mang theo toàn bộ tài nguyên kinh doanh vào địa phương nhận vốn nên nó có thể thúc đẩy phát triển ngành nghề mới, đặc biệt là những ngành nghề đòi hỏi cao về kỹ thuật, công nghệ hay nh[r]
Trang 12015 đạt trên 10%/năm; cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực: tỷ trọng công nghiệp - xây dựng: 58%, dịch vụ: 29,4%, nông, lâm nghiệp giảm còn 12,6%; GDP bình quân đầu người đạt 42,3 triệu đồng/năm; tổng VĐT toàn xã hội 5 năm đạt trên 70.475,7 tỷ đồng, tăng bình quân 14,2%/năm
Là một tỉnh đông dân với phần lớn dân cư thuộc vùng nông thôn, nông nghiệp vẫn là ngành đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế của tỉnh Các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Hà Nam có nhiều thuận lợi cho việc phát triển một nền nông nghiệp phong phú đa dạng Trong những năm gần đây, Hà Nam luôn quan tâm việc ứng dụng khoa học công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp Nông nghiệp tỉnh
Hà Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớnvề cả góc độ kinh tế và xã hội Bước đầu
đã hình thành được những khu vực trọng điểm sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với năng suất và chất lượng nông sản khá cao
“Tuy nhiên, Hà Nam còn một số khó khăn như: sức cạnh tranh của các doanh nghiệp hoạt động trong nông nghiệp còn hạn chế, cơ sở hạ tầng ngành nông nghiệp còn nhiều yếu kém, hàm lượng ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp còn thấp, phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh chưa đồng đều, các mô hình sản xuất nông thôn còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết… Thêm vào đó, các chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển nông nghiệp chưa thực sự phát huy tác dụng, các cơ chế quản lý đầu tư phát triển nông nghiệp chưa thực sự thông thoáng, thủ tục đầu tư còn phức tạp, thiếu đồng
Trang 2bộ gây trở ngại không nhỏ cho các nhà đầu tư trong ngành nông nghiệp… Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng và đề xuất các giải pháp để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Hà Nam trong giai đoạn tới là vấn đề cực
kỳ quan trọng cả trong lý luận cũng như trong thực tiễn.”
Với những lý do nêu trên, tác giảđã chọn đề tài: “Đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011 - 2020” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế đầu
tư Qua nghiên cứu này, tác giả sẽ đề cập đến những nguyên nhân của hạn chế, tồn tại trong hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Nam, từ đó có thể đưa ra định hướng, giải pháp thúc đẩy đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Hà Nam giai đoạn tới
1.2 Tình hình nghiên cứu có liên quan
Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình trong và ngoài nước liên quan đến đề tài
Có thể kể ra một số công trình có liên quan sau đây:
Luận văn tốt nghiệp:“Đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Hải Dương giai đoạn 2004-2015” của tác giả Đỗ Thị Ngát- Năm 2009 Trong luận văn, tác giả đã khái quát
hệ thống cơ sở lý luận về hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh và đặc biệt đã nêu được các nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh như các nhân tố chủ quan (gồm năng lực, kiến thức của cán bộ các cấp, của chủ đầu tư, trình độ nguồn lao động của tỉnh) và các nhân tố khách quan (cơ chế chính sách và pháp luật của Nhà nước, phong tục tập quán và văn hóa) Luận văn đã phân tích làm rõ được thực trạng hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2004-2015 trên cơ sở đó nêu ra những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế để đưa ra các giải pháp tăng cường hoạt động đầu tư trên địa bàn tỉnh đến năm 2020
Luận văn thạc sỹ:“Đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh NghệAngiai đoạn 2015” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Thảo- Năm 2011 Trong luận văn, tác giả nghiên cứumột số vấn đề lý luận cơ bản về đầu tư phát triển nông nghiệp theo nghĩa rộng.Nghiên cứu thực trạng hoạt động đầu tư nông nghiệp tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006-2010, tìm ra những điểm mạnh để phát huy và điểm yếu để hạn chế những bất
Trang 32006-cập trong đầu tư phát triển nông nghiệp Nghệ An.Đề xuất một số giải pháp nhằm đầu
tư phát triển nông nghiệp Nghệ An đến năm 2015 đặc biệt là một số giải pháp đầu tư phát triển thủy sản Nghệ An như một bước đột phá mới cho sự phát triển nông nghiệp Nghệ An Luận văn đã phân tích làm rõ được thực trạng hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh NghệAn trong giai đoạn 2006-2015
Luận văn thạc sỹ:“Tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam giai đoạn 2020” của tác giả Lê Thị Thu Hằng- Năm 2015 Trong luận văn, tác giả nghiên cứumột số vấn đề lý luận cơ bản về tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp Sau đó, tác giả đề cập tới thực trạng cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh, tìm ra một số tồn tại hạn chế và nguyên nhân trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Hà Nam.Đề xuất một số giải pháp nhằm tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp Hà Nam đến năm 2020
2015-Như vậy, mặc dù đã có nhiều nghiên cứu liên quan đến đầu tư phát triển nông nghiệp nhưng chưa có tác giả nào nghiên cứu về đề tài: "Đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Hà Nam” Chính vì vậy, đòi hỏi cần có những nghiên cứu một cách đầy đủ hơn về thực trạng đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2020 để từ đó tìm ra những giải pháp nhằm tăng cường đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn tới
1.3 Mục tiêu nghiên cứu
Các mục tiêu nghiên cứu của luận văn gồm có:
- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn địa phương (cấp tỉnh) bao gồm: khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò, các nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư phát triển nông nghiệp.Hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả, hiệu quả của hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp
- Thông qua phân tích thực trạng đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015, chỉ ra được những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong đầu tư phát triển nông nghiệp của tỉnh
- Từ phân tích thực trạng, đưa ra các giải pháp góp phần phát huy vai trò của đầu
tư phát triển đối với phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Nam đến năm 2020
Trang 41.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
“- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung vào nghiên cứu những nội dung cơ bản của hoạt động đầu tư phát triển và các giải pháp tăng cường đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Nam
- Phạm vi nghiên cứu: Giới hạn trên địa bàn tỉnh Hà Nam, thời gian nghiên cứu thực trạng từ năm 2011 đến năm 2015, giải pháp đề xuất đến năm 2020.”
1.5 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau: Phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp tổng hợp và so sánh, phương pháp thống kê
1.6 Đóng góp khoa học và thực tiễn
“Hệ thống hóa cơ sở lý luận về đầu tư phát triển nông nghiệp tại địa phương vận dụng vào tỉnh Hà Nam Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn để đề ra những giải pháp tăng cường đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Nam
Đưa ra một số giải pháp tăng cường đầu tư phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Nam đến năm 2020.”
1.7 Kết cấu của luận văn
Kết cấu luận văn tốt nghiệp của tôi gồm 4 chương và Kết luận
- Chương I: Tổng quan nghiên cứu
- Chương II: Cơ sở lý luận về đầu tư phát triển nông nghiệpcấp tỉnh
- Chương III: Thực trạng đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015
- Chương IV: Định hướng và giải pháp đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Hà Nam đến năm 2020
Trang 5CHƯƠNGII:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN NÔNG
NGHIỆP (CẤP TỈNH) 2.1 Lý luận về ngành nông nghiệp
2.1.1 Khái niệm về nông nghiệp
Lương thực là một nhu cầu cấp thiết của con người giúp con người tồn tại và phát triển Để có được nguồn lương thực con người phải tiến hành sản xuất nông nghiệp Vì vậy, ngành nông nghiệp xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử nhân loại Trong quá khứ, có những giai đoạn mà nông nghiệp được coi là ngành quan trọng nhất và có nhiều trường phái kinh tế bảo vệ ý kiến này “Ngày nay, tuy không còn giữ được vị thế chủ lực trong nền kinh tế như trước và là một ngành có tốc độ phát triển thấp nhất trong nền kinh tế nhưng phát triển nông nghiệp luôn là đòi hỏi tất yếu của mọi quốc gia trên thế giới.”
“Nông nghiệp theo nghĩa rộng bao gồm có các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp
và ngư nghiệp, phát triển nông nghiệp cũng là phát triển tổng thể các lĩnh vực này Hơn thế nữa, phát triển nông nghiệp có liên quan chặt chẽ đến phát triển nông thôn và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn.” Nông nghiệp theo nghĩa hẹp (hay còn gọi là nông nghiệp thuần túy) chỉ gồm 2 lĩnh vực là trồng trọt và chăn nuôi
“Ở những nước đang phát triển, nông nghiệp vẫn có những vai trò đặc biệt quan trọng như: thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế; xuất khẩu thu ngoại tệ; tạo phần lớn công ăn, việc làm và thu nhập cho người dân… Vì vậy, phát triển nông nghiệp là một yêu cầu cấp thiết trong tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.”
2.1.2 Đặc điểm của ngành nông nghiệp
“Từ những nghiên cứu thực trạng và những kinh nghiệm của các công trình nghiên cứu trước đây, có thể rút ra được những đặc điểm chung của ngành nông nghiệp như sau:”
Trang 62.1.2.1 Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu
“Đây có thể coi là đặc điểm rõ ràng nhất phân biệt nông nghiệp với những ngành khác Trong nông nghiệp (nhất là lĩnh vực trồng trọt)đất đai là một yếu tố sản xuất không thể thay thế, đất đai vừa là địa điểm sản xuất vừa đóng vai trò cung cấp chất dinh dưỡng quyết định đến sự phát triển của cây trồng Bên cạnhnhữngnhân tố như sự chăm sóc của con người, điều kiện tự nhiên, thời tiết, khí hậu… thì chất lượng đất cũng quyết định trực tiếp đến năng suất và chất lượng của nông sản và thành quả lao động của nông dân.” Vì vậy, các biện pháp tác động vào đất đai sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả sản xuất nông nghiệp Nhưngđất đai là một phần của tự nhiên nêncon người không thể hoàn toàn thay đổi được những tính chất của nó Do đó, tác động của con người vào đất đai khá hạn chế, mặt kháchàm lượng“ứng dụng khoa học công nghệ trong ngành nông nghiệp không cao nên ngành có tốc độ phát triển thấp hơn các ngành khác trong nền kinh tế Tuy vậy, đối với các lĩnh vực như chăn nuôi, thủy sản thì đất đai chỉ đóng vai trò là mặt bằng cho quá trình sản xuất và ảnh hưởng của nó lên các lĩnh vực này không lớn.”
2.1.2.2 Đối tượng sản xuất là những cơ thế sống
Thêm một đặc điểm phân biệt các ngành kinh tế khác với nông nghiệp làđối tượng của sản xuất nông nghiệp là những cơ thể sống, ví dụ như cây trồng, động vậtđã
có trong tự nhiên hoặc được cấy ghép, lai tạo sau quá trình nuôi dưỡng thì phát triển thành các sản phẩm cuối cùng Vì là cơ thể sống nên quá trình sinh trưởng phát triển của chúng bị giới hạn bởi quy luật tự nhiên và vô tình trở thành yếu tố kìm hãm sự tăng trưởng của ngành nông nghiệp Tuy nhiên, với công nghệ sinh học phát triển như hiện nay, người ta hoàn toàn có thể tác động vào con giống, cây trồng làm chúng có thể phát triển ra ngoài các quy luật tự nhiên đó
2.1.2.3 Nông nghiệp chịu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên
Nông nghiệp có thể được xem là ngành chịu ảnh hưởng lớn nhất bởi điều kiện tự nhiên Những biến động của tự nhiên dù ở mức độ nàocũng có ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp.Trong điều kiện thời tiết tốtthì người dân sẽ có vụ mùa bội thu và ngược lại Vì thế, con người cần có kế hoạch khai thác, cải tạo tự nhiên một cách hợp lý, có
Trang 7những biện pháp ứng phó kịp thời với những diễn biến xấu của tự nhiên, từ đó mới có được một nền nông nghiệp phát triển vững bền
2.1.2.4 Sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ
Vì đối tượng sản xuất là những động thực vật nên chúng tuân theo những quy luật tự nhiên nhất định, chúng cần có những khoảng thời gian ứng với những điều kiện
tư nhiên phù hợp để sinh trưởng Hơn nữa, thời gian lao động và thời gian sản xuất trong nông nghiệp thường không khớp với nhau,vì thế mà sản xuất nông nghiệp có tính chất thời vụ
2.1.2.5 Nông nghiệp là ngành có tốc độ tăng trưởng thấp
Các nghiên cứu chỉ ra rằng: Dù có điều kiện phát triển thuận lợi đến đâu thì tốc
độ tăng trưởng nông nghiệp cũng chỉ rơi vào khoảng 6%/năm trong khi ngành công nghiệp thường là trên 10% Đây là hệ quả tất yếu mà ngành nông nghiệp phải hứng chịu do chính những đặc điểm riêng của sản xuất nông nghiệp đã được tác giả đề cập
Vì vậy, con người cần phải nghiên cứu một cách sâu sắc những đặc thù của ngành nông nghiệp để từ đó có những hướng đi đúng trong việc lập kế hoạch sản xuất cũng như ra quyết định đầu tư tạo điều kiện thuận lợi cho ngành nông nghiệp tăng trưởng và phát triển tốt nhất
2.1.3 Vai trò của nông nghiệp
Thế giới dù hiện đại đến đâu thì vai trò của ngành nông nghiệp đối với con người cũng vô cùng to lớn cả về lý luận và thực tiễn Vai trò của nông nghiệp được thể hiện qua những khía cạnh sau:
Thứ nhất, nông nghiệp chính là ngành tạo ra phần lớn nguồn lương thực nuôi sống con người.Vai trò này được coi là quan trọng nhất quyết định sự sinh tồn và phát
triển của loài người Lương thực cung cấp năng lượng con người để sống, lao động và cống hiến tài năng của mình cho xã hội Xã hội càng phát triển thì con người càng đòi hỏi cao hơn đối với lương thực cả về chất và lượng.Vì vậy, đầu tư phát triển nông nghiệp là một yêu cầu tất yếu của con người
Trang 8Thứ hai, ngành nông nghiệp luôn tạo ra một khối lượng công ăn việc làm lớn giúp con người có được thu nhập và cải thiện cuộc sống.Điều này đặc biệt đúng với
những nước đang phát triển, khi mà công nghiệp và dịch vụ còn đang nghèo nàn, lạc hậu thì khối lượng lớn việc làm trong ngành nông nghiệpgiúp cho người dân có thu nhập phục vụ cuộc sống, tạo nguồn lực ban đầu giúp đẩy mạnh CNH-HĐH Bên cạnh
đó, nông nghiệp còn là nơi thu hút nhiều lao động, trong khi tỷ lệ thất nghiệp ngày càng cao từ những cuộc khủng khoảng kinh tế thì lĩnh vực nông nghiệp lại là nơi thu hút lao động vào làm việc, số lao động thành thị "chảy" về nông thôn trong giai đoạn khủng hoảng là rất lớn, phần nào giải quyết được nhu cầu việc làm cho những lao động ở thành phố bị thất nghiệp
làngành công nghiệp chế biến cácsản phẩm nông nghiệp,với đầu vào chính là nông sản vì vậy ngành công nghiệp này phụ thuộc rất nhiều vào nông nghiệp Ở những nước đang phát triển, công nghiệp chế biến được coi là nấc thang để chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp Với vị thế như vậy, thì sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến thực sự rất quan trọng Và điều đầu tiên cần phải làm
là có một nền nông nghiệp phát triển để có được nguồn đầu vào đạt về cả số lượng và chất lượng Ngoài ra, việc phát triển các đặc sản nông nghiệp thế mạnh hay ẩm thực
có thể thu hút được một lượng khách lớn cho ngành du lịch phát triển.”
Thứ tư, nông nghiệp đóng góp vào việc thu ngoại tệ và tăng trưởng kinh tế đất nước.Với những nước đang phát triển, luôn cần một số lượng ngoại tệ cực lớn để nhập
khẩu các loại công nghệ, máy móc tân tiến trên thế giới thì xuất khẩu nông sản phần nào đáp ứng được lượng vốn đó Hơn thế nữa, nông nghiệp cung cấp hàng hóa để thúc đẩy hoạt động ngoại thương của đất nước trong giai đoạn đầu của phát triển Các sản phẩm nông nghiệp thường dễ gia nhập thị trường quốc tế hơn so với hàng hóa công nghiệp Vì vậy, ngoại tệ mà các nước đang phát triển thu được chủ yếu vẫn từ xuất khẩu nông lâm thủy sản Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu của các nước này thường gặp bất lợi do giá cả sản phẩm nông nghiệp trên thị trường thế giới thường có xu hướng giảm xuống, trong khi giá của sản phẩm công nghiệp tăng lên, tỷ giá làm khoảng cách giữa hàng nông nghiệp và hàng công nghiệp ngày càng mở rộng, do đó
Trang 9mà nông nghiệp luôn thua thiệt hơn so với công nghiệp Gần đây một số nước đa dạng hoá sản xuất và xuất khẩu nhiều hàng hóa nông nghiệp và mang về lượng ngoại tệ lớn phục vụ phát triển kinh tế
Thứ năm, nông nghiệp đóng góp nguồn lực cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Với những nước đang phát triển, để tiến hành công cuộc CNH-
HĐH thì nhu cầu về vốn và các nguồn lực là rất lớn Khi mà nông nghiệp vẫn là ngành chiếm ưu thế trong nền kinh tế, thì việc tạo nguồn vốn ban đầu cho phát triển chủ yếu vẫn dựa vào các sản phẩm từ nông nghiệp Hơn nữa, lao động nông nghiệp đông đảo với chi phí rẻ luôn sẵn sang bổ sung nguồn nhân lực cho các ngành khác Tuy nhiên, do lao động nông nghiệp chủ yếu chưa qua đào tạo, năng lực tiếp thu các tiến bộ khoa học công nghệ còn rất hạn chế, vì vậy cần có những chính sách đào tạo hợp lý trước khi tiến hành CNH-HĐH
Tóm lại, nông nghiệp đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế xã hội vàđầu
tư phát triển nông nghiệp là một đòi hỏi tất yếu của mỗi quốc gia
2.2 Lý luận đầu tƣ phát triển nông nghiệp cấp tỉnh
2.2.1 Khái niệm, đặc điểmđầu tư phát triển nông nghiệp
2.2.1.1 Khái niệm đầu tư phát triển nông nghiệp
Đầu tư nói chung là sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động để có được các kết quả trong tương lai và các kết quả này phải lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra Như vậy, các nhà đầu tư khi tiến hành hoạt động đầu tư đều có một mục tiêu chung là đạt được các kết quả lớn hơn so với những gì đã bỏ ra trước đó
Các nguồn lực được để cập đến chính là vốn, lao động và công nghệ và mục đích hướng tới chính là sự tăng lên về tiền vốn, tài sản vật chất và phi vật chất trong nền sản xuất xã hội
“Đầu tư phát triển là bộ phận cơ bản của đầu tư, là những hoạt động đầu tư nhằm duy trì và tạo ra năng lực mới trong nền sản xuất, sinh hoạt và đời sống của xã hội.”
Trang 10Như vậy, đầu tư phát triển nông nghiệp là những hoạt động đầu tư tạo ra tài sản mới cho nền nông nghiệp, làm tăng tiềm lực sản xuất kinh doanh và mọi hoạt động xã hội khác, tạo điều kiện chủ yếu như cơ sở hạ tầng, mua sắm trang thiết bị, đào tạo nguồn nhân lực tạo nên những tiền đề cần thiết để thực hiện các kế hoạch kinh doanh trong chiến lược phát triển lâu dài ngành nông nghiệp của một địa phương, một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nhằm đem lại lợi ích về kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội phù hợp với chiến lược phát triển chung của nền kinh tế Mục đích của đầu tư phát triển nông nghiệp là nhằm hướng đến một nền nông nghiệp hiện đại, công nghiệp hóa
- hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn
2.2.1.2 Đặc điểm của đầu tư phát triển nông nghiệp
Vì ngành nông nghiệp mang những đặc điểm riêng nên đầu tư trong nông nghiệp cũng có những đặc điểm riêng cũng đòi hỏi nhà quản lý cũng như nhà đầu tư phải nắm bắt được trước khi ra bất cứ một quyết định nào
Thứnhất, quá trình thực hiện hoạt động đầu tư từ lúc bắt đầu cho đến khi thu
được kết quả chịu ảnh hưởng bởi điều kiện tự nhiên nơi chủ đầu tư tiến hành đầu tư.Đặc điểm này xuất phát từ chính đặc điểm của ngành nông nghiệp Đấtđai với vai tròtưliệusảnxuấtchủyếu trong quá trình đầu tưbuộc nhà đầu tưphảinghiêncứurấtkĩvềcác đặc điểm, chất lượng của đất nơi thực hiện đầu tư.Chất lượng đất tốt hay xấu ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và kết quả của công cuộc đầu tư
buộcphải chú ý đến điều kiệnkhíhậu,vìnócũng có ảnh hưởng trực tiếp tớikếtquảcủasảnxuấtcũng nhưkếtquảđầutư phát triển nông nghiệp.Chẳng hạn việc đầutưxâydựng các công trình thuỷlợithìthường diễn ra vàomùacạn,bởinếu xây dựng vào mùa lũthìrấtkhóvàtốnkém chi phí.Hoặckhi tiến hànhđầutưmộtloạicâylươngthựcnhưcâylúa chẳng hạn thìkhông thể gieo vào mùa đông đượcbởi cây lúa không thể phát triển trong nhiệt độ quá thấp Chính vì những lý do trênmàcác nhà đầutư trong ngành nông nghiệpphảinghiêncứurấtkĩđặcđiểmtựnhiên, khí hậu nơi tiến hành đầu tư để tận dụng những mặt tích cực và phòng tránh những ảnh hưởng tiêu tực lên kêt quả đầu tư.“
