• Sự biến thiên dâu bể là quy luật tất yếu của cuộc sống, khó khăn nghịch cảnh là điều không thể tránh khỏi, sự khác biệt giữa kẻ đau khô, bất hạnh và người hạnh phúc, bình yên chính là [r]
Trang 1TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM
HỒ CHÍ MINH
ĐỀ THI THỬ THPTQG NĂM 2019 CHUẨN CẤU TRÚC CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐỀ 45
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Họ, tên thí sinh:
Số báo danh:
I ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Tâm thái quyết định ta là kị sĩ hay là con vật cưỡi
Giữa con người với nhau vốn không có sự khác biệt quá lớn, điều khác biệt thực sự chính là tâm thái,
“một là ta điều khiển cuộc đời, hai là cuộc đời sẽ điều khiển ta, tâm thái quyết định ai mới là kị sĩ” Khi đối diện với thời kì đen tối trong cuộc đời, có nhiều người lựa chọn thỏa hiệp với hiện thực, từ bỏ lý tưởng và những thứ mà mình đang theo đuổi, nhưng cũng có nhiều người không chịu cúi đầu nhận thua, họ không ngừng nhìn nhận lại bản thân và cuộc đời, phân tích sai lầm của mình, dũng cảm đối diện, từ đó thoát khỏi khó khăn, tiếp tục theo đuổi ước mơ Tất cả đều do tâm mà thôi
Hai người lữ hành đi trong sa mạc đều đang rất khát, bỗng họ có được một cốc nước Người bị quan sẽ thở dài nói: “Có mỗi cốc nước thôi thì làm được gì bây giờ?” còn người lạc quan sẽ nghĩ: “Cuối cùng chúng ta cũng có được một cốc nước rồi!”[ ]
Đối diện với thất bại khó khăn, cuộc sống tăm tối, tính quyết định của tâm thái mới có tác dụng Người
có tâm thái lạc quan, thái độ tích cực, kiên nhẫn rèn luyện sẽ có thể đối diện với lỗi lầm mình phạm phải và dũng cảm sửa sai, từ đó có được động lực để tiếp tục tiến lên Con người bi quan hay nghĩ tiêu cực chỉ biết oán trời trách người, lấy lí do “cơ hội chưa tới”, “hoàn cảnh không được tốt” để biện minh và tự an ủi mình Dù chúng ta chưa thể hoàn toàn kiểm soát được nắng mưa trên suốt chặng đường đời, nhưng ít nhất chúng ta cũng kiểm soát được tâm thái của mình, đón nhận ánh nắng và để lại bóng tối sau lưng
(Chớ vội vã dù dòng đời xô ngã, Gyatso Rinpoche)
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
Câu 2: Theo văn bản, khi đối diện với thất bại, khó khăn, sự khác biệt giữa người lạc quan và người bi
quan là gì?
Câu 3: Giải thích ý nghĩa nhan đề “Tâm thái quyết định ta là kị sĩ hay con vật cưỡi”
Câu 4: Anh (chị) có đồng ý với quan niệm “Giữa con người với nhau vốn không có sự khác biệt quá lớn,
điều khác biệt thực sự chính là tâm thái” hay không? Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm):
Từ văn bản trên, hãy viết đoạn văn khoảng 200 từ nêu ý kiến của anh (chị) về cách thức để mỗi người hình thành tâm thái tích cực trong cuộc sống
Câu 2 (5,0 điểm):
Phân tích diễn biến tâm trạng, hành động của nhân vật Tràng (Vợ nhặt – Kim Lân) trong buổi sáng
Trang 2sau đêm tân hôn Từ đó liên hệ với diễn biến tâm trạng, hành động của nhân vật Liên khi đoàn tàu đi qua
trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam để nhận xét về nghệ thuật khắc họa nhân vật của hai tác giả
HẾT
-HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
I ĐỌC-HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1: (0,5 điểm)
Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Nghị luận
Câu 2: (0,5 điểm)
Khi đối diện với thất bại, khó khăn, sự khác biệt giữa người lạc quan và người bị quan là tâm thái:
• Người lạc quan có tâm thái tích cực, kiên nhẫn rèn luyện, sửa sai, từ đó tiến bộ
• Người bi quan nghĩ tiêu cực, oán trách hoàn cảnh, tự an ủi, biện minh cho mình mà không cố gắng
Câu 3: (1,0 điểm)
Giải thích ý nghĩa nhan đề của văn bản:
• Tâm thái quyết định ta sẽ làm chủ cuộc sống (là kị sĩ) hay sẽ bị cuộc sống chi phối (là con vật cưỡi)
• Qua đó, tác giả khuyên mỗi người hãy luôn chuẩn bị tâm thái tích cực để chủ động đối mặt với những khó khăn, thử thách trong cuộc sống
Câu 4: (1,0 điểm)
Ý kiến trên hoàn toàn xác đáng, vì những nguyên nhân sau:
• Sự biến thiên dâu bể là quy luật tất yếu của cuộc sống, khó khăn nghịch cảnh là điều không thể tránh khỏi,
sự khác biệt giữa kẻ đau khô, bất hạnh và người hạnh phúc, bình yên chính là tâm thế sống, là cách con người đối mặt với quy luật đời sống, là cách con người nhìn nhận sự việc
