Trước hết tác giả làm rõ khái niệm đầu tư phát triển cây công nghiệp: là việc chi dùng vốn trong hiện tại để tiến hành các hoạt động sản xuất, chế biến cây công nghiệp nhằm làm tăng[r]
Trang 1Thanh Hóa là tỉnh có diện tích đất đai rộng lớn và dân số đông, thêm vào đó điều kiện khí hậu và đất đai Thanh Hóa phù hợp để trồng các loại cây công nghiệp Tỉnh Thanh Hóa cũng như Trung ương cũng cùng chung nhận định đây là hình thức sản xuất mang lại giá trị cao, phù hợp với các điều kiện tự nhiên cũng như xã hội của tỉnh Thanh Hóa, là giải pháp hữu hiệu để phát triển kinh tế toàn tỉnh Tuy nhiên, kết quả đạt được trong đầu tư phát triển cây công nghiệp tại tỉnh Thanh Hóa còn chưa tương xứng với những tiềm năng, thế mạnh của mình Kết quả đạt được ở mức khá nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập cần khắc phục: vốn đầu tư ít, hiệu quả và chất lượng chưa cao, kĩ thuật lạc hậu, nguồn nhân lực đông đảo nhưng chất lượng chưa đảm bảo,… đã dẫn tới việc khai thác tiềm năng vốn có một cách hạn chế, lãng
phí rất nhiều tiền của Từ thực tiễn đó, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Đầu tư phát triển cây công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000 – 2030”
Về phần lý thuyết:
Trước hết tác giả làm rõ khái niệm đầu tư phát triển cây công nghiệp: là việc chi dùng vốn trong hiện tại để tiến hành các hoạt động sản xuất, chế biến cây công nghiệp nhằm làm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sản vật chất (nhà xưởng, thiết bị ) và tài sản trí tuệ (tri thức, kỹ năng ), gia tăng năng lực sản xuất, tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát triển
Thứ hai, tác giả phân tích các đặc điểm của hoạt động trồng cây công nghiệp tại một địa phương, gồm 3 đặc điểm chính: Đầu tư phát triển cây công nghiệp tại một địa phương được tiến hành trên một địa bàn rộng lớn, chịu ảnh hưởng nhiều của các điều kiện tự nhiên; Đầu tư phát triển cây công nghiệp tại một địa phương đòi hỏi quy mô tiền vốn, vật tư, lao động lớn; Đầu tư phát triển cây công nghiệp nói chung có độ rủi ro cao nhưng tỷ suất lợi nhuận lại thấp hơn nhiều so với các ngành , lĩnh vực khác
Sau đó là các vấn đề lý thuyết về nội dung đầu tư phát triển cây công nghiệp tại một địa phương, nguồn vốn đầu tư cây công nghiệp, các nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư phát triển cây công nghiệp tại một địa phương Cuối cùng là hệ thống các chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả đầu tư phát triển cây công nghiệp
Về phần thực trạng: tác giả đi vào phân tích trên nhiều khía cạnh hoạt động
đầu tư phát triển cây công nghiệp tại tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000-2012, cùng với những yếu tố có liên quan
Trước tiên là phần đánh giá về các nhân tố có ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư phát triển cây công nghiệp: các nhân tố như điều kiện tự nhiên, tăng trưởng
Trang 2kinh tế và vốn đầu tư, nguồn nhân lực, các chủ trương và chính sách đầu tư phát triển, thị trường đầu ra, cơ sở hạ tầng kỹ thuật là tương đối thuận lợi đối với hoạt động đầu tư phát triển cây công nghiệp trên địa bàn tỉnh Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng
về giao thông và thủy lợi ở nhiều nơi đã xuống cấp, cần được cải tạo
Về tình hình đầu tư phát triển cây công nghiệp như sau:
Thứ nhất là đầu tư phát triển vùng nguyên liệu: Tổng vốn đầu tư trồng mới
