Thực Hiện Quy Trình Chăm Sóc, Nuôi Dưỡng Và Phòng Trị Bệnh Cho Đàn Gà Sinh Sản Tại Công Ty Emivest

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, nước ta đã nhập nhiều giống gà mới như các giống chuyên dụng hướng trứng, hướng thịt có giá trị cao với các dòng ông, bà, bố, mẹ nhằm thay đổ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRẦN MINH THỊNH

Tên chuên đề:

THỰC HIỆN QUY TRÌNH CHĂM SÓC, NUÔI DƯỠNG VÀ PHÒNG TRỊ BỆNH CHO ĐÀN GÀ SINH SẢN TẠI CÔNG TY EMIVEST

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Thái Nguyên, năm 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRẦN MINH THỊNH

Tên chuên đề:

THỰC HIỆN QUY TRÌNH CHĂM SÓC, NUÔI DƯỠNG VÀ PHÒNG TRỊ BỆNH CHO ĐÀN GÀ SINH SẢN TẠI CÔNG TY EMIVEST

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Quang Tính

Thái Nguyên, năm 2019

i

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực tập tốt nghiệp tại cơ sở, để hoàn thành tốt khóa luận của mình, em đã nhận được sự chỉ bảo tận tình của thầy giáo hướng dẫn, sự giúp đỡ của các thầy cô giáo Khoa Chăn nuôi Thú y và trại gà thương phẩm thuộc công ty Emivest Feedmill Việt Nam

Em cũng nhận được sự giúp đỡ và cộng tác nhiệt tình của các bạn và những người thân trong gia đình

Nhân dịp này Em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo

PGS.TS Nguyễn Quang Tính đã rất tận tình và trực tiếp hướng dẫn em thực

hiện thành công khóa luận này

Em xin cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm đã tạo điều kiện thuận lợi và cho phép em thực hiện khóa luận này

Em xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới lãnh đạo công ty Emivest Feedmill Việt Nam, cùng toàn thể anh chị em công nhân trong công ty về sự hợp tác giúp đỡ, theo dõi các chỉ tiêu và thu thập số liệu làm cơ sở cho khóa luận này

Emxin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, người thân cùng bạn bè đã giúp đỡ động viên em trong suốt thời gian hoàn thành khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn tất cả!

Thái Nguyên, ngày 22 tháng 3 năm 2019

Sinh viên

Trần Minh Thịnh

ii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 2

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC BẢNG iv

DANH MỤC CÁC HÌNH Error! Bookmark not defined DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT v

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích và yêu cầu của đề tài 2

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Điều kiện cơ sở nơi thực tập 3

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của trại gà thương phẩm thuộc công ty Emivest 3

2.1.2 Tình hình sản xuất của Công ty 4

2.2 Tổng quan tài liệu 4

2.2.1 Vài nét về gà thương phẩm Isa Brown 4

2.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất của gia cầm sinh sản 6

2.2.3.Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 20

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH 24

3.1 Đối tượng 24

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 24

3.3 Nội dung thực hiện 24

3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện 24

3.4.1 Các chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất của gà sinh sản 24

iii

3.4.2 Phương pháp theo dõi 25

3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu 26

Phần 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 27

4.1 Kết quả nuôi dưỡng và chăm sóc 27

4.1.1 Công tác vệ sinh phòng bệnh 27

4.1.2.Nuôi dưỡng và chăm sóc 29

4.1.3 Kết quả theo dõi về khả năng sản xuất của gà thương phẩm Isa Brown 31

4.2 Kết quả chẩn đoán và điều trị một số bệnh trên đàn gà sinh sản 35

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 38

5.1 Kết luận 38

5.2 Đề nghị 39

TÀI LIỆU THAM KHẢO

iv

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Chương trình sử dụng vaccine của công ty 26

Bảng 4.1 Kết quả thực hiện công tác phòng vaccine cho gà tại cơ sở 28

Bảng 4.2 Kết quả công tác chăm sóc, nuôi dưỡng 30

Bảng 4.3 Tỷ lệ nuôi sống của gà qua các tuần tuổi 31

Bảng 4.4 Tỷ lệ đẻ theo tuần và năng suất trứng trên mái đầu kỳ 32

Bảng 4.5.Diễn biến tiêu thụ thức ăn và năng suất trứng của đàn gà qua theo dõi 34

Bảng 4.6.Kết quả chẩn đoản và điều trị bệnh 36

Bảng 4.7.Kết quả mổ khám bệnh tích gà chết qua các tuần tuổi 37

v

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

FAO Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp

Liên Hiệp Quốc

về nhu cầu thịt, trứng Ngoài ra, chăn nuôi gia cầm còn đóng góp một phần không nhỏ trong việc phát triển công nghiệp nước ta như công nghiệp chế biến thực phẩm, chế biến thức ăn gia súc

Tập quán chăn nuôi gia cầm đã gắn bó với nhân dân ta từ lâu đời Ở nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, hầu hết gia đình nào cũng nuôi một vài con gia cầm Trước đây, chăn nuôi gia cầm thường theo phương thức quảng canh, tận dụng Những năm gần đây, xu hướng phát triển ngành chăn nuôi nói chung đã theo con đường thâm canh công nghiệp hóa, chăn nuôi tập trung Nhiều gia đình chăn nuôi với số lượng lên đến hàng vạn con Đặc biệt, chăn nuôi gà công nghiệp đã khắc phục được nhiều đặc điểm của gà ta như tốc độ sinh trưởng và khả năng sinh sản Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, nước ta đã nhập nhiều giống gà mới như các giống chuyên dụng hướng trứng, hướng thịt có giá trị cao với các dòng ông, bà, bố, mẹ nhằm thay đổi cơ cấu đàn giống gia cầm, nâng cao năng suất, hạ giá thành sản phẩm, bước đầu đạt kết quả tốt

