Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngân hàng thương mại cổ phần xuất nhập khẩu Việt nam

hàng thương mại (Các chỉ tiêu về năng lực tài chính, Các chỉ tiêu về năng lực kinh doanh, Các chỉ tiêu về năng lực về công nghệ, Các chỉ tiêu về năng lực tổ chức quản lý và điều hành) [r]

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ ĐẦU

TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN

HÀNG THƯƠNG MẠI

Cạnh tranh

“Cạnh tranh” là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế (giữa các quốc gia, doanh nghiệp) trên cơ sở sử dụng hiệu quả các nguồn lực kinh tế kết hợp

áp dụng khoa học công nghệ trong sản xuất cũng như dịch vụ để thỏa mãn nhu cầu khách hàng bằng sản phẩm chất lượng và giá cả hợp lý và “cạnh tranh” cũng tạo ra sự sai biệt giữa các sản phẩm cùng loại thông qua các giá trị vô hình mà doanh nghiệp tạo ra Qua đó, doanh nghiệp sẽ giành lấy những

vị thế tương đối trong sản xuất, tiêu thụ hàng hóa để tối đa hóa lợi nhuận”

Năng lực cạnh tranh

Khái niệm: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng duy trì

và nâng cao lợi thế cạnh tranh trong việc tiêu thụ sản phẩm, mở rộng mạng lưới tiêu thụ, thu hút và sử dụng có hiệu quả các yếu tố sản xuất nhằm đạt lợi ích kinh tế cao và bền vững

Các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Các nhân tố bên trong doanh nghiệp

Trình độ và năng lực tổ chức, quản lý doanh nghiệp

Trình độ thiết bị, công nghệ

Trình độ lao động trong doanh nghiệp

Năng lực tài chính của doanh nghiệp

Năng lực marketing của doanh nghiệp và khả năng xác định lượng cầu Năng lực nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp

Yếu tố liên quan đến mức độ cạnh tranh lĩnh vực kinh doanh của doanh nnghiệp, vị thế của doanh nghiệp so với các doanh nghiệp tham gia cạnh tranh

Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp

Thị trường

Thể chế, chính sách

Kết cấu hạ tầng

Các ngành công nghiệp, dịch vụ hỗ trợ

Trình độ nguồn nhân lực

Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngân hàng thương mại

Khái niệm: Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh là một bộ phận cơ

bản của đầu tư phát triển, đó là việc chi dùng vốn trong hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm làm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sản vật chất (nhà xưởng, thiết bị…) và tài sản trí tuệ (tri thức, kỹ năng…), gia tăng năng lực sản xuất, tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát triển

Đặc điểm của đầu tư phát triển

- Quy mô tiền vốn, vật tư, lao động cần thiết cho hoạt động đầu tư phát triển thường rất lớn

- Thời kỳ đầu tư kéo dài

- Thời gian vận hành các kết quả đầu tư kéo dài

- Các thành quả của hoạt động đầu tư phát triển mà là các công trình xây dựng thường phát huy tác dụng ở ngay tại nơi nó được tạo dựng nên, do

đó quá trình thực hiện đầu tư cũng như thời kỳ vận hành kết quả đầu tư chịu ảnh hưởng lớn của các nhân tố về tự nhiên, kinh tế, xã hội vùng

- Đầu phát triển có độ rủi ro cao

Nội dung cơ bản của đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng thương mại

- Đầu tư phát triển mạng lưới

- Đầu tư phát triển các sản phẩm dịch vụ

- Đầu tư phát triển nguồn nhân lực

- Đầu tư nghiên cứu và phát triển công nghệ

- Đầu tư cho hoạt động Marketing

Nguồn vốn đầu tư của ngân hàng thương mại: Nguồn vốn đầu tư của ngân hàng được hình thành từ nguồn vốn chủ sở hữu (vốn hình thành từ ban đầu) và nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động (lợi nhuận chưa phân phối, các quỹ, …)

Một số chỉ tiêu cơ bản đánh giá năng lực cạnh tranh trong ngân hàng thương mại bao gồm: Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của Ngân

hàng thương mại (Các chỉ tiêu về năng lực tài chính, Các chỉ tiêu về năng lực kinh doanh, Các chỉ tiêu về năng lực về công nghệ, Các chỉ tiêu về năng lực

tổ chức quản lý và điều hành) và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại (chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế tài chính đối với hoạt động đầu tư phát triển;

