Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt đá cầu ở cấp tiểu học

Ngay từ năm lớp 1, lớp 2 học sinh đã được học tâng cầu, chuyền cầu bằng tay sau đó chuyển sang học tâng cầu, chuyền cầu bằng chân ở các lớp 4, lớp 5... Một vận động viên có kỹ thuật tốt

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

TRƯỜNG TIỂU HỌC HÒA BÌNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT VI BIỆN PHÁP GIÚP

HỌC SINH HỌC TỐT ĐÁ CẦU

Ở TIỂU HỌC

Người thực hiện : Dương Minh Nhật

Lĩnh vực nghiên cứu :

Quản lí giáo dục:

Phương pháp dạy học bộ môn:

Phương pháp giáo dục : Lĩnh vực khác :

Có đính kèm :

Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác

Năm học : 2011 - 2012

SƠ YẾU LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THƠNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN :

1 Họ và tên : Dương Minh Nhật

2 Ngày tháng năm sinh : 13 – 11 - 1969

3 Nam, nữ : Nữ

4 Địa chỉ : Ấp Suối Tre – Xã Suối Tre – TX Long Khánh

5 Điện thọai : 0613877179 (CQ) / 0613726581(NR) / 0917872722 (DĐ)

7 Chức vụ : Giáo viên thể dục

8 Đơn vị cơng tác : Trường Tiểu học Hịa Bình

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO :

- Học vị (hoặc trình độ chuyên mơn, nghiệp vụ) cao nhất : Cử nhân Cao đẳng

- Năm nhận bằng : 2003

- Chuyên ngành đào tạo : Giáo dục thể chất

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC :

- Lĩnh vực chuyên mơn cĩ kinh nghiệm : Giảng dạy thể dục

- Số năm cĩ kinh nghiệm : 6 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã cĩ trong 5 năm gần đây :

1 MỘT VÀI BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ THUẬT NÉM BÓNG VÀO RỔ MỘT TAY TRÊN VAI & 2 TAY TRƯỚC NGỰC

2 BIỆN PHÁP NÂNG CAO TỐ CHẤT KHÉO LÉO VÀ NHANH NHẸN Ở

HỌC SINH TIỂU HỌC

3 MỘT VÀI BIỆN PHÁP VÀ BÀI TẬP SỬA CHỮA KỸ THUẬT TRONG MƠN ĐÁ CẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Sức khỏe là vốn quý của con người để có thể lao động, học tập tốt và đạt kết quả cao thì phải dựa trên cơ sở của nhiều yếu tố Trong đó yếu tố sức khỏe là nền tảng của sự thành công Có sức khỏe chúng ta có thể xây dựng đất nước, tổ quốc, kiến thiết quốc gia TDTT là một phương thức để rèn luyện sức khỏe cũng như nhằm phát triển con người toàn diện, đặc biệt là trong xã hội ngày nay TDTT ngày càng đáp ứng đầy đủ hơn về nhu cầu vui chơi giải trí, rèn luyện thân thể, tập luyện TDTT không chỉ phát triển các tố chất thể lực như: sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm dẻo khéo léo, mà thông qua tập luyện TDTT đã rèn luyện cho người tập những phẩm chất như: lòng dũng cảm, đạo đức, tinh thần đồng đội, sự kiên trì nhẫn nại, sự can đảm vượt khó… hay nói cách khác TDTT là phương tiện hữu hiệu nhằm bồi dưỡng và phát triển nhân tố con người để xây dựng cuộc sống ấm no giàu đẹp TDTT còn là một trong những biện pháp để thực hiện các chủ trương của Đảng và nhà nước, không ngừng phát huy nguồn lực tạo con người mối phát triển một cách đầy đủ về trí đức, thể mỹ

Đá cầu là môn đang phát triển mang tính nghệ thuật cao Điều đó được thể hiện bằng sự chính xác, khéo léo và xử lý thông minh trong từng kỹ thuật động tác Từ khi có mặt trong làng thể thao đá cầu đã thu hút khá đông đào người tham gia tập luyện và thi đấu trong nước, trong khu vực, trên thế giới, đặc biệt là môn được đưa vào giảng dạy trong các trường học Ngày nay đã

có giải vô địch đá cầu thế giới, giải đá cầu đã được tổ chức tại Seagame 2003 Việt Nam đã chứng tỏ được ngôi vị hàng đầu của mình trong làng cầu trinh Đối với Việt Nam đá cầu là môn thể thao mũi nhọn, phong trào tập luyện đá cầu đã dần phát triển từ thành thị đến nông thôn, đặc biệt là phát triển mạnh mẽ trong trường học Bộ giáo dục đã đưa vào môn học hình thức

từ cấp tiểu học đến trung học phổ thông Điều đó đã được chứng minh thông qua các kỳ hội khỏe Phù Đổng toàn quốc Phong trào ngày càng được phát triển khi hội khỏe Phù Đổng tỉnh Đồng Nai đưa môn đá cầu vào nội dung thi đấu chính thức