Hiện nay, bên cạnh những giống gà hướng thịt, các giống gà hướng trứng cũng ngày càng được quan tâm chú trọng Một trong những giống gà có chất lượng trứng tốt, sinh sản có năng suất cao, thích nghi với điều kiện khí hậu của Việt Nam là giống gà Isa Brown Hầu hết các giống gia cầm cao sản của thế giới đều được nhập vào nuôi ở Việt Nam thông qua các công ty nước

ngoài,công ty liên doanh (Japfa, Dabaco, Pro Conco,…) và Trung tâm nghiên cứu gia cầm –Viện chăn nuôi Trong đó có gà Isa Brown, nguồn gốc ở Pháp, hiện nay đang được nuôi rất phổ biến ở nước ta.Đây là giống gà có đặc điểm nắng suất trứng cao, dễ nuôi, ít bệnh, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu ở Việt Nam Để khai thác tối đa khả năng sản xuất của vật nuôi, các phương thức chăn nuôi khép kín là sự lựa chọn của các trang trại có vốn đầu tư lớn và

hệ thống mạng lưới chăn nuôi gia công do các công ty nước ngoài triển khai đang phát triển khắp cả nước.Trong đó, quy trình chăm sóc nuôi dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng các sản phẩm của gia cầm Chăn nuôi gà hướng trứng theo con đường thâm canh công nghiệp hóa, chăn nuôi tập trung ở nước ta đã trở thành một trong những nghề phát triểnkhá nhanh Với những thuận lợi có được như hiện nay về các giống gà chuyên dụng, những tiến bộ của ngành chăn nuôi gia cầm đòi hỏi phải có quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng hợp lý Vấn đề đặt ra là phải tìm ra phương thức nuôi phù hợp mà vẫn đảm bảo khả năng sản xuất của giống

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực

hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn gà sinh sản tại công ty Emivest”

1.2 Mục đích và yêu cầu của đề tài

- Đánh giá quá trình sinh trưởng và phát triển của gà ở từng giai đoạn

khác nhau

- Nắm vững và thực hiện được đúng qui trình chăm sóc nuôi dưỡng gà

Isa Brown sinh sản tại trại gà thương phẩm thuộc công ty Emivest

- Biết đánh giá hiệu quả kinh tế của một giống thông qua các chỉ tiêu

kỹ thuật

- Bản thân sinh viên có cơ hội rèn luyện kỹ năng và thái độ nghề nghiệp

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Điều kiện cơ sở nơi thực tập

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của trại gà thương phẩm thuộc công ty Emivest

2.1.1.1.Vị trí địa lý

Trại gà thương phẩm thuộc công ty Emivest Feedmill có địa chỉ tại thôn Yên Tàng, xã Bắc Phú, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội

Phía Đông giáp huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang

Phía Tây giáp xã Tân Minh

Phía Nam giáp 2 xã Việt Long và Xuân Giang

Phía Bắc giáp xã Tân Hưng

Sông Cầu đi qua một phần phía Đông của xã Xã có 4 thôn là Phú Tàng, Yên Tàng, Xuân Tàng, Mậu Tàng (Bắc Vọng)

2.1.1.2.Đặc điểm khí hậu

Xã Bắc Phú nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có 2 mùa rõ rệt: Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 Mùa khô, lạnh từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau

Nhiệt độ: nhiệt độ bình quân một năm 23,50C Độ ẩm không khí trung bình/ năm 84% Lượng bốc hơi trung bình một năm là 650mm

Lượng mưa trung bình một năm là 1670mm, năm mưa ít nhất là 1000mm, năm mưa nhiều nhất là 2630mm Song lượng mưa phân bố không đều trong năm, mùa mưa tập trung vào các tháng trong năm 7, 8, 9 lượng mưa chiếm từ 80-85% lượng mưa cả năm

Nhìn chung khí hâu xã Bắc Phú huyện Sóc Sơn có điều kiện lợi thế phát triển các loại cây trồng và vật nuôi

2.1.2 Tình hình sản xuất của Công ty

Hiện nay công ty có các ngành nghề sản xuất như:

- Nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi phục vụ hệ thống trang trại của Công ty và trang trại chăn nuôi vệ tinh- liên kết

- Trang trại chăn nuôi gà thịt và gà đẻ trứng với quy mô lớn có áp dụng những công nghệ, thiết bị chăn nuôi và quản lý tiên tiến nhất

- Xây dựng nhà máy chế biến thực phẩm phục vụ thị trường khu vực và

hệ thống siêu thị thực phẩm trên cả nước

- Hợp tác với cơ quan nhà nước xây dựng và thực hiện những dự án phát triển chăn nuôi gia cầm theo hướng bảo tồn nguồn vốn gen và phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học – sạch bệnh

2.2 Tổng quan tài liệu

2.2.1 Vài nét về gà thương phẩm Isa Brown

Là giống gà chuyên trứng có nguồn gốc tại Pháp, hình thành do việc lai tạo giữa giống gà Rohde Đỏ với gà Rohde Trắng Đây là giống gà hướng trứng được nuôi phổ biến trên thế giới.Ở Việt Nam chúng được xếp vào nhóm

gà siêu trứng cho năng suất cao Gà Isa Brown là những giống gà chuyên trứng tiên tiến trên thế giới cho năng suất 280–300 trứng/mái/năm Đây là giống gà có đặc điểm ít bệnh, dễ nuôi, trứng dễ bán và năng suất trứng cao.Gà

có sức đẻ trứng cao, thời gian đẻ trứng kéo dài, khối lượng trứng lớn, lên đến 58-60g, vỏ trứng màu nâu Tiêu tốn thức ăn để sản xuất 10 quả trứng khoảng 1,5–1,6kg thức ăn Gà mái thương phẩm có màu nâu, có thể phân biệt trống mái từ lúc 1 ngày tuổi, con trống lông màu trắng, mái màu nâu, rất thân thiện trong quá trình chăn nuôi