Các nhân tố ảnh hưởng tới đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngân hàng thương mại bao gồm: Các nhân tố ảnh hưởng bởi môi trường vĩ

mô (Các yếu tố thể chế - luật pháp, Yếu tố hội nhập) và các nhân tố ảnh hưởng bởi môi trường vi mô (Nhân tố ảnh hưởng từ phía khách hàng, nhân tố ảnh hưởng từ các ngân hàng thương mại, nhân tố ảnh hưởng từ nội bộ ngân hàng, sự ra đời các sản phẩm, dịch vụ mới)

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH

TRANH TRONG NGÂN HÀNG TMCP XNK VIỆT NAM

Giới thiệu chung về ngân hàng TMCP XNK Việt Nam

Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển: Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam được thành lập vào ngày 24/05/1989 theo quyết định số 140/CT của chủ tịch hội đồng bộ trưởng và chính thức đi vào hoạt động ngày 17/01/1990

Các hoạt động của Eximbank: Eximbank là 1 ngân hàng thương mại,

hoạt động trong lĩnh vực tài chính, các hoạt động: Huy động vốn, sử dụng vốn (cho vay, các dịch vụ khác)

Thực trạng đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam

Đầu tư phát triển mạng lưới: Năm 2007 vốn đầu tư để phát triển mạng

lưới tăng hơn so với năm 2006 là 670%, kết quả thu được là các điểm giao dịch tăng lên từ 15 điểm giao dịch trên cả nước lên 66 điểm giao dịch Vốn đầu tư cho phát triển mạng lưới năm 2008 tăng lên 15% so với 2007, lượng điểm giao dịch cũng tăng lên tương ứng (tăng thêm được 45 điểm), tăng từ 66 điểm giao dịch lên đến 111 điểm giao dịch năm 2008

Đầu tư cho nghiên cứu, phát triển công nghệ: Eximbank có lợi thế đã triển khai hệ thống ngân hàng lõi tiên tiến, đáp ứng các tiêu chuẩn của ngân hàng hiện đại từ năm 2003 Hệ thống này cho phép xử lý tự động, quản lý và

xử lý tập trung là nền tảng phát triển các sản phẩm ngân hàng điện tử Đến nay, hệ thống thông tin đã đáp ứng tiêu chuẩn quản lý mạng lưới đại lý thanh toán, mạng lưới máy ATM và thẻ ATM, phát hành và quản lý thẻ Credit, Debit Năm 2007, Eximbank đã thành lập khối công nghệ thông tin với 3 trung tâm chức năng gồm: Trung tâm quản lý dữ liệu, hạ tầng cơ sở, bảo mật, trung tâm nghiên cứu dự án, sản phẩm dịch vụ Trên cơ sở đó, một mặt tạo điều kiện phát triển mạng sản phẩm dịch vụ, giao dịch ngân hàng điện tử có

tính bảo mật cao, mặt khác đảm bảo phục vụ công tác quản lý xử lý dữ liệu, bảo đảm an toàn hoạt động

Đầu tư phát triển các sản phẩm dịch vụ: Nguồn vốn đầu tư cho phát triển các sản phẩm dịch vụ tăng lên hàng năm Năm 2007 tăng lên 10,7% so với năm 2006; năm 2008 tăng lên 71% so với năm 2007 Nguyên nhân là do năm 2006, Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức trong tổ chức thương mại thế giới (WTO) Trước sự cạnh tranh khốc liệt từ các tổ chức tín dụng trong và nước ngoài, Eximbank cần phát triển thêm các sản phẩm dịch vụ, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường, để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng

Đầu tư phát triển nguồn nhân lực: Chất lượng nguồn nhân lực là yêu

cầu đi đôi với tăng trưởng, công tác tuyển dụng được chú trọng từ chất lượng đầu vào, công tác đào tạo và tái đào tạo được quan tâm, giúp cho cán

bộ nhân viên được kịp thời cập nhật kiến thức, nâng cao tay nghề Trong

đó, nhấn mạnh vai trò tự đào tạo, thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo trao đổi nghiệp vụ và kinh nghiệm làm việc tại các đơn vị giúp cho nhân viên tự hoàn thiện

Nguồn đầu tư để phát triển nguồn nhân lực của Eximbank tăng dần lên

thông qua các năm Năm 2007 tăng lên 17,7% so với năm 2006, năm 2008 tăng lên 47% so với năm 2007

Đầu tư cho hoạt động Marketing: Eximbank đã thực hiện tài trợ các chương trình lớn như: Duyên dáng Việt Nam, Thương về Miền Trung, Bản tin Xuất nhập khẩu trên kênh VCTV9, nâng cao tần suất xuất hiện của ngân hàng trên các phương tiện truyền thông, báo chí, phát triển tốt mối quan hệ với truyền thông

Nguồn vốn đầu tư cho hoạt động Marketing của năm 2007 và 2008

tăng lên 1 cách đáng kể Năm 2007 tăng 335% so với năm 2006, năm 2008 tăng lên 14% so với năm 2007