Đây là môn thể thao bản thân tôi yêu thích

Với lý do đó tôi chọn đề tài: một vài biện pháp giúp học sinh học tốt đá cầu ở cấp tiểu học

II.THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA

ĐỀ TÀI :

1 Thuận lợi :

- Học sinh tiểu học được làm quen với cầu trinh từ rất sớm Ngay từ năm lớp 1, lớp 2 học sinh đã được học tâng cầu, chuyền cầu bằng tay sau đó chuyển sang học tâng cầu, chuyền cầu bằng chân ở các lớp 4, lớp 5

- Đa số học sinh ngoan, chăm học, yêu thích môn học thể dục

- Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học tương đối bảo đảm

- Học sinh thực hiện đồng phục thể thao tương đối tốt

2 Khó khăn :

- Có nhiều nguyên nhân khác xuất phát từ chính gia đình học sinh Nhiều bậc phụ huynh muốn con học hành đỗ đạt cao mà không quan tâm đến thể lực của các em, không tạo điều kiện cho các em tham gia các buổi hoạt động ngoại khóa rèn luyện thể chất

- Điều kiện trang thiết bị, sân bãi tập luyện cho học sinh còn chưa đúng qui cách

III NỘI DUNG:

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Có thể nói đá cầu là môn thể thao mang tính đối kháng gián tiếp, đa dạng Trong đó trình độ thi đấu của các vận động viên sử dụng rất nhiều kỹ thuật tấn công, phòng thủ phong phú gây khó khăn cho đối phương Nét đẹp trong môn đá cầu là những động tác khống chế, những động tác tấn công dễ giành điểm Một vận động viên có kỹ thuật tốt là người có khả năng tấn công

và phòng thủ trong mọi tình huống, trong đó việc khống chế cầu là tiền đề cơ bản để giải quyết các nhiệm vụ tiếp theo trong tập luyện và thi đấu, phục vụ chiến thuật nhất định Song thực trạng hiện nay cho thấy các vận động viên trẻ ở nước ta còn non kém về kĩ chiến thuật, tâm lý, khả năng tư duy Một mặt là do điều kiện tập luyện còn hạn chế, mặt khác đội ngũ cán bộ chưa nắm bắt đặc điểm cơ bản trong huấn luyện, giảng dạy trong các trường học Chính vì vậy việc giảng dạy đá cầu đối với học sinh là rất quan trọng Nhất

là đối với học sinh tiểu học cần được truyền thụ những kiến thức cơ bản và

chính xác là rất quan trọng

Tập luyện TDTT là một quá trình rèn luyện các tố chất thể lực và các

kĩ năng động tác Kĩ năng động tác là khả năng thực hiện các động tác một cách thuần thục nhanh chóng và chính xác Như vậy kĩ năng động tác chỉ có được do tập luyện nhiều thanh thói quen nên đó chính là những phản xạ có điều kiện

Ở bậc tiểu học: về mặt thể lực tốc độ phản ứng của trẻ lên 10-11 gần như ở người trưởng thành Tính đàn hồi của cơ và khớp khá tốt nên có thể thực hiện đựơc các động tác với biên độ rộng Tuy nhiên do vẫn còn kém tập trung và chóng mệt nên nội dung tập luyện chủ yếu như là trò chơi vận động

để giúp các em có được những kĩ năng ban đầu , tố chất nhanh và khéo léo

Và cần tránh các động tác mạnh, phức tạp quá vì xương chưa cốt hóa hẳn

nhất là có thể bị cong vẹo cột sống

A Điều kiện hình thành kĩ năng động tác:

Tập luyện kĩ năng động tác là hình thành một hệ thống phản xạ cĩ điều kiện cịn gọi là định hình động lực hoặc xây dựng chương trình thực hiện động tác

- Trong quá trình tập luyện hệ thống tín hiệu kích thích đại não phải đủ mạnh và phải kết hợp hệ thống tín hiệu thứ 1 (bằng thị phạm) với hệ thống tín hiệu thứ 2 ( bằng lời giảng) để HS dễ dàng phân biệt các chi tiết động tác Phải chú ý đến sự hưng phấn tập trung thần kinh thì mới xây dựng được các đường liên hệ tạm thời trong việc hình thành kĩ năng động tác

