Đoàn quân: Tác giả đã thể hiện lòng tự hào phơi phới trong câu thơ: “Những đường Việt Bắc của ta”. Hơn thế nghệ thuật so sánh, thậm xưng kết hợp cùng cách thức điệp âm đầu “đ, r” tái h[r]
Trang 1TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM
HỒ CHÍ MINH
ĐỀ THI THỬ THPTQG NĂM 2019 CHUẨN CẤU TRÚC CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐỀ 23
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Họ, tên thí sinh:
Số báo danh:
I ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
“Tự trọng” nghĩa là biết coi trọng mình, nhưng không phải theo nghĩa vị kỷ (chỉ biết đến danh lợi cho bản thân mình) mà là coi trọng phẩm giá / đạo đức của mình Một người có tự trọng hay không cũng thường được thể hiện qua câu trả lời hay qua hành xử của anh ta cho những câu hỏi như: “Điều gì khiến tôi sợ hãi/xấu hổ? ”, “Điều gì khiến tôi tự hào/ hạnh phúc? ”
Người tự trọng tất nhiên sẽ biết sợ sự trừng phạt của nhà nước (sợ pháp lý) nếu làm trái pháp luật và sợ điều tiếng dư luận của xã hội (sợ đạo lý) nếu làm trái luân thường lẽ phải Nhưng đó vẫn chưa phải là điều đáng sợ nhất với họ Điều đáng sợ nhất đối với một người tự trọng là sự giày vò bản thân khi làm chuyện đi ngược lại lương tri của chính mình, phản bội lại lẽ sống, giá trị sống, nguyên tắc sống mà mình đeo đuổi và
có cảm giác đánh mất chính mình Nói cách khác, đối với người có tự trọng, có đạo đức, “tòa án lưong tâm
” còn đáng sợ hơn cả “tòa án nhà nước ” hay “tòa án dư luận”
Người tự trọng thường đối diện với lương tri và phẩm giá bản thân, đối diện với “con người bên trong ” của mình để hành động hơn là đối diện với sự răn đe của luật pháp hay sự phán xét của dư luận bên ngoài.
Do đó, họ sẽ khó có thể làm việc xấu, việc sai ngay cả khi việc xấu, việc sai đó rất có lợi cho mình và nếu có làm thì cũng không sao cả, vì việc xấu việc sai đó đã trở nên phổ biến và bình thường với mọi người.
Người tự trọng có hạnh phúc, có tự hào khi được sự ghi nhận, mến trọng hay ngưỡng mộ của người khác dành cho mình không? Câu trả lời đương nhiên là có, rất hạnh phúc, rất tự hào Nhưng đó chưa phải là hạnh phúc lớn nhất Niềm hạnh phúc lớn nhất đối với họ là niềm tự hào sâu kín và riêng tư từ bên trong con người của họ về những việc mà họ làm, về những điều mà họ theo đuổi Chính vì được dẫn dắt bởi nội tại của bản thân hơn là bị chi phối từ bên ngoài, người tự trọng thường rất tự do và tự trị khi hành động.
(Đúng việc, Giản Tư Trung)
Câu 1: Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản.
Câu 2: Theo tác giả, người tự trọng có những biểu hiện nào?
Câu 3: Anh (chị) hiểu như thế nào về nhận định: “đối với người có tự trọng, có đạo đức, “tòa án lương
tâm ” còn đáng sợ hơn cả “tòa án nhà nước ” hay “tòa án dư luận ”?
Câu 4: Anh (chị) có đồng tình với quan niệm của tác giả: “Niềm hạnh phúc lớn nhất đối với họ (người có
lòng tự trọng) là niềm tự hào sâu kín và riêng tư từ bên trong con người của họ về những việc mà họ làm, về những điều mà họ theo đuổi ” không? Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm):
Từ văn bản trên, hãy viết đoạn văn khoảng 200 từ nêu ý kiến của anh (chị) về vai trò của lòng tự trọng
Trang 2trong cuộc sống.