Trang 11„ Đầutưtrongnôngnghiệp mangtínhthờivụkhárõrệt, điều này xuất phát từ chính đặc
điểm của sảnxuấtnôngnghiệpcótínhthờivụ.Các lĩnh vực hoạt động đầu tư chủ yếu trong nông nghiệp chẳng hạn như trồng trọt, chăn nuôi không thể tiến hành quanh năm mà phải nghiên cứu và lựa chọn thời gian, địa điểm đầu tư thích hợp Bởi vì mỗi loại cây trồng, mỗi loại vật nuôi thường chỉ có một vài thời điểm trong năm là phát triển tốt, chất lượng sản phẩm cao, ví dụ như cây lúa thường có 2 vụ trong năm.Vớitrìnhđộkhoahọc công nghệngày càng phát triển như hiện nay, người tacóthểtác động vào giống hoặc tạo môi trường thuận lợi để nông sản có thể phát triển bất cứ thời gian nào trong năm.“
Đầu tư phát triển nông nghiệp cần một lượng vốn rất lớn, tỷ suất lợi nhuận thấp nhưng rủi ro lại cao Ví dụ: việc đầu tư cơ sở hạ tầng nông nghiệp như hệ thống thủy
lợi chẳng hạn đòi hỏi một lượng vốn rất lớn; việc đầu tư cho nghiên cứu khoa học để sáng tạo ra một loại giống mới có năng suất cao đòi hỏi một lượng vốn không hề nhỏ; hoặc việc cải tạo đất trồng hay điều kiện tự nhiên cũng rất khó khăn, chi phí rất lớn.Vìvậy, các nhà đầu tư cần có những chiến lược huy động vốn hợp lý, luôn đảm bảo lượng vốn đầy đủ, kịp thời
Đầutưtrongnôngnghiệpcóđộrủirocao,sở dĩ như vậy là vì các sản phẩm nông
nghiệp thường chịu những ảnh hưởng lớn của điều kiện tự nhiên, khí hậu, thiên tai, dịch bệnh có diễn biến vượt ngoài tầm kiểm soát của con người.Việckiểmsoátvàhạnchếnhữngloạirủi ronàylàrất khó khăn và đòi hỏi lượng vốn rất lớn Hơn nữa, tỷ suất lợi nhuận của ngành nông nghiệp là thấp nhất trong các ngành kinh tế, thời gian thu hồi vốn lại chậm, đây là nguyên nhân chủ yếu khiến các nhà đầu
tư vẫn đang thờ ơ với ngành nông nghiệp
nghiệp Vì thế, để thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển vững mạnh đòi hỏi Chính phủ các quốc gia phải có những chính sách khuyến khích đầu tư hợp lý, không ngừng hoàn thiện khung pháp lý và nâng cấp cơ sở hạ tầng để có thể thu hút nhiều hơn nữa
2.2.2 Nguồn vốn đầu tư phát triển nông nghiệp
Trang 122.2.3.1 Nguồn vốn nhà nước
a Nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước
Vấn đề đầu tư cho nông nghiệp luôn được Nhà nước quan tâm dù trong giai đoạn nào Sự quan tâm được thể hiện bằng chính nguồn vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước Đây là nguồn vốn đóng vai trò quan trọng trong đầu tư phát triển ngành nông nghiệp cũng như cả nền kinh tế Nguồn vốn ngân sách chủ yếu được sử dụng
để tăng cường năng lực sản xuất, nâng cấp cơ sở hạ tầng nông nghiệp góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế đất nước Mặt khác, vì những đặc thù của đầu tư phát triển nông nghiệp đã đề cập ở trên càng cho thấy tầm quan trọng của nguồn vốn Ngân sách Nhà nước Hơn nữa, nguồn vốn này còn đóng vai trò thu hút các nhà đầu tư thông qua việc sử dụng với mục đích nâng cấp CSHT nông nghiệp, nâng cao năng suất lao động, chất lượng nông sản Và nhà đầu tư cũng an tâm hơn khi đầu tư vào nông nghiệp khi có sự tham gia của Nhà nước
b Nguồn vốn từ việcphát hành trái phiếu
Nguồn vốn này được huy động từ việc phát hành trái phiếu Chính phủ và trái phiếu chính quyền địa phương
“Nguồn vốn từ trái phiếu Chính phủ được huy động do ngân sách chính quyền trung ương hay địa phương phát trái phiếu hành nhằm mục đích bù đắp các khoản chi đầu tư của Ngân sách Nhà nước, quản lý lạm phát, hoặc tài trợ cho các công trình, các
dự án của Nhà nước Trong ngành nông nghiệp, nguồn vốn này được sử dụng chủ yếu
để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp nông thôn.”
Nguồn vốn từ trái phiếu chính quyền địa phương được huy động do chính quyền địa phương ủy quyền cho Kho bạc hoặc các pháp nhân do chính quyền địa phương lập
ra, phát hành trái phiếu với mục đích đầu tư các công trình mang tính công cộng như đường xá, bến cảng, bệnh viện, trường học…
c Nguồn vốn đầu tư từ doanh nghiệp Nhà nước
Nguồn vốn đầu tư từ các doanh nghiệp nhà nước cũng rất quan trọng và ngày càng khẳng định được vai trò của nó trong phát triển nông nghiệp Hiện nay, các doanh nghiệp Nhà nước không ngừng được đổi mới, nâng cao hiệu quả và vẫn đang
Trang 13đóng góp một khối lượng vốn đầu tư đáng kể cho đầu tư phát triển nông nghiệp đất nước
d Các nguồn vốn nhà nước khác
Ngoài những nguồn vốn kể trên, còn một số các nguồn vốn khác bao gồm: Vốn ODA (vốn hỗ trợ phát triển chính thức), vốn vay ưu đãi của các tổ chức phi chính phủ, vốn tín dụng đầu tư phát triển Nhà nước, vốn vay được đảm bảo bằng tài sản của Nhà nước…
2.2.3.2 Nguồn vốn ngoài nhà nước
“Nguồn vốn này bao gồm các phần tiết kiệm từ dân cư, phần tích lũy của các doanh nghiệp dân doanh, các hợp tác xã.Bên cạnh nguồn vốn Ngân sách, vốn đầu tư khu vực tư nhâncũng có vai trò rất quan trọng trong phát triển nông nghiệp Nguồn vốn ngoài nhà nước được dùng để đầu tư phát triển sản xuất, mua sắm máy móc thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp, mua phân bón, giống mới “
„Nguồn vốn ngoài nhà nước có tiềm năng lớn vì nó chính là thu nhập của các
hộ nông dân và doanh nghiệp Khi năng lực sản xuất tăng, NSLĐ tăng thì thu nhập của hộ nông dân và doanh thu của các doanh nghiệp cũng tăng lên Phần thu nhập
và doanh thu này dân một phần phục vụ đời sống sinh hoạt hàng ngày cho người dân, một phần được tích luỹ.“Mặt khác, đầu tư của các hộ nông dân và doanh nghiệp dân doanh phụ thuộc phần lớn vào tiết kiệm của họ nên khi năng lực sản xuất tăng thì đầu tư của hộ nông dân và doanh nghiệp dân doanh cũng tăng lên
2.2.3.3 Nguồn vốn nước ngoài
„Đối với những nước đang phát triển, việc thiếu vốn để đầu tư phát triển kinh
tế, nâng cao thu nhập người dân luôn là một vấn đề nan giải Việc huy động nguồn vốn nước ngoài có ý nghĩa cực kỳ quan trọng giúp giải quyết nhu cầu vốn một cách nhanh nhất Việc tranh thủ những nguồn vốn nước ngoài giúp các nước đang phát triển có thể tiếp cận được với các trình độ khoa học, công nghệ, quản lý tiên tiến của các nước phát triển Và nông nghiệp, một ngành có tốc độ tăng trưởng thấp, cơ
sở vật chất yếu kém vẫn luôn cần các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm.“
Trang 14“Nguồn vốn FDI đang đóng vai trò tích cực vào tăng trưởng và phát triển kinh tế tại địa phương, đây chính là nguồn vốn từ các cá nhân, các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế nước ngoài đầu tư vào địa phương và trực tiếp quản lý quá trình sử dụng và thu hồi vốn thông qua các hình thức như: Hợp đồng hợp tác kinh doanh; Doanh nghiệp liên doanh; Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài; Mua cổ phần hoặc sáp nhập, mua lại doanh nghiệp; Hợp đồng BOT, BTO, BT.Nguồn vốn này không phát sinh nợ cho các địa phương tiếp nhận vốn, đóng góp vào việc bù đắp thâm hụt tài khoản vãng lai và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế Đầu tư trực tiếp nước ngoài mang theo toàn bộ tài nguyên kinh doanh vào địa phương nhận vốn nên nó có thể thúc đẩy phát triển ngành nghề mới, đặc biệt là những ngành nghề đòi hỏi cao về kỹ thuật, công nghệ hay nhu cầu vốn đầu tư lớn.Đối với các địa phương nhận đầu tư trực tiếp nước ngoài sẽ giải quyết được những khó khăn về vốn đầu tư và công nghệ giúp khai thác hiệu quả những lợi thế so sánh của địa phương đó.Vì vậy, nguồn vốn này có tác động cực kỳ to lớn đối với quá trình công nghiệp hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng nhanh ở địa phương nhận đầu tư, ngoài ra các địa phương thường xuyên cạnh tranh rất gay gắt với nhau trong thu hút vốn FDI.”