- Mỗi động tác tập luyện cần lặp đi lặp lại nhiều lần để cũng cố đường thần kinh liên hệ tạm thời trên vỏ đại não

- Kĩ năng động tác bao giờ cũng được hình thành trên cơ sở những động tác đã tiếp thu từ trước, do đĩ nên tập luyện động tác đơn giản rồi mới xây dựng dần những động tác phức tạp

- Phải đảm bảo tính chính xác của động tác, nghĩa là phải tập luyện đúng

kĩ thuật, vì một động tác sai đã được củng cố vững chắc thì cản trở sự hình thành động tác mới Đây chính là vấn đề cần thiết của giáo viên thể dục bậc tiểu học

B Quy luật hình thành kĩ năng, kĩ xảo vận động:

- Kĩ năng là việc thực hiện tập trung chú ý cao vào các thành phần động tác và chưa được ổn định trong việc thực hiện động tác Nếu khả năng được lập lại nhiều lần thì động tác trở nên thuần thục Cơ chế phối hợp động tác dần được tự động hĩa sẽ chuyển thành kĩ xảo

- Kĩ xảo thực hiện động tác là khả năng điều chỉnh động tác cĩ tính tự động hĩa đối với động tác trong hành vi vận động nguyên vẹn, khi đã trở thành kĩ xảo thì việc thực hiện của động tác cĩ độ vững chắc cao, tính liên tục của động tác hĩa đối với động tác trong hành vi vận động nguyên vẹn, khi đã trở thành kĩ xảo thì việc thực hiện động tác cĩ độ vững chắc cao, tính liên tục của động tác được biểu hiện ở sự nhẹ nhàng, liên kết, tính nhịp điệu

và tính bền vững Sự hồn thiện về kĩ xảo cĩ liên quan đến việc tri giác chuyên mơn động tác

C Các giai đoạn dạy học

 Giai đoạn dạy học ban đầu

 Giai đoạn dạy học đi sâu

 Giai đoạn củng cố và hồn thiện

2 NỘI DUNG BIỆN PHÁP:

A/ MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU:

A1.Mục đích:

 Bảo vệ và bồi dưỡng sức khỏe cho học sinh :

- Không mắc bệnh tật;

- Hình thái cấu trúc và chức năng cơ thể phát triển nhịp nhàng, hài hòa, cân đối theo đúng quy luật sinh lý

- Các năng lực trí tuệ và vận động phát triển đến mức cao của từng lứa tuổi

- Có tinh thần lạc quan, ý chí, nghị lực

- Thích nghi dễ dàng với môi trường sống

 Góp phần phát triển con người toàn diện

 Góp phần phát hiện năng khiếu, bồi dưỡng nhân tài TDTT cho đất

nước

A2 Yêu cầu:

* Đối với giáo viên:

- Nắm được kỹ thuật

- Yêu thích đá cầu

* Đối với học sinh: cần phải hiểu học đá cầu là cần thiết, xuyên suốt các cấp học

B/ NỘI DUNG:

Trong môn đá cầu, điểm tiếp xúc mà người ta thường dùng là mu bàn chân, má trong, má ngoài, gan bàn chân, đùi, ngực, đầu, vai… cách sử dụng thì mỗi người một vẻ Nhưng cho dù đá theo kiểu nào thì mọi người cũng bắt đầu từ kỹ thuật cơ bản Có kỹ thuật cơ bản rồi, có khả năng cầm cầu rồi mới phát huy được kiểu của mình

Đối với bậc tiểu học bao gồm các kĩ thuật:

B1/ Các kĩ thuật cơ bản:

1/ Cách cầm cầu:

Tay cầm cầu (cùng với chân đá) cao ngang thắt lưng và cách người khoảng 0.3m, để cầu trên ngón tay 3 và 4, bàn tay ngửa khum lại để đỡ cầu, tay không cầm cầu co tự nhiên

2/ Kỹ thuật tâng cầu bằng đùi:

Chuẩn bị 2 chân đứng rộng bằng vai, mũi chân thuận

đặt sau gót chân trước khoảng 1/2 bàn chân, chạm đất bằng

nửa bàn chân, hai đầu gối hơi khuỵu, hai tay tự nhiên, trọng

tâm cơ thể dồn vào chân trước Tung cầu lên cao khoảng

0.3 - 0.5m, cách ngực 0.2 - 0.4m, mắt nhìn theo cầu để dự

đoán hướng cầu rơi Di chuyển về nơi cầu rơi rồi co gối

chân đá lăng nhẹ và lưới lên trên kết hợp với gập gối sao cho đùi vuông góc với thân người Khi tiếp xúc với cầu đùi đánh nhẹ lên và hơi hướng ra ngoài