Câu 2 (5,0 điểm):
Cảm nhận đoạn thơ sau:
“Những đường Việt Bắc của ta Đêm đêm rầm rập như là đất rung Quân đi điệp điệp trùng trùng Ánh sao đâu súng bạn cùng mũ nan Dân công đỏ đuốc từng đoàn Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay
Nghìn đêm thăm thẳm sương dày Đèn pha bật sáng như ngày mai lên ”
(Việt Bắc, Tố Hữu)
Từ đó liên hệ với đoạn trích sau để nêu nhận xét về cách xây dựng hình tượng nghệ thuật của hai tác giả:
“Ngoài cật có một manh áo vải, nào đợi mang bao tấu, bầu ngòi, trong tay dùng một ngọn tầm vông, chi nài sắm dao tu, nón gõ
Hỏa mai đánh bằng rơm con củi, cũng đốt xong nhà dạy đạo kia; gươm đeo dùng bằng lưỡi dao phay, cũng chém rớt đầu quan hai nọ
Chi nhọc quan quản gióng trống kỳ trống giục, đạp rào lướt tới, coi giặc cũng như không; nào sợ thằng Tây bắn đạn nhỏ, đạn to, xô cửa xông vào, liều mình như chăng có
Kẻ đâm ngang, người chém người, làm cho mã tà, ma ní hồn kinh, bọn hè trước, lũ ó sau, trối kệ tàu sắt; tàu đồng, súng nổ ”
( Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Nguyễn Đình Chiểu)
HẾT
-HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
I ĐỌC-HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1: Phong cách ngôn ngữ của văn bản: Chính luận.
Câu 2: Biểu hiện của người tự trọng:
Biết coi trọng phẩm giá, đạo đức của mình
Biết sợ sự trừng phạt của pháp luật, đặc biệt là sợ bị lương tâm giày vò
Câu 3: Tòa án lương tâm đáng sợ hơn tòa án nhà nước, tòa án dư luận vì:
Tòa án lương tâm luôn tồn tại bên trong họ, không thể che giấu tội lỗi
Sự giày vò của tòa án lương tâm diễn ra mọi lúc mọi nơi, ngay cả khi người đó thoát khỏi án phạt của tòa án nhà nước
Câu 4: Ý kiến trên hoàn toàn đúng đắn, vì những nguyên nhân sau:
Họ được hành động theo ý muốn của mình, không bị người khác chi phối
Những việc họ làm đều phù hợp với các chuẩn mực xã hội, chuẩn mực đạo đức
Họ có được trạng thái an yên, vui vẻ, thoải mái do cách sống chủ động không lệ thuộc; thanh sạch, không vướng bận
Trang 3II LÀM VĂN (7,0 điểm):
Câu 1: Có thể nêu một số nội dung sau:
Lòng tự trọng giúp ta cư xử đúng với các chuẩn mực xã hội
Lòng tự trọng giúp ta ý thức được thiếu sót, đồng thời khắc phục những điểm chưa tốt của bản thân,
từ đó phát triển hoàn thiện nhân cách
Lòng tự trọng giúp ta có một đời sống an yên, vui vẻ, có được sự chủ động không lệ thuộc, thanh sạch, không vướng bận
(Lưu ý: Học sinh viết thành đoạn văn)
Câu 2: Cảm nhận đoạn thơ trong bài Việt Bắc Liên hệ với đoạn trích Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc để so sánh
về cách xây dựng hình tượng nghệ thuật của hai tác giả
a) Vài nét về tác giả, tác phẩm
Tố Hữu (1920 - 2002) được đánh giá là lá cờ đầu của thơ ca Cách mạng Việt Nam hiện đại Thơ của Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị, mang đậm tính dân tộc, chất truyền thống Hoàn thành vào tháng 10/1954, bài
thơ đã được lấy làm tên chung cho cả tập thơ Việt Bắc (1947 - 1954) Tác phẩm là đỉnh cao của thơ Tố Hữu
và cũng là một sáng tác xuất sắc của thơ ca Việt Nam thời kháng chiến chống Pháp Đoạn trích được học là đoạn mở đầu phần một của thi phẩm này
b) Cảm nhận đoạn thơ
Đoàn quân: Tác giả đã thể hiện lòng tự hào phơi phới trong câu thơ: “Những đường Việt Bắc của ta” Hơn thế nghệ thuật so sánh, thậm xưng kết hợp cùng cách thức điệp âm đầu “đ, r” tái hiện sức mạnh hùng