* Giới thiệu về phương thức nuôi nhốt lồng

Nuôi gà trong lồng đã phát triển khoảng trên 30 năm nay nhưng nó mới được phổ biến trong những năm gần đây, gà nuôi lồng có thể nhốt 2, 3,

4hoặc nhiều con một lồng Phương thức này phù hợp với những vùng có khí hậu lạnh, vì trong chuồng nhỏ có thể nuôi được nhiều gà, chi phí chuồng trại thấp, chi phí nhiệt đểấm cho gà cũng ít vì bản thân chúng thải nhiệt làm ấm chuồng nuôi

mổ vỡ trứng

Gà thải phân có thể trực tiếp xuống nền chuồng nếu là kiểu chuồng lồng một tầng hay nhiều tầng kiểu bậc thang Chuồng nuôi của Công ty Emivest Feedmill thiết kế theo kiểu tầng Máng ăn được gắn phía ngoài đằng trước cửa lồng để gà có thể tự do ăn, máng uống được gắn phía trên mỗi lồng gà để gà uống theo nhu cầu và hoàn toàn tự động Mật độ nuôi nhốt 5 gà trong một lồng

* Chuồng gà

Chuồng phải có mái tốt tốt nhấlt là cách nhiệt,đảm bảo thông thoáng Chuồng nuôi phải đủ rộng theo thiết kế đặt các hệ thống lồng, phòng chứa thức ăn Lắp đặt phù hợp các lồng đều có ánh sáng được chiếu đến đồng đều mọi nơi

* Chăm sóc, quản lý

Gà đượcnhập và chuyển vào lồng trước khi đẻ 14 ngày và ở đó đến tận khi loại thải (11 – 12 tháng) Thức ăn cho gà nuôi lồng phải đầy đủ - cân đối tất cả các thành phần dinh dưỡng, vì gà không thể tự kiếm được bất kì cái gì ngoài thức ăn, nước uống do người cung cấp Mặc dù nuôi lồng là

phươngthức rất vệ sinh, ít bệnh tật nhưng vì mật độ nuôi nhốt cao nên việc giữ vệ sinh là việc làm thường xuyên nhất là máng ăn, máng uống Chuồng, lồng nuôi sau mỗi lứa phải vệ sinh sát trùng toàn bộ, đúng quy trình Thiết bị, dụng cụ chăn nuôi cũng phải được tháo rời để đưa ra ngoài vệ sinh tiêu độc một cách kỹ càng, thường xuyên kiểm tra, phát hiện ngoại ký sinh trùng như mạt, mò, rận ăn lông, bọ gà…Thường xuyên kiểm tra đàn gà để loại thải, cách

* Bất lợi

Đầu tư ban đầu quá lớn, làm cho phần lớn người chăn nuôi không dám nghĩ đến phương thức này Kèm theo phương thức nuôi lồng là cơ khí hóa, điện khí hóa các dây chuyền thức ăn, chuyền phân, thu trứng…Nếu không đồng bộ hay thiếu kiến thức, máy móc hỏng, mất điện sẽ làm ảnh hưởng rất lớn đến chiếu sáng, độ thông thoáng và hoạt động của các bộ phận khác và kết quả là làm thiệt hại kinh tế chăn nuôi Vì vậy người phụ trách chăn nuôi hệ thống này phải được đào tạo chuyên sâu về kỹ năng

2.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất của gia cầm sinh sản

Để duy trì và phát triển đàn gia cầm thì khả năng sinh sản là yếu tố cơ

bản quyếtđịnh đến quy mô, năng suất và hiệu quả sản xuất đối với gia cầm Sản phẩm chủ yếu là thịt và trứng, trong đó sản phẩm trứng được coi là hướng sản xuấtchính của gà hướng trứng Còn với gà hướng thịt (cũng như gà hướng trứng) khả năng sinh sản hay khả năng đẻ trứng quyết định đến sự nhân đàn di truyền giống mở rộng quy mô đàn gia cầm Từ đó, nó quyết định tới năng suất, sản lượng sản phẩm của chăn nuôi gia cầm Sinh sản là chỉ tiêu cần được quan tâm trong công tác giống nói chung và công tác giống gia cầm nói riêng.Ở các loại gia cầm khác nhau thì đặc điểm sinh sản cũng khác nhau rõ rệt

2.2.2.1.Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh sản của gia cầm

* Tuổi thành thục về tính dục

Ở gà, tuổi thành thục về tính dục được tính từ khi gà đẻ bói đối với từng

cá thể hoặc lúc tỷ lệ đẻ đạt 5 %, đối với đàn quần thể Tuy nhiên xác định tuổi

đẻ của gà dựa trên số liệu của từng cá thể trong đàn là chính xác nhất Tuổi thành thục về tính dục chịu ảnh hưởng bởi giống và môi trường Các giống khác nhau thì tuổi thành thục về tính dục cũng khác nhau

* Tuổi đẻ đầu

Đó là tuổi bắt đầu hoạt động sinh dục và có khả năng tham gia quá trình sinh sản Đối với gia cầm mái tuổi thành thục sinh dục là tuổi bắt đầu đẻ quả trứng đầu tiên Đây là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến năng suất trứng Đối với một đàn gà cùng lứa tuổi thì tuổi đẻ quả trứng đầu tiên là thời điểm tại

