Bài giảng Viêm phổi mắc phải ở cộng đồng và bệnh tim mạch trình bày các nội dung sau: Mối liên quan giữa viêm phổi mắc phải ở cộng đồng và bệnh tim mạch, điều trị viêm phổi cộng đồng,... Mời các bạn cùng tham khảo để nắm nội dung chi tiết của bài giảng.
Trang 1VIÊM PHỔI MẮC PHẢI Ở CỘNG ĐỒNG
VÀ BỆNH TIM MẠCH
TS.BS KHỔNG NAM HƯƠNG VIỆN TIM MẠCH – BỆNH VIỆN BẠCH MAI
Trang 2NỘI DUNG
* Mối liên quan giữa viêm phổi mắc phải ở cộng đồng và bệnh tim mạch
-Viêm phổi cộng đồng (VPCĐ) làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch
-Biến cố tim mạch làm tăng tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân VPCĐ
-Viêm phổi cộng đồng làm nặng thêm bệnh tim mạch đã có từ trước
* Điều trị viêm phổi cộng đồng
Trang 3ĐẠI CƯƠNG
- Viêm phổi mắc phải ở cộng đồng (VPCĐ) là tình trạng
nhiễm khuẩn của nhu mô phổi xảy ra ở cộng đồng.
- Viêm phổi và bệnh tim mạch là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong trên toàn thế giới.
-Viêm phổi và bệnh tim mạch có thể cùng tồn tại trên một người bệnh Ví dụ: Hơn một nửa số bệnh nhân cao tuổi
nhập viện vì viêm phổi có bệnh tim mạch mạn tính.
Sự kết hợp giữa viêm phổi và bệnh tim mạch sẽ ngày càng tăng khi mà tuổi thọ của dân tiếp tục tăng lên.
Trang 4ĐẠI CƯƠNG
Biến cố tim mạch tăng cao trong giai đoạn bệnh nhân bị
viêm phổi mắc phải ở cộng đồng và đây là yếu tố tiên lượng độc lập làm tăng tỷ lệ tử vong.
Trang 5VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG LÀM TĂNG NGUY CƠ
BIẾN CỐ TIM MẠCH
Viêm phổi cộng đồng thường thúc đẩy biến cố tim mạch:
- Hội chứng vành cấp
- Rối loạn nhịp tim mới xuất hiện hoặc nặng lên
- Suy tim mới xuất hiện hoặc nặng lên
Trang 6VIÊM PHỔI VÀ SUY TIM
-Suy tim Giảm đáp ứng miễn dịch + tình trạng sung huyết phổi Kích thích sự phát triển của vi khuẩn thông thường ở phổi: Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus.
-Suy tim từ trước là yếu tố nguy cơ phát triển viêm phổi.
- Mối quan hệ nhân quả giữa viêm phổi và suy tim là mối
quan hệ 2 chiều.
Trang 7THỜI GIAN XẢY RA BIẾN CỐ TIM MẠCH
- 90% trong 7 ngày, 50% trong 24h
Lancet 2013;381:496-505
Trang 8NGUY CƠ XẢY RA BIẾN CỐ TIM MẠCH
-Tuổi cao (86% >= 60 tuổi)
-Bệnh nhân cần chăm sóc y tế tại nhà
-Bệnh tim từ trước
-Mức độ nặng của viêm phổi
*Biến cố tim mạch góp phần trực tiếp vào 27% bệnh nhân viêm phổi tử vong trong 30 ngày, tăng 5 lần so với bệnh
nhân viêm phổi không có biến cố tim mạch
Lancet 2013;381:496-505
Trang 9ẢNH HƯỞNG CỦA VIÊM PHỔI LÊN HỆ THỐNG TIM MẠCH
Giảm hoạt tính thần kinh tự động của hệ tim mạch
Tăng hoạt tính các yếu tố đông máu Tăng sản xuất vasopressin, giảm hoạt tính men chuyển, giữ nước, tổn thương thận cấp
Trang 10Viêm phổi Trao đổi khí suy giảm
Chuyển hóa điện giải
và nước suy giảm;
tương xứng VQ
Loạn chức năng nội mô
Thiếu máu/nhồi máu cơ tim
Tổn thương cơ tim/màng ngoài tim không thiếu máu
Co mạch vành
↑hậu tải thất
có mạch
Trang 11CÁC BẰNG CHỨNG VỀ MỐI LIÊN QUAN GIỮA VIÊM PHỔI VÀ BIẾN CHỨNG TIM MẠCH
So với bệnh nhân bị viêm phổi cộng đồng (VPCĐ) không có biến cố
TM, bệnh nhân bị VPCĐ có biến cố TM cần thời gian nằm viện lâu hơn để lâm sàng ổn định, tỷ lệ thất bại lâm sàng cao hơn và tăng tỷ
lệ tử vong.