cả giai đoạn 2000-2012 là 982,5 tỷ Tổng vốn đầu tư cho công tác chăm sóc và thu hoạch là 1955,9 tỷ
Thứ hai là đầu tư cho công nghiệp chế biến: hiện trên địa bàn có 2 nhà máy
chế biến tinh bột sắn, 3 nhà máy đường và 1 nhà máy chế biến mủ cao su
Thứ ba là đầu tư phát triển nguồn nhân lực: tỉnh Thanh Hóa trong những
năm qua đã thực hiện chủ trương đầu tư phát triển nguồn nhân lực theo phương pháp:
- Ký hợp đồng với các cơ quan dạy nghề, các trường tổ chức các lớp đào tạo ngắn hạn Các nhà máy, trang trại cũng thuê giáo viên, cán bộ về đào tạo công nhân
- Các nhà máy gửi một số cán bộ đi đào tạo và đào tạo lại tại các trường đại học, cao đẳng về nông nghiệp hoặc kỹ thuật
Thứ tư là đầu tư phát triển khoa học công nghệ:
- Đầu tư cho nghiên cứu và triển khai: Trên địa bàn tỉnh có trung tâm nghiên cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật giống cây trồng nông nghiệp làm một số công tác: thu thập các nguồn gen cây trồng, biên soạn nhiều tài liệu hướng dẫn kỹ thuật…Ngoài ra tỉnh còn lập các câu lạc bộ Khuyến nông tập trung xây dựng các
mô hình trình diễn nhằm đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất
- Đầu tư cho máy móc thiết bị, công nghệ sản phẩm mới: Đã thực hiện cơ giới hóa việc làm đất được 70%, khâu chăm sóc là 25%, khâu thu hoạch đạt 30%, khâu chế biến đạt 30% Ngoài ra, hoạt động đầu tư máy móc, thiết bị của các nhà máy chế biến còn đang ở mức trung bình: nhiều nhà máy nhập về các máy móc thiết
bị của Trung Quốc vốn đã lỗi thời, thường xuyên phải sửa chữa, công suất không đạt yêu cầu Những năm gần đây 1 số nhà máy đã nhập các thiết bị hiện đại của Nhật và Châu Âu
Trang 3Về nguồn vốn đầu tư phát triển cây công nghiệp: Năm 2000 tổng vốn đầu
tư là 144,6 tỷ Nám 2005 tổng vốn đầu tư là 372,2 tỷ Đến năm 2010 tăng lên 949,1
tỷ Và năm 2012 tổng vốn đầu tư đạt 1180,1 tỷ Trong cơ cấu nguồn vốn, chủ yếu là vốn của doanh nghiệp nhà nước và vốn tư nhân Vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ lệ rất thấp
Tiếp đó, tác giả đi vào kết quả và hiệu quả của hoạt động đầu tư phát triển cây công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000-2012:
Thứ nhất, về khối lượng vốn đầu tư thực hiện: việc lập kế hoạch và bố trí vốn đầu tư phát triển cây công nghiệp đã từng bước phù hợp với yêu cầu thực tế Chênh lệch giữa vốn đầu tư thực hiện và vốn đầu tư kế hoạch đại đa số không quá 5%
Thứ hai, về năng lực sản xuất phục vụ tăng thêm:
- Về đầu tư phát triển vùng nguyên liệu: đến năm 2012 tổng diện tích cây công nghiệp ngắn ngày là 78.330 ha; năng suất và sản lượng đa phần năm sau cao hơn năm trước Cây công nghiệp lâu năm có tổng diện tích đến năm 2012 là 17.163
ha, diện tích cao su chiếm 92,5% Trong khi đó cây chè và cà phê dần bị đào thải
- Về đầu tư phát triển công nghiệp chế biến: Tổng công suất các nhà máy chế biến tinh bột sắn là 1.200 tấn/ngày, mỗi năm sản xuất 30.000 tấn tinh bột sắn Tổng công suất các nhà máy đường: 16.000 tấn/ngàyCông suất chế biến mủ cao su: 3.000 tấn/năm
- Về đầu tư phát triển nguồn nhân lực: Mỗi năm tỉnh tổ chức được khoảng 80 lớp đào tạo ngắn hạn với số học viên khoảng 1600 người Các nhà máy chế biến và trang trại đào tạo được hàng ngàn công nhân mỗi năm Các nhà máy đào tạo được
52 thạc sĩ, tiến sĩ, hơn 500 cán bộ có trình độ đại học và cao đẳng, gần 2000 cán bộ
có trình độ trung cấp