„Ngoài nguồn FDI, nguồn vốn nước ngoài còn bao gồm các nguồn vốn vay, vốn viện trợ, hợp tác khoa học kỹ thuật của các quốc gia phát triển và các tổ chức phi chính phủ đầu tư vào nông nghiệp Nguồn vốn này thường tập trung vào việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp, vệ sinh môi trường, nghiên cứu khoa học Ưu điểm của nguồn vốn này là được vay dài hạn với lãi suất rất thấp.“
2.2.3 Phân loại đầu tư phát triển nông nghiệp
2.2.3.1 Đầu tư phát triển nông nghiệp phân theo các tiểu ngành
a Đầu tư phát triển nông nghiệp thuần túy
Sản xuất nông nghiệp thuần túy bao gồm trồng trọt và chăn nuôi Vì vậy, đầu tư phát triển nông nghiệp thuần túylàhoạt động đầu tư vàohai lĩnh vực này
„Trước hết, để đầu tư phát triển nông nghiệp ta phải quan tâm đến các đầu vào của quá trình sản xuất nông nghiệp như: đất đai, phân bón, giống Muốn vậy, người nông dân phải chọn lựa giống cây trồng, con giống, có khả năng chống chịu nhiều loại
Trang 15bệnh,“nhanh chóng thích nghi với điều kiện tự nhiên, thời tiết, khí hậu phức tạp và dễ dàng tác động bằng công nghệ sinh học để nâng cao năng suất
Đối với lĩnh vực trồng trọt thì giống cây trồng là yếu tố quan trọng nhất quyết định năng suất, chất lượng của sản phẩm Ngoài ra, lĩnh vực này cũngtác động của các yếu tố tự nhiên, khí hậu, thời tiết Do đó, hoạt động đầu tư phát triển trồng trọt bao gồm:cải tạo đất, nghiên cứu giống cây trồng, nâng cấp và xây dựng hệ thống thuỷ lợi, mua phân bón, thuốc trừ sâu
Trong chăn nuôi, cần chọn con giống tốt, đầu tư cơ sở vật chất, chế độ cho ăn hợp lý thì mới có thể phát triển được
Tuy nhiên, cần phải quan tâm đến cả đầu vào và đầu ra của sản xuất, nếukhông coi trọng phát triển đầu ra sẽ gặp khó khăn trong khâu tiêu thụ sản phẩm, vốn bị ứ đọng ở khâu này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của ngành nông nghiệp Vì vậy,phát triển thị trường đầu ra cũng là biện pháp thúc đẩy nông nghiệp phát triển Đầu tư mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệpgồm có: Xây dựng
hệ thống chợ; xây dựng hệ thống nhà kho kho, bảo quản và dự trữ nông sản;tổ chức các kênh thu mua sản phẩm từ các hộ sản xuất;marketing và tìm kiếm thị trường
„Thị trường đầu ra của sản phẩm nếu tiêu thụ càng nhanh thì sản xuất nông nghiệp càng phát triển Ở những nước đang phát triển, nhà đầu tư thường không quan tâm nhiều đến vấn đề về thị trường, vì vậy mà ngành nông nghiệptốc độ tăng trưởng thấp, phát triển thiếu ổn định.“Ở những nước phát triển, họ luôn rất coi trọng việc nghiên cứu và mở rộngthịtrườngtiêuthụnôngsản, sản phẩm nông nghiệp lưu thông rất nhanh trên thị trường kéo theo sự phát triển của ngành nông nghiệp và cả nền kinh tế
b Đầu tư phát triển lâm nghiệp
„Lâm nghiệp là một lĩnh vực kinh tế thuộc ngành nông nghiệp bao gồm tất cả các hoạt động sản xuất hàng hoá và dịch vụ gắn liền với rừng như các hoạt động gây trồng, khai thác, sản xuất,chế biến,vận chuyển nguyên liệu lâm sản và các dịch vụ môi trường có liên quan đến rừng; đồng thời lâm nghiệp cũng gắn bó mật thiết đến bảo vệ