đó đàn gà đạt tỷ lệ đẻ 5 % Tuổi đẻ quả trứng đầu của gà Lương Phượng Hoa trong khoảng 157-160 ngày (Trần Công Xuân và cs, 2004) [16], gà lai TP1 (trống LV3 x mái SA31) là 172 ngày (Phùng Đức Tiến và cs, 2007) [11] Theo Brandsch H và cs (1978) [1], tuổi đẻ quả trứng đầu tiên và khối lượng cơ thể có tương quan với nhau

* Tuổi gà đẻ đạt đỉnh cao

Đây là chỉ tiêu đánh giá sức đẻ trứng của đàn gia cầm Đỉnh cao của tỷ lệ đẻ cho biết mối tương quan với năng suất trứng Tỷ lệ đẻ cao, thời gian đẻ kéo dài trong thời kỳ sinh sản chứng tỏ là giống tốt Chế độ chăm sóc nuôi dưỡng đảm bảo thì năng suất sinh sản sẽ cao và ngược lại Gà chăn thả sẽ có tỷ lệ đẻ thấp trong mấy tuần đầu của chu kỳ đẻ, sau đó tăng dần và tỷ lệ đẻ đạt cao ở những tuần tiếp theo rồi giảm dần ở cuối kỳ sinh sản Theo Khavecman, (1972) [6], năng suất trứng trên năm của một quần thể gà mái cao sản được thể hiện theo quy luật, cường độ đẻ trứng đạt cao nhất vào tháng thứ hai, thứ ba sau đó giảm dần đến hết năm đẻ

* Cường độ đẻ trứng

Cường độ đẻ trứng: là sức đẻ trứng trong một thời gian ngắn Trong thời

gian này có thể loại trừ ảnh hưởng của môi trường Thời gian kéo dài sự đẻ có liên quan tới chu kỳ đẻ trứng Chu kỳ đẻ kéo dài hay ngắn phụ thuộc cường

độ và thời gian chiếu sáng Đây là cơ sở để áp dụng chiếu sáng nhân tạo trong chăn nuôi gà đẻ Giữa các trật đẻ, gà thường có những khoảng thời gian đòi

ấp Sự xuất hiện bản năng đòi ấp phụ thuộc nhiều vào yếu tố di truyền vì ở các giống khác nhau có bản năng đòi ấp khác nhau

Chu kỳ đẻ trứng: Chu kỳ đẻ trứng được tính từ khi đẻ quả trứng đầu tiên

đến khi ngừng đẻ và thay lông, đó là chu kỳ thứ nhất Chu kỳ thứ hai bắt đầu

từ khi gia cầm bắt đầu đẻ lại (sau khi thay lông) tới khi ngừng đẻ và thay lông lần thứ hai Cứ như thế có thể xác định tiếp tục các chu kỳ tiếp theo Chu kỳ

đẻ trứng liên quan tới vụ nở gia cầm con mà bắt đầu và kết thúc ở các tháng khác nhau thường ở gà là một năm Nó có mối tương quan thuận với tính thành thục sinh dục, nhịp độ đẻ trứng, sức bền đẻ trứng và chu kỳ đẻ trứng, yếu tố này do hai genP và p điều hành Sản lượng trứng phụ thuộc vào thời gian kéo dài chu kỳ đẻ

* Khối lượng trứng

Là chỉ tiêu đánh giá năng suất trứng tuyệt đối của một cá thể, một đàn hay một giống gia cầm Nó là tính trạng có hệ số di truyền cao Do đó người

ta có thể cải thiện di truyền bằng cách chọn lọc giống Trong chọn lọc cần chú

ý tới chỉ số trung bình chung Khối lượng trứng phụ thuộc vào khối lượng cơ thể, giống, tuổi đẻ, tác động dinh dưỡng tới gà sinh sản Đồng thời khối lượng trứng lại quyết định tới chất lượng trứng giống, tỷ lệ ấp nở, khối lượng và sức sống của gà con Nó là chỉ tiêu không thể thiếu của việc chọn lọc con giống Theo Trần Thanh Vân và cs,(2015) [15], trong cùng một độ tuổi thì khối lượng trứng tăng lên chủ yếu do khối lượng lòng trắng lớn hơn nên giá trị năng lượng giảm dần Giữa khối lượng trứng ấp và khối lượng gà con khi nở thường bằng 62% - 78% khối lượng trứng ban đầu Khối lượng trứng của các loại giống khác nhau thì khác nhau

Khối lượng trứng gia cầm là tính trạng do nhiều gen quy định, nhưng hiện còn chưa xác định rõ số lượng gen quy định tính trạng này Khối lượng trứng của gia cầm tăng nhanh trong giai đoạn đẻ đầu, sau đó chậm lại và ổn định khi tuổi gia cầm càng cao Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khối lượng trứng gà Trứng của gia cầm mới bắt đầu đẻ thường nhỏ hơn trứng gia cầm trưởng thành 20-30 %

Ảnh hưởng của dinh dưỡng đối với khối lượng trứng của gà rất rõ Trong khẩu phần ăn của gà mái đẻ thiếu lysine hoặc methionine hoặc thiếu cả 2 loại axit amin trên thì khối lượng trứng sẽ nhỏ hơn Thiếu vitamin B ảnh hưởng đến sản lượng trứng, thiếu vitamin D ảnh hưởng đến chất lượng vỏ (Vũ Duy Giảng, 1998) [4]

Hệ số di truyền về khối lượng trứng của gà là 0,4 - 0,8 (Brandsch H và Bilchen H 1978) [1]; 0,3 - 0,8 (Trần Long, 1994) [7]; 0,6 - 0,74 (Nguyễn Văn Thiện, 1995) [14]

