• Tình cảm ấy gắn với hình tượng sóng - hình tượng bao trùm, xuyên suốt; được diễn tả chân thực, rất có hồn, được khắc họa toàn vẹn qua mạch kết nối các khổ thơ, mỗi khi là một khám phá [r]
Trang 1TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM
HỒ CHÍ MINH
ĐỀ THI THỬ THPTQG NĂM 2019 CHUẨN CẤU TRÚC CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐỀ 20
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Họ, tên thí sinh:
Số báo danh:
I ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Ngay cả trong nước nhiều người vẫn nhớ những câu như “nhất Y, nhì Dược” hoặc “nhất Kinh, nhì Luật” Bởi đó là những ngành thời thượng, những ngành có thể kiếm được việc làm và làm giàu sau khi tốt nghiệp Bạn nào theo các ngành như Đông phương, ngữ văn hoặc sân khấu, âm nhạc rất thường xuyên gặp câu hỏi: “Học cái đó rồi mai mốt ra làm gì?” Chẳng lẽ không thể học chỉ đơn thuần vì yêu thích ngành học đó thôi sao?
Bạn có thể nói với tôi rằng: bởi nước tôi còn nghèo nên tôi phải học những ngành thiết thực như kinh tế
để làm giàu cho gia đình và đất nước Đó quả là một lý do tuyệt vời Thế nhưng chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn miệt mài 4, 5 năm trên ghế trường Đại học Kinh tế khi trong lòng không có một chút yêu thích hay năng khiếu nào về kinh doanh cả? Bạn sẽ chỉ trở thành một nhân viên bình thường Trong khi nếu quyết tâm học ngành mà mình yêu thích, bạn đã có thể đạt được những thành công lớn Bởi người ta chỉ có thể tỏa sáng thật sự khi được khai thác đúng sở trường mà thôi
Thực trạng nhiều bạn trẻ không dám “sống với những gì mình có, học những gì mình thích” cũng phản ánh một bộ phận xã hội quá coi nhẹ những giá trị tinh thần, các thành tựu về mặt xã hội Đối với họ, thước
đo sự thành đạt của một người chính là số tiền người ấy kiếm được Những ông giám đốc, những nhà làm kinh tế rất được tôn vinh trong khi những nhà khảo cổ, nghiên cứu văn hoá, hoạt động xã hội thì mấy ai biết tới?
Cán cân lệch này khiến tuổi trẻ cứ mải mê làm giàu bởi họ nghĩ đó là cách duy nhất để được coi như thành đạt, trong khi đó ý nghĩa của những năm tháng thanh xuân chính là được làm những gì mình thích và khiến cuộc sống này vì ta mà tốt đẹp hơn
(Thành đạt hay thành tiền?, dẫn theo tuoitre.vn, 11/11/2005)
Câu 1: Xác định hai thao tác lập luận được sử dụng trong văn bản.
Câu 2: Vì sao các bạn trẻ lại không dám “sống với những gì mình có, học những gì mình thích”?
Câu 3: Tác giả đã thể hiện tình cảm, thái độ gì trong văn bản trên?
Câu 4: Anh (chị) có đồng tình với nhận định: “Ý nghĩa của những năm tháng thanh xuân chính là được
làm những gì mình thích và khiến cuộc sống này vì ta mà tốt đẹp hơn” hay không? Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm):
Từ văn bản trên, hãy viết đoạn văn khoảng 200 từ nêu ý kiến của anh (chị) về ý nghĩa của việc “khai thác đúng sở trường”.
Câu 2 (5,0 điểm):
Trang 2Phân tích đoạn thơ sau:
“Dữ dội và dịu êm
Ôn ào và lặng lẽ Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể
Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế Nỗi khát vọng tình yêu Bồi hồi trong ngực trẻ
Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?
