nhà văn hiện thực xuất sắc trước CMT8 Tác phẩm của ông thấm đẫm giá trị hiện thực và nhân đạo Đó là những trang viết chân thực, vô cùng sâu sắc viết về người nông dân nghèo đói bị vùi dập và người trí thức cùng quẫn phải sống mòn mỏi, bế tắc trong XH cũ Đọc “Lão Hạc” ta bắt gặp cả hai loại người đó, cuộc đời mòn mỏi, bế tắc nhưng họ có đáng được cảm thông, trân trọng không? -> Học bài hôm nay…
Hđ 2 Hướng dẫn HS tìm hiểu về tác giả, tác phẩm (7’)
- Mục tiêu: Học sinh nắm được những hiểu biết cơ bản
về tác giả, tác phẩm
- Hình thức: Hoạt động cá nhân
- Phương pháp: Vấn đáp
- Phương tiện: Tư liệu, SGK, bảng, máy chiếu.
Trang 3?) Em hiểu biết gì về nhà văn Nam Cao?
- 2HS trả lời -> GV trình chiếu chân dung tác giả, giới
thiệu bổ sung:
* Nam Cao tên thật là Trần Hữu Tri, quê ở làng
Đại Hoàng , thuộc tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ
Lí Nhân, tỉnh Hà Nam sinh Ngày 20-10-1915 trong một
gia đình nông dân Bút danh Nam Cao
Do 2 chữ đầu tên huyện và tổng mà thành
*Sự nghiệp sáng tác của Nam Cao khởi đầu từ
năm 1936 nhưng thực sự trở thành một bản lĩnh, một
phong cách sáng tạo độc đáo bắt đầu từ truyện ngắn
“Chí phèo” (1941) Các sáng tác trước CM của Nam
Cao tập trung vào 2 mảng đề tài lớn: Cuộc sống của
những người tri thức tiểu tư sản và cuộc sống người
nông dân lao động
- ở đề tài người tri thức tiểu TS Nhân vật trung tâm là
những nhà văn nghèo, những “Giáo khổ trường tư”,
những học sinh thất nghiệp.Nam Cao tập trung phát
hiện và miêu tả tấn bi kịch tinh thần ở họ, đó là mâu
thuẫn giữa khát vọng chân chính, ý thức sâu sắc về giá
trị cuộc sống và nhân phẩm với hoàn cảnh xã hội, sự
mưu sinh miếng cơm manh áo, những toan tính tẹp
nhẹp hàng ngày, để rồi cuối cùng họ trở thành những
“Đời thừa”, những kiếp “Chết mũn” về tinh thần Qua
đây nhà văn muốn phê phán cái xã hội phi nhân tính
đó dồn đuổi bóp nghẹt, tàn phá sự sống và tâm hồn
những người tri thức đồng thời thể hiện khát vọng
hướng tới một nhân cách hoàn thiện, xứng đáng với
giá trị con người.
- Về đề tài người nông dân, Nam Cao thực sự tiến
thêm một bước trong việc nhận thức và mô tả bi kịch
đời sống của họ so với các nhà văn đương thời bên
cạnh một số truyện: Trẻ con không được ăn thịt chó,
nổi lên 2 truyện đứng vào hàng kiệt tác: Chí Phèo và
Lão Hạc Nhà văn quan tâm trước hết đến những kẻ
bần cùng, , thấp cổ bé họng, hiền lành nhẫn nhục Ông
đặc biệt quan tâm đến số phận những con người bị
lăng nhục, bị đối sử bất công, bị xô đẩy vào con đường
lưu manh, đánh mất nhân tính lúc nào không hay (Chí
Phèo,Một bữa no, Lang Rận…).Tuy vậy nhà văn vẫn
phát hiện ở họ những khát vọng hướng thiện, những
đốm sáng nhân bản lấp lánh đáng quí Đây chính là
chiều sâu và nét độc đáo trong chủ nghĩa nhân đạo của
Nam Cao.
->Là nhà văn xuất sắc nhất của văn học hiện thực
1 Tác giả
- Nam Cao( 1915 -1951)
- Là cây bút hiện thực xuất sắc viết về người nông dân đói nghèo bị vùi dập và người trí thức nghèo sống mòn mỏi bế tắc
2 Tác phẩm
- “Lão Hạc” là một trong những truyện ngắn đặc sắc viết về người nông dân của Nam Cao đăng báo lần đầu
Trang 4trước CM
- Ông để lại bộ truyện ngắn và tiểu thuyết “Sống mòn”
- 2 đề tài chính của ông: Người nông dân và trí thức
nghèo thành thị “Dù ông viết về đề tài nào thì vẫn
nhằm thể hiện 1 ý tưởng ấy: nỗi đau đớn trước tình
trạng con người vì miếng cơm manh áo mà không sao
đứng thẳng lên được, không sao giữ được nhân tính,
nhân cách, nhân phẩm” (Nguyễn Đăng Mạnh)
Hđ 3( 26’) Hướng dẫn HS đọc – hiểu văn bản
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu giá trị
của văn bản
- Hình thức: Hoạt động cá nhân, Nhóm
- Phương pháp:đọc diễn cảm, nêu vấn đề, phát vấn,
khái quát, nhóm.
- Phương tiện: tư liệu, SGK, máy chiếu.