Về đầu tư phát triển khoa học công nghệ: thành lập được 120 câu lạc bộ khuyến nông, trong năm 2012 đã triển khai được 6 mô hình trình diễn về cây công nghiệp; thực hiện cơ giới hóa việc làm đất được 70%, khâu chăm sóc là 25%, khâu thu hoạch đạt 30%, khâu chế biến đạt 30%; ngoài ra, các nhà máy chế biến đã trang
bị một số máy móc hiện đại từ Nhật và Châu Âu
Trang 4Thứ ba, về hiệu quả kinh tế: Hệ số HIV(GO) có xu hướng giảm dần Như vậy với mỗi đồng vốn đầu tư bỏ ra, mức tăng giá trị sản xuất ngày càng giảm Hệ số
mức tăng tổng sản phẩm quốc nội ngày càng giảm sút Hệ số ICORCCN tương đối ổn định, nhìn chung là tăng rất nhẹ Như vậy để tăng thêm 1 đơn vị GDP ngành cây công nghiệp thì số đơn vị vốn đầu tư tăng thêm thay đổi ít
Thứ tư, về hiệu quả xã hội: Số lao động tăng thêm trên 1 đơn vị vốn đầu tư giảm Năm 2000 cứ 1 tỷ đồng lại tạo ra việc làm cho 12,5 người, đến năm 2012 thì
1 tỷ đồng chỉ tạo ra công ăn việc làm cho 1,2 người
Cuối cùng là những hạn chế và nguyên nhân:
Thứ nhất là những hạn chế:
- Cây chè, cà phê không hiệu quả và dần bị đào thải
- Sự phân bổ các nhà máy chế biến không hợp lý: tỉnh Thanh Hóa mới chỉ có nhà máy chế biến cho các loại cây: sắn, mía, cao su Và có tới 3 nhà máy mía đường dẫn tới các nhà máy không có đủ nguyên liệu để sản xuất
- Thiếu đội ngũ cán bộ giàu kinh nghiệm, giỏi chuyên môn
- Hoạt động nghiên cứu khoa học, triển khai công nghệ yếu: tỷ lệ cơ giới hóa các khâu trồng, chăm sóc và thu hoạch còn thấp Đại bộ phận các trang thiết bị, máy móc của các nhà máy chế biến cây công nghiệp trên địa bàn đã lạc hậu, nhiều máy móc có xuất xứ từ Trung Quốc với chất lượng không đảm bảo
- Vốn ngân sách Nhà nước và vốn tín dụng đầu tư phát triển Nhà nước có vai trò hạn chế Đầu tư nước ngoài rất ít
- Hiệu quả đầu tư tại một số vùng và một số cây thấp: nhiều loại cây công nghiệp không cho lợi ích kinh tế cao Đầu tư vào chỉ giải quyết một phần nhu cầu việc làm mà không giúp người dân giàu lên
Thứ hai là nguyên nhân:
- Công tác quy hoạch và lập dự án đầu tư phát triển, phân tích thị trường cây công nghiệp còn nhiều yếu kém, chưa đồng bộ, đầu tư mang tính dàn trải
- Công tác chọn giống không được thực hiện tốt
- Đầu tư cho khoa học công nghệ hạn chế, chưa thực sự ý thức được tầm
Trang 5quan trọng của hoạt động đầu tư này
- Chất lượng nguồn nhân lực thấp, khả năng thu hút chất xám kém, công tác đào tạo nhân lực còn nhiều bất cập, chính sách ưu đãi còn kém
- Nguồn vốn Ngân sách Nhà nước và tín dụng đầu tư phát triển Nhà nước chưa dành sự ưu ái cho hoạt động đầu tư phát triển cây công nghiệp Nhà đầu tư nước ngoài chưa thấy sự hấp dẫn trong hoạt động đầu tư phát triển cây công nghiệp tại Thanh Hóa
Về phần giải pháp:
Đầu tiên, tác giả đi vào quan điểm phát triển cây công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2013-2030 Sau đó là nội dung quy hoạch phát triển cây công nghiệp tỉnh đến năm 2030 đã được hoạch định trong Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XVII, trong đó từng loại cây đã được hoạch định chi tiết cả diện tích, năng suất, sản lượng, cũng như việc phân bố vùng nguyên liệu cho các nhà máy
Sau đó, tác giả đi vào nội dung chính của các giải pháp
Đầu tiên là các giải pháp về vốn đầu tư:
- Đối với nguồn vốn ngân sách, tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn doanh nghiệp Nhà nước: Duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao như hiện nay và có các biện pháp khuyến khích tiết kiệm, tận thu ngân sách, tăng nguồn thu từ thuế, phòng chống hiện tượng thất thoát, lãng phí để tăng tỷ lệ tích lũy từ bản thân nền kinh tế Tiếp tục thực hiện cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước
- Đối với vốn từ các tổ chức tín dụng và định chế trung gian: Các tổ chức tín dụng và các định chế trung gian cần tạo điều kiện thuận lợi cho các cá nhân, doanh nghiệp muốn vay vốn đầu tư phát triển cây công nghiệp Cần đặc biệt ưu tiên cho các dự án xây dựng nhà máy chế biến cây công nghiệp hoặc đầu tư mua mới máy móc, trang thiết bị
- Đối với nguồn vốn từ các doanh nghiệp và tư nhân: Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo cơ chế thông thoáng trong lĩnh vực đầu tư, giảm các đầu mối tiếp xúc, tạo mọi điều kiện thuận lợi, chính sách ưu đãi để nhân dân và doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư, thu hút các dự án đầu tư vào các vùng nguyên liệu, khuyến khích các dự án đang hoạt động đầu tư mở rộng sản xuất Các chính sách ưu đãi cần được áp dụng như: hỗ trợ doanh nghiệp khi đầu tư mua sắm công nghệ mới như miễn giảm thuế nhập khẩu thiết bị; giảm tiền thuê đất; giao đất giao rừng; khuyến
Trang 6khích thành lập doanh nghiệp sản xuất cây công nghiệp bằng cách ưu đãi chi phí thuê mặt bằng, đối với các cá nhân và tổ chức trong và ngoài tỉnh muốn đầu tư vào trong lĩnh vực này
- Đối với nguồn vốn nước ngoài: Tạo mọi điều kiện thuận lợi và thông thoáng: chính sách sử dụng đất, giải phóng mặt bằng, chính sách ưu đãi đầu tư, xây dựng đồng bộ và từng bước hiện đại hóa hệ thống kết cấu hạ tầng, giao thông vận tải, cải cách thủ tục hành chính để thu hút nhà đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh Cuối cùng, cần tăng cường hỗ trợ các nhà đầu tư để triển khai có hiệu quả các dự án đầu tư nước ngoài đang hoạt động
Thứ hai là các giải pháp đầu tư phát triển vùng nguyên liệu:
- Cần nghiên cứu, quy hoạch phát triển vùng một cách hợp lý, lựa chọn những địa phương có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp nhất với từng loại cây để đầu tư phát triển thành vùng tập trung chuyên canh lớn
- Tính toán diện tích vùng nguyên liệu của mỗi loại cây và diện tích trồng mới cần thiết mỗi năm
- Đẩy mạnh công tác giao đất và hỗ trợ kinh phí trồng mới đối với người dân
và doanh nghiệp
- Tổ chức khảo sát, kiểm tra chất lượng phân bón đang được người dân sử dụng
- Thực hiện kỹ lưỡng công tác chọn giống
Thứ ba là các giải pháp đầu tư cho công nghiệp chế biến:
- Tạo ra các cơ chế thông thoáng, các chính sách ưu đãi đầu tư như miễn, giảm thuế trong một số năm, giảm tiền thuê đất đối với hoạt động đầu tư xây dựng nhà máy chế biến cây công nghiệp
- Tỉnh cùng các đơn vị hữu quan hoàn thành sớm nhất quy định tiêu chuẩn việc đầu tư xây dựng một nhà máy chế biến
- Cần bố trí đầu tư xây dựng nhà máy gắn với vùng nguyên liệu với công suất và quy mô phù hợp với quy mô của vùng nguyên liệu, gần vùng nguyên liệu, chi phí đền bù giải phóng mặt bằng ở mức thấp
- Khuyến khích, ưu đãi khi các nhà máy đầu tư mua sắm thiết bị, công nghệ mới
Thứ tư là các giải pháp đầu tư phát triển nguồn nhân lực:
Về chính sách thu hút nhân lực:
- Xây dựng và hiện đại hoá hệ thống cơ sở vật chất để thực sự hấp dẫn người
Trang 7lao động, cùng với các chính sách về công ăn việc làm, thu nhập, bảo trợ xã hội cần được quan tâm đúng mức và đảm bảo công bằng, trong đó đặc biệt là thu nhập
- Đối với đội ngũ chuyên gia giỏi trong ngành, tỉnh cần đề ra những chính sách khuyến khích và thu hút người tài, người có chuyên môn cao, các chuyên gia giỏi đang ở các địa phương khác về công tác
Về đầu tư vào đào tạo nhân lực:
- Các trường đại học, cao đẳng, các cơ sở đào tạo trong ngành nên đầu tư tiền của để xây dựng trường lớp, hiện đại hóa các công cụ học tập, nâng cao chất lượng công tác giảng dạy
- Thường xuyên ký hợp đồng mời các cơ quan dạy nghề, các trường đại học trong tỉnh tổ chức các lớp đào tạo ngắn ngày ở vùng trung du, miền núi, đặc biệt là vùng nguyên liệu, đối tượng được giảng dạy là đội ngũ công nhân kỹ thuật trong vùng
- Tổ chức, tạo điều kiện cho các cán bộ trong ngành được đi đào tạo, bổ sung kiến thức tại các trường đại học trong và ngoài nước về nông nghiệp và kỹ thuật
Thứ năm là các giải pháp đầu tư khoa học công nghệ:
- Tăng cường đầu tư vốn ngân sách cho những mô hình ứng dụng các tiến bộ
kỹ thuật, các cơ sở nghiên cứu mô hình thực nghiệm, các vườn ươm giống, mở thêm các trung tâm nghiên cứu nếu cần thiết
- Đưa các loại giống mới có năng suất, chất lượng cao về trồng thử và nhân rộng mô hình; dần dần hình thành vùng chuyên canh có giá trị và hiệu quả kinh tế cao Mặt khác, thực hiện đẩy mạnh ứng dụng các kỹ thuật canh tác mới; từng bước
cơ khí, cơ giới hóa trong sản xuất để đạt được hiệu quả canh tác tốt nhất
- Đưa ra các hình thức hỗ trợ, ưu đãi về vốn hoặc lãi suất đối với các hoạt động đầu tư cho khoa học công nghệ, dây chuyền sản xuất, thiết bị máy móc mới của các công ty, nhà máy…
- Tổ chức những hội thảo, những chương trình khoa học với sự góp mặt của các nhà máy, doanh nghiệp, nông trường, chủ trang trại trên địa bàn tỉnh
- Đào tạo nguồn nhân lực khoa học công nghệ trong các doanh nghiệp
- Triển khai chính sách khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ ở các doanh nghiệp, nhà máy
Thứ sáu là một số kiến nghị với Trung ương:
Trang 8Thứ nhất, Trung ương cần có lộ trình miễn giảm thuế cho hoạt động mua máy móc, thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất, chế biến cây công nghiệp
Thứ hai, trong điều kiện nội lực của tỉnh Thanh Hóa còn nhiều hạn chế, đề nghị Trung ương hàng năm bổ sung thêm ngân sách để tiến hành các hoạt động hỗ trợ phát triển cây công nghiệp
Thứ ba, Trung ương nên có biện pháp hỗ trợ kinh phí trồng mới cho người dân và doanh nghiệp
Thứ tư, Trung ương cần lập ra các quy hoạch tổng thể và chi tiết phát triển cây công nghiệp với từng tỉnh, từng vùng, yêu cầu các tỉnh, vùng chỉ nên tập trung vào trồng loại cây phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai,…của mình
Đề tài "Đầu tư phát triển cây công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000-2012" đã nghiên cứu lý thuyết và thực tế hoạt động đầu tư phát triển cây công nghiệp tại một địa phương cụ thể Từ đó đưa ra những đánh giá, nhận định về những mặt tích cực và những hạn chế còn tồn tại cùng với nguyên nhân của nó, nhằm đưa ra một số giải pháp, kiến nghị góp phần hoàn thiện công tác đầu tư phát triển cây công nghiệp tại tỉnh Thanh Hóa Hy vọng trong thời gian tới, hoạt động đầu tư phát triển cây công nghiệp tại Thanh Hóa sẽ ngày càng hiệu quả hơn nữa, góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của toàn tỉnh