Theo Nguyễn Duy Hoan và cs, (1999) [5], khối lượng trứng có tương quan âm (-) với sản lượng trứng (-0,33 đến - 0,36), nhưng giữa khối lượng trứng và khối lượng cơ thể có tương quan dương (+): 0,31

* Năng suất trứng

Năng suất trứng hay sản lượng trứng là số lượng trứng của một gia cầm mái đẻ ra trên một đơn vị thời gian Đối với gia cầm thì đây là chỉ tiêu quan trọng, nó phản ánh trạng thái sinh lý và khả năng hoạt động của hệ sinh dục Năng suất trứng là một tính trạng số lượng nên nó phụ thuộc nhiều vào điều kiện ngoại cảnh Năng suất trứng phụ thuộc nhiều vào loài, giống, hướng sản xuất, mùa vụ và đặc điểm của cá thể Năng suất trứng được đánh giá qua sự phụ thuộc vào cường độ đẻ và thời gian kéo dài sự đẻ Sản lượng trứng là số lượng trứng của một gia cầm mái đẻ ra trong một chu kỳ đẻ hoặc trong một thời gian nhất định, có thể tính theo tháng hoặc theo năm Khi điều kiện môi trường thích hợp (nhiệt độ, ánh sáng, dinh dưỡng…) nhiều gen tham gia điều khiển quá trình liên quan đến sinh sản đều phát huy tác dụng, cho phép gia cầm phát huy được đầy đủ tiềm năng di truyền của chúng Hệ số di truyền về sản lượng trứng của gà là: 0,12 - 0,3 (Nguyễn Văn Thiện, 1995) [14]

2.2.2.2.Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của gia cầm

* Những yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thành thục về tính

Thời gian chiếu sáng cũng ảnh hưởng lớn đến tuổi thành thục về tính dục Thí nghiệm của Morris T R (1967) [18], trên gà Legohrn được ấp nở quanh năm cho biết, những gà được ấp nở vào tháng 12 và tháng 1 thì nó có tuổi thành thục về tính là 150 ngày Những gà được ấp nở từ tháng 4 đến tháng 8 thì tuổi thành thục trên 170 ngày Những gà nở sau đó có tuổi thành thục về tính ngắn hơn vì thời gian sinh trưởng giai đoạn hậu bị của chúng diễn

ra trong những ngày có thời gian chiếu sáng giảm dần, sau đó ánh sáng lại tăng dần lên, do vậy sẽ kích thích cơ quan sinh dục phát triển và rút ngắn tuổi

thành thục về tính dục

Tuổi đẻ trứng đầu phụ thuộc vào chế độ nuôi dưỡng các yếu tố môi trường đặc biệt là thời gian chiếu sáng; thời gian chiếu sáng dài sẽ thúc đẩy gia cầm đẻ sớm Tuổi đẻ đầu sớm hay muộn liên quan đến khối lượng cơ thể

ở một thời điểm nhất định Những gia cầm thuộc giống có khối lượng cơ thể nhỏ, tuổi thành thục sinh dục thường sớm hơn những gia cầm có khối lượng

cơ thể lớn Trong cùng một giống, cơ thể nào được chăm sóc, nuôi dưỡng tốt, điều kiện thời tiết khí hậu và độ dài ngày chiếu sáng phù hợp sẽ có tuổi thành thục sinh dục sớm hơn Nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh tuổi thành thục sinh dục sớm là trội so với tuổi thành thục sinh dục muộn

* Các yếu tố ảnh hưởng đến cường độ đẻ trứng

Thời gian nghỉ đẻ ngắn hay dài có ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng trứng cả năm Gà thường hay nghỉ đẻ mùa đông do nguyên nhân giảm dần về cường độ và thời gian chiếu sáng tự nhiên Ngoài ra sự nghỉ đẻ này còn do khí hậu, sự thay đổi thức ăn, chu chuyển đàn

- Ảnh hưởng của tuổi thành thục về tính dục

Tuổi thành thục về tính của gia cầm có ảnh hưởng rõ ràng đến sản lượng trứng trong chu kỳ đẻ đầu và chu kỳ đẻ tiếp theo Gà thành thục về tính quá sớm sẽ đẻ trứng nhỏ với thời gian dài, ảnh hưởng xấu tới giá trị kinh tế vì không thu được trứng giống Tuổi và năm đẻ của gia cầm có liên quan đến sản lượng trứng, gà đẻ năm thứ hai sản lượng trứng giảm khoảng 10%-20%

- Ảnh hưởng của bản năng đòi ấp

Bản năng đòi ấp là một đặc tính bẩm sinh của gia cầm để duy trì nòi giống

Sự xuất hiện bản năng đòi ấp phụ thuộc vào các yếu tố di truyền, ở các dòng, các giống khác nhau thì tỷ lệ xuất hiện bản năng đòi ấp cũng khác nhau, các giống

gà chuyên dụng qua quá trình lai tạo và chọn lọc thì bản năng đòi ấp hầu như không còn Riêng đối với các giống gà địa phương bản năng đòi ấp vẫn còn và

có tỷ lệ rất cao, ở gà Ri tỷ lệ đòi ấp trên 30%, chính vì vậy mà sản lượng trứng thấp hơn Gà Ri nuôi đại trà trong nông thôn hộ chỉ đẻ 86,99 quả/mái (Hồ Xuân Tùng, 2009) [12], trong khi đó ở gà Lương Phượng là 168,73 quả/mái (Trần Công Xuân và cs, 2004) [16]