để cầu nẩy lên ngang tầm mắt và rơi xuống nhằm tạo thuận lợi cho động tác tiếp theo

3/ Kỹ thuật tâng cầu bằng mu bàn chân:

Chuẩn bị 2 chân đứng rộng bằng vai, mũi

chân thuận đặt sau gót chân trước khoảng 1/2 bàn

chân, chạm đất bằng nửa bàn chân, hai đầu gối hơi

khuỵu, hai tay tự nhiên, trọng tâm cơ thể dồn vào

chân trước Tung cầu lên cao khoảng 0.5m, khi cầu

rơi xuống, dùng mu bàn chân tâng cầu lên cao

khoảng 0.5m, khi rơi xuống đến mức hợp lí lại tâng

cầu lên Trường hợp cầu rơi hơi xa vị trí đứng cần vươn chân ra hoặc di chuyển đến để tâng cầu

4/ Kỹ thuật phát cầu bằng mu bàn chân:

Chuẩn bị 2 chân đứng rộng bằng vai, mũi

chân thuận đặt sau gót chân trước khoảng 1 bàn

chân ( xa hơn tâng cầu) chạm đất bằng nửa bàn

chân, hai đầu gối hơi khuỵu, trọng tâm cơ thể dồn

vào chân trước Tung cầu lên cao khoảng 0.5m, khi

cầu rơi xuống dùng mu bàn chân đá cầu cho cầu

bay lên cao - ra xa đến phía bạn hoặc qua lưới sang

sân đối phương

5/ Kỹ thuật chuyền cầu bằng bàn chân ( chuyền cầu theo nhóm):

Tư thế chuẩn bị 2 chân rộng bằng vai, chân trước chân sau cách nhau ½ bàn chân, mắt nhìn theo cầu Khi bạn chuyền cầu sang cách người 0,5m bên phải, chân thuận đá lăng từ dưới lên trên và tiếp xúc với cầu kết thúc chân thuận tiếp đất sẽ chuẩn bị các kỹ thuật khác (bên trái thì ngược lại)

* Các kỹ thuật nâng cao hướng dẫn thêm cho học sinh yêu thích

hoặc có năng khiếu:

1- Chắn cầu bằng ngực:

Để chống lại quả tấn công của đối phương ta

thực hiện chắn cầu bằng ngực Hai chân rộng

bằng vai trọng tâm cơ thể dồn đều vào 2 chân,

tay thả lỏng tự nhiên mắt quan sát sang sân đối

phương Khi đối phương tấn công gần lưới học

sinh nhanh chóng khuỵu gối hạ thấp trọng tâm,

mắt tập trung quan sát đối phương để phán đoán đường cầu sang Sau đó

“bật nhảy” thẳng đứng, người ưởn, 2 tay đưa sang ngang hay về phía sau để toàn bộ phần ngực chắn lấy đường cầu làm quả cầu bật lại sân đối phương Kết thúc 2 chân chạm đất (chú ý không được bộ phận nào của cơ thể chạm lưới)

2- Kỹ thuật đỡ cầu bằng ngực : Tư thế chuẩn bị giống như phát cầu,

quan sát thấy cầu bay tới cách ngực khoảng 0.3-0.5 cm, cần nhanh chóng chuyển trọng tâm về chân sau, thân người hơi ngã phía sau, hơi xoay sang một bên, hay tay thả lỏng tự nhiên Khi cầu cách ngực 10 cm thì đạp mạnh chân sau, hất nhẹ ngực đưa thân trên chuyển động ra trước để phần trước ngực tiếp xúc với cầu sao cho quả cầu bật ra về phía chân đá cách người khoảng 0.3 - 0.5m, thông thường nếu chân đá là chân phải thì tiếp xúc với cầu ở phần ngực trái và ngược lại, kết thúc chuyển trọng tâm về trước, nhanh chóng xử lý thăng bằng

3- Kỹ thuật đánh đầu: Học sinh chuẩn bị đứng tự nhiên như khi chuẩn

bị đỡ đùi, khi cầu bay cao 2m cách đầu 0,5 dùng sức cả 2 chân bật lên cao, thân người ưởn cong hình cánh cung, hai tay đưa sang hai bên để giữ thăng bằng, mắt quan sát cầu Sau đó gập nhanh đầu xuống chạm cầu, cầu tiếp xúc với trán sẽ bay đi Có thể lắc sang phải hay trái gây khó khăn cho đối phương khi 2 chân tiếp đất nhanh chóng quay mặt quan sát đường cầu đối phương