-Một nghiên cứu hồi cứu với 4408 bệnh nhân VPCĐ tại 5 bệnh viện với thời gian 2 năm, 5% bệnh nhân bị hội chứng vành cấp hay NMCT, 9,3% rung nhĩ mới xuất hiện, 2% TBMMN Biến cố tim mạch làm tăng thời
gian nằm viện, trung bình là 12 ngày (IQR 5-22) so với 8 ngày (IQR 3-17 ngày) ở nhóm bệnh nhân không có biến cố TM (p<0,0001) và tăng tỷ lệ
tử vong 90 ngày (OR=1,49, 95%CI: 1,18-1,87, p=0,0006)
QJM 2011 Jun;104(6): 489-95
Trang 12CÁC BẰNG CHỨNG VỀ MỐI LIÊN QUAN GIỮA VIÊM PHỔI VÀ BIẾN CHỨNG TIM MẠCH
-Một nghiên cứu tiến cứu với 1343 bệnh nhân VPCĐ điều trị nội trú và
944 bệnh nhân ngoại trú, theo dõi 30 ngày Biến cố tim mạch được chẩn đoán ở 358 bệnh nhân nội trú (26,7%) và ở 20 bệnh nhân ngoại trú
(2,1%) Biến cố tim mạch làm tăng nguy cơ tử vong 30 ngày sau khi đã hiệu chỉnh điểm chỉ số nặng của viêm phổi (OR=1,6, 95%CI: 1,04-2,5)
Circulation.2012 Feb; 125(6):773-81
Trang 13CÁC BẰNG CHỨNG VỀ MỐI LIÊN QUAN GIỮA VIÊM PHỔI VÀ BIẾN CHỨNG TIM MẠCH
-Một nghiên cứu quan sát, hồi cứu với 500 bệnh nhân VPCĐ NMCT
xuất hiện ở 13 (15%) trong số 86 bệnh nhân VPCĐ nặng và ở 13 (20%) trong số 65 bệnh nhân thất bại lâm sàng (suy hô hấp hoặc shock tiến triển) Sau khi hiệu chỉnh với các yếu tố nguy cơ khác, có mối liên quan
có ý nghĩa giữa NMCT và chỉ số mức đô nặng của viêm phổi (p=0,05) và giữa NMCT và thất bại lâm sàng (p=0,04)
Clin Infect Dis 2008;47(2): 182
Trang 14BIẾN CHỨNG TIM MẠCH LIÊN QUAN VỚI
MỨC ĐỘ NẶNG CỦA VIÊM PHỔI
Circulation 2012; 125: 773–81
Trang 15VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG LÀM NẶNG THÊM
Trang 16VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG LÀM NẶNG THÊM
BỆNH TIM MẠCH ĐÃ CÓ TỪ TRƯỚC
-Một nghiên cứu tiến cứu với 1343 bệnh nhân VPCĐ điều trị nội trú và
944 bệnh nhân ngoại trú, theo dõi 30 ngày Biến cố tim mạch (suy tim mới xuất hiện hoặc nặng lên, rối loạn nhịp mới xuất hiện hoặc nặng
lên,NMCT) được chẩn đoán ở 358 bệnh nhân nội trú (26,7%) và ở 20 bệnh nhân ngoại trú (2,1%) Bệnh tim mạch từ trước liên quan đến tăng biến cố tim mạch gồm: tiền sử suy tim (OR=4,3 ; 95%CI: 3,0- 6,3), rối loạn nhịp tim từ trước (OR=1,8; 95%CI:1,2-2,7), bệnh mạch vành đã
được chẩn đoán từ trước (OR=1,5; 95%CI: 1,04-2,0), tăng huyết áp
(OR=1,5; 95%CI: 1,1-2,1)
Circulation.2012 Feb; 125(6):773-81
Trang 17VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG LÀM TĂNG NGUY CƠ
XUẤT HIỆN MỚI BỆNH TIM MẠCH
NGẮN HẠN VÀ DÀI HẠN
Hai nghiên cứu thuần tập: Viêm phổi cộng đồng ở người lớn cần nhập viện làm tăng nguy cơ xuất hiện mới bệnh tim mạch (NMCT, TBMN, Bệnh ĐMV) cả ngắn hạn và dài hạn sau khi đã hiệu chỉnh với các yếu tố nguy cơ tim mạch khác như tuổi, giới, chủng tộc, ĐTĐ, hút thuốc lá, rối loạn lipid máu.