- Kĩ thuật: động não
*GV hướng dẫn đọc
- Ông giáo : Chậm, buồn, cảm thông, xót xa, suy tư
- Lão Hạc: Đau đớn, ân hận, dằn vặt, năn nỉ
- Vợ ông giáo: Lạnh lùng, khô khan, coi thường
- Binh Tư: Nghi ngờ, mỉa mai
- HS tóm tắt phần chữ nhỏ
- 2 HS đọc phần chữ to - giải thích từ khó
tóm tắt truyện :
- Tình cảnh của Lão Hạc: Nhà nghèo, vợ chết, chỉ còn
đứa con trai Anh con trai lại phẫn chí vì không có tiền
cưới vợ, bỏ đi làm phu đồn điền cao su biền biệt ,một
năm rồi chẳng có tin tức gì.
- Tình cảm của lão với con chó: Con chó như người
bạn để làm khuây, như kỉ vật của đứa con trai.
- Sự túng quẫn ngày càng đe dọa lão: Sau trận ốm
nặng kéo dài, lão yếu, người gầy ghê lắm, đồng tiền
bấy lâu nay dành dụm cạn kiệt Lão không có việc.Bão
phá sạch hoa màu, gạo thì cứ cao lên Vì thế lão quyết
định bán cậu Vàng và chọn cái chết.
năm 1943
- Nội dung: nói vế số phận khổ đau và phẩm chất cao đẹp của lão Hạc
*Thể loại : Truyện ngắn
* PTBĐ : tự sự
II/ Đọc – hiểu văn bản
1 Đọc,tìm hiểuchú thích
*.Đọc *Tóm tắt truyện:
? Văn bản chia bố cục như thế nào? Nội dung mỗi
phần?
- HS phát biểu- GV trình chiếu
3 đoạn: Đ1: Lão Hạc sang nhờ ông giáo
Đ2: cuộc sống của lão Hạc sau đó
Đ3: Cái chết của lão Hạc
- Hoặc 2 phần :
+ P1: Từ đầu -> thêm đáng buồn: Những việc làm của
lão Hạc trước khi chết
2 Bố cục : 2 phần
Trang 5+ P2: còn lại : Cái chết của lão Hạc
? Truyện có những nhân vật nào? Ai là nhân vật
chính?
- Nhân vật : Lão Hạc, ông giáo, cậu Vàng, Binh Tư, vợ
ông giáo, con trai lão Hạc -> lão Hạc là nhân vật chính
?Ai là người đóng vai kể chuyện? Việc lựa chon ngôi
kể trong chuyện có giá trị nghệ thuật như thế nào?
-Tôi- Ông Giáo đóng vai người kể chuyện
-Đây là người gần gũi chứng kiến toàn bộ cảnh đời của
lão Hạc nên câu chuyện do “Tôi” thuật lại mang tính
khách quan chân thực
- Việc trần thuật từ ngôi thứ nhất khiến cho mạch kể
linh hoạt, có thể kết hợp nhiều thủ pháp giữa kể-
tả-biểu cảm
- Với việc lựa chọn ngôi kể như trên nhà văn có thể sử
dụng nhiều loại giọng điệu khác nhau khiến cho câu
chuyện diễn ra tự nhiên và sâu sắc
?Theo em câu chuyện trần thuật những sự kiện chính
nào xung quanh nhân vật trung tâm và cũng là nhân
vật chính Lão Hạc
-Những việc làm của lão Hạc trước khi chết
-Cái chết dữ dội đau đớn của lão Hạc
?Trong thực tế nhân vật Lão Hạc có những mối bận
tâm lớn nhất dày vò lão buộc lão phải lựa chọn đó là
gì?
*Lão Hạc có hai mối bận tâm lớn nhất giày vò lão buộc
lão phải lựa chọn
-Có bán cậu Vàng hay không
-Có nên tìm đến cái chết hay không
?Điều gì khiến lão phải đau khổ đến như vậy?
* HS kể tóm tắt phần chữ to? Nêu tình cảnh của lão
Hạc?
-Một người già cô đơn nghèo khổ: Vợ chết lão ở vậy
nuôi con, con trai lão lớn lên không đủ tiền cưới vợ
phải bỏ đi làm ở đồn điền để lại mình lão với con chó
và mảnh vườn cùng ba đồng bạc trước khi đi
- lão nuôi con vàng như người bạn để tâm tình, như kỉ
vật của anh con trai để lại Sự túng quẫn ngày càng đe
dọa lão, đặt lão Hạc vào tình thế phải lựa chọn: Bán
cậu vàng hay tiêu phạm vào tiền của con
3 Phân tích
a Nhân vật lão Hạc
* Tình cảnh của lão Hac
- Vì nghèo mà phải bán con chó vàng – kỉ vật của con trai, người bạn thân thiết của mình.
- Không có lối thoát, phải chọn cái chết để bảo toàn tài sản cho con và không phiền hà bà con làng xóm.
4 Củng cố: (2’)
- Mục tiêu: Củng cố kiến thức đã học, học sinh tự đánh giá về mức độ đạt được
những mục tiêu của bài học
- Phương pháp: Phát vấn
Trang 6- Kĩ thuật: Động não.
? Khái quát những nội dung cơ bản cần nhớ của tiết học
- HS khái quát – GV chốt
5 HDVN (3 phút)
- Học bài: Nhớ được nội dung truyện, tập kể diễn cảm truyện,
- Chuẩn bị bài: PT diễn biến tâm trạng của lão Hạc trong các thời điểm để từ đó khái quát được vẻ đẹp của nhân vật
V Rút kinh nghiệm.
………
………
………