Để thành công trong môi trường làm việc, ông Daniel Goleman – người được xem là nhà nghiên cứu hàng đầu về EQ hiện nay đã đề xuất chúng ta phải có những năng lực xúc cảm cá nhân gồm: năn[r]
Trang 1Ths Đỗ Ngọc Thống ĐỀ THI THỬ THPTQG NĂM 2019
CHUẨN CẤU TRÚC CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐỀ 6
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Họ, tên thí sinh:
Số báo danh:
ĐỀ 6
I ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Bắt đầu từ năm 1990, nhà tâm lí học Peter Salovey ở Đại học Yale và John Mayer ở Đại học New Hampshire đã đưa ra thuật ngữ Trí thông minh cảm xúc (Emotional Intelligence, hoặc Emotional Quotient – EQ) Thực tế cho thấy, cảm xúc chỉ đạo trí thông minh có lẽ còn hơn cả logic toán học Bằng phân tích cấu tạo của bộ não và các xung thần kinh, người ta đã chứng minh được lí trí, mà đại diện là trí thông minh, không có ở dạng thuần túy mà được nuôi dưỡng bởi cảm xúc, và chính phần neocortex (phụ trách suy luận trên não) là nhạc trưởng, nó chỉ đạo, phối hợp, kiểm soát các cảm xúc đột ngột và gán cho chúng một ý nghĩa
EQ thể hiện khả năng của một người hiểu rõ chính bản thân mình cũng như thấu hiểu người khác ít nhiều giống với khái niệm mà Gardner gọi là trí thông minh trong người và thông minh giữa người Hơn thế,
nó còn là khả năng chế ngự cảm xúc để thích ứng với hoàn cảnh và kiểm soát các cảm xúc Người có EQ cao
do vậy dễ thích nghi, luôn tìm được sự hòa hợp trong một tập thể, dễ dàng nhận được sự hợp tác hơn những
"thiên tài đơn độc" (mà trong thời đại hiện nay, tính tập thể trong làm việc hết sức quan trọng) Sau đó, nhà tâm lí học Daniel Goleman xác định cụ thể và có hệ thông hơn trong tác phẩm của ông mang tên Emotional
Intelligence
EQ một phần là bẩm sinh nhưng cũng do giáo dục, rèn luyện mà có được Việc giáo dục tình cảm phải được thực hiện từ khi trẻ còn nhỏ, hệ thân kinh chưa trưởng thành, có nhiều cơ hội tiếp nhận những cảm xúc mới EQ không đối lập với IQ 1 , mà mục đích của giáo dục là phát triển song song hai chỉ số này Có những người được thiên phú cả hai, nhưng không ít người lại thiếu cả hai.
[ ] Càng ngày, người ta càng cho rằng EQ quan trọng hơn IQ, như người ta thường nói "với IQ người
ta tuyển lựa bạn, nhưng với EQ, người ta đề bạt bạn” Những người thành đạt không phải là người có IQ cao nhất mà có EQ cao nhất.
(EQ, SQ, CQ – những chỉ số của người thành đạt, dẫn theo http://www.vnexpress.net, ngày 23 – 8 – 2004)
Trang 2Câu 1 Chỉ ra 02 phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích trên
Câu 2 Theo đoạn trích, EQ thể hiện điều gì ở một con người?
Câu 3 Cụm từ "chế ngự cảm xúc" trong câu: "Hơn thế, nó còn là khả năng chế ngự cảm xúc để thích ứng
với hoàn cảnh và kiểm soát các cảm xúc." được hiểu là gì?
Câu 4 Anh/ Chị có đồng tình với quan điểm: "Càng ngày, người ta càng cho rằng EQ quan trọng hơn IQ"
không? Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến được nêu trong đoạn
trích ở phần Đọc hiểu: Những người thành đạt không phải là người có IQ cao nhất mà có EQ cao nhất.
Câu 2 (5,0 điểm)
Có ý kiến cho rằng: Trong tác phẩm Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân), Huấn Cao là nhân vật đáng ca
ngợi, nhưng nhân vật quản ngục còn đáng ca ngợi hơn Quan điểm của anh/ chị về ý kiến trên như thế nào?
HẾT
-HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
I ĐỌC-HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1: 02 phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích trên là thuyết minh và nghị luận.
Câu 2: Theo đoạn trích, EQ thể hiện khả năng của một người hiểu rõ chính bản thân mình cũng như thấu
hiểu người khác và khả năng chế ngự cảm xúc để thích ứng với hoàn cảnh và kiểm soát các cảm xúc
Câu 3: Cụm từ "chế ngự cảm xúc" trong câu "Hơn thế, nó còn là khả năng chế ngự cảm xúc để thích
ứng với hoàn cảnh và kiểm soát các cảm xúc." được hiểu là khả năng kìm giữ các cảm xúc bốc đồng của bản thân, giữ được sự bình tĩnh, lạc quan ngay cả trong những khoảnh khắc/ tình huống khó chịu nhất
Câu 4: HS có thể đồng tình hoặc phản đối hoặc vừa đồng tình vừa phản đối quan điểm "Càng ngày,
người ta càng cho rằng EQ quan trọng hơn IQ" Dựa vào phần giải thích về EQ và IQ, kết hợp với kinh nghiệm của bản thân để trả lời Cần có lí giải cụ thể, hợp lí, có sức thuyết phục
II LÀM VĂN (7,0 điểm):
Câu 1: HS viết 01 đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ), theo một trong các cách diễn dịch, quy nạp
hoặc tổng – phân – hợp ; sử dụng một hoặc một số thao tác lập luận trong số các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ, ; có lí lẽ và dẫn chứng hợp lí, thuyết phục; đảm báo quy tắc chính tả,
Trang 3dùng từ, đặt câu để trình bày được suy nghĩ riêng của mình theo hướng làm rõ và khẳng định hoặc phủ định ý
kiến: Những người thành đạt không phải là người có IQ cao nhất mà có EQ cao nhất.
Tham khảo tư liệu sau để làm bài:
IQ QUAN TRỌNG HAY EQ?
Một số nghiên cứu khoa học cho thấy chỉ 25% số người thành công là có chỉ số IQ cao hơn trung bình Việt là học sinh giỏi và rất thông minh Cậu luôn có điểm số cao ở hầu hết các môn học và là người đứng đầu trong các kì thi Tuy vậy, tính của Việt tự cao và khó gần
Khi ra trường, Việt được nhiều công ty mời chào nhưng kết quả của các cuộc phỏng vấn lại không khả quan Đã bảy năm kể từ khi ra trường, Việt vẫn chưa làm được những gì cậu mong muốn
Trái với Việt, thời còn đi học Hùng không phải là học sinh giỏi Tuy nhiên, với tính cách hoà đồng, hay quan tâm giúp đỡ người khác, cậu rất được bạn bè quý mến và tin yêu Khi ra trường, Hùng không có nhiều lời mời phỏng vấn như Việt nhưng kết quả cậu cũng đã tìm được một công việc yêu thích
Hiện tại, với vị trí trưởng phòng kinh doanh, được ban lãnh đạo công ty tin cậy, đồng nghiệp và khách hàng quý mến, Hùng đang có một tương lai sáng sủa
Trong cuộc sống, chúng ta gặp không ít những câu chuyện như vậy Tại sao người ít thông minh lại thành công hơn người giỏi hơn mình? Có phải do họ may mắn, làm việc chăm chỉ, hay họ có những năng lực đặc biệt?
