PT năng lực: Rèn HS năng lực tự học ( thực hiện tốt nhiệm vụ soạn bài ở nhà, tập thuyết trình), năng lực giải quyết vấn đề (phân tích tình huống , phát hiện và nêu được các tình huống có[r]
Trang 1TUẦN 18
Ngày soạn : Tiết 69
Ngày giảng:
Hướng dẫn đọc thêm :
HAI CHỮ NƯỚC NHÀ
( Trần Tuấn Khải)
I Mục tiêu cần đạt : Giúp học sinh :
1 Kiến thức:
- Cảm nhận được nội dung trữ tình yêu nước trong đoạn trích: Nỗi đau mất nước
và ý chí phục thù cứu nước
- Tìm hiểu sức hấp dẫn nghệ thuật của ngòi bút TTK : Cách khai thác đề tài lịch sử,
sự lựa chọn thể thơ thích hợp, việc tạo dựng không khí, tâm trạng, giọng thơ thống thiết
2 Kỹ năng :
- Đọc, hiểu 1 đoạn thơ khai thác đề tài lịch sử Cảm thụ được cảm xúc mãnh liệt thể hiện bằng thể thơ song thất lục bát
- Rèn KNS :
+ Kĩ năng giao tiếp: Trình bày, trao đổi về tiếng lòng yêu nước của Trần Tuấn Khải qua tác phẩm Hai chữ nước nhà;
+ KN tư duy sáng tạo: Nêu vấn đề, phân tích, bình luận về vẻ đẹp của nhân vật lịch
sử Nguyễn Trãi được tái hiện sinh động và đặc sắc qua hình ảnh thơ
+ KN tự nhận thức bài học về tình yêu quê hương đất nước và sự xả thân vì nghĩa lớn qua tác phẩm
3 Thái độ : - Giáo dục lòng yêu nước ý thức dân tộc
- Liên hệ với tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc của HCM
4 PT năng lực: Rèn HS năng lực tự học ( thực hiện tốt nhiệm vụ soạn bài ở nhà,
tập thuyết trình), năng lực giải quyết vấn đề (phân tích tình huống , phát hiện và
nêu được các tình huống có liên quan, đề xuất được các giải pháp để giải quyết tình
huống), năng lực sáng tạo ( áp dụng kiến thức đã học về văn bản để cảm thụ ),năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện
sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học, năng lực thẩm mĩ khi khám phá vẻ đẹp của bài thơ
- GD đạo đức: Tôn vinh, biết ơn những người đã xả thân vì nước; lên án kẻ thù
cướp nước; có khát vọng độc lập, hòa bình => giáo dục các giá trị: HÒA BÌNH, TÔN TRỌNG, TỰ DO, ĐOÀN KẾT
II Chuẩn bị
- Giáoviên tìm đọc về TTK, nắm vững giá trị bài thơ; sưu tầm ảnh chân dung Trần Tuấn Khải, máy chiếu
- Học sinh soạn bài; chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV
Trang 2III Phương pháp : Vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết trình, thảo luận nhóm, động não.
IV Tiến trình dạy học và giáo dục
1 Ổn định tổ chức 1’
2 Kiểm tra bài cũ(2p) : Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
3 Bài mới
Hoạt động 1: Khởi động (1’)
- Mục tiêu: Đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: Hoạt động cá nhân.
- Kĩ thuật, PP: Thuyết trình
Hđ 2(6’)
Hướng dẫn HS tìm hiểu tác giả,tác phẩm
- Mục tiêu: Học sinh nắm được những hiểu biết cơ
bản về tác giả - tác phẩm
- Hình thức: Hoạt động cá nhân, nhóm
- Phương pháp: Đàm thoại, trực quan, dạy học
nhóm, phát hiện và giải quyết vấn đề, thuyết trình.
- Kĩ thuật: Động não, kĩ thuật đặt câu hỏi, trình
bày 1’
GV giao nhiệm vụ cho nhóm được chuẩn bị ở
nhà lên trình bày về tác giả, tác phẩm trong 1’
HS thuyết trình ,nhận xét – GV trình chiếu chân
dung tác giả - chốt, bổ sung:
* Bài thơ Hai chữ nước nhà gắn với sự kiện lịch
sử: Cuộc chia tay của hai cha con Nguyễn Phi
Khanh và Nguyễn Trãi
Hđ 3( 20’)
- Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu
giá trị của văn bản
- Hình thức: Hoạt động cá nhân, nhóm
- Phương pháp: Đàm thoại, trực quan, dạy học
nhóm, phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, kĩ thuật hỏi và trả lời,giao
nhiệm vụ, đọc hợp tác.