• Tâm thế sẽ quyết định hành động, hành động sẽ quyết định cuộc đời Người thành công là người có tâm thế lạc quan và có các hành động tích cực Ngược lại, người bi quan, yếm thế, thụ động thì sẽ nhận về thất bại
II LÀM VĂN (7,0 điểm):
Câu 1: (2,0 điểm)
Có thể nêu một số nội dung sau:
• Tâm thái tích cực đến từ một nhân sinh quan tích cực, đúng đắn Con người có thể hình thành nhân sinh quan đúng đắn qua sách vở, qua việc rèn luyện lối sống yêu thương, chan hòa với mọi người xung quanh
• Tâm thái tích cực cũng có thể đến từ việc chúng ta thấu hiểu bản thân mình Cần luôn lắng nghe tâm hồn để hiểu được điểm mạnh, yếu, hiểu được khát vọng và lý tưởng sống của mình
• Tâm thái tích cực có thể rèn luyện qua những việc tốt, việc thiện mà ta làm trong đời Những hành động ấy giúp lương tâm ta thanh thản, giúp ta thêm yêu cuộc sống và nhận về cho mình những bài học quý giá
(Lưu ý: Học sinh viết thành đoạn văn)
Câu 2: (5,0 điểm)
Phân tích diễn biến tâm trạng, hành động của nhân vật Tràng trong buổi sáng sau đêm tân hôn Từ đó liên hệ với diễn biến tâm trạng, hành động của nhân vật Liên khi đoàn tàu đi qua trong truyện ngắn
Hai đứa trẻ để nhận xét về nghệ thuật khắc họa nhân vật của hai tác giả
a Vài nét về tác giả, tác phẩm
Trang 3Kim Lân (1920 – 2007) tuy viết không nhiều nhưng ở cả hai giai đoạn sáng tác của mình ông đều có những
tác phẩm hay Ông là cây bút chuyên viết truyện ngắn Truyện ngắn này có tiền thân là tiểu thuyết Xóm ngụ
cư - tác phẩm được viết ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công lấy bối cảnh nạn đói năm 1945
nhưng bị mất bản thảo Sau khi hoà bình lập lại (1954), Kim Lân dựa vào một phần cốt truyện cũ và viết nên
tác phẩm và in trong tập Con chó xấu xí (1962)
b Diễn biến tâm trạng, hành động của nhân vật Tràng trong buổi sáng sau đêm tân hôn
• Trước những thay đổi của gia đình: nhà cửa được dọn sạch sẽ, tinh tươm hơn; mẹ thì rạng rỡ và tươi tỉnh,
vợ thì không còn vẻ gì “chao chát, chỏng lỏn”; Tràng thấy thấm thía, cảm động thương yêu, gắn bó với gia
đình, cần có bổn phận với gia đình
• Trong hoàn cảnh bữa cơm sáng nghẹn lại vì cám, tiếng trống thúc thuế lại vang lên “dồn dập, vội vã khiến đàn quạ hốt hoảng bay vù lên” Lúc ấy, câu chuyện người vợ nhặt kể đến thật đúng lúc Câu chuyện này
đã tác động mạnh đến suy nghĩ, cảm xúc của Tràng
• Phản ứng của Tràng rất phức tạp và đa dạng Đầu tiên anh thấy sợ, sau đó anh nhớ lại, dần hiểu ra anh đã có
sự nuối tiếc: “Tự dưng hắn thấy ân hận, tiếc rẻ vẩn vơ, khó hiểu”
• Cuối cùng, khi mẹ và vợ đã chạy ra ngoài, trong đầu Tràng suy nghĩ về hai hình ảnh tượng trưng cho hai
con đường nhân vật phải lựa chọn: “Trong óc Tràng vẫn thấy đám người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới” Cả
hai hình ảnh đều gợi mở tương lai phía trước, một u ám bị kịch và một lạc quan tươi sáng Kết thúc như vậy gợi ra xu hướng phát triển theo chiều hướng tích cực của tác phẩm
c Đánh giá
• Tái hiện sinh động, chân thực bức tranh hiện thực thảm khốc về cái đói, đồng thời tác phẩm bộc lộ niềm tin tưởng, lòng trân trọng của tác giả đối với vẻ đẹp tâm hồn của người lao động
• Nhân vật được miêu tả chân thật, sinh động, sắc sảo, thể hiện tâm lí tinh tế, giọng văn mộc mạc, giản dị; ngôn ngữ gần khẩu ngữ nhưng có sự chọn lọc kĩ lưỡng, giàu sức gợi
d Liên hệ so sánh
* Giống:
• Chú ý khai thác thế giới nội tâm phong phú, có chiều sâu của nhân vật
• Diễn biến tâm trạng, hành động được khơi gợi từ những hình tượng/ chi tiết nghệ thuật ấn tượng; có những bước chuyển sâu sắc trong nhận thức
• Gắn với kết thúc mở theo chiều hướng tích cực
* Khác:
NHÂN VẬT TRÀNG
• Diễn biến tâm lí và hành động đã thể hiện khao khát hạnh phúc gia đình, khát vọng sống mãnh liệt
• Miêu tả có sự đan xen giữa hành động và tâm lí
• Diễn biến tâm trạng, hành động được khơi gợi từ sự thay đổi của gia đình, từ câu chuyện người vợ kể
NHÂN VẬT LIÊN
• Diễn biến tâm lí và hành động thể hiện sự nhạy cảm, tinh tế cũng như khát khao về một cuộc sống tốt đẹp hơn
• Miêu tả tập trung vào tâm lí với những cảm xúc, cảm giác mong manh, mơ hồ
• Diễn biến tâm trạng, hành động được khơi gợi từ chuyến tàu đêm