Đầu tư phát triển các khu công nghiệp vùng kinh tế trọng điểm phía nam: Thực trạng và giải pháp

[r]

Tr ng i h c kinh t Qu c dân

u t phát tri n các khu công nghi p vùng kinh t tr ng m phía nam: Th c tr ng và

gi i pháp

Tóm t t Lu n v n th c s kinh t

Chuyên nghành : Kinh t u t

Ng i h ng d n khoa h c : PGS.TS T Quang Ph ng

Hà N i, 2008

1 S c n thi t c a tài:

CNH, H H là xu th t t y u c a các n c ang phát tri n, trong ó có

c ta th c hi n quá trình này, các qu c gia u ph i huy ng m i ngu n l c Tuy nhiên, trong b i c nh các n c ang phát tri n thì các ngu n

c r t h n ch và ph i i m t v i tình tr ng thi u v n cho u t phát tri n

Vì v y, các n c u th c hi n chi n l c phát tri n có tr ng m các vùng nh t nh, t ó t o ng l c phát tri n lan to cho các vùng khác N c

ta ã l a ch n chính sách u t phát tri n các VKTT phát tri n kinh t

và u t phát tri n KCN là m t n i dung quan tr ng trong chi n l c ó,

n hình nh t là phát tri n KCN VKTT phía Nam

Vì lý do ó, tác gi l a ch n tài u t phát tri n các khu công nghi p vùng kinh t tr ng m phía Nam: th c tr ng và gi i pháp

2 M c ích nghiên c u c a tài

tài phân tích, ánh giá th c tr ng u t phát tri n trong các KCN VKTT phía Nam, giai n t n m 1998-2007, phân tích nh ng k t qu t

c c ng nh nh ng h n ch t ó a ra nh ng gi i pháp ti p t c phát huy nh ng thành t u t c và kh c ph c nh ng m t còn h n ch

3 i t ng và ph m vi nghiên c u c a tài

tài t p trung nghiên c u th c tr ng u t phát tri n các KCN VKTT phía Nam, giai n 1998-2007, u t phát tri n h t ng KCN, u phát tri n s n xu t kinh doanh trong các KCN Trên c s nh ng lý lu n chung, th c tr ng u t phát tri n tài c ng a ra m t s gi i pháp nâng cao hi u qu u t phát tri n vào các KCN VKTT phía Nam

4 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp nghiên c u: t ng h p và phân tích h th ng; mô t , so sánh nghiên c u, th ng kê và x lý s li u

KCN là m t v n nh n c nhi u s quan tâm và ã c nhi u nhà khoa h c trong và ngoài n c nghiên c u trên các góc nh Qu n lý Nhà

c i v i KCN, thu hút FDI vào các KCN…tuy nhiên i v i u t phát tri n các KCN VKTT phía Nam thì ch a có tài nào nghiên c u sâu và

y

6 K t c u c a lu n v n

Ngoài ph n m u, k t lu n, ph l c, Lu n án g m 3 ch ng:

Ch ng 1: M t s v n lý lu n chung v u t phát tri n khu công nghi p

C ng 2: Th c tr ng u t phát tri n các khu công nghi p vùng kinh t

tr ng m phía Nam

Ch ng 3: Ph ng h ng u t phát tri n khu công nghi p và m t s gi i pháp t ng c ng u t phát tri n khu công nghi p vùng kinh t tr ng m phía Nam

PHÁT TRI N KHU CÔNG NGHI

NAM VÀ KHU CÔNG NGHI P 1.1.1 Vùng kinh t tr ng m phía Nam

VKTT phía Nam bao g m, n m trong h th ng 6 vùng kinh t l n và 3 vùng kinh t tr ng m, bao g m 8 t nh, thành ph tr c thu c Trung ng là:

Tp H Chí Minh, ng Nai, Bà R a – V ng Tàu, Bình D ng, Bình Ph c, Tây Ninh, Long An và Ti n Giang

1.1.2 Khái ni m Khu công nghi p

Theo Ngh nh 36/CP ngày 24 tháng 4 n m 1997, KCN là “khu t p trung các doanh nghi p chuyên s n xu t hàng công nghi p và th c hi n các

ch v cho s n xu t công nghi p, có ranh gi i a lý xác nh, không có dân sinh s ng, do Chính ph ho c Th t ng chính ph quy t nh thành l p Trong KCN có th có doanh nghi p ch xu t”