Sóng bắt đầu từ gió Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau
Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức”
(Sóng, Xuân Quỳnh)
Từ đó liên hệ so sánh đoạn trích trên với bài ca dao sau để nhận xét về nghệ thuật khắc họa nội tâm nhân vật trữ tình:
“Khăn thương nhớ ai, Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai, Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai, Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai,
Mà đèn không tắt
Trang 3Mắt thương nhớ ai, Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền,
Lo vì một nỗi không yên một bề ”
HẾT
-HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
I ĐỌC-HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1: (0,5 điểm)
Hai thao tác lập luận được sử dụng trong văn bản: Bình luận, bác bỏ
Câu 2: (0,5 điểm)
Các bạn trẻ lại không dám “sống với những gì mình có, học những gì mình thích” vì: Áp lực kinh tế, áp lực
gia đình, thiếu tự tin vào bản thân để rồi bị cuốn theo ý kiến của những người xung quanh
Câu 3: (1,0 điểm)
Tác giả đã thể hiện tình cảm, thái độ sau trong văn bản:
• Cảnh báo thực trạng chọn nghề nghiệp theo áp lực kinh tế hoặc trào lưu khiến con người ta mất đi niềm vui sống, phải gánh chịu áp lực công việc, không có một cuộc đời ý nghĩa
• Phê phán một bộ phận không nhỏ sống thực dụng quá mức nên đã coi nhẹ những giá trị tinh thần, các thành tựu về mặt xã hội, dẫn đến việc đánh giá sai ý nghĩa của một số nghề nghiệp
Câu 4: (1,0 điểm)
Ý kiến trên hoàn toàn đúng đắn, vì những nguyên nhân sau:
• Những năm tháng thanh xuân là thời gian nhiệt huyết, sung sức nhất, đó là lúc con người hăng hái, tràn đầy khao khát
• Chính trong những năm tháng ấy, khi chúng ta sống bằng tất cả đam mê, điều đó sẽ chúng ta cống hiến tốt hơn, giúp xã hội tốt đẹp hơn
• Được làm điều mình thích khiến con người dốc toàn bộ sức lực, phát huy tối đa năng lực Từ đó, chúng ta
dễ đạt được thành công và cuộc sống cũng trở nên cuộc
sống có ý nghĩa
II LÀM VĂN (7,0 điểm):
Câu 1: (2,0 điểm)
Có thể nêu một số nội dung sau:
• Khai thác đúng sở trường sẽ rút ngắn thời gian đi đến thành công trong công việc
• Khai thác đúng sở trường sẽ giúp tài năng được phát huy, từ đó hoàn thành công việc một cách hoàn hảo nhất
• Khi khai thác đúng sở trường, chúng ta thỏa mãn khát khao được chứng tỏ bản thân, cảm thấy cuộc đời ý nghĩa hơn
(Lưu ý: Học sinh viết thành đoạn văn)
Câu 2: (5,0 điểm)
Trang 4Phân tích đoạn thơ trong bài Sóng (Xuân Quỳnh) Từ đó liên hệ so sánh đoạn trích trên với bài ca dao
để nhận xét về nghệ thuật khắc họa nội tâm nhân vật trữ tình
a Vài nét về tác giả, tác phẩm
Xuân Quỳnh (1942 – 1988) là nhà thơ nữ tiêu biểu cho những nhà thơ trẻ thời chống Mỹ Ngay từ những tác phẩm đầu tay nữ sĩ đã thể hiện một hồn thơ phong phú, hồn nhiên, tươi tắn của một trái tim phụ nữ hồn hậu, chân thành, nhiều âu lo và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc bình dị đời thường Được sáng tác vào ngày 29/12/1967 tại biển Diêm Điền (Thái Bình) trong giai đoạn kháng chiến chống Mĩ, bài thơ này được in
trong tập Hoa dọc chiến hào, xuất bản năm 1968
b Cảm nhận đoạn trích
• Hình tượng sóng gắn liền với khát vọng ra đi và tìm đến tình yêu: Con sóng nơi biển cả bao la kia có biết
bao nhiêu đặc tính đối nghịch đến bất ngờ Chính những đặc tính ấy cũng là những cung bậc của tình yêu Xuân Quỳnh miêu tả người phụ nữ đang yêu không như những bến bờ tĩnh lặng ngày xưa nữa mà mạnh mẽ,