JAMA.2015 Jan;313(3):264-74
Trang 18VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG LÀM TĂNG NGUY CƠ MỚI XUẤT HIỆN
BỆNH TIM MẠCH NGẮN HẠN VÀ DÀI HẠN
- Một nghiên cứu “the Cardiovascular Health Study”, gồm các bệnh nhân trên 65 tuổi Trong 591 bệnh nhân viêm phổi, 206 bệnh nhân có biến cố tim mạch trong 10 năm sau nhập viện vì viêm phổi cộng đồng Nguy cơ biến cố tim mạch cao nhất trong năm đầu và tiếp tục cao hơn nhóm
Trang 19VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG LÀM TĂNG NGUY CƠ MỚI XUẤT HIỆN
Trang 20VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG LÀM TĂNG NGUY CƠ MỚI XUẤT HIỆN
BỆNH TIM MẠCH NGẮN HẠN VÀ DÀI HẠN
- Viêm phổi cộng đồng cũng liên quan đến suy tim Một
nghiên cứu tiến cứu lớn đánh giá 4988 bệnh nhân người lớn tuổi trung bình 55 mắc viêm phổi cộng đồng: tăng nguy cơ suy tim mới xuất hiện trong thời gian theo dõi 9,9 năm
(11.9% trong nhóm viêm phổi so với 7,4% trong nhóm
chứng, aHR: 1,61, 95%CI: 1,44-1,81)
BMJ 2017;356
Trang 22ÁP DỤNG VÀO LÂM SÀNG
-Đánh giá mức độ nặng của viêm phổi (CURB-65 score, PSI)
-Bệnh nhân có QTc kéo dài cần chú ý nhóm thuốc kháng sinh Macrolide, Fluoquinolon, chú ý kali và magie máu.
-Bệnh nhân nằm viện cần đánh giá tình trạng tim mạch, cân
bằng dịch Những bệnh nhân có tình trạng quá tải dịch đặc biệt bệnh nhân có suy tim từ trước chú ý các kháng sinh có chứa natri.
- Điều trị sớm và hiệu quả viêm phổi.
Trang 23ĐiỀU TRỊ VIÊM PHỔI
Trang 24TÁC NHÂN VI SINH VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG
Trang 25VK không điển hình 25%
Song JH et al Int J Antimicrob Agents 2008;31:107-14
TÁC NHÂN GÂY BỆNH Ở CHÂU Á
Trang 26TÁC NHÂN GÂY BỆNH TẠI VIỆT NAM
70% các trường hợp là do:
H.influenzae, S.pneumoniae, M.catarrhalis
Takahashi et al, BMC Infectious Diseases 2013, 13:296
Trang 27Uptodate 2018
Trang 28Up to date 2018
2
Trang 29-Tiêm vaccin phòng cúm và phế cầu
-Điều trị nhiễm khuẩn sớm và hiệu quả cho bệnh nhân VPCĐ làmgiảm tỷ lệ tử vong
Trang 30XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN
