các bước xây dựng một chủ đề dạy học tích hợp httpsbitly2wz70q7

Khi phân tích bài thơ trong phần tìm hiểu về nhân vật anh thanh niên, giáo viên sau khi cho học sinh tìm hiểu về hoàn cảnh sống và làm việc của nhân vật thì hỏi và giảng một số nội dung[r]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐỒNG NAI PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN ĐỊNH QUÁN

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHÚ TÂN

XÃ PHÚ TÂN-HUYỆN ĐỊNH QUÁN-TỈNH ĐỒNG NAI

Họ tên giáo viên :- NGUYỄN THỊ MINH NGUYỆT

- HOÀNG VĂN HƯỞNG

Môn dạy: NGỮ VĂN Điện thoại: 01645455737 và 01655936256 Email: nguyetquelovely@yahoo.com

NĂM HỌC: 2016 - 2017

PHIẾU THÔNG TIN DỰ THI

Sở Giáo dục và Đào Tạo Tỉnh Đồng Nai Phòng Giáo dục và Đào Tạo huyện Định Quán

Trường THCS Phú Tân Địa chỉ: Ấp 1 xã Phú Tân huyện Định Quán- Đồng Nai

Điện thoại: 0613615009 Email: thcsphutan.pgddq@gmail.com

THÔNG TIN NHÓM GIÁO VIÊN:

Họ và tên giáo viên: Nguyễn Thị Minh Nguyệt

Ngày sinh: 17/05/1981

Môn dạy: Ngữ Văn ĐT: 01645455737 Email:nguyetquelovely@yahoo.com

Họ và tên giáo viên: Hoàng Văn Hưởng

Ngày sinh: 19/08/1982

Môn dạy: Ngữ Văn ĐT: 01655936256

Email: huong.hoang-van@msedu.edu.vn

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI

1 TÊN DỰ ÁN:

DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG CHỦ ĐỀ: “LÝ TƯỞNG SỐNG

CỦA THANH NIÊN” – CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 9

2 MỤC TIÊU DẠY HỌC:

Ngữ văn là một trong những môn học có vị trí và tầm quan trọng trong trường phổ thông, ngoài chức năng công cụ là rèn cho học sinh kĩ năng sử dụng tiếng Việt trong khi nói và viết, kĩ năng tạo lập văn bản, môn Ngữ văn còn góp phần rất lớn trong việc bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm và các phẩm chất cao đẹp của người học thông qua việc tìm hiểu các tác phẩm văn học và đặc biệt là thông qua việc tích hợp kiến thức liên môn

Tuy vậy, làm thế nào để môn Ngữ văn xứng đáng với vị trí và tầm quan trọng của nó thực

sự là một thách thức lớn mà vai trò quyết định thuộc về các nhà giáo

a Kiến thức:

- Thông qua việc giảng dạy môn Ngữ văn tích hợp kiến thức Lịch sử, Địa lí, giúp cho học sinh hiểu được bối cảnh lịch sử ảnh hưởng đến khuynh hướng sáng tác của tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm, nắm được đặc điểm địa lí của một số địa danh và lí giải được các hiện tượng

trong những bài học trong chủ đề Trong chủ đề “Lí tưởng sống của thanh niên” có kiến thức

địa lý về địa danh như: đường Trường Sơn, Sapa (Lào Cai), Sông Hương… ;hay như một số hiện tượng về khí hậu, thời tiết, địa hình đất đai, dân cư…;cách xác định bản đồ… Kiến thức lịch sử Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ vĩ đại cuả dân tộc

- Tích hợp với kiến thức của các môn Giáo dục công dân, Âm nhạc, Công nghệ… giúp học sinh tự rèn luyện cho mình lối sống đẹp phù hợp với thuần phong mĩ tục của người Việt Nam, cảm nhận được cái hay, cái đẹp của một số bài hát, bài thơ được phổ nhạc Đặc biệt trong

chủ đề “Lý tưởng sống của thanh niên” học sinh khắc sâu hơn các kiến thức về: Lý tưởng sống

của thanh niên, Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc, lòng biết ơn, sống giản dị… Những ca khúc viết về lý tưởng của thanh niên thúc giục bao thế hệ như: Một đời người một rừng cây (Trần Long Ẩn), Hành trình tuổi hai mươi (Nguyễn Văn Hiên), Tổ quốc gọi tên mình (Đinh Trung Cẩn), Tự nguyện (Trương Quốc Khánh)…Những bài hát về hình ảnh người lính Trường Sơn: Cô gái mở đường (Xuân Giao), Trường Sơn đông Trường Sơn Tây(Hoàng Hiệp)…

- Tích hợp với môn Vật lý, Sinh học, Toán … giúp học sinh biết lý giải vấn đề dưới góc nhìn của khoa học chính xác Trong chủ đề này có một số chi tiết như: ngành khí tượng kiêm vật

lý địa cầu, kĩ sư trồng rau trong văn bản “Lặng lẽ Sapa”, vận dụng cách tính toán khi thực hiện một số tình huống minh họa

- Học sinh tiếp thu và vận dụng kiến thức đa môn vào thực tiễn bài học và để giải quyết những vấn đề nảy sinh trong đời sống

b Kĩ năng:

- Rèn cho học sinh kĩ năng sử dụng ngôn từ có hiệu quả, kĩ năng phân tích sự kiện

- Kĩ năng khai thác tranh ảnh, bản đồ, phim ảnh…trong học tập

- Kĩ năng tự nhận thức, tự bồi dưỡng về tâm hồn, lối sống

- Kĩ năng liên hệ, thu thập và vận dụng kiến thức để giải quyết các tình huống trong học tập

- Kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình một vấn đề

- Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin từ các nhiệm vụ mà giáo viên giao cho học sinh tìm hiểu

c Thái độ:

Kiến thức liên môn trong chủ đề “Lý tưởng sống của thanh niên” giúp học sinh yêu

thích học môn Ngữ văn, bồi đắp cho học sinh tình yêu thiên nhiên, đất nước, tình cảm gia đình, giữ gìn những giá trị về vật chất và tinh thần của dân tộc, nhân loại Sống có lý tưởng, có mục tiêu, biết được trách nhiệm của bản thân đối với gia đình và xã hội Học tập và trau dồi những phẩm chất tốt đẹp như: lòng dũng cảm, lòng biết ơn, đức tính giản dị…

3 Ý NGHĨA CỦA DỰ ÁN:

- Qua thực tế quá trình dạy học, tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức liên môn để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết.Vì đây là một phương pháp dạy học mới, phù hợp với xu hướng phát triển đa chiều của xã hội Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất Tuy nhiên việc thực hiện cần có sự cân nhắc bởi không phải bài nào, phần nào cũng thực hiện được

- Dạy học liên môn không chỉ giúp học sinh hiểu và cảm thụ một cách dễ dàng các đơn vị kiến thức của môn Ngữ văn mà từ đó còn giúp các em hiểu thêm về kiến thức các môn học khác, phát triển toàn diện về mọi mặt Từ đó các em yêu môn học hơn, biết vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống

- Đối với việc giảng dạy chủ đề “ Lý tưởng sống của thanh niên” bằng cách sử dụng kiến

thức liên môn sẽ tạo hứng thú cho học sinh từ đó học sinh tích cực trong việc tiếp thu thông điệp chính mà chủ đề mang đến Bởi hiện nay tình trạng thanh niên sống ảo, sống thiếu lý tưởng, sống không có mục đích rõ ràng đang là vấn đề đáng lo ngại Thức tỉnh và định hướng các em

về lối sống, cách nghĩ trong xu thế xã hội bùng nổ công nghệ thông tin, con người nhất là giới trẻ đang bị cuốn vào dòng xoáy của lối sống ảo trên các mạng xã hội hiện nay càng trở nên việc làm vô cùng cấp thiết

4 THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU:

- Bản đồ Việt Nam, bản đồ tỉnh Lào Cai và dãy Hoàng Liên Sơn, con đường Trường Sơn nay là đường Hồ Chí Minh

- Tranh ảnh: Vùng đất Sapa, con đường Trường Sơn nay là đường Hồ Chí Minh, hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong, những chiến sĩ lái xe, hình ảnh về xứ Huế, về công cuộc xây dựng đất nước, hình ảnh về sống thiếu lý tưởng, ăn chơi sa đọa của một bộ phận thanh niên hiện nay…

- Bài hát: Cô gái mở đường, những làn điệu Nam Ai, Nam Bình của xứ Huế, một số bài hát

về vùng đất Sapa…

- Một số đoạn phim tư liệu về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta

- Đĩa CD, máy chiếu

- Chương trình Power point như một công cụ hỗ trợ để việc dạy học sinh động hơn

- Trang fanpage trên mạng internet

5 HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

5.1.Xây dựng chủ đề :

Thông qua bàn bạc giữa các giáo viên cùng khối 9 trong nhà trường, kết hợp với sự thống

nhất của tổ chuyên môn, chúng tôi xây dựng chủ đề “Lý tưởng sống của thanh niên” trong

chương trình Ngữ Văn 9 với các đơn vị bài học, thứ tự dạy và thời lượng như sau:

STT Khối Tên bài Số tiết

1 9 Bài thơ về tiểu đội xe không kính 01

5 9 Thực hành cảm nhận thực tế về lý tưởng sống

của thanh niên hiện nay (Thực hành kiểm tra, tổng kết chủ đề bằng hình thức hoạt động ngoại khóa)

Thực hiện trong

1-2 buổi học ngoại khóa và một số tiết ngoài giờ lên lớp

5.2 Các môn học được tích hợp và địa chỉ tích hợp trong chủ đề:

1 9 Bài thơ về tiểu

đội xe không kính

-Lịch sử 9: Bài 29:Cả nước trực tiếp

chiến đấu chống Mĩ, cứu nước (1965 – 1973); bài 30:Hoàn thành giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (1973 – 1975)

-Địa Lý 8: Bài 36: Đặc điểm chung

của đất : Bài 43: Bắc trung bộ, Nam trung bộ

-GDCD 9: Bài 10: Lý tưởng sống

của thanh niên, Bài 17: Nghĩa vụ bảo

vệ tổ quốc

GDCD 6: Lòng biết ơn

- Âm Nhạc : Bài hát “Tự nguyện”

của Trương Quốc Khánh

- Mỹ Thuật 6 : vẽ chủ đề bộ đội

I.Tìm hiểu chung (Hoàn cảnh sáng tác)

II Phân tích

2 Lặng lẽ Sapa - Âm nhạc: bài hát về Sapa, bài hát

về lý tưởng sống của thanh niên

-Lịch sử 9, Bài 29:Cả nước

trực tiếp chiến đấu chống Mĩ, cứu nước (1965 – 1973);

-Địa Lý 8:Bài 29:Đặc điểm các khu

vực địa hình;Bài 31:Đặc điểm khí hậu Việt Nam; Bài 42,43: Bắc trung

- Môn Họa 7 : bài vẽ chân dung

- Môn Sinh học 6: Bài 31: Thụ tinh,

tưởng sống của thanh niên, Bài 17:

Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc GDCD 7:

Bảo vệ di sản văn hóa

Giới thiệu vào bài

II Phân tích

-Lịch sử 9, Bài 29:Cả nước trực tiếp

chiến đấu chống Mĩ, cứu nước (1965 – 1973); bài 30:Hoàn thành giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (1973 – 1975)

-Địa Lý 8: bài 42,43: Bắc trung bộ,

Tổng hợp kiến thức cả chủ đề qua các hình thức: kiểm tra viết, hoạt động ngoại khóa, Ngoài giờ lên lớp…

- Học sinh trình bày cảm nhận về lối sống của thanh niên hiện nay Liên

hệ bản thân -Vẽ tranh cổ động

- Hoạt động ngoại khóa : thăm di tích lịch sử ôn truyền thống dân tộc và hun đúc lòng yêu nước, hoạt động tình nguyện : Ủng hộ đồng bào miền trung, lao động vệ sinh trường lớp…

-Thi làm thơ tuyên truyền cổ động…

- Thi thuyết trình về các vấn đề liên quan

Hình thức: viết đoạn văn nghị luận ngắn; thuyết trình kết hợp với trình chiếu các clip ngắn

Hoạt động ngoại khóa : những công tác ý nghĩa hình thành lối sống đẹp Lập fanpage chia sẻ những bài học kinh nghiệm sống giúp hình thành lý tưởng sống cho học sinh

5.3 Nội dung tích hợp cụ thể như sau:

5.3.1 Ngữ Văn kết hợp Lịch sử:

Văn – Sử là hai môn học có quan hệ gắn bó mật thiết với nhau, nội dung các văn bản thơ, văn đều bị chi phối hoặc liên quan đến các yếu tố lịch sử, đặc biệt trong chủ đề này kiến thức liên quan đế kiến thức Lịch sử rất nhiều Cụ thể trong các nội dung sau:

*Văn bản : “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” – Phạm Tiến Duật (Ngữ văn 9 – tập 1) Giáo viên tích hợp kiến thức Lịch sử 9: Bài 29:Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ, cứu nước (1965 – 1973); Bài 30:Hoàn thành giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (1973 – 1975)

Vị trí tích hợp: I Tìm hiểu chung

Khi dạy phần xuất xứ hoàn cảnh ra đời bài thơ, giáo viên cho học sinh nêu bối cảnh lịch sử nước ta giai đoạn năm 1965 – 1973

?Nêu hoàn cảnh lịch sử nước ta khi bài thơ ra đời?

Miền Bắc nước ta ra sức sản xuất khôi phục và phát triển kinh tế - văn hóa đồng thời chống chiến tranh phá hoại lần thứ hai của Mĩ Nhân dân miền Nam đang trong giai đoạn đấu tranh chống Mĩ ác liệt, cùng lúc chống chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” và “Đông dương hóa chiến tranh của Mĩ”

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cuả nhân dân Miền Nam

Vị trí tích hợp: II Phân tích

Khi phân tích bài thơ trong phần tìm hiểu về hình ảnh các chiến sĩ lái xe, giáo viên có thể hỏi:

? Con đường Trường Sơn ra đời vào năm nào? Có ý nghĩa ra sao?

HS trả lời theo hiểu biết đã chuẩn bị, giáo viên bổ sung thêm: Ngày 19/6/1959, Trung ương Đảng quyết định mở đường Trường Sơn, để nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu chi viện cho miền Nam kháng chiến chống Mỹ

? Nhiệm vụ của những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn là gì?

Các chiến sĩ lái xe làm nhiệm vụ lái xe chở lương thực, vũ khí, bộ đội ta từ miền Bắc vào miền Nam

?Dựa vào kiến thức lịch sử hãy cho biết bối cảnh nước ta trong thời điểm này?

Miền Nam kiên cường chiến đấu với các âm mưu chiến lược lớn của giặc Mĩ như: “Chiến tranh cục bộ”; “Việt Nam hóa chiến tranh” và “Đông dương hóa chiến tranh của Mĩ” Miền Bắc vừa chống chiến tranh phá hoại vừa lao động sản xuất thực hiện hậu phương lớn cho tiền tuyến

là miền Nam

? Con đường Trường Sơn các anh đi có ý nghĩa như thế nào trong lịch sử dân tộc ta?

Con đường Trường Sơn là tuyến đường vận chuyển chiến lược trên bộ khai thông từ tháng 5- 1959 đã nối liền hậu phương với tiền tuyến

?Hai câu thơ :

“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim”

Thể hiện ý chí và mục tiêu gì của những người lính Trường Sơn?

Đó là ý chí quyết tâm giải phóng miền Nam thống nhất đất nước

Gv bình thêm: lúc sinh thời Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng có một ước mong lớn là một ngày đất nước thống nhất, Bác được vào tham đồng bào miền Nam máu thịt Nguyện vọng

đó chưa thực hiện được thì Bác đã mãi mãi ra đi Song bằng quyết tâm của cả dân tộc, quân dân

ta đã làm nên lịch sử đại thắng mùa xuân năm 1975, giải phóng miền Nam giành toàn vẹn lãnh thổ tổ quốc

Hình ảnh những đoàn xe nối liền hậu phương Miền Bắc và tiền tuyến Miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước

*Văn bản : “Lặng lẽ Sapa” – Nguyễn Thành Long (Ngữ văn 9 – tập 1)

Giáo viên tích hợp kiến thức Lịch sử 9: Bài 29:Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ, cứu nước (1965 – 1973)

Đây là thời điểm miền Nam chiến đấu chống Mỹ ác liệt Miền Bắc trở thành hậu phương lớn cho miền Nam chống Mỹ với những khẩu hiệu “Mỗi người làm việc bằng hai”; “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”; cũng như phong trào “ba sẵn sàng”( (1)- Sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu dũng cảm, sẵn sàng gia nhập các lực lượng vũ trang; (2)- Sẵn sàng khắc phục mọi khó khăn, đẩy mạnh sản xuất, công tác và học tập trong bất kỳ tình huống nào; (3)- Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần.)

Khẩu hiệu “Mỗi người làm việc bằng hai”; “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu

một người” vì miền Nam ruột thịt

Vị trí tích hợp: II Phân tích

Khi phân tích bài thơ trong phần tìm hiểu về nhân vật anh thanh niên, giáo viên sau khi cho học sinh tìm hiểu về hoàn cảnh sống và làm việc của nhân vật thì hỏi và giảng một số nội dung liên quan đến lịch sử như sau:

?Công việc của anh thanh niên có ý nghĩa như thế nào đối với hoàn cảnh chung của đất nước lúc bấy giờ?

Công việc dự báo thời tiết của anh thanh niên có ý nghĩa trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp của nhân dân miền Bắc cũng như hỗ trợ để nhân dân miền Bắc chống lại chiến tranh phá hoại trên không của Mỹ

? Em biết gì về sự kiện bắn máy bay ở cầu Hàm Rồng? Học sinh có thể trả lời dựa trên phần tìm hiểu đã chuẩn bị ở nhà.(Giáo viên cho học sinh xem phim tư liệu lịch sử)

Với âm mưu cắt đứt sự chi viện Bắc - Nam, cô lập Hàm Rồng và tập trung đánh dứt điểm Hàm Rồng, vào 8 giờ 45 phút ngày 3/4/1965, 16 chiếc máy bay đầu tiên của Mỹ ném bom vào địa phận Thanh Hoá với một loạt địa điểm đánh phá như cầu Đò Lèn (Hà Trung), cầu Cun (Nông Cống), ga Văn Trai (Tĩnh Gia)

Nhưng chưa đầy 1 giờ sau, cụm hoả lực phía Bắc cầu Hàm Rồng đã bắn rơi chiếc máy bay trinh sát khi còn cách cầu Tào Xuyên 3km Đây là chiếc máy bay Mỹ bị quân dân Hàm Rồng bắn rơi đầu tiên, mở đầu trang sử Hàm Rồng quyết thắng

Trận cầu Hàm Rồng năm 1965

? Nhân vật anh thanh niên và những người chiến sĩ lái xe trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật đều là những người thuộc thế hệ trẻ yêu nước trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, song cách yêu nước giữa họ có gì khác nhau?

Học sinh trả lời: Nếu người chiến sĩ lái xe dũng cảm, bất chấp gian khổ hi sinh lái những chuyến xe băng băng qua làn tên mũi đạn của kẻ thù mang cả sức người sức của từ hậu phương miền Bắc vào tiền tuyến miền Nam thì nhân vật anh thanh niên là hiện thân của người lao động mới đang thầm lặng cống hiến sức lao động của mình cho quê hương đất nước

Giáo viên giảng thêm: tất cả những nhân vật trong hai tác phẩm đều là những hình ảnh thanh niên điển hình của thế hệ trẻ thời kháng chiến chống Mỹ, là thế hệ thanh niên có tri thức,

có lý tưởng Họ chính là những con người tiên phong bước ra từ phong trào “Ba sẵn sàng” ra đời

ở miền Bắc ngày 9/8/ 1964.( Giáo viên cho học sinh xem đoạn phim tư liệu về sự ra đời phong trào “Ba sẵn sàng”)

Hàng triệu thanh niên trong phong trào “Ba sẵn sàng”

* Văn bản “Mùa xuân nho nhỏ” (Ngữ văn 9 – Tập 2)

Giáo viên tích hợp kiến thức Lịch sử 9 :Bài 32:Xây dựng đất nước, đấu tranh bảo vệ

Vị trí tích hợp: II Phân tích

2 Mùa xuân của đất nước:

Giáo viên có thể đặt một số câu hỏi tìm hiểu như:

?Trong không khí của mùa xuân của đất nước, tác giả nhắc đến hai hình ảnh nào của con người?

Đó là người chiến sĩ và người nông dân

“Mùa xuân người cầm súng”

“Mùa xuân người ra đồng”

?Tại sao nhà thơ lại nhắc đến hai lực lượng này trong bức tranh toàn cảnh của mùa xuân đất nước?

Vì đây là hai lực lượng giữ hai nhiệm vụ chính trong bối cảnh đất ta lúc bấy giờ Đó là lực lượng lao động sản xuất nông nghiệp phát triển kinh tế và những người chiến sĩ bảo vệ tổ quốc

Giáo viên giảng thêm: Nhằm thực hiện nhiệm vụ và mục tiêu nêu trên, trong kế hoạch 5

năm 1976 – 1980, chúng ta đã tiến hành củng cố quan hệ sản xuất XHCN ở miền Bắc, cải tạo

XHCN ở miền Nam, thống nhất nền kinh tế theo mô hình chung trên phạm vi cả nước.Ở miền Bắc, nhiều cơ sở kinh tế quốc doanh được khôi phục, mở rộng Một số cơ sở được xây dựng

thêm Phong trào hợp tác hóa nông nghiệp càng trở nên sôi động Mô hình tập thể hóa được đẩy tới mức cao nhất Đồng với nhiệm vụ lao động sản xuất khôi phục kinh tế sau chiến tranh, năm

1979 nước ta còn phải chống lại những phần tử phản động trong nước và cuộc chiến tranh biên giới Việt- Trung ở miền Bắc Ở miền Nam là cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây – Nam trước quân Pôn – pốt(Campuchia)

Bản đồ các mũi tiến công của QĐND Việt Nam tiêu diệt tập đoàn Pol Pot và chiến tranh biên giới Tây Bắc

? Trong câu thơ :

“Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước

Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Em hiểu như thế nào về nội dung của hai câu thơ?

Học sinh trả lời : hai câu thơ có sử dụng biện pháp tu từ so sánh, so sánh đất nước như vì sao, bền bỉ sáng mãi như lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam

Học sinh điểm lại những mấu son của lịch sử dân tộc ta:

- Khởi nghĩa hai bà Trưng

- Chiến thắng của Ngô Quyền trên sông Bạch Đằng

- Chiến quân Tống trên song Như Nguyệt của Lý Thường Kiệt

- Sự kiện đánh đuổi quân Mông Nguyên thời nhà Trần

- Đánh tan giặc Minh thời hậu Lê

- Đại thắng quân Thanh của vua Quang Trung

- Hơn một thế kỷ kháng chiến chống Pháp

- Gần nửa thế kỷ dân ta đánh Mỹ

Văn bản “Những ngôi sao xa xôi” (Ngữ văn 9 – Tập 2)

Giáo viên tích hợp kiến thức lịch sử -Lịch sử 9, Bài 29:Cả nước trực tiếp chiến đấu chống

Mĩ, cứu nước (1965 – 1973); bài 30:Hoàn thành giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước (1973 – 1975)

Vị trí tích hợp:

I.Giới thiệu chung: Trong tìm hiểu về xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác, giáo viên yêu cầu

học sinh dựa vào chú thích SGK và phần tìm hiểu chuẩn bị ở nhà cho biết về hoàn cảnh lịch sử tác phẩm ra đời

Truyện "Những ngôi sao xa xôi" ở trong số những tác phẩm đầu tay của Lê Minh Khuê,

viết năm 1971, lúc cuộc kháng chiến chống Mĩ của dân tộc đang diễn ra các liệt

nước (1965 – 1973): Đây là giai đoạn cuộc kháng chiến của chống Mỹ diễn ra ác liệt nhất, thực

hiện di chúc của Hồ Chí Minh nhân dân ta ở hai miền đẩy mạnh kháng chiến chống Mỹ cứu nước với ý chí quyết tâm cao độ

II Phân tích

1 Hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cô gái:

Khi phân tích nội dung này giáo viên đặt câu hỏi:

?Nhiệm vụ của ba cô gái trong tác phẩm là gì:

Công việc của các cô đặc biệt nguy hiểm Họ phải chạy trên cao điểm giữa ban ngày, phơi mình ra giữa vùng trọng điểm đánh phá của máy bay địch để đo và ước tính khối lượng đất đá lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom

?Công việc đó có ý nghĩa như thế nào đối với cuộc kháng chiến của dân tộc?

Bảo vệ con đường huyết mạch, mở đường cho những chuyến xe nối liền giữa hậu phương lớn miền Bắc và tiền tuyến miền Nam làm nên thắng lợi lịch sử năm 1975 giải phóng hoàn toàn đất nước

? Theo các em các cô gái thanh niên xung phong trong tác phẩm xuất thân từ tầng lớp nào?

Họ là những cô thanh niên xuất thân từ tầng lớp tri thức thức yêu nước

Giáo viên giảng thêm:

Họ là những cô gái còn rất trẻ, tuổi đời mười tám đôi mươi Nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, họ rời xa gia đình, xa mái trường, tình nguyện vào cái nơi mà sự mất còn chỉ diễn ra trong gang tấc Họ hi sinh tuổi thanh xuân và không tiếc máu xương, thực hiện lí tưởng

như anh lính lái xe (Bài thơ về tiểu đội xe không kính), anh thanh niên (Lặng lẽ Sapa) bước ra từ

phong trào “Ba sẵn sàng” ra đời ở miền Bắc ngày 9/8/ 1964 (Sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu

dũng cảm, Sẵn sàng gia nhập lực lượng vũ trang, Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ điều gì

mà Tổ Quốc cần.)

5.3.2 Ngữ văn kết hợp Địa lí

Mỗi tác phẩm văn học không chỉ có bối cảnh thời gian ra đời mà nó còn có quê hương

là một vùng đất nào đó Vì vậy môn Địa lí giúp học sinh hiểu biết thêm về vị trí địa lí của một số vùng trên đất nước ta Việc tích hợp kiến thức môn Địa lí vào giảng dạy Ngữ văn đồng thời giúp cho học sinh có những cảm nhận, những hiểu biết sâu sắc về thiên nhiên.Từ đó rèn cho học sinh

kĩ năng làm văn miêu tả (miêu tả cảnh) và văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh Cũng như nắm rõ mà tác phẩm ra đời sẽ giúp chúng ta hiểu đầy đủ và sâu sắc hơn về nhân vật và sự việc

trong tác phẩm Trong chủ đề “Lý tưởng sống của thanh niên”, môn Địa lý thể hiện trong

những nội dung cụ thể sau:

* Văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”(Ngữ văn 9 – Tập 1)

Vị trí tích hợp: II Phân tích

2.Hình ảnh người chiến sĩ lái xe:

+ Giáo viên ƯDCNTT cho hs xem bản đồ Việt Nam, hình ảnh con đường Trường Sơn Từ

đó cho học xác định địa phận những tỉnh mà con đường Trường Sơn đi qua ( kiến thức môn Địa

Lý 8 Bài 43: Bắc trung bộ, Nam trung bộ)

Học sinh xác định trên bản đồ, đường Trường Sơn đi qua các tỉnh Nghệ An - Hà Tĩnh - Quảng Bình - Quảng Trị - Thừa Thiên Huế - Quảng Nam - Kon Tum - Gia Lai - Đắk Lắk - Đắk Nông - đến Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, Tp Hồ Chí Minh

?Con đường Trường Sơn đi qua các vùng nào của nước ta?

Học sinh dựa vào bản đồ xác định: đường Trường Sơn trải dài qua ba vùng:Vùng Bắc trung bộ, vùng Nam trung bộ và Đông Nam bộ

? Con đường Trường Sơn xưa nay là đường gì?

Học sinh trả lời: đường Hồ Chí Minh

Con đường Trường Sơn xưa và nay

Khi phân tích về tinh thần lạc của người chiến sĩ lái xe, giáo viên đặt câu hỏi: với một chiếc

xe không kính những người chiến sĩ lái xe gặp phải những khó khăn gì?

Học sinh có thể liệt kê những khó khăn: mưa ướt áo, bụi phun tóc trắng…

Giáo viên sẽ giải thích thêm: Vì con đường Trường Sơn dọc theo dãy Trường Sơn đây là khu vực có địa hình đồi núi nên nhóm đất chủ yếu ở đây là đất feralít đỏ vàng dù những người chiến sĩ lái xe xem bụi đất ở đây như một điều tiếu táo cho thấy họ rất tinh nghịch lạc quan bất chấp gian khổ, khó khăn Đây là miền khí hậu chuyển tiếp giữa hai miền khí hậu nói trên và mang đặc điểm của khí hậu nhiệt đới gió mùa Miền này lại có thể chia làm hai vùng nên lúc nắng nhiều, khi mưa tầm tã thời tiết khá khắc nghiệt

*Văn bản: Lặng lẽ Sapa – Nguyễn Thành Long (Ngữ Văn 9 – Tập 1)

Giáo viên tích hợp kiến thức Địa Lý Lý 8:Bài 29: Đặc điểm các khu vực địa hình; Bài

31:Đặc điểm khí hậu Việt Nam; Bài 42: Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ

Vị trí tích hợp: II Phân tích

1 Bức tranh thiên nhiên Sapa:

Trước khi bước vào phần phân tích thiên nhiên ở Sapa, giáo viên cho học sinh xác định vị trí địa

lý của địa danh Sapa trên bản đồ

Bản đồ Việt Nam và tỉnh Lào Cai

Học sẽ trực tiếp chỉ trên bản đổ kết hợp với phần chuẩn GV đã giao từ trước các em có thể nêu

cụ thể:

Huyện Sapa trước đây nay là thị trấn Sapa thuộc tỉnh Lào Cai, nằm trong vùng núi phía

Tây Bắc Việt Nam Phía Bắc giáp huyện Bát Xát, phía Nam giáp huyện Văn Bàn, phía Đông giáp huyện Bảo Thắng, phía Tây giáp huyện Than Uyên và Tam Đường tỉnh Lai Châu

? Em biết gì về đặc điểm địa hình, khí hậu ở Sa Pa?

Dựa vào ý kiến trả lời của học sinh giáo viên cung cấp kiến thức về khí hậu ở Sa Pa

Sa Pa là một thị trấn vùng cao, ở độ cao 1.600 mét so với mực nước biển, là một khu nghỉ mát nổi tiếng thuộc huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, Việt Nam Khí hậu Sa Pa mang sắc thái khí hậu ôn đới và cận nhiệt đới nên mát mẻ quanh năm, nhiệt độ không khí trung bình năm là 15ºC Mùa hè không nóng gắt như vùng đồng bằng ven biển, nhiệt độ khoảng 13ºC - 15°C (ban đêm) và 20ºC

- 25°C (ban ngày) Mùa đông thường có mây mù bao phủ và rất lạnh, nhiệt độ có khi xuống dưới 0°C, thỉnh thoảng có tuyết rơi Từ tháng 5 đến tháng 8 ở Sa Pa có mưa nhiều Lượng mưa trung bình hàng năm đạt 1.800 - 2.200mm Thời tiết ở Sa Pa một ngày có tới bốn mùa: Buổi sáng là tiết trời mùa xuân; buổi trưa tiết trời như vào hạ, thường có nắng nhẹ, khí hậu dịu mát; buổi chiều mây và sương rơi xuống tạo cảm giác lành lạnh như trời thu và ban đêm là cái rét của mùa đông.( Địa lý 8 Bài 42: Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ)

? Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp , thơ mộng của Sa Pa được tác giả thể hiện qua chi tiết nào ?

Học sinh:

- Cảnh đẹp một cách kì lạ

- Nắng đã bắt đầu len tới đốt cháy rừng cây, những cây thông chỉ cao quá đầu rung tít trong nắng những ngón tay bàng bạc… màu xanh của rừng

- Mây bị nắng xua cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương rơi xuống đường cái, lăn luôn cả vào gầm xe

- Mây hắt từng chiếc quạt trắng lên từ các thung lũng

- Nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng hừng hực như như một bó đuốc lớn

Địa hình núi non hiểm trở Khí hậu mát mẻ quanh năm

Gv: Bức tranh thiên nhiên hiện lên như thế nào ?

Đẹp hùng vĩ , thơ mộng

GV bình : Sa Pa mây mù bạt ngàn , đó là một nét đẹp riêng mà không nơi nào có được …

? Em hãy nhận xét về khả năng sát và miêu tả của tác giả trong văn bản?

Kết thúc nội dung phân tích này, giáo viên cho học sinh rèn kỹ năng thuyết minh về cảnh đẹp Sapa kết hợp với phần trình chiếu do các em chuẩn bị trước đó

2.Con người ở Sapa

Trong phần phân tích về nhân vật anh thanh niên, thầy cô sẽ hỏi học sinh cho biết về hoàn cảnh sống và làm việc của nhân vật

Học sinh trả lời: Anh thanh niên sống và làm việc trên đỉnh Yên Sơn cao hai ngàn sáu trăm mét Giáo chiếu bản đồ các dãy núi chính ở Bắc bộ và giới thiệu về nơi nhân vật anh thanh niên sống

và làm việc

Yên Sơn là đỉnh núi thuộc dãy núi Hoàng Liên Sơn là một dãy núi ở vùng Tây Bắc Việt Nam Gọi là Hoàng Liên Sơn vì trên dãy này có nhiều cây hoàng liên Người Thái gọi dãy núi này là Khau Phạ nghĩa là "sừng trời".Đỉnh Phan Xi Păng là đỉnh núi cao nhất ở Việt Nam, được xem là nóc nhà của Đông Dương Phía dưới đỉnh núi xa xa là thị trấn Sa Pa nằm ở độ cao

1.500m so với mực nước biển Nơi đây trong một ngày có bốn mùa, là nơi nghỉ mát lý tưởng

Bắc Trung Bộ )

Từ đó cho học sinh nhận xét về hoàn cảnh sống và làm việc của anh anh thanh niên :

vắng vẻ, cô đơn và khắc nghiệt

Sau phần tìm hiểu về hoàn cảnh sống và làm việc, giáo viên tiếp tục đặt câu hỏi:

?Công việc của nhân vật anh thanh niên là gì?

HS: anh thanh niên làm công việc khí tượng kiêm vật lý địa cầu

? Em hãy cho biết những nội dung cụ thể của ngành “khí tượng kiêm vật lý địa cầu” Dựa vào phần tìm hiểu ở nhà học sinh có thể giải thích:

Công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu cụ thể: đo gió, đo mua đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự báo thời tiết hàng ngày

GV: những kiến thức liên quan đế các nhiệm vụ của anh thanh niên các em đã được biết qua chương trình Địa Lý lớp 6 (Bài 12: Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình

thành địa hình bề mặt trái đất; Bài 18: Thời tiết khí hậu và nhiệt độ không khí;bài 19: Khí áp và gió trên trái đất; Bài 20: Hơi nước trong không khí Mưa)

Công tác khí tượng – Dự báo thời tiết

Công tác vật lý địa cầu đo chấn động mặt đất dự báo động đất, sóng thần

Giáo viên có thể cho học sinh thử làm nhà khí tượng trong một phép tính mưa (Địa lý 6:

Hơi nước trong không khí Mưa.)

GV cho học sinh xem đoạn phim ngắn về nghề khí tượng

? Từ đó các em rút ra được điều gì trong tính chất công việc của anh thanh niên?

HS : Cẩn thận, tỉ mỉ và tuyệt đối chính xác

*Văn bản : Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải ( Ngữ Văn 9 – Tập 2)

Vị trí tích hợp: II Phân tích

1 Mùa xuân của đất trời:

GV đặt các câu hỏi phân tích sau:

GV: Tín hiệu của mùa xuân được miêu tả qua những chi tiết, hình ảnh, màu sắc nào?

HS: Phát hiện và tìm chi tiết: dòng sông xanh, hoa tím, chim chiền chiện…

GV: Từ phần tìm hiểu chung của về quê hương của nhà thơ Thanh Hải có làm em liên tưởng dòng sông xanh đó là con sông nào, ở đâu?

HS: Liên tưởng dòng sông Hương ở Huế

GV giới thiệu về con sông Hương ở Huế bắt nguồn từ dãy Trường Sơn là biểu tượng đẹp thơ mộng của xứ sở này

Dòng sông Hương

? Đưa những hình ảnh đặc trưng của quê hương vào thơ, tác giả thể hiện tình cảm gì?

HS: Tình yêu và tự hào về quê hương đất nước

*Văn bản : Những ngôi sao xa xôi – Ngữ Văn – Tập 2

Trong văn bản này giáo viên lồng ghép liên môn Địa lý cho học sinh nhắc lại vị trí con đường

Trường Sơn, đặc điểm khí hậu đất đai tương tự bài dạy văn bản “ Bài thơ về tiểu đội xe

không kính”

5.3.3 Ngữ văn kết hợp với Âm nhạc

Âm nhạc là một bộ phận không thể thiếu trong cuộc sống của con người Âm nhạc có thể chia sẻ với chúng ta rất nhiều điều: giải quyết những khó khăn trong cuộc sống, vơi đi những hờn giận vu vơ, xao xuyến với tình yêu gia đình, quê hương đất nước,…Đối với bộ môn Ngữ văn, Âm nhạc giúp khắc sâu hơn kiến thức bài học, bồi đắp cho học sinh tình yêu văn học, tình

yêu đối với âm nhạc dân tộc Trong chủ đề “Lý tưởng sống của thanh niên” có không ít ca

khúc về đề tài này liên quan gần gũi với các nội dung trong bài học như:

* Văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” - Ngữ văn 9- Tập 1

Vị trí tích hợp: Sau khi hoàn thành bài giảng, giáo viên cho học sinh nghe bài hát về

“Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây”, bài hát được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ tử bài thơ Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây (Phạm Tiến Duật) vừa có chất tráng ca, vừa đậm chất trữ tình: Anh

lên xe trời đổ cơn mưa/ Cái gạt nước xua đi nỗi nhớ/ Em xuống núi nắngvề rực rỡ / Cái nhành cây toả mối riêng tư” Giúp HS cảm nhận sâu sắc hơn tâm hồn của những người lính Trường Sơn cũng như phong cách thơ Phạm Tiến Duật

* Văn bản “Lặng lẽ Sapa” - Ngữ văn 9- Tập 1

Đối với văn bản này giáo viên có thể cho học sinh nghe một bài hát về Sapa trong phần giới thiệu vào bài Có thể liệt kê một số ca khúc về Sapa như:

- Sapa nơi gặp gỡ đất trời

- Chiếc khăn piêu

- Chợ tình Sapa

Những ca khúc này cũng có sử dụng ở phần kết bài

Hoặc giáo viên cũng có thể vào bài bằng ca khúc: “Tự nguyện” của nhạc sĩ Trương Quốc Khánh, bài hát “Một đời người một rừng cây” của nhạc sĩ Trần Long Ẩn Giáo viên dẫn từ những ca từ về cách sống dâng hiến cho cuộc đời để giới thiệu về chủ đề của bài học

* Văn bản “ Mùa Xuân nhỏ nhỏ” – Ngữ Văn 9 – Tập 2

GV có thể sử dụng ca khúc này để giới thiệu dẫn dắt vào bài

Dạy xong tiết 1 chuyển sang tiết 2 giáo viên khái quát kiến thức tiết trước và tích hợp với

âm nhạc Bài hát “Mùa xuân nho nhỏ” của Trần Hoàn Giúp học sinh cảm nhận bài thơ thêm một lần nữa bằng sự kết hợp với giai điệu

Trong phần phân tích khổ thơ cuối:

“Mùa xuân tôi xin hát

Câu Nam Ai, Nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế”

Giáo viên cho học sinh nghe những làn điệu dân ca (Nam Ai, Nam bình) của xứ Huế

*Văn bản “Những ngôi sao xa xôi” – Ngữ văn 9 – Tập 2

Để giúp học sinh cảm nhận sâu sắc hơn hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong, thầy

cô sẽ cho học sinh nghe bài “Cô gái mở đường” của nhạc sĩ Xuân Giao Phần tích hợp này

dùng được cả trong phần vào bài hoặc kết thúc học

5.3.4 Ngữ văn kết hợp Sinh học

Trong chủ đề “Lý tưởng sống của thanh niên” ở chương trình Ngữ Văn 9 với những văn

bản cụ thể như trên thì có rất ít nội dung liên môn với môn Sinh học Liên môn Sinh học chỉ có trong tác phẩm “Lặng lẽ Sapa”, kiến thức Sinh học 6 Bài 30: Thụ phấn để giải thích về công

việc thầm lặng của ông kỹ sư ở vườn rau

5.3.5 Ngữ văn kết hợp Giáo dục Công dân

Việc tích hợp kiến thức Giáo dục công dân vào giảng dạy Ngữ văn bồi đắp cho học sinh

tình yêu thiên nhiên, đất nước; rèn cho học sinh có đạo đức tốt, lối sống đẹp Đặc đối với chủ đề

“ Lý tưởng sống của thanh niên” cũng là một bài học của chương trình giáo dục công dân lớp

9 (Bài 10 Lý tưởng sống của thanh niên) Chính vì vậy nội dung này sẽ xuyên suốt chủ đề

xuất hiện trong tất cả các bài dạy của cả chủ đề Cũng bởi tính cấp thiết của tư tưởng chủ đề khi hiện nay một bộ phận không nhỏ thanh niên sống thiếu lý tưởng, hưởng thụ, xem thường những giá trị đạo đức nên việc phối hợp liên kết giáo dục vấn đề này bằng cách phối kết hợp hai môn học Ngữ Văn và GDCD là hết sức cần thiết Cách tích hợp cụ thề như sau:

* Văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” - Ngữ văn 9- Tập 1(-GDCD 9: Bài 10:

Lý tưởng sống của thanh niên, Bài 17: Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc GDCD 6 Bài: Lòng biết ơn)

Vị trí tích hợp :

II Phân tích

2 Hình những người chiến sĩ lái xe

Khi phân tích hai câu thơ:

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim Giáo viên đặt câu hỏi:

? Trong hai câu thơ tác giả đã vận dụng biện pháp tu từ gì?

HS: Hai câu thơ có sử dụng biện pháp tu từ hoán dụ qua hình ảnh “trái tim” để chỉ người chiến sĩ lái xe

?Lấy hình ảnh “trái tim” để nói về người chiến sĩ lái xe nhầm muốn nhấn mạnh điều gì? HS:Thể hiện lòng yêu nước, mục tiêu và ý chí quyết chiến, quyết thắng vì miền Nam và

sự nghiệp giải phóng đất nước

Giáo viên bình thêm: Đó là những người lính trẻ xuất thân từ tầng lớp học sinh, sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường, tạm xếp bút nghiên ra đi theo tiếng gọi của non sông đất nước, sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp giải phóng đất nước Họ là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ thanh niên thời kháng chiến chống Mỹ có lý tưởng, có ý chí rõ ràng, sống đúng nghĩa vụ trách nhiệm với

quê hương đất nước.(GDCD 9: Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc; Lý tưởng sống của thanh niên)

?Theo em thế nào là lý tưởng sống của thanh niên?Nêu những biểu hiện sống có lý tưởng của thanh niên hiện nay?

HS: Lý tưởng sống là cái đích của cuộc sống mà mỗi người khát khao muốn đạt được Tuổi trẻ hôm nay cần xác định mục đích rõ ràng trong cuộc sống, ra sức học tập, tu dưỡng đạo đức, lao động sáng tạo xây dựng sự nghiệp bản thân góp phần xây dựng quê hương đất nước

giàu mạnh.(Lý tưởng sống của thanh niên)

?Trong thời chiến tranh, nghĩa vụ của thanh niên là tham gia chiến đấu giải phóng đất

nước, còn trong cuộc sống hòa bình hiện nay thanh niên có cần thực hiện nghĩa vụ của mình hay không?

HS: Ngày nay đất nước ta đã hòa bình nhưng thanh niên vẫn phải thực hiện nghĩa vụ bảo

vệ tổ quốc đó là bảo vệ độc lập chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của tổ quốc

GV nói thêm thanh niên hiện nay vẫn phải thực hiện nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc thông qua việc hằng năm thanh niên đến 18 tuổi đủ sức khỏe và trình độ sẵn sàng lên đường làm nghĩa vụ quân sự Sẵn sàng ra biên cương hải đảo để bảo vệ vùng trời, vùng biển, bảo vệ sự bình yên cho cuộc sống.(Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc)

?Qua hình ảnh của những người lính lái xe gợi lên cho em những tình cảm gì và suy nghĩ

a Nhân vật anh thanh niên:

Sau khi phân tích những vẻ đẹp của anh thanh niên, giáo viên có thể đặt câu hỏi:

? Điều gì đã giúp anh thanh niên vượt qua những khó khăn gian khổ ấy? Tìm những chi tiết chứng tỏ điều ấy?

HS: Trước hết, đó là ý thức về công việc, lòng yêu nghề, thấy được ý nghĩa của công việc mình làm với mọi người Anh đã có những suy nghĩ thật đúng và sâu sắc về công việc: công việc là bạn

GV: Hình tượng của anh thanh niên có lý tưởng sống tiêu biểu cho những vẻ đẹp của thế

hệ trẻ Việt Nam những năm đầu miền Bắc nước ta vừa sản xuất và chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ

? Cùng là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ thanh niên sống có lý tưởng, cách thể hiện của nhân vật anh thanh và hình ảnh những người chiến sĩ lái xe trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” đã học trong tiết trước có gì khác nhau?

HS: Nếu người chiến sĩ lái xe đại diện cho lớp lớp thanh niên cầm súng ra chiến trường chiến đấu giải phóng đất nước trong thời kháng chiến chống Mỹ thì nhân vật anh thanh lại sống cống hiến bằng cách âm thầm lao động phục vụ ở hậu phương

GV giải thích thêm: sống đẹp, sống có lý tưởng, thực hiện nghĩa vụ với tổ quốc không chỉ trên mặt trận, trong chiến đấu mà còn là ngay trong chính trong cuộc sống lao động hằng ngày của mỗi chúng ta.(Lý tưởng sống của thanh niên)

?Nhân vật anh thanh niên gợi cho em những suy nghĩ tình cảm gì?

HS: sự ngưỡng mộ khâm phục, sự yêu quý, là tấm gương noi theo…

? Đối bản thân em, em sẽ làm gì để sống có lý tưởng và sống có ích như nhân vật anh thanh niên?

HS liên hệ và đưa ra nhiều ý kiến khác nhau

? Tìm những tấm gương lao động sáng tạo trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước?

Giáo viên giới thiệu một số tấm gương sống có lý tưởng trong thời kháng chiến cũng như trong thời bình

Vị trí tích hợp: Luyện tập

Giáo viên giao bài tập về nhà :

Câu 1: Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về lối sống của thế hệ trẻ hiện nay

Câu 2: Tập sáng tác thơ 8 chữ về chủ đề : Lý tưởng sống và lối sống của thanh niên hiện nay Câu 3: Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

*Văn bản “Mùa xuân nho nhỏ” – Ngữ Văn 9 – Tập 2 (GDCD 9: Bài 10: Lý tưởng sống của thanh niên, Bài 17: Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc;GDCD 7: Bài 15: Bảo vệ di sản văn hóa )

Vị trí tích hợp : II Phân tích

3.Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ:

HS đọc khổ thơ 4-5-6

HS thảo luận nhóm theo kĩ thuật Các mảnh ghép – 5 phút

+ Nhóm 1,2: Trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời, nhà thơ ước nguyện điều gì? Những

hình ảnh đó có ý nghĩa như thế nào với cuộc sống?

+ Nhóm 3,4: Tác giả thay đổi ngôi xưng hô từ “tôi” (ở khổ 1) sang từ “ta” (ở khổ 4) có ý nghĩa

sống, tiếng chim hót đem lại niềm vui cho cuộc đời, bông hoa đẹp tỏa hương thơm tô thắm thêm vẻ đẹp cuộc sống, nốt nhạc trầm bỗng tượng trưng cho tài trí của con người Việt Nam…Tất cả cùng hòa vào bản nhạc của mùa xuân đất nước.)

GV bình: “Tôi” là đại từ ngôi thứ nhất số ít, thể hiện niềm riêng, chỉ tác giả, ở khổ 4 tác

giả xưng “ta” vừa ở số ít và số nhiều, vừa là niềm riêng, vừa là cái chung, niềm riêng của tác giả

đã hòa nhập vào cái chung của mọi người Thể hiện khát vọng được hòa nhập vào cuộc sống chung của đất nước

GV nhận xét, chốt ý và ghi bảng

GV: Nghệ thuật đặc sắc của khổ 4,5? Em có nhận xét gì về quan niệm cống hiến của nhà thơ?

