Chƣơng 3, xuất phát từ đánh giá thực trạng trong chƣơng 2, tác giả đã trình bày mục tiêu, phƣơng hƣớng phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc của vùng miền Tây.. Nghệ An đ[r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
“Miền Tây Nghệ An là vùng núi cao hiểm trở bậc nhất sườn đông dãy Trường Sơn, lạc hậu và đói nghèo luôn đeo đẳng miền đất này trong suốt nhiều thập niên qua Đây là vùng chiếm hơn 80% diện tích toàn tỉnh, là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng
về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của tỉnh Nghệ An cũng như khu vực Bắc Trung Bộ Đây cũng là khu vực có tiềm năng lớn về quỹ đất, tài nguyên rừng, khoáng sản để phát triển và mở rộng sản xuất nông, lâm nghiệp, khai thác khoáng sản gắn với công nghiệp chế biến Tuy nhiên, phần lớn đồng bào dân tộc nơi đây đang phải đương đầu với những khó khăn nghiêm trọng trong quá trình phát triển Mặc dù chính phủ đã có nhiều chính sách nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân, song quá trình phát triển đang rơi vào tình trạng luẩn quẩn, đặc trưng bởi sự nghèo đói, dân số tăng nhanh, môi trường suy thoái, thông tin thị trường nghèo nàn, học vấn thấp, phân hóa xã hội và phụ thuộc kinh tế
Đã từ lâu, lãnh đạo Đảng và nhà nước ta đã giành rất nhiều ưu đãi cho công cuộc phát triển miền núi nói chung và miền Tây Nghệ An nói riêng, luôn luôn chăm lo đến lợi ích của đồng bào dân tộc thiểu số, không chút lơi là mà trái lại ngày càng quan tâm đặc biệt hơn, thể hiện qua hàng loạt các chỉ thị, nghị định, đề án, chương trình phát triển đã được thực hiện, nguồn vốn ngân sách được đầu tư nhiều tỷ đồng với mục đích tạo mọi điều kiện cho phát triển miền núi cả về kinh tế - văn hóa – xã hội, nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc đang sinh sống tại đây Kết quả đạt được cho đến nay là không hề nhỏ bé, đặc biệt là về mặt kinh tế, nó đã tạo nên sự thay đổi toàn diện bộ mặt Miền Tây Những thành tựu kinh tế đó hiện diện ở mọi vùng với các mức độ và ảnh hưởng khác nhau
Tuy nhiên, nhìn lại những gì đã thu được còn rất xa với những gì cần phải đạt được Những gì có được ở hiện tại chưa tương xứng với những gì đã bỏ ra Thực tiễn trong những năm qua, hoạt động đầu tư phát triển nói chung và đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước nói riêng vẫn còn những hạn chế, yếu kém; việc
Trang 2quản lý và sử dụng nguồn vốn này cho hoạt động đầu tư phát triển còn bộc lộ nhiều bất cập cần phải nghiên cứu và xử lý kịp thời, đã tác động tiêu cực đến các mục tiêu tăng trưởng của vùng cũng như của địa phương gây lãng phí nguồn lực Để đạt được các mục tiêu phát triển trong những năm tiếp theo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước tránh trường hợp gây thất thoát lãng phí trong hoạt động đầu tư phát triển, đòi hỏi chúng ta cần tiếp tục có sự nghiên cứu, giải quyết cả vấn đề lý luận và thực tiễn đối với hoạt động đầu tư phát triển kinh tế cả trên địa bàn Miền Tây cũng như toàn tỉnh
Nghệ An Chính vì vậy, với những lý do trên, tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài “Đầu
tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn Miền Tây tỉnh Nghệ An giai đoạn 2011-2020” làm đề tài luận văn.”
“Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đầu tư phát triển kinh tế, tập trung vào những nội dung cơ bản của hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại Miền Tây Nghệ An giai đoạn 2011 –
2015 Trong luận văn, tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu, bao gốm: phương pháp điều tra, thu thập thông tin, số liệu sơ cấp và thứ cấp, phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp và so sánh, diễn dịch, quy nạp, để từ đó rút ra các kết luận làm cơ sở đưa ra giải pháp cho việc nghiên cứu
Về bố cục: Ngoài phấn mở đầu, kết luận, danh mục các chữ viết tắt, bảng biểu và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:
CHƯƠNG 1: Một số vấn đề lý luận chung về đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại một vùng của địa phương
CHƯƠNG 2: Thực trạng đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn Miền Tây tỉnh Nghệ An giai đoạn 2011 -2020
CHƯƠNG 3: Một số giải pháp tăng cường đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn Miền Tây tỉnh Nghệ An đến năm 2020
Trong phần mở đầu, tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài, tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài, mục đích, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu, những đóng góp của luận văn và kết cấu bố cục luận văn
Trang 3Trong chương đầu tiên, tác giả trình bày những vấn đề lý luận chung về đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại một vùng của địa phương bao gồm: khái niệm, đặc điểm, vai trò của nguồn vốn ngân sách nhà nước đối với đầu tư phát triển kinh tế; các nội dung của đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn vùng; các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả và kết quả của hoạt động đầu tư; các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách
và kinh nghiệm của một số địa phương khác trong cả nước để rút ra các bài học có thể vận dụng cho vùng nghiên cứu
Đầu tư phát triển kinh tế vùng được hiểu là hoạt động chi dùng vốn cùng các nguồn lực khác trong từng giai đoạn nhằm khai thác một cách hợp lý các nguồn lực vùng, làm tăng khả năng cạnh tranh của nền kinh tế vùng, góp phần làm tăng trưởng kinh tế, tạo thêm việc làm và nâng cao đời sống của các bộ phận dân cư trong địa bàn địa phương quản
lý Như vậy, đầu tư phát triển kinh tế địa phương được hiểu là toàn bộ các hoạt động chi dùng vốn của Trung ương và địa phương nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế địa phương trong từng giai đoạn, từng thời kì
Đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước là việc nhà nước sử dụng quỹ ngân sách của mình để tiến hành thực hiện hoạt động đầu tư xây dựng các công trình kết cấu cơ sở hạ tầng và một số lĩnh vực khác nhằm thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội của đất nước
Nhà nước thực hiện đầu tư trực tiếp từ nguồn vốn ngân sách nhà nước đối với các
dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế không có khả năng thu hồi vốn, những lĩnh vực mà
tư nhân hoặc doanh nghiệp không muốn hoặc hoặc không thể đầu tư Do vậy nên đòi hỏi nhà nước phải tham gia với tư cách là chủ đầu tư quản lý từ quá trình chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và vận hành kết quả đầu tư Tất nhiên một số dự án nhà nước có thể chuyển giao quyền vận hành kết quả đầu tư cho các đối tượng không thuộc khu vực nhà nước
Có thể khẳng định rằng, tất cả các ngành, các lĩnh vực muốn có sự tăng trưởng và phát triển thì cần phải có sự đầu tư, không có đầu tư thì không có sự phát triển, đặc biệt là đầu tư phát triển kinh tế Chính đầu tư phát triển kinh tế là đòn bẩy, là động lực, là nhân
Trang 4tố quyết định cho những sự biến đổi vượt bậc trong bộ mặt của vùng Nhất là đặc thù địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa như Miền Tây Nghệ An, nguồn ngân sách nhà nước lại
có vai trò vô cùng quan trọng
Hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước vào một vùng của địa phương gồm các nội dung như sau: đầu tư phát triển theo nguồn vốn (gồm nguồn vốn trung ương và nguồn vốn địa phương), đầu tư phát triển theo lĩnh vực hoạt động (gồm đầu tư phát triển xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh và đầu tư phát triển nguồn nhân lực), đầu tư phát triển theo các tiểu vùng địa lý
Từ các nội dung trên, tác giả đưa ra các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả và kết quả của hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước cùng các nhân tố ảnh hưởng để có cái nhìn toàn diện hơn về hoạt động đầu tư, cũng như có căn cứ để đánh giá khi nghiên cứu phần thực trạng tiếp theo
Cuối cùng của chương, tác giả có giới thiệu một số hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước của một số địa phương trong cả nước để có tương quan so sánh, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm cho đối tượng mà luận văn nghiên cứu
Trong chương 2, trên cơ sở lý luận chung, tác giả mô tả và phân tích thực trạng đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn Miền Tây Nghệ
An từ năm 2011 đến năm 2015
Sau khi khái quát những đặc điểm về tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư cũng như đánh giá tổng quát tiềm năng và hả năng phtas huy những lợi thế
so sánh vào mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của vùng, tác giả đi sâu vào phân tích thực trạng hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn miền Tây Nghệ An giai đoạn 2011 – 2015 và rút ra một số kết luận sau:
Thứ nhất, về quy mô nguồn vốn ngân sách đầu tư cho phát triển kinh tế vùng giai đoạn 2011-2015 không ngừng tăng qua các năm, tuy nhiên nếu xét về cơ cấu vốn trong tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội lại có xu hướng giảm nhẹ Lí do vì hiện nay Đảng
và Nhà nước ta đang khuyến khích thúc đẩy các nguồn vốn đầu tư phát triển khác từ trong và ngoài nước, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước nên dù lượng đầu tư từ vốn
Trang 5ngân sách vẫn tăng đều hàng năm nhưng cơ cấu lại có xu hướng giảm dần, phù hợp với
xu hướng phát triển chung của cả nước
Thứ hai, nếu xem xét hoạt động đầu tư dựa trên nội dung đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, ta có thể dễ dàng nhận thấy, quy mô vốn đều có xu hướng tăng qua các năm, tuy nhiên cơ cấu vốn theo từng nội dung lại có những biến chuyển khác nhau Theo nguồn vốn, nguồn vốn từ ngân sách trung ương dù chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng nguồn vốn ngân sách được đầu tư, nhưng lại có xu hướng giảm nhẹ từ năm 2011 – 2015, kéo theo sự tăng trong nguồn vốn ngân sách địa phương, chứng
tỏ tầm quan trọng của ngân sách trung ương cũng như xu hướng phát triển của nguồn vốn ngân sách địa phương Xét theo lĩnh vực hoạt động, nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu
tư cho phát triển kinh tế vùng phân bổ khá đều và hợp lí trên các lĩnh vực Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng vẫn chiếm tỷ trọng cao nhất, đóng vai trò then chốt trong việc quyết định trong sự phát triển kinh tế miền Tây, đồng thời đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh
và nguồn nhân lực cũng ngày một được chú trọng đã giúp nâng cao đời sống người dân nơi đây một cách rõ nét Xét theo tiểu vùng địa lý, miền Tây Nghệ An có thể chia ra nghiên cứu trên 02 tiểu vùng, miền núi cao và miền núi thấp, với các đặc thù riêng sẽ mang đến những lợi thế và khó khăn nhất định cho mỗi tiểu vùng
Thêm vào đó, tác giả còn tiến hành khảo sát một mẫu đơn giản tại vùng nghiên cứu và rút ra một số thông tin bổ cứu cho kết quả nghiên cứu theo số liệu sơ cấp đã thu thập Qua đó khai thác sâu hơn suy nghĩ, tâm tư, quan điểm của người dân tại đây để có cái nhìn khách quan và toàn diện hơn về tầm ảnh hưởng mà nguồn vốn ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển kinh tế tới đời sống đồng bào miền Tây Từ cuộc khảo sát, theo đánh giá của bà con, nhìn chung có thể thấy các hoạt động đầu tư phát triển nói chung hay đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước nói riêng đã mang lại kết quả đáng ghi nhận Với sự thay đổi bộ mặt cơ sở hạ tầng, các ngành nghề sản xuất kinh doanh và các chương trình dự án giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đã làm nền tảng đưa đời sống bà con nơi đây đi lên rõ rệt Mặc dù còn chưa đạt được hiệu quả tối ưu nhất nhưng những kết quả mà nó đạt được hết sức thiết thực và kịp thời, đều được phần lớn bà con trong bản ghi nhận và hết sức phấn khởi
Trang 6Thứ ba, tác giả có đề cập đến thực trang công tác quản lý hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước để tìm hiểu xem qua các quy trình quản lí, chúng
ta đã làm tốt những mặt nào, đã đạt được những thành tựu, kết quả nào đáng ghi nhận, và còn tồn tại sai sót, lỗ hổng nào để tiến hành nghiên cứu sâu hơn các hạn chế và tìm hiểu nguyên nhân tại sao của hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách kinh tế Miền Tây để tìm giải pháp phù hợp nhất cho đối tượng nghiên cứu trong chương 3 Qua đó, tác giả đưa ra các đánh giá về kết quả và hiệu quả của hoạt động đầu tư, từ tác động tới tăng trưởng kinh tế trên tất cả các lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp, công nghiệp và dịch vụ cho tới tác động tích cực tới văn hóa – xã hội vùng, đồng thời tính toán các số liệu các chỉ tiêu hiệu quả tài chính để không những chỉ xem xét kết quả đã đạt được sau khi đầu tư mà còn phải đặt các kết quả đó trong mối tương quan với những gì đã bỏ ra để hoàn thành công cuộc đầu tư đó
Tuy đã gặt hái được nhiều thành tựu kinh tế nhưng vẫn chưa thực sự xứng đáng với những gì đã bỏ ra, hạn chế cần khắc phục còn tồn tại nhiều Kết cấu hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu; chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế; quản lí quy hoạch còn lỏng lẻo; công tác di dân tái định cư còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp; tỷ lệ hộ nghèo giảm nhưng chưa vững chắc, nguy cơ tái nghèo cao Ngoài ra, sự khép kín trong lĩnh vực đầu tư từ ngân sách nhà nước, hiện tượng đầu tư dàn trải và nợ đọng vốn đầu tư cũng như các vấn
đề tồn tại trong công tác quản lý nguồn vốn ngân sách cho đầu tư còn nhiều hạn chế đã khiến cho hoạt động đầu tư phát triển kinh tế vùng chưa thực sự đạt được kết quả như mong đợi để giải thích cho các hạn chế trên, tác giả đã đi sâu vào tìm hiểu nguyên nhân
từ khách quan, tới chủ quan của các đối tượng có liên quan, từ xuất phát điểm thấp riêng đặc thù của vùng cũng như từ phía các bộ phận quản lý và cơ chế của Nhà nước, như: công tác tuyên truyền, công tác quy hoạch, kế hoạch đầu tư còn chưa hoàn thiện và đồng
bộ, công tác lựa chọn nhà thầu còn nhiều bất cập, công tác thanh quyết toán vốn đầu tư, công tác thanh kiểm tra còn chưa nghiêm, chưa có ràng buộc chặt chẽ về trách nhiệm và kinh tế của chủ đầu tư, chủ quản đầu tư và các cơ quan quản lý khác có liên quan.,
Chương 3, xuất phát từ đánh giá thực trạng trong chương 2, tác giả đã trình bày mục tiêu, phương hướng phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước của vùng miền Tây
Trang 7Nghệ An đến năm 2020 và đưa ra một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước đến năm 2020
Nhóm giải pháp thứ nhất là những giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại chủ quan, xuất phát từ công tác quản lý nguồn vốn, bao gồm:
Thứ nhất, nâng cao chất lượng công tác lập, thực hiện quy hoạch và kế hoạch đầu
tư phát triển bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước
Thứ hai, hoàn thiện công tác quản lý đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước như: cần có chủ trương, quyết định đầu tư chính xác; hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư; hoàn thiện công tác đấu thầu; nâng cao chất lượng công tác giám sát thi công công trình, nghiệm thu công trình
Thứ ba, đổi mới cơ chế quản lý đầu tư sử dụng vốn nhà nước, phải làm rõ trách nhiệm và quyền hạn của các chủ thể trực tiếp tham gia quản lý và sử dụng nguồn vốn đầu
tư này
Thứ tư, phân công, phân cấp rõ ràng, xây dựng chế độ trách nhiệm của các chủ thể tham gia các giai đoạn của dự án đầu tư, đặc biệt là giai đoạn lập – duyêt – quyết định dự
án đầu tư và giai đoạn thực hiện dự án, quản lý khai thác, vận hành dự án
Thứ năm, tăng cường công tác thanh tra, kiểm soát, giám sát hoạt động đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước
Thứ sáu, cải cách thủ tục, nâng cao chất lượng công tác thanh quyết toán, vấn đề nhạy cảm và nhiều bất cập nhất trong hoạt động đầu tư
Nhóm giải pháp thứ hai là những giải pháp nhằm đưa miền Tây thoát khỏi địa bàn khó khăn, thiếu thốn nhất trong tỉnh cũng như cả nước, đưa xuất phát điểm của bà con miền Tây lên cao hơn so với vô hình chung các địa bàn trên toàn tỉnh, cụ thể:
Thứ nhất, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu về số lượng, chất lượng và cơ cấu lao động ngày càng cao, đặc biệt cho các ngành công nghiệp, dịch vụ
Thứ hai, tăng cường quản lý, khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên sẵn có gắn với bảo vệ môi trường, đồng thời tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho bà
Trang 8con về tác hại của các vấn đề môi trường xuyên biên giớ tới môi trường sinh thái và sức khỏe con người
Thứ ba, thực hiện có hiệu quả công tác sắp xếp, bố trí lại dân cư và tái định cư gắn với quy hoạch sản xuất trên địa bàn
Và cuối cùng là tăng cường hợp tác giữa các huyện thị của miền Tây với các huyện, thành, thị trong tỉnh, ngoài tỉnh và các nước trong khu vực
Có thể nói, với 10 giải pháp mà tác giả đề xuất, mặc dù còn chưa sâu sát và đầy đủ
để có thể cải tổ lại hoạt động đầu tư phát triển kinh tế vùng miền Tây trong thời gian tới, nhưng góp phần nào để các cá nhân và đơn vị liên quan có quan tâm sẽ có cái nhìn đầy
đủ hơn, hay có được những gợi ý khách quan hơn để nâng cao chất lượng, tăng cường hoạt động đầu tư phát triển kinh tế trên toàn vùng
Trong phần kết luận, tác giả khẳng định lại vai trò của đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, đặc biệt là vùng miền Tây Nghệ An Tuy nhiên, ngoài những thành tựu đã đạt được thì vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập cần được giải quyết, do đó luận văn đã đưa ra một số giải pháp nhằm tăng cường đầu tư phát triển kinh
tế vùng trong thời gian tới.”
Với đề tài “Đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn miền Tây tỉnh Nghệ An giai đoạn 2011 – 2020”, luân văn đã có một số
đóng góp sau:
“Một là, hệ thống hóa và góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn một vùng của địa phương
Hai là, phân tích thực trạng đầu tư phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn miền Tây tỉnh Nghệ An, chỉ ra những kết quả và hiệu quả đạt được, những tồn tại và nguyên nhân qua các số liệu sơ cấp thu thập và tổng hợp kết quả khảo sát mẫu mà tác giả thực hiện
Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt động đầu tư phát triển kinh
tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn miền Tây Nghệ An đến năm 2020.”