Thông minh và thông minh cảm xúc
Trí thông minh được đo bằng hệ số IQ IQ đo lường khả năng trí lực, năng lực học hỏi, khả năng hiểu và
xử lí tình huống, năng lực tư duy logic, phản biện, sự nhạy bén trong suy nghĩ Trí thông minh có thể được
đo tổng quát trong mọi lĩnh vực và được đo theo từng lĩnh vực cụ thể
Thông minh cảm xúc được đo bằng hệ số cảm xúc EQ EQ đo lường năng lực, khả năng hay kĩ năng của một người trong việc cảm nhận, đánh giá và quản lí cảm xúc của bản thân, của người khác hay của một nhóm người
Trong một thời gian dài, người ta dùng chỉ số IQ để tìm kiếm người tài vì tin rằng người có IQ cao sẽ có xác suất thành công cao hơn người khác Tuy vậy, một số nghiên cứu khoa học lại cho thấy chỉ 25% số người thành công là có chỉ số IQ cao hơn trung bình Nghĩa là chỉ số IQ không giải thích được sự thành công vượt trội của 75% số người còn lại Kết quả nghiên cứu đã loại yếu tố về năng lực chuyên môn
Cuối cùng, những người nghiên cứu khẳng định rằng chỉ số EQ mới là yếu tố quyết định sự thành công trong cuộc sống và công việc của mỗi chúng ta
Năng lực cảm xúc trong môi trường làm việc
Trang 4Để thành công trong môi trường làm việc, ông Daniel Goleman – người được xem là nhà nghiên cứu hàng đầu về EQ hiện nay đã đề xuất chúng ta phải có những năng lực xúc cảm cá nhân gồm: năng lực tự nhận biết bản thân, năng lực tự điều chỉnh, năng lực tạo động lực; và những năng lực thông minh xúc cảm xã hội gồm: năng lực thấu cảm với người khác và năng lực giao tiếp xã hội
Năng lực tự nhận biết cảm xúc bản thân giúp chúng ta biết rõ cảm xúc hiện tại của mình và giúp chúng
ta nhận biết vai trò quan trọng của cảm xúc đối với kết quả công việc của mình Biết tự đánh giá bản thân còn giúp chúng ta hiểu điểm mạnh, điểm yếu của mình, giúp chúng ta can đảm thể hiện những suy nghĩ chưa được chấp nhận và dám một mình theo đuổi cái đúng Trong khi đó, năng lực tự điều chỉnh giúp chúng ta kìm giữ các cảm xúc bốc đồng của bản thân, giữ được sự bình tĩnh, lạc quan ngay cả trong những khoảnh khắc khó chịu nhất
Đối với những người có năng lực tạo động lực, họ thường xem kết quả của công việc là thước đo cuối cùng cho sự thành bại Chính vì thế họ luôn cố gắng phát triển bản thân và mong muốn vượt qua hay ít nhất đạt được những tiêu chuẩn hoàn hảo Những cá nhân này luôn tìm thấy mục tiêu của bản thân trong mục tiêu của tập thể Họ luôn chú ý đến giá trị, mục tiêu của tổ chức trước khi ra quyết định
Bên cạnh một số năng lực kể trên, có những người còn có khả năng thấu cảm người khác Họ có thể cảm nhận, dự đoán được cảm xúc và hoàn cảnh của người khác, có khả năng bày tỏ sự quan tâm của mình một cách chủ động đối với người khác Hoặc cũng có người có năng lực phát triển người khác Họ có năng lực cảm nhận được nhu cầu phát triển bản thân của người khác, sẵn sàng kèm cặp, hỗ trợ cho những người đó phát triển
Nói đến năng lực giao tiếp xã hội của một người, chúng ta có thê kế đến năng lực truyền đạt thông tin, năng lực quản lí xung đột, năng lực lãnh đạo hay năng lực tạo sự thay đổi, năng lực hợp tác với người khác Người có năng lực quản lí sự xung đột có khả năng "xử lí" những tình huống căng thẳng một cách êm đẹp Họ có khả năng thương thuyết và giải quyết những mối bất hoà, đưa ra giải pháp để hai bên cùng thắng Trong khi đó người có năng lực lãnh đạo sẽ tạo cảm hứng cho mọi người làm việc, làm cho họ tin và hướng theo một tầm nhìn, một mục tiêu chung Dù ở vị trí nào họ cũng sẵn sàng tiến lên để nhận lãnh trách nhiệm, họ tạo ảnh hưởng lên người khác bằng chính những hành động của mình Còn người có năng lực hợp tác luôn tạo ra một môi trường làm việc vì mục đích chung, trong đó mọi người đều có cơ hội để phát triển Đọc những điều vừa kể chắc hắn bạn cũng như tôi sẽ cảm nhận rằng những năng lực trên tuy nghe hết sức bình thường nhưng lại là những phẩm chất lí tưởng của mỗi cá nhân trong môi trường làm việc Đó là những phẩm chất mà chúng ta mong muốn có cho bản thân mình cũng như cho sếp và đồng nghiệp Đó cũng