GV yêu cầu đọc thầm bài thơ, nhận xét cách ngắt
nhịp, từ ngữ hình ảnh cần chú ý, giọng điệu bài thơ
– HS tự thảo luận trao đổi, thống nhất theo nhóm
bàn
- GV gọi 1 HS nêu cách đọc- gọi 1 HS đọc – nhận
xét
I Giới thiệu chung
1 Tác giả:
-Trần Tuấn Khải(1895-1983) quê Mĩ Hà-Mĩ Lộc-Nam Định
- Ông thường khai thác đề tài lịch sử
2 Tác phẩm :
- Là bài thơ mở đầu tập : Bút quan hoài I ( 1924).Đoạn trích là phần mở đầu của bài thơ
II
Đọc, hiểu văn bản
1 Đọc, chú thích
Trang 3? Đoạn thơ có thể chia thành mấy phần ? ý chính
của mỗi phần là gì ?
- 8 câu đầu : Tâm trạng người cha trong cảnh ngộ
éo le đau đớn
- 20 câu tiếp theo : Hiện tình đất nước trong cảnh
đau thương tang tóc
- Phần còn lại: Thế bất lực của người cha và lời
trao gửi cho con
? Bài thơ được làm theo thể thơ nào ? Em đã học
được những bài thơ nào được làm theo thể thơ
đó ?
- Sau phút chia li
? Em có nhận gì về cách ngắt nhịp, hiệp vần ở
đoạn thơ này ?
- Cuộc chia li diễn ra trong bối cảnh không gian
ntn? Em có nhận xét gì về từ ngữ (cũ mòn, ước lệ)
- Nơi biên giới ảm đạm, heo hút, nơi tận cùng của
đất nước (ải Bắc, mây sầu, gió thảm)
- Không gian ấy phản ánh trạng nào của con
người?
Tình nhà, nghĩa nước, xúc động
? Hãy phân tích hoàn cảnh éo le và tâm trạng của
hai cha con?
- Cha bị giải sang Tàu, con muốn đi theo, cha dằn
lòng khuyên con
- Trong bối cảnh không gian và tâm trạng ấy, lời
khuyên của người cha có ý nghĩa ntn?
- Lời khuyên –> lời trăng trối thiêng liêng, xúc
động
?Tâm sự yêu nước của tác giả bộc lộ qua những
tình cảm nào?
Tự hào, đau xót, căm uất, sầu thảm trước một đất
nước có truyền thống anh hùng nay đang rơi vào
thảm hoạ xâm lăng
?Tại sao sau khi khuyên con trở về tìm cách cứu
nước, cứu nhà, người cha lại nhắc đến lịch sử oai
hùng của dân tộc? DT ta vốn có lịch sử hào hùng,
người cha muốn khích lệ dòng máu anh hùng DT ở
người con
?Nỗi đau xót được diễn tả ở những lời thơ nào?
2 Bố cục : 3 phần
- Thể thơ : Song thất lục bát.
3 Phân tích
a Nỗi lòng người cha trong cảnh ngộ phải rời xa đất nước
=>Đó là tâm trạng đau đớn, uất nghẹn phủ lên cảnh vật một màu thê lương , tang tóc; lời trăng trối của người cha thiêng liêng có sức lay động lòng người
Trang 4Bằng BPNT gì?
(nhân hoá, so sánh) ý nghĩa của các BPNT này?
cực tả nỗi đau mất nước thấm đến cả trời đất…
?Giọng điệu của đoạn thơ này ntn? (lâm li, thống
thiết, xen lẫn phẫn uất, hờn căm, mỗi dòng thơ là
một tiếng than xót xa, cay đắng Sở trường của
TTK có sức rung động lớn
? ND của 8 câu cuối? (thế bất lực của mình và sự
nghiệp tổ tông)
- Người cha nói đến cái thế bất lực của mình và sự
nghiệp tổ tông để nhằm mục đích gì?
- Mong con thay mình nối chí cứu nước
- Khích lệ con nối nghiệp vẻ vang của tổ tông
? Từ những lời khuyên đó em cảm nhận được nỗi
lòng nào của người cha ?
- Yêu con yêu nước; đặt niềm tin tưởng vào con và
đất nước ; tình yêu con hòa trong tình yêu đất
nước, dân tộc?