- Ảnh hưởng của sự thay lông

Sự thay lông của gà là một quá trình sinh lý tự nhiên Ở gia cầm hoang

dã thì thời gian thay lông vào mùa thu Thời gian thay lông càng dài, sản lượng trứng càng thấp Sức đẻ trứng giảm ngay sau khi gà rụng lông Trong thời kỳthay lông buồng trứng bị thoái hóa và khối lượng của buồng trứng bị giảm đi khoảng 5% so với khối lượng lúc trước

- Ảnh hưởng của nhiệt độ

Nhiệt độ môi trường xung quanh có liên quan mật thiết với sản lượng trứng

Nhiệt độ cao hoặc thấp đều ảnh hưởng đến sản lượng trứng thông qua mức độ tiêu thụ thức ăn Khi được nuôi trong điều kiện nhiệt độ 20oC nhu cầu

về năng lượng là thấp, mức tiêu thụ thức ăn cao, mức tiêu thụ thức ăn này sử dụng cho việc sưởi ấm cơ thể, do vậy tiêu thụ thức ăn và tiêu tốn nhiều cho quá trình hô hấp, lượng thức ăn ăn vào không đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất và sản lượng trứng sẽ giảm

- Ảnh hưởng của độ ẩm

Độ ẩm quá cao (>80%) làm cho chất độn chuồng bị ướt, ẩm độ cao tạo thành một lớp hơi nước bao phủ không gian chuồng nuôi, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển, đặc biệt là cầu trùng; tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng đến năng suất trứng và mức độ tiêu tốn thức ăn Độ ẩm quá thấp (<31%) làm cho gia cầm mổ lông và rỉa thịt nhau, ảnh hưởng đến tỷ lệ hao hụt và khả năng sản xuất, tuy nhiên ở miền Bắc Việt Nam thì không bị ảnh hưởng của độ ẩm thấp

- Ảnh hưởng của mùa vụ và chế độ chiếu sáng

Mùa vụ với thời tiết, khí hậu, độ dài ngày chiếu sáng và nguồn thức ăn

tự nhiên giữ một vai trò quan trọng, nó chi phối và ảnh hưởng lớn sức đẻ trứng của gia cầm, đặc biệt đối với gia cầm nuôi theo phương thức quảng canh hoặc bán thâm canh

Ngoài ra yếu tố về thời gian chiếu sáng đóng một vai trò quan trọng Đối với gà đẻ, chế độ chiếu sáng ảnh hưởng lớn đến tuổi thành thục về tính dục, cường độ đẻ trứng và độ dài trật đẻ

- Ảnh hưởng của dinh dưỡng và chế độ nuôi dưỡng

Thức ăn không chỉ ảnh hưởng tới khối lượng cơ thể, tỷ lệ hao hụt trong giai đoạn nuôi dưỡng mà còn ảnh hưởng đến tuổi đẻ quả trứng đầu tiên cũng như sản lượng trứng, khối lượng trứng và chất lượng trứng Trong chăn nuôi gia cầm sinh sản thì lipit, năng lượng, axit amin (arginine, methionine), vitamin (A, D, B1, B2, B6 và axit pantothenic), khoáng vi lượng (đặc biệt là Mn) cần được chú ý nhất, vì chúng ảnh hưởng trực tiếp đến trứng

- Ảnh hưởng của năng lượng trong thức ăn

Gia cầm đẻ cần năng lượng để duy trì các hoạt động của cơ thể và tạo trứng, ngoài ra còn cần để phát triển Nếu thừa năng lượng sẽ gây nên hiện tượng tích lũy mỡ và gia cầm quá béo dẫn đến ảnh hưởng đến sản lượng trứng Nếu thiếu năng lượng thì giảm tốc độ phát triển, giảm sản lượng trứng

và ảnh hưởng đến khối lượng trứng Nhu cầu về năng lượng tùy thuộc vào từng giai đoạn phát triển của cá thể và tuỳ thuộc từng giai đoạn đẻ

- Ảnh hưởng của cường độ đẻ trứng và độ dài trật đẻ

Cường độ đẻ trứng có ảnh hưởng lớn tới sản lượng trứng của gia cầm; cường độ đẻ trứng càng cao, sản lượng trứng càng cao và ngược lại Bên cạnh việc nâng cao cường độ đẻ trứng, người ta còn chú ý đến độ dài trật đẻ, độ dài trật đẻ càng dài sản lượng trứng càng cao Gà đẻ quanh năm có sản lượng

trứng cao hơn gà đẻ theo mùa vụ Độ dài trật đẻ phụ thuộc vào giống gia cầm

và giai đoạn đẻ, đồng thời cũng chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như thời tiết, khí hậu, dinh dưỡng, phương thức chăn nuôi…

2.2.2.3.Các yếu tố ảnh hưởng đến khối lượng và chất lượng trứng của gia cầm

Khối lượng trứng phụ thuộc vào giống và tuổi thành thục về tính của gia cầm Gia cầm đẻ càng sớm thì trứng càng nhỏ, tuổi gia cầm càng cao thì khối lượng trứng càng lớn

Hệ số di truyền về khối lượng trứng khá cao nên việc chọn lọc định hướng để nâng cao khối lượng trứng sẽ dễ có hiệu quả hơn Hệ số di truyền về khối lượng trứng thường cao hơn hệ số di truyền về sản lượng trứng