là chìa khoá mở cánh cửa thành công cho mọi người
Trang 5Dù ở độ tuổi nào, mỗi người đều có tiềm năng để phát triển những năng lực trên Đừng quá ỷ lại vào trí thông minh, trình độ chuyên môn mà nên tập trung nhiều hơn đến việc phát triển chỉ số EQ, phát triển năng lực cảm xúc của bản thân trong môi trường làm việc
Từ từ, chúng ta sẽ nhận biết, quản lí bản thân tốt hơn, hiểu biết và giao tiếp với người khác hiệu quả hơn,
và chắc chắn sẽ gặt hái nhiều thành công hơn trong công việc và cuộc sống
(Dẫn theo http://www.vneconomy.vn, ngày 14 – 6 – 2007)
Câu 2: Đề bài yêu cầu HS bày tỏ suy nghĩ riêng của mình trong việc đánh giá hai nhân vật chính của
truyện ngắn Chữ người tử tù Lâu nay, người đọc vẫn thường ca ngợi Huấn Cao và coi đó là kết tinh của cái
Đẹp Tuy nhiên, nếu đọc kĩ tác phẩm sẽ thấy: nhân vật quản ngục – dưới ngòi bút của Nguyễn Tuân – cũng
có những vẻ đẹp đáng trân trọng, thậm chí, có người còn cho rằng Huấn Cao đáng ca ngợi, nhưng nhân vật quản ngục còn đáng ca ngợi hơn Bởi vẻ đẹp của Huấn Cao rất dễ nhận ra, còn vẻ đẹp của quản ngục – "cái thuần khiết", "một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ" thì không phải ai cũng nhận thấy Ngay cả Huấn Cao khi phát hiện ra "sở thích cao quý" của quản ngục cũng phải ngạc nhiên và trách mình "thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ"
HS có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng không đi sâu vào phân tích nhân vật Huấn Cao mà tập trung làm rõ vẻ đẹp của nhân vật viên quản ngục Tham khảo dàn ý sau:
a) – Giới thiệu tác giả, tác phẩm
– Khẳng định: trong tác phẩm Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân), Huấn Cao là nhân vật đáng ca ngợi,
nhưng nhân vật quản ngục còn đáng ca ngợi hơn
b) Phân tích và chứng minh
– Nhân vật Huấn Cao:
+ Tài hoa, nghệ sĩ;
+ Có khí phách hiên ngang, bất khuất;
+ Có nhân cách trong sáng, cao cả
– Nhân vật viên quản ngục: Quản ngục (trong xã hội cũ) là một người coi tù – đại diện cho bộ máy cai trị
hà khắc, tàn bạo của triều đình phong kiến Xét về vị thế xã hội, quản ngục là kẻ thù của Huấn Cao – người cầm đầu cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình Tuy nhiên, viên quản ngục lại có những vẻ đẹp về tâm hồn và nhân cách, thể hiện qua cuộc gặp gỡ đặc biệt với Huấn Cao (các chỉ tiết khi nghe tin Huấn Cao sắp đến cùng đoàn tử tù, những xét đoán của quản ngục về thầy thơ lại, đêm cuối cùng trước ngày Huấn Cao ra pháp trường, ) Qua đó, có thể thấy:
+ Quản ngục là người có tâm hồn nghệ sĩ: say mê và quý trọng cái đẹp
Trang 6+ Quản ngục là người có phẩm chất trong sáng, tốt đẹp: sùng kính Huấn Cao — hiện thân của cái tài, cái đẹp, cái "thiên lương" cao cả
c) Nhận xét: Huấn Cao là anh hùng trong thiên hạ nên ông có những tính cách "phi thường" là chuyện thường tình Nhưng với quản ngục thì rất khác, đủ là quản ngục nhưng thực chất ông có khác gì một "người
tù chung thân" Trong hoàn cảnh nhà tù, giữa chốn đầy tầy cái ác và sự vô nhân, việc giữ được sở nguyện cao quý, yêu và quý trọng cái tài, khát khao được thưởng thức cái đẹp là điều không dễ Đặc biệt, việc sẵn sàng
từ bỏ công việc và quyền lực đề "giữ thiên lương cho lành vững" càng cho thấy ông là người đáng nể trọng
và ngợi ca
d) Đánh giá: Quản ngục là người đáng được ca ngợi Qua việc xây dựng nhân vật này, Nguyễn Tuân đã
thể hiện quan điểm thẩm mĩ tiến bộ: tài và tâm, cái đẹp và cái thiện thống nhất làm một.