dữ dội như những con sóng Trong bài thơ này, người phụ nữ ấy thật chủ động và quyết liệt chứ không còn lặng lẽ cam chịu Con sóng là hiện thân của những đối cực, đồng thời con sóng ấy cũng rất trung thực và thẳng thắn: khi không hiểu nổi mình thì dứt khoát ra đi tìm đến biển, đến những chân trời mới tự do, bao la
để thể hiện tình cảm của mình
• Hình tượng sóng gắn liền với những băn khoăn về khởi thủy của tình yêu: Con sóng cũng tượng trưng
cho khát vọng cắt nghĩa, hiểu rõ tình yêu Khi yêu, người ta thường nảy sinh nhu cầu muốn được hiểu biết, muốn được khám phá thế giới cảm xúc đa dạng đó Nhưng ra trước muôn trùng sóng bể vẫn không thể nào trả lời cặn kẽ được Câu hỏi dồn dập, nhưng cuối cùng vẫn để ngỏ, chỉ biết tim đang đập, đang rung những nhịp bồi hồi trong muôn nỗi khát vọng tình yêu xuyến xao trong ngực trẻ
• Hình tượng sóng gắn liền với nỗi nhớ nhung tha thiết: Khi mạch cảm xúc dâng trào mãnh liệt, dường như
chỉ hình tượng sóng diễn tả vẫn chưa đủ, chưa thỏa, nhà thơ đã bộc bạch trực tiếp thông qua nhân vật trữ tình
“em” Nỗi nhớ của con sóng chính là nỗi nhớ của con người, nỗi nhớ tầng tầng lớp lớp đan xen nhau, nối
tiếp nhau chiếm hữu cả thời gian, ngay cả trong giấc mơ Nỗi trăn trở, khao khát tự khám phá trái tim người phụ nữ đã thổi hồn người vào sóng Đến lúc tâm trạng dâng trào như những lớp sóng òa vỡ, trái tim ấy không còn kiềm giữ được nữa, phải tách ra khỏi sóng, trỗi lên mà cất tiếng thiết tha
c Đánh giá
• Tình yêu được bộc lộ qua cặp hình tượng sóng và em Ở lớp nghĩa thực, hình tượng sóng được miêu tả sinh
động, cụ thể với nhiều tính chất, trạng thái phức tạp, đa dạng Ở lớp nghĩa biểu tượng, sóng được ẩn dụ cho thế giới nội tâm của người con gái trong tình yêu (khát vọng ra đi và tìm đến khởi thủy của tình yêu, nỗi nhớ nhung tha thiết)
• Hình tượng sóng được tạo thành từ âm điệu thơ đặc biệt và được biến thành một trường ẩn dụ có mối quan
hệ tương đồng, gắn bó chặt chẽ với hình tượng em, từ đó hình thành nên một kết cấu song hành đặc biệt cho
đoạn thơ nói riêng và bài thơ nói chung
d Liên hệ so sánh
* Giống:
• Đều thể hiện cảm xúc nhớ nhung, băn khoăn trong tình yêu của người phụ nữ
• Cảm xúc ấy được thể hiện bằng những câu thơ với giọng điệu nhẹ nhàng nhưng da diết, với những hình ảnh đậm tính biểu trưng, giàu sức gợi và sự phát huy đa dạng giá trị các biện pháp tu từ
* Khác:
Trang 5SÓNG
• Tình cảm thể hiện trong đoạn thơ với những cung bậc cảm xúc phong phú, phức tạp
• Tình cảm ấy gắn với hình tượng sóng - hình tượng bao trùm, xuyên suốt; được diễn tả chân thực, rất có hồn, được khắc họa toàn vẹn qua mạch kết nối các khổ thơ, mỗi khi là một khám phá mới về sóng và cũng là một biểu hiện khác nhau trong tình yêu của người phụ nữ
• Cảm xúc ấy được thể hiện bằng thể thơ năm chữ, cách ngắt nhịp, phối âm tạo nên nhịp điệu khi khoan hoà khi dồn dập; ngôn ngữ thơ giản dị, tự nhiên, giàu xúc cảm và được tổ chức theo lối hô ứng, song hành tạo nên liên tưởng về những con sóng trùng điệp miên man; giọng điệu vừa tha thiết vừa sâu lắng
CA DAO
• Bài ca dao diễn tả sinh động, cụ thể nỗi niềm thương nhớ của cô gái trong tình yêu (nỗi nhớ bên trong thôi thúc mạnh mẽ, bâng khuâng, da diết, trằn trọc, băn khoăn thâu đêm; trong nỗi nhớ thương người yêu thấp thoáng sự lo lắng không yên của cô gái về số phận của mình, về duyên phận lứa đôi)
• Nỗi nhớ ấy được thể hiện bằng những hình ảnh biểu tượng đặc sắc, phối hợp linh hoạt các thể thơ (vãn, lục bát) và các biện pháp tu từ (nhân hóa, các hình thức điệp )