Hệ số biến dị về khối lượng trứng ở gà nói chung là thấp chỉ đạt khoảng

*Ảnh hưởng của môi trường

Chế độ chiếu sáng cũng có ảnh hưởng đến khối lượng trứng của gia cầm Theo Moris (1967) [18]: ở chế độ chiếu sáng 14 giờ sáng và 13 giờ tối thì khối lượng trứng gà tăng 1,4g so với chế độ chiếu sáng 14 giờ sáng và 10 giờ tối, trong khi đó ở chế độ chiếu sáng 14 giờ sáng và 16 giờ tối thì khối lượng trứng tăng lên 2,9g so với chế độ 14 giờ sáng và 10 giờ tối

*Ảnh hưởng của yếu tố dinh dưỡng:

Ảnh hưởng của dinh dưỡng đến khối lượng trứng của gia cầm cũng rất rõ rệt Khi thiếu protein có ảnh hưởng rõ đến khối lượng trứng Thiếu lysine ảnh

hưởng đến tỷ lệ lòng đỏ trong khi đó thiếu methionine lại ảnh hưởng chủ yếu tới lòng trắng.Thiếu vitamin B chỉ ảnh hưởng đến sản lượng trứng nhưng không ảnh hưởng đến khối lượng trứng, thiếu vitamin D ảnh hưởng đến chất lượng vỏ

Cơ sở để xây dựng khẩu phần ăn cho gia cầm đẻ phải căn cứ vào khẩu phần ăn của tất cả các giai đoạn chăn nuôi trước đó Lượng thức ăn trong giai đoạn nuôi dưỡng không chỉ ảnh hưởng đến khối lượng cơ thể, tỷ lệ hao hụt trong giai đoạn nuôi dưỡng mà còn ảnh hưởng đến tuổi đẻ quả trứng đầu tiên cũng như sản lượng trứng, khối lượng trứng, chất lượng trứng, khối lượng cơ thể và tỷ lệ hao hụt trong giai đoạn gia cầm đẻ Làm thế nào để có một khẩu phần ăn thích hợp đáp ứng đủ các yêu cầu trên đã được đặt ra cho các nhà chăn nuôi

Đối với gà chăn thả (gà nội) chỉ đẻ 50 - 80 trứng mộtnăm thì ảnh hưởng của yếu tố dinh dưỡng là không lớn lắm nhưng đối với gà nuôi nhốt thì nhu cầu dinh dưỡng lại cần được quan tâm chú ý Nhu cầu dinh dưỡng của gà nuôi nhốt phải tăng gấp đôi về protein, cacbonhydrate, lipit và phải bổ sung thêm khoáng so với gà chăn thả Hàm lượng protein, Ca, P và lipit trong máu gà đang đẻ trứng cao gấp 2, 3, thậm chí đến 4 lần so với trong máu gà không đẻ trứng Sự tăng lên về hàm lượng các chất này trong máu chứng tỏ gà cần protein để tạo noãn hoàng và lòng trắng; cần Ca, P để tạo vỏ trứng; cần lipit

để lạo noãn hoàng Khi gà ngừng đẻ thì hàm lượng các chất này trong máu lại giảm đi

* Chất lượng trứng

Trứng gà gồm 3 phần cơ bản: vỏ, lòng đỏ và lòng trắng

- Màu sắc vỏ trứng: Màu sắc vỏ trứng không có ý nghĩa lớn trong việc

đánh giá chất lượng nhưng có giá trị trong kỹ thuật và thương mại Màu sắc trứng là tính trạng đa gen, khi lai gà dòng trứng vỏ đỏ với dòng trứng vỏ màu,

gà lai sẽ có trứng vỏ màu trung gian

- Chỉ số hình thái của trứng: Trứng gia cầm thường có hình oval, hoặc

hình e-lip: một đầu lớn và một đầu nhỏ Hình dạng trứng thường mang đặc điểm của từng cá thể Chỉ số hình thái của trứng có ý nghĩa kinh tế trong vận chuyển, đóng gói Trứng càng dài càng dễ vỡ

Trứng mỗi loại gia cầm đều có chỉ số hình dạng riêng Theo Nguyễn Hoài Tao, Tạ An Bình (1985) [10], thì chỉ số hình thái của trứng gà biến thiên

từ 1,34 đến 1,36 và của trứng vịt là 1,57- 1,64 Chỉ số này ở gà Leghorn là 1,38 (Lê Hồng Mận và cs, 1996) [8]

Chỉ số hình thái có ý nghĩa quan trọng không chỉ trong việc đóng gói, vận chuyển mà còn liên quan đến tỷ lệ ấp nở của trứng gia cầm Những trứng quá dài hoặc quá tròn đều cho tỷ lệ ấp nởkém (Nguyễn Hoài Tao, Tạ An Bình, 1985) [10]

- Chất lượng vỏ trứng:

Độ dày vỏ trứng chịu ảnh hưởng lớn của môi trường Chất lượng vỏ trứng là một chỉ tiêu quan trọng không chỉ trong vận chuyển, bảo quản và đóng gói mà còn ảnh hưởng đến tỷ lệ ấp nở Thành phần vỏ trứng gồm 94% carbonat calcium, 1% phosphat calcium, 1% magneum phosphat, 4% hợp chất hữu cơ Một phần chất hữu cơ này là đường plisacharide.Hàm lượng canxi trong vỏ trứng khoảng 2 gam Màng vỏ do các hợp chất có nguồn gốc protein tạo thành như keratin, collagen Vỏ trứng có tác dụng làm lớp vỏ bảo vệ bên ngoài và lớp vỏ này được chia làm hai tầng: tầng trên cùng xốp, tầng dưới cứng và có rất nhiều lỗ khí Lỗ khí có tác dụng giúp cho hoạt động hô hấp của phôi Chiều rộng của mỗi lỗ khí biến động từ 6 - 42 mm và trung bình là 20 mm Độ rộng của các lỗ khí một mặt ảnh hưởng đến độ chịu lực của vỏ trứng (lỗ khí nhỏ thì độ chịu lực lớn và ngược lại), mặt khác chúng cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ nở (lỗ khí to từ 36-