dũng, khoẻ khoắn của đoàn quân Những bước chân vang rền khắp nẻo đường Việt Bắc với âm hưởng hùng tráng, rung chuyển cả đất trời Hình ảnh thơ vừa tả thực vừa tạo được sự liên tưởng về sức mạnh lớn lao của
đoàn quân trong phút lên đường Từ láy “điệp điệp trùng trùng " đã khắc họa hình ảnh những đoàn quân nối tiếp nhau không dứt trong bức tranh kì vĩ mang tính chất sử thi hoành tráng này Câu thơ “Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan ” khiến hình ảnh người lính hiện lên thật rực rỡ: đẹp trong đội ngũ kéo dài trải rộng tầng
tầng lớp lớp với một sức mạnh vô tận, đẹp trong lí tưởng chói ngời như ánh sao trên mũ nan
Đoàn dân công: Hình ảnh đoàn dân công với sức mạnh “bước chân nát đá ” như thể hiện tinh thần đầy quyết tâm đạp bằng gian khó, chông gai mà vươn tới Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, ban ngày là của địch nhưng ban đêm là của ta Hình ảnh những đoàn dân công đỏ đuốc đi trong đêm rất đúng với hiện thực cuộc kháng chiến Nhưng ánh đuốc đỏ rực ấy cùng với “muôn tàn lửa bay ” lại rất lãng mạn khiến ta có cảm giác đêm ra trận có khác gì một hội hoa đăng đầy cảm xúc
Đoàn xe: Ra trận với ánh sáng đèn pha xuyên bóng tối, nhưng bên cạnh nét tả thực, ánh đèn ấy còn tượng trưng cho lòng tin vào tương lai, cho hi vọng sáng ngời xua tan hết bóng đêm của vất vả, gian lao Ngày mai đã lên từ trong đêm dày thăm thẳm nhờ đèn pha bật sáng, nhờ sức con người tỏa rạng bao đêm hành quân Có cảm giác hi vọng ấy, sức mạnh ấy giúp họ có niềm tin mãnh liệt có thế cầm chắc chiến thắng trong tay ngay từ khi mới xuất quân Câu thơ để lại nhiều dư vị, dư vang về một cảnh ra quân lạc quan với hào khí ngất trời
c) Đánh giá
Sau buổi đầu gian khổ mà ân tình ấy, Việt Bắc chứng kiến sự trưởng thành nhanh chóng của kháng chiến, của lực lượng cách mạng trong ngày ra trận hào hùng và niềm vui chiến thắng ngập tràn Tác giả đã
Trang 4khẳng định vai trò quan trọng của chiến khu Việt Bắc, đồng thời qua đó ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp tuy gian khổ khó khăn nhưng anh hùng, vẻ vang
Nghệ thuật liệt kê và nhịp thơ nhanh, dồn dập đã tái hiện lại không khí sôi nổi của buổi đầu kháng chiến Đoạn thơ mang chất sử thi hào hùng với nhịp điệu thơ dồn dập, hình ảnh vừa hiện thực, lãng mạn gắn với cảm hứng anh hùng hòa lẫn trong cảm xúc tự hào mãnh liệt
d) Liên hệ so sánh
Giống:
Khắc họa hình ảnh đoàn quân đầy khí thế, tuy còn nhiều khó khăn thử thách nhưng vẫn vượt lên để khẳng định lí tưởng cao đẹp
Giọng điệu mang đậm âm hưởng anh hùng ca, sắc thái hào hùng với hình tượng trung tâm được lí tưởng hóa
Khác:
VIỆT BẮC
Khẳng định sức mạnh tổng lực, đường lối kháng chiến toàn diện, toàn dân là nguyên nhân cơ bản nhất mang đến thắng lợi vẻ vang
Nội dung gắn với cuộc chia tay lịch sử, góp phần làm rõ ý nghĩa tổng kết cho cuộc kháng chiến chống Pháp
Kết hợp hài hòa giữa hiện thực và lãng mạn cách mạng
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
Tái hiện hình ảnh người nghĩa sĩ nông dân trong buổi đầu Pháp xâm lược, chủ yếu tô đậm tinh thần chiến đấu mạnh mẽ trong khung cảnh đêm công đồn hùng tráng
Hình ảnh chân thực, sống động; giọng điệu gấp gáp, nhanh chóng phù hợp với khí thế chiến trận; biện pháp liệt kê và thủ pháp tương phản – đối lập phát huy tối đa giá trị trong việc khắc họa hình tượng trung tâm