HS: suy nghĩ trả lời

Ước nguyện cống hiến chân thành, đây là cách nói khiêm nhường, âm thầm, lặng lẽ, là lẽ

sống đẹp, cao cả bởi lẽ “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình” đồng thời thể hiện khát vọng

hòa nhập vào cuộc sống của đất nước Chứng tỏ nhà thơ rất lạc quan, tin yêu và quý trọng từng giây, từng phút của cuộc sống này Thơ hay là ở cảm xúc chân thành, với Nhạc sĩ Trương Quốc

Thắng, ông đã để lại cho đời bài hát “Ước nguyện” sống mãi với thời gian : “Nếu là chim, tôi

sẽ làm loài bồ câu trắng Nếu là hoa, tôi sẽ làm một đóa hoa thơm Nếu là mây, tôi sẽ làm một vầng mây ấm Nếu là người, tôi sẽ chết cho quê hương” và Thanh Hải trước lúc từ giã

cuộc đời cũng tâm niệm cống hiến một mùa xuân nho nhỏ lặng lẽ dâng cho đời và đây là một bài thơ đặc sắc

?Chúng ta đã từng bắt gặp lẽ sống đẹp của nhà thơ Thanh Hải ở nhân vật và tác phẩm nào

người chủ nhân tương lai của đất nước.(Lý tưởng sống của thanh niên)

Khi phân tích đoạn thơ cuối GV đặt câu hỏi:

? Ở khổ cuối nhà thơ Thanh Hải đã thể hiện điều gì khi nhắc đến hai khúc Nam Ai, Nam Bình là làn điệu dân ca độc đáo của xứ Huế?

HS: thể hiện tình yêu quê hương tha thiết và lòng tự hào về vốn văn hóa truyền thống của dân tộc, của quê hương

GV: Xứ Huế có dòng Hương êm đềm và thơ mộng, làm bất kỳ ai khi đặt chân tới đây cũng bị cuốn hút, mê mẩn Du khách say lòng không chỉ vẻ đẹp tự nhiên của Hương giang, mà còn bởi những điệu Nam Ai, Nam Bình vọng lên từ trong mênh mang sóng nước Đây là một di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của xứ Huế nói riêng và của dân tộc nói chung, vì vậy cần được

giữ gìn và truyền bá rộng rãi.( GDCD 7: Bảo vệ di sản văn hóa)

*Văn bản : Những ngôi sao xa xôi – Ngữ Văn 9 – Tập 2 (-GDCD 9: Bài 10: Lý

tưởng sống của thanh niên, Bài 17: Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc GDCD 6 Bài: Lòng biết ơn)

Vị trí tích hợp : II Phân tích:

2.Nhân vật Phương Định

Khi phân tích nhân vật Phương Định GV cho học sinh thảo luận trả lời câu hỏi:

? Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng nhân vật Phương Định trong một lần phá bom Tâm trạng ấy đã cho thấy được phẩm chất gì của nhân vật?

HS trình bày: “Tôi có nghĩ tới cái chết Nhưng một cái chết mờ nhạt, không cụ thể Còn cái chính: liệu mìn có nổ, bom có nổ không?” Điều này cho thấy ý thức trách nhiệm rất cao trong công việc; tinh thần dũng cảm bất chấp hi sinh gian khổ

?Theo các em mục đích cuối cùng lớn nhất mà Phương Định cũng như những anh chiến sĩ lái xe muốn hướng đến là gì ?

HS: đó chính là mong muốn thống nhất đất nước

GV: Phương Định cũng như rất nhiều những nhân vật tiêu biểu của thế hệ trẻ trong thời kháng chiến chống Mỹ mà chúng ta đã tìm hiểu trong một số tác phẩm đã học, họ là những thanh niên có sống có lý tưởng.( Lý tưởng sống của thanh niên)

Giáo viên cho học sinh xem Clip về các cô gái ở Ngã Ba Đồng Lộc

?Qua đoạn phim các em cảm xúc như thế nào đối với các cô gái nữ thanh niên xung phong trong thời kháng chiến chống Mỹ?

HS bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc

GV chốt: đó là những con người tiêu biểu đã không tiếc hi sinh máu xương vì sự nghiệp

giải phóng dân tộc cho chúng ta cuộc sống hòa bình, ấm no hôm nay (Giáo dục lòng biết ơn, Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc)

5.3.6 Ngữ văn kết hợp Mĩ Thuật

Việc tích hợp kiến thức Mỹ thuật vào giảng dạy Ngữ văn giúp học sinh rèn kỹ năng hội họa

và năng lực tưởng tượng

Trong chủ đề “Lý tưởng sống của thanh niên” có những nội dung trong các văn bản sau có tham gia của liên môn Mỹ thuật

*Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính – Ngữ Văn 9 – Tập 1

Vị trí tích hợp : IV Luyện tập

Sau khi học xong bài, thầy cô giao cho học sinh về nhà vẽ tranh về đề tài người lính trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ qua sự cảm nhận của em sau khi học bài thơ (Mỹ thuật 6 : chủ

đề bộ đội)

*Văn bản: Lặng lẽ Sapa – Ngữ Văn 9 – Tập 1

Vị trí tích hợp : Trong phần dặn dò chuẩn bị bài giao từ trước, giáo viên yêu cầu học sinh đọc kỹ tác phẩm, cảm nhận và thử vào vai ông họa sĩ để ký họa chân dung nhân vật anh thanh niên (Mỹ thuật 7 bài 18: Kí họa.)

Trong phần Luyện tập giáo viên cũng có thể cho học sinh về nhà vẽ cảnh Sapa (Mỹ thuật

7 Bài 4 :Vẽ tranh phong cảnh)

5.3.7 Tích hợp với một số môn học khác:

Trong chủ đề “Lý tưởng sống của thanh niên” ngoài tích hợp với các môn học đã phân

tích ở trên, chủ đề này còn có thể tích hợp với những môn học sau:

*Môn Toán trong văn bản “Lặng lẽ Sapa” : Trong phần phân tích nhân vật anh thanh

niên, khi tìm hiểu về công việc làm khí tượng của nhân vật, giáo viên cho học sinh làm một bài tính đo mưa cụ thể như sau:

Ví dụ: Tính lượng mưa trong ngày 30/4/2012

Trận mưa lúc 2 giờ lượng mưa đo được là 50 mm, lúc 7 giờ lượng mưa đo được là 20mm, lúc

12 giờ là 10mm, lúc 19 giờ là 30 mm

Giải:Lượng mưa trong ngày = (50 + 20 +10 +30)mm = 110mm

(Liên môn Toán +Địa lý)

*Môn Công nghệ trong văn bản “Lặng lẽ Sapa”: Trong hoạt động phân tích nhân vật

anh thanh niên, khi tìm hiểu về cách sắp xếp cuộc sống riêng, anh thanh niên là một người rất gọn gàng ngăn nắp “Một căn nhà ba gian, sạch sẽ, với bàn ghế biểu đồ, thống kê, máy bộ đàm Cuộc đời riêng của anh thanh niên thu gọn lại….”, anh còn trồng hoa, nuôi gà (Công nghệ

6:Chương II : Trang trí nhà ở)

*Môn Ngoại ngữ (Tiếng Anh) + Tin học trong văn bản “Lặng lẽ Sapa”: Kết thúc tiết 1

sau phần tìm hiểu về cảnh sắc thiên nhiên ở Sapa, giáo viên cho học sinh hóa thân thành những hướng dẫn viên du lịch Phần này giáo viên giao nhiệm vụ cho các nhóm học sinh chuẩn bị trước đó.Học sinh tiến hành thu thập thông tin, hình ảnh về vùng đất Sapa rồi tiến hành thuyết minh trước lớp kèm với phần trình chiếu hình ảnh (Tin học 9 Bài Trình chiếu) Học sinh dịch bài thuyết minh sang tiếng Anh để giới thiệu như một hướng dẫn viên đang giới thiệu cho khách nước ngoài