42 mm thì sự bốc hơi nước nhanh, làm giảm khả năng hô hấp của phôi) Độ dày vỏ có tương quan dương đối với độ bền vỏ và có ảnh hưởng đến tỷ lệ ấp

nở Thường những trứng có vỏ quá dày hoặc quá mỏng đều có tỷ lệ nở kém

Vỏ trứng quá dày hạn chế sự bốc hơi nước, cản trở quá trình phát triển của phôi, gia cầm con khó đạp vỡ vỏ khi nở Nếu vỏ trứng quá mỏng làm bay hơi nước nhanh, khối lượng trứng giảm nhanh, dễ chết phôi, sát vỏ, nở yếu và tỷ lệ

chết cao Độ dày lý tưởng của vỏ trứng là 0,26-0,34 mm

Trứng gà Mía ở tuần tuổi 38 có độ dày vỏ trung bình là 0,36 mm và độ chịu lực là 2,88 kg/ cm2 (Trịnh Xuân Cư và cs, 2001) [2] Trứng gà Lương Phượng hoa ở 38 tuần tuổi có độ dày vỏ và độ chịu lực tương ứng là 0,35 mm

và 4,46 kg/cm2 (Nguyễn Huy Đạt và cs, 2001) [3]

Chất lượng vỏ trứng chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố như phương thức chăn nuôi, dinh dưỡng Gà nuôi chuồng lồng có chất lượng vỏ trứng tốt nhất Hàm lượng canxi trong khẩu phần có ảnh hưởng lớn đến chất lượng vỏ trứng Tuy nhiên, hàm lượng canxi trong thức ăn không thể tăng quá cao vì nó còn phụ thuộc vào tỷ lệ Ca/P trong khẩu phần Đối với gà đẻ hàm lượng canxi

là 2,75%-3,5% và P: 0,45% - 0,70% là thích hợp Sự hấp thu canxi trong thức

ăn còn chịu tác động của hàm lượng vitamin D trong khẩu phần

-Chất lượng lòng trắng

Cấu trúc của lòng trắng được chia làm 3 lớp: Lớp lòng trắng loãng bên ngoài chiếm 23 %,lớp lòng trắng đặc ở giữa chiếm 57 %, lớp lòng trắng loãng bên trong cùng chiếm 20 %

Lớp lòng trắng loãng bên ngoài có tác dụng diệt khuẩn, lớp này giảm dần theo lứa tuổi của gia cầm Lớp lòng trắng đặc có tác dụng như lò xo giữ cho lòng đỏ có vị trí cố định ở giữa Độ quánh của lòng trắng đặc chủ yếu là sợi mucin cũng giảm theo tuổi Tỷ lệ lòng trắng đặc và lòng trắng loãng ởtrứng

gà tươi là 2:1, tỷ lệ này giảm dần theo thời gian bảo quản có khi xuống tới tỷ

lệ 1:1 Tỷ lệ lòng trắng chiếm tới 55% - 60% khối lượng trứng

Nếu nhìn bằng mắt thường thì những trứng tươi sẽ có lòng trắng màu hơi vàng, trong khi đó những quả trứng để lâu thì màu của lòng trắng sáng hơn Chiều cao lòng trắng đặc cũng là một chỉ tiêu bên trong để đánh giá chất lượng trứng

-Chất lượng lòng đỏ

Lòng đỏ trứng là một tế bào khổng lồ được bao bọc bởi một lớp màng, đây cũng là nguồn dinh dưỡng dự trữ cho phôi Lòng đỏ trứng có cấu tạo như sau: lớp màng dày 6-11mm, đĩa phôi màu trắng sáng có đường kính 3 mm Tỷ

lệ lòng đỏ chiếm 30 - 33 % khối lượng trứng và có đường kính khoảng 30 -

35 mm Để đánh giá chất lượng lòng đỏ người ta dùng chỉ số lòng đỏ Chỉ số này được xác định bằng tỷ lệ giữa chiều cao lòng đỏ so với đường kính của nó.Trứng tươi lòng đỏ có hình cầu, chỉ số lòng đỏ là 0,45, trứng để lâu có chỉ

số lòng đỏ là 0,25 Kết quả nghiên cứu trên gà Ri của Nguyễn Hoài Tao và Tạ

An Bình (1985) [10], cùng với chỉ tiêu về chỉ số lòng đỏ thì màu sắc lòng đỏ cũng là một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng trứng gia cầm Màu sắc của lòng đỏ phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng thức ăn Màu vàng của lòng đỏ là do hỗn hợp của lipit là xantophil tạo nên Hàm lượng xantophil phụ thuộc vào khẩu phần ăn Các loại xantophil khác nhau tạo nên các màu vàng khác nhau: lutein cho màu vàng chanh, zeaxanthin cho màu vàng đậm

* Thành phần hóa học của trứng

Trứng gia cầm nói chung và trứng gà nói riêng là một loại thực phẩm giàu dinh dưỡng, thành phần dinh dưỡng của trứng các loại gia cầm khác nhau thì khác nhau, lipit trong trứng là những lipit dễ tiêu hóa Hàm lượng

mỡ trong trứng ở dạng nhũ hóa dễ tiêu hóa và có hàm lượng axit béo không

no rất cao, hàm lượng khoáng cao, đặc biệt là hàm lượng sắt và phốt pho Đặc biệt là lòng đỏ nó cung cấp khoảng 50% protein và tất cả các chất béo của trứng Thành phần dinh dưỡng của các loại trứng gia cầm khác nhau thì