1.1.3 Vài trò c a Khu công nghi p

u t phát tri n các KCN có vai trò to l n i v i c ch u t c ng

nh n c ti p nh n u t i v i nhà u t , khi u t trong các KCN giúp gi m chi phí s n xu t, t ng s c c nh tranh cho s n ph m trên th tr ng

i v i n c thành l p, u t phát tri n KCN là m t công c h u hi u thu hút u t trong và ngoài n c, c bi t là thu hút FDI vào ho t ng s n xu t kinh doanh trong KCN, t ng tr ng kinh t ; m r ng ho t ng ngo i th ng;

o vi c làm cho ng i lao ng; K th a khoa h c k thuât, công ngh tiên

ti n, h c t p kinh nghi m qu n lý c a các nhà u t n c ngoài và th nghi m các chính sách m i;

1.2 I DUNG U T PHÁT TRI N KHU CÔNG NGHI P 1.2.1 Khái ni m u t phát tri n

ra tài s n m i cho n n kinh t , làm t ng ti m l c s n xu t kinh doanh, là u

ki n ch y u t o vi c làm, nâng cao i s ng ng i lao ng ó chính là

vi c b ti n ra xây d ng, s a ch a nhà c a, k t c u h t ng, mua s m trang thi t b và l p t chúng trên n n b và b i d ng ào t o ngu n nhân l c,

th c hi n các chi phí th ng xuyên g n li n v i ho t ng này nh m duy trì

ti m l c c a các c s ang t n t i và t o ti m l c m i cho n n kinh t

1.2.2 i dung u t phát tri n KCN

m u t phát tri n c s h t ng và u t phát tri n s n xu t kinh doanh trong KCN Trong ó u t c s h t ng là n n t ng, là m c tiêu gián

ti p thu hút u t s n xu t kinh doanh, còn u t s n xu t kinh doanh

i là m c tiêu chính c a thu hút u t phát tri n KCN

âu t c s h t ng g m u t c s h t ng trong và ngoài hàng rào KCN và u t c s h t ng xã h i

u t phát tri n s n xu t kinh doanh trong KCN là vi c các doanh nghi p trong n c và n c ngoài thuê t trong KCN c a các doanh nghi p phát tri n h t ng, xây d ng nhà x ng, l p t máy móc thi t b ti n hành

n xu t kinh doanh s n ph m và d ch v Trong ph m vi nghiên c u c a tài ch nghiên c u u t c s h t ng trong hàng rào KCN và u t phát tri n s n xu t kinh doanh trong KCN

TRI N KHU CÔNG NGHI P VÙNG KINH T TR NG M 1.3.1 t s nhân t nh h ng n u t phát tri n c s h t ng khu

công nghi p

Bao g m các nhân t : v trí a lý, c s h t ng ngoài hàng rào và giá thuê t, chi phí n bù, gi i phóng m t b ng

trong khu công nghi p.

Bao g m các nhân t : c s h t ng trong và ngoài hàng rào KCN, giá thu

t trong KCN và môi tr ng u t trong KCN

PHÁT TRI N KHU CÔNG NGHI P.

1.4.1 Ch tiêu thu hút v n u t

• Ch tiêu v n u t ng ký

• Ch tiêu v n u t th c hi n

• T l v n u t th c hi n/v n ng ký

1.4.2 Nhóm ch tiêu hi u qu ho t ng c a các doanh nghi p KCN

m các ch tiêu ph n ánh t ng giá tr xu t kh u, t ng giá tr nh p kh u,

ng doanh thu, n p ngân sách nhà n c

1.4.3 Nhóm ch tiêu hi u qu s d ng t

m nhóm ch tiêu: T l l p y KCN, S lao ng/ha; Doanh thu/ha;

n u t /ha: phán ánh kh n ng t o vi c làm, doanh thu và kh n ng thu hút v n trên m i ha t KCN cho thuê

1.5 KINH NGHI M U T PHÁT TRI N KCN M T S N C

tài nêu s l c u t phát tri n KCN c a hai n c trong khu v c có

u ki n kinh t ban u t ng t nh n c ta là Thái Lan và Ma-lai-xi-a Qua ó rút ra m t s bài h c cho u t phát tri n KCN VKTT phía Nam là: phân vùng phát tri n kinh t , bên c nh ó, n c ta c ng c n u t phát tri n c s h t ng k thu t và c s h t ng xã h i nh m m c tiêu phát tri n lâu dài các KCN; xây d ng các KCN nh ng n i có v trí thu n l i d thu hút u t , t o c ch chính sách thông thoáng và u ãi cho các nhà u t Bên c nh ó, phát tri n các KCN c ng c n chú ý n v n b o v môi

tr ng

CÁC KHU CÔNG NGHI P VÙNG KINH T TR NG

M PHÍA NAM

2.1 KHÁI QUÁT V VÙNG KINH T TR NG M PHÍA NAM

VKTT phía Nam v i nh ng u ki n thu n l i v v trí a lý nh k c n

ng b ng Sông C u Long, là vùng có ngu n l ng th c, th c ph m trù phú

nh t n c, k c n vùng bi n, giàu tài nguyên th y s n, d u m , khí t và là

i duy nh t khai thác d u khí c a t n c hi n nay, có u ki n thu n l i xây d ng h th ng c ng bi n n c sâu, có Tp H Chí Minh là trung tâm kinh t c a c n c, có V ng Tàu là Tp c ng v i nhi u thu n l i n xây

ng c ng n c sâu

VKTT phía Nam có tài nguyên thiên nhiên phong phú, c bi t là tài nguyên d u khí, tài nguyên bi n

Có c s h t ng thu n l i và liên t c c nâng c p, có ngu n lao ng d i dào, ch t l ng t t, và là vùng có t c t ng tr ng kinh t liên t c cao nh t trong c n c

2.2.1 T ng quan chung v hình hình phát tri n khu công nghi p vùng kinh t tr ng m phía Nam

Tính n h t n m 2007, VKTT phía Nam ã có t ng c ng 89 KCN v i

ng di n tích t có th cho thuê là 16.281 ha, trong ó di n tích t ã cho thuê là 7875 ha, t 75,33%

Các KCN phân b kh p các t nh VKTT phía Nam trong ó t p trung

ch y u Tp H Chí Minh, ng Nai, Bình D ng, Bà R a-V ng Tàu còn Binh Ph c, Tây Ninh, Long An, Tiên Giang thì m i ch lác ác vài KCN Tình tr ng phân b các KCN nhìn chung phù h p v i ti m l c kinh t c ng

phân b ch y u d c theo các qu c l nh qu c l 13, qu c l 1, qu c l 22

và n hình nh t là d c theo qu c l 51, là nh ng v trí thu n l i cho vi c giao l u, v n chuy n hàng hoá c ng nh g n ngu n cung c p nguyên li u, nhân công

2.2.2 V n u t phát tri n KCN

Tính n h t n m 2007, các KCN VKTT phía Nam ã thu hút c

t kh i l ng l n v n u t trong n c và n c ngoài , g m: 759 tri u USD và 33185 t ng v n u t xây d ng c s h t ng (t ng ng t ng

45329 t ng) và 25321 tri u USD và 103957 t ng v n u t s n xu t kinh doanh

Xét v v n u t , thì v n u t c s h t ng m i ch chi m h n 8% trong t ng v n u t vào KCN, nh ng nh có s v n “m i” này mà ã thu hút c kh i l ng l n v n u t s n xu t kinh doanh trong KCN, chi m

n g n 92% t ng v n u t u này c ng ch ng t c hi u qu c a vi c

u t xây d ng c s h t ng KCN

2.2.3 u t phát tri n h t ng khu công nghi p.

i nh ng l i th v c s h t ng nh ng giao thông, c u c ng, sân bay VKTT phía Nam ã thu hút c l ng v n u t c s h t ng t ng

u qua các n m trong giai n t 1998-2007, trong ó giai n t sau n m

2002 v n u t c s h t ng KCN t ng lên m nh m Tính n 759 tri u USD và 33185 t ng v n u t c s h t ng KCN Thu hút u t c s

t ng KCN có c nhà u t trong n c và nhà u t n c ngoài trong ó

n u t trong n c chi m t l ch y u (73%), còn các nhà u t n c ngoài còn r t ít, m i 27% Xét theo i tác thì m i ch có các nhà u t Châu

Á nh ài Loan, Trung Qu c, Thái Lan, Nh t B n, Singapore u t vào l nh

c kinh doanh c s h t ng KCN Các nhà u t n c ngoài còn e ng i khi

thu h i v n ch m ph n n a các nhà u t n c ngoài không yên tâm v i quy n s d ng t c c p cho doanh nghi p n c ngoài và th t c hành chính, n bù, gi i phóng m t b ng g p nhi u r c r i Vì v y c n có chính sách phù h p h p d n các nhà u t n c ngoài tham gia u t kinh doanh c s h t ng KCN

2.2.4 u t phát tri n s n xu t kinh doanh trong khu công nghi p vùng kinh t tr ng m phía Nam

2.2.4.1 T ng quan tình hình thu hút u t s n xu t kinh doanh vào khu công nghi p

i nh ng thành t u t c c a u t c s h t ng, các KCN VKTT phía Nam ã th c s thu hút c m t kh i l ng áng k v n u

s n xu t kinh doanh trong KCN Vào nh ng n m 1998, 1999 do nh h ng

a cu c kh ng ho ng tài chính ti n t thu hút v n u t trong KCN VKTT phía Nam th p theo xu th chung c a c n c Tuy nhiên, Nhà n c ta t ng

c c i thi n c ch thu hút u t , v i nh ng chính sách u ãi h p d n thì sau n m 2002 v n u t thu hút trong các KCN ã t ng lên áng k Tính

n tháng 12 n m 2007, VKTT ã thu hút c t ng c ng 2.901 d án u

s n xu t kinh doanh v i t ng v n u t ng ký là 21.967 tri u USD và 103.957 t ng; v n th c hi n là 10.618 tri u USD và 72.609 t ng

2.2.4.2 Thu hút u t tr c ti p n c ngoài

n u t n c ngoài chi m t tr ng ch y u (80%) trong t ng v n u

s n xu t kinh doanh trong KCN VKTT phía Nam

Xét theo l nh v c, các d án FDI có h u nh t t c các l nh v c, trong

ó ch o là các ngành công nghi p n ng và công nghi p nh Xét theo qu c gia u t , có n 54 qu c gia u t vào các KCN VKTT phía Nam, tuy nhiên có s m t cân i trong vi c thu hút v n u t

các qu c gia có công ngh ngu n nh M , Châu Âu chi m m t t l không áng k

Trong các a ph ng thì các KCN t nh ng Nai là n c thu hút u t nhi u nh t vì ng Nai t p trung nhi u KCN v i c s h t ng t t

2.2.4.3 Thu hút u t trong n c

Bên c nh thu hút u t n c ngoài vào s n xu t kinh doanh trong KCN thì các KCN VKTT phía Nam c ng thu hút c c u t trong n c m c

dù v i kh i l ng v n còn ít i V n trong n c t p trung ch y u t nh Bà

a V ng Tàu vì nh ng l i th c a t nh v tài nguyên và ch y u là v n nhà

c t p trung vào nh ng l nh v c khí n m v i kh i l ng v n cho m i

án là r t l n

2.3 ÁNH GIÁ K T QU VÀ T N T I TRONG HO T NG

U T PHÁT TRI N KCN VKTT PHÍA NAM.

2.3.1 K t qu ho t ng u t phát tri n KCN VKTT phía Nam

2.3.1.1 Hình thành c h th ng các KCN v i k t c u h t ng thu n

i, hi n i và t ng b c ng b

Các VKTT phía Nam chi m n 47% v s KCN và 55% v di n tích KCN so v i c n c Nhìn chung, các KCN ã i vào ho t ng có k t c u h

ng ng b và hoàn thi n, m t s t tiêu chu n qu c t v ng sá, kho bãi, n n c, giao thông, thông tin liên l c và các c s d ch v góp ph n

hi n i hóa h th ng c s h t ng kinh t - xã h i, n hình là Tp H Chí Minh, ng Nai, Bình D ng

2.3.1.2 Thu hút c l ng v n u t l n trong và ngoài n c, a

ng hóa các ngu n l c, ph c v cho s nghi p CNH, H H t n c.

các KCN VKTT phía Nam ã th c s h p d n các nhà u t c bi t là u

n c ngoài

n n m 2007 thì s d án và v n u t ng ký lên n 2.214 d án 21.697 tri u USD T c t ng v n u t và s d án bình quân t n m 1998-2007 t ng ng là 18% và 20,6% T l s d án c a các KCN VKTT phía Nam so v i KCN c a c n c là 47,7%, còn xét theo kh i lu ng v n u

n c ngoài và v n u t trong n c thì con s này l n l t là 72.6% và 54%

2.3.1.3 Góp ph n quan tr ng trong chuy n d ch c c u kinh t theo

ng CNH-H H, a d ng hóa ngành ngh , nâng cao trình công ngh

và kh n ng c nh tranh và m r ng quan h h p tác qu c t

u ó th hi n qua s gia t ng t tr ng giá tr s n xu t công nghi p trong GDP vùng nói riêng và c a c n c nói chung, giá tr xu t kh u c a các doanh nghi p KCN t ng u qua các n m, góp ph n ti p nh n công ngh m i,

p trung nh ng ngành ngh m i, góp ph n chuy n d ch c c u kinh t theo

ng CNH, H H Các nhà u t n c ngoài a vào Vi t Nam nh ng dây chuy n công ngh tiên ti n, trong ó có nh ng d án v i hàm l ng công ngh cao c a Nh t B n, làm t ng hàm l ng công ngh trong s n ph m, t ng

c c nh tranh cho s n ph m S a d ng trong các l nh v c u t ã góp

ph n làm a d ng hóa c c u ngành ngh công nghi p

2.3.1.4 Nâng cao hi u qu s d ng c s h t ng.

l cho thuê t t ng lên t 52,3% vào n m 2003 n h n 76% vào các

m 2005, 2006, 2007, bình quân 1 ha t công nghi p n m 2007 ã v n hành thu hút c 2,04 tri u ô v n u t n c ngoài và 8,5 t ng v n u t trong n c, t ng t ng ng 150,5% và 112% i v i n m 2003, 1 ha t nông

hút bình quân cho m i ha t KCN vào kho ng 100 ng i.

2.3.1.5 Góp ph n quan tr ng trong vi c gi i quy t vi c làm, nâng cao trình i ng lao ng và qu n lý.

Các KCN VKTT phía Nam ã t o vi c làm cho 70 v n lao ng, chi m

n h n 66% so v i các KCN c n c Bên c nh ó, môi tr ng làm vi c trong KCN là môi tr ng c nh tranh, nên ng i lao ng ph i luôn không

ng ng ph n u, nâng cao tay ngh áp ng yêu c u công vi c Các doanh nghi p KCN có mô hình t ch c qu n lý tiên ti n, hi n i, t trình qu c

là môi tr ng t t ng i lao ng Vi t Nam có th c ào t o, h c h i

và d n d n có th thay th c lao ng qu n lý n c ngoài

2.3.1.6 Góp ph n b o v môi tr ng sinh thái

u t phát tri n KCN ã di d i các c s s n xu t ô nhi m ra kh i thành

ph , do ó góp ph n gi i quy t ô nhi m ô th ; t p trung, x lý ch t th i, tránh tình tr ng khó ki m soát ho t ng c a các doanh nghi p do phân tán v a

m s n xu t

2.3.1.7 Góp ph n y m nh quan h h p tác s n xu t và m r ng m i liên k t liên ngành, liên vùng.

u t phát tri n trong các KCN VKTT phía Nam trong th i gian qua

ã có nh ng tác ng lan to tích c c m t s m t, c th nh : u t phát tri n KCN ã m r ng liên k t ngành và liên k t vùng t p trung xung quanh KCN, u t phát tri n các KCN t o nên nh ng vùng công nghi p t p trung, tác ng tích c c t i vi c phát tri n các c s nguyên li u, Các KCN góp

ph n m r ng th tr ng các y u t u vào, u ra t i các vùng lân c n

2.3.2 M t s h n ch ch y u

2.3.2.1 Ch t l ng quy ho ch còn th p, t ch c th c hi n quy ho ch

ch a tri t