? Đọc bài thơ em hiểu gì về nỗi lòng người cha
trong hoàn cảnh nước mất nhà tan ?
- Tình yêu con hòa trong tình yêu đất nước thiết
tha sâu nặng
? Từ đó em cảm nhận được điều quý giá nào
trong tấm lòng nhà thơ ?
- Đã mượn lời NPK để bày tỏ lòng mình với đất
nước: Tấm lòng tha thiết với vận mệnh đất nước;
thái độ khích lệ lòng yêu nước của mọi người; tôn
trọng và tự hào về những anh hùng cứu nước trong
lịch sử dân tộc
Hoạt động 4(5’)
- Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh đánh giá giá trị
tác phẩm
- Hình thức: Hoạt động nhóm
- Phương pháp:Đàm thoại, dạy học nhóm
- Kĩ thuật: Kĩ thuật giao nhiệm vụ,chia nhóm.
Thảo luận nhóm 2’
N1 - 2: Nghệ thuật đặc sắc của truyện
N3 - 4: Nội dung – bài học
Đại diện nhóm trả lời – HS nhận xét, bổ sung –
GV khái quát
b Nỗi lòng người cha trước cảnh nước mất nhà tan.
=> Qua giọng thơ thống thiết đoạn thơ thể hiện nỗi đau mất nước kết thành tiếng hịch truyền của một tâm hồn yêu nước thiết tha
c Nỗi lòng người cha dành cho con
=>Lời nhắn gửi, khích lệ hết sức thống thiết, tin tưởng, chân thành:Yêu con, yêu nước; đặt niềm tin tưởng vào con về sự nghiệp giảI phóng dân tộc Đâu cũng là khát vọng của nhà thơ
4 Tổng kết
a Nội dung :
- Là lời nhắc nhở con : Hãy lấy nước làm nhà, lấy cái nghĩa với nước thay cho chữ hiếu với cha
- Khích lệ lòng yêu nước, ý chí cứu nước của đồng bào
Trang 5? Cảm nghĩ về Hai chữ nước nhà đã trở thành đề
tài lớn trong thơ VN Em đã biết những bài thơ
nào khác diễn tả tình yêu quê hương đất nước của
con người trong khói lửa chiến tranh ?
- 1 HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 5(5’)
- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập – tích hợp GD
đạo đức.
- Hình thức: Hoạt động nhóm
- Phương pháp: Dạy học nhóm.
- Kĩ thuật: Trình bày 1’
Tích hợp GD đạo đức:2’
? Dựa vào nội dung văn bản em hãy liên hệ với
thực tế đất nước những năm đầu thế kỉ X X
- Vấn đề thời sự trong lới tâm sự của N Phi Khanh
và tâm sự kín đáo của tác giả
* Ý nghĩa : Mượn lời của Nguyễn Phi khanh nói với con là Nguyễn Trãi , t/giả bày
tỏ khơi gợi nhiệt huyết yêu nước của người Việt Nam trong cảnh nước mất nhà tan
b Nghệ thuật
- Thể thơ thích hợp
- Giọng điệu trữ tình thống thiết
c Ghi nhớ
III Luyện tập
- Sức truyền cảm : cảm xúc chân thành, mãnh liệt vừa gợi
tả tâm trạng khắc khoải, đau thương của NV lịch sử, vừa khích lệ lòng yêu nước của mọi người
4 Củng cố: (2’)
- Mục tiêu: Củng cố kiến thức đã học, học sinh tự đánh giá về mức độ đạt được những mục tiêu của bài học.
- Phương pháp: Phát vấn - Kĩ thuật: Đặt câu hỏi
? Khái quát những giá trị đặc sắc của bài thơ
- HS phát biểu - GV khái quát những giá trị về nội dung và nghệ thuật của bài thơ
5 Hướng dẫn về nhà: (3’)
- Nhớ giá trị nội dung, nghệ thuật của bài thơ
- Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về lời nhắn nhủ của người cha trong bài thơ
- Soạn: Làm thơ 7 chữ
+ Hiểu luật thơ, thuyết trình luật thơ trong ba bài: nhóm 1: Bánh trôi nước, nhóm 2: Đi, nhóm 3: Tết quê nhà
+ Sưu tầm những bài thơ bảy chữ hay
+ Tự sáng tác một bài thơ 7 chữ theo chủ đề tự chọn
V.
Rút kinh nghiệm :
Trang 6