4- Kỹ thuật móc cầu bằng mu bàn chân :

Chân đá đặt phía sau, trọng tâm để cơ thể dồn vào 2

chân, tay thả lỏng, mắt quan sát đồng đội, nhận cầu

của đồng đội, người móc cầu tâng lần một sau đó

chuyển trọng tâm cơ thể sang mũi bàn chân trước, kết

hợp kiểng chân trụ, ngã người ra phía sau, lăng chân

thuận ra trước lên cao về phía có cầu, cổ chân thả

lỏng, khi tiếp xúc cầu bàn chân gập nhanh, móc cầu

sang đối phương, khi hai chân tiếp đất học sinh nhanh

chóng xoay người lại

B2/ Những sai lầm học sinh thường mắc và nguyên nhân :

1 Sai lầm trong kỹ thuật tâng cầu

bằng đùi

_ Tâng cầu quá xa hoặc quá thấp

_ Di chuyển không đúng hướng cầu

rơi hoặc chậm

_ Khi tiếp xúc cầu đùi chưa vuông góc với thân

_ Di chuyển vị trí để thực hiện

kỹ thuật

2 Sai lầm trong kỹ thuật tâng cầu

bằng mu bàn chân

_ Tung cầu lệch hướng

_ Đưa chân sớm quá hoặc muộn

quá

_ Di chuyển không đúng hướng cầu

rơi hoặc chậm

_ Phán đoán quan sát hướng cầu

đến

_ Di chuyển vị trí để thực hiện

kỹ thuật

3 Chuyền cầu bằng mu bàn chân

_ Phán đoán điểm rơi không tốt nên

không đỡ được cầu

_ Dùng tay đỡ cầu

_ Chuyền cầu không chính xác:

mạnh quá hoặc yếu quá

_ Phán đoán tốc độ đến của cầu

_ Phán đoán quan sát hướng cầu

đến

4 Phát cầu bằng mu bàn chân

_ Tung cầu không chính xác

_ Chạm cầu không đúng mu bàn

chân

_ Tung cầu quá gần hoặc quá xa

với thân người

_ Phán đoán điểm rơi không

đúng nên đá không trúng cầu

B3/ Biện pháp khắc phục:

Từ những nguyên nhân sai lầm Trên cơ sở lý luận và tham khảo sách giáo khoa chuyên môn, quá trình dạy học và ý kiến của đồng nghiệp Tôi xin đưa ra các biện pháp khắc phục như sau:

Nhóm sai về mặt di chuyển: Khởi động chuyên môn:

- Tập các động tác bổ trợ để tăng độ

linh hoạt của các khớp hông, gối

- Xoạc ngang, xoạc dọc

- Chạy nhẹ kết hợp đá má trong,

má ngoài

- Đá lăn chân theo chiều ngang, dọc

- Tập các bài tập chuyển vị trí và kết hợp với xoay người chuyển hướng

Nhóm sai về mặt phán đoán (cự

ly, tốc độ cầu đến):

Phân tích tầm quan trọng sự chú ý

theo điểm rơi của cầu

Phân tích tầm quan trọng của tốc độ

bay của cầu

- Tung cầu đúng động tác

- Tập tự tung bắt cầu

- Tập động tác co chân và hướng

mu bàn chân tâng cầu lên cao không cầu và có cầu

- Tập đón cầu do người khác tung cho

- Treo cầu ở độ cao nhất định và tập đá

Nhóm mở rộng (phát hiện năng

khiếu):

- Phân tích cho học sinh thấy

được cái đẹp, cái hay của môn

đá cầu và đá cầu là một nghệ

thuật

- Nêu cho học sinh biết thêm về

luật đá cầu

- Thi tâng cầu nhanh hoặc tối đa

- Tổ chức cho học sinh chơi chuyền cầu theo nhóm đội hình vòng tròn

B4/ Bài tập:

B4.1/ Bài tập khởi động chuyên môn:

 Đội hình: 4 hàng ngang , dàn hàng cách 1 dang tay

 Nội dung: Khi có hiệu lệnh HS sẽ thực hiện các động tác xoạc ngang,

xoạc dọc Sau đó thay đổi đội hình theo 2 cặp hàng đứng quay mặt vào nhau bạn này sẽ làm trụ cho bạn kia vịn vào để thực hiện đá lăn chân Tiếp đó chạy nhẹ nhàng kết hợp đá má trong, má ngoài theo 4 hàng dọc trên sân tập 20 - 40m