Những kết quả của việc đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngân hàng TMCP XNK Việt Nam

Trong những năm qua, Eximbank luôn là 1 trong 5 ngân hàng thương mại lớn nhất trong khối ngân hàng thương mại hiện nay với mức lợi nhuận đạt được luôn luôn tăng trưởng ở tốc độ cao Để có được điều đó, Eximbank

đã luôn luôn cố gắng phục vụ đáp ứng các yêu cầu của khách hàng

Có thể tổng kết về việc huy động vốn, hoạt động cho vay và các hoạt động kinh doanh các dịch vụ khác thành tựu đã đạt được của Eximbank ở biểu bảng biểu dưới đây

Bảng 2.2.3.1: Những thành tựu đạt được của Eximbank trong những

năm gần đây

Đơn vị: Triệu đồng

Kết quả hoạt động từ kinh

doanh dịch vụ và các hoạt

động khác

(Nguồn: Báo cáo tài chính Eximbank các năm)

Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh tron Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam

Thứ 1: Các chỉ tiêu về năng lực tài chính

- Vốn chủ sở hữu: Trong 3 năm gần đây vốn điều lệ của Eximbank tăng

lên đáng kể, có thể nói Eximbank là ngân hàng có vốn điều lệ tăng lên mạnh nhất so với các ngân hàng thương mại Điều này cũng xuất phát từ định hướng chiến lược phát triển của ban tổng giám đốc và hội đồng quản trị Việc tăng vốn điều lệ một cách nhanh chóng như thế có ảnh hưởng rất tốt đối với

sự phát triển kinh doanh và mở rộng mạng lưới của ngân hàng

- Khả năng sinh lời: Cứ trong 1 đồng trong tổng tài sản có của ngân hàng

sẽ tạo ra được 0,0147 đồng là lợi nhuận sau thuế Với chỉ số trên cho thấy việc quản lý, khai thác, điều hành, sử dụng tài sản có của ngân hàng là tương đối tốt

- Khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu: Cứ 1 đồng vốn chủ sở hữu của

ngân hàng sẽ tạo ra 0,0553 đồng là lợi nhuận sau thuế Tỷ lệ sinh lời tính trên vốn chủ sở hữu càng cao thể hiện sử dụng vốn của ngân hàng càng hiệu quả Với chỉ số trên, cho ta thấy việc sử dụng vốn của ngân hàng trong hoạt động kinh doanh là mang lại hiệu quả tốt

Tỷ lệ nợ quá hạn: Tổng dư nợ cho vay của Eximbank tính đến 31/12/2008 đạt 21.232 tỷ đồng, tăng lên khoảng 15% so với năm 2007 Tuy nhiên tỷ lệ nợ xấu thuộc nhóm 3 đến nhóm 5 là 1.001 tỷ đồng trong toàn hệ thống, chiếm 4,71% tổng dư nợ Theo dự kiến thì tỷ lệ nợ xấu sẽ được xử lý

và giảm xuống <2% tổng dư nợ Nợ xấu gia tăng là do tình hình kinh tế gặp nhiều khó khăn và tác động của thị trường bất động sản đống băng là điều khó tránh khỏi Trong năm, ngân hàng đã trích lập dự phòng rủi ro tín dụng 320tỷ đồng, trong đó riêng về nợ quá hạn đã phải trích dự phòng rủi ro 200tỷ đồng, làm giảm đáng kể hiệu quả hoạt động của ngân hàng

Theo đánh giá, với tỷ lệ nợ xấu của Eximbank là 4,71% là tương đối cao so với quy định Eximbank cần có biện pháp xử lý và giảm tỷ lệ nợ xấu xuống < 2% trên tổng dư nợ

Thứ 2: Các chỉ tiêu về năng lực hoạt động kinh doanh

Năng lực huy động vốn: Tình hình huy động vốn của Eximbank trong vài

năm trở lại đây đã đạt được các kết quả khả quan, tăng trưởng đều qua các năm Eximbank là 1 trong 4 ngân hàng thương mại cổ phần hoạt động tốt nhất tính đến thời điểm hiện nay Với kết quả hoạt động như trên, có thể đánh giá chỉ tiêu huy động vốn của ngân hàng là tốt, ban lãnh đạo ngân hàng cần có các chiến lược về huy động và phát triển mạng lưới rộng hơn nhằm đạt được kết quả cao hơn để nâng cao sức cạnh tranh của mình trên thị trường ở hiện tại và trong tương lai

Năng lực tín dụng/đầu tư và các hoạt động kinh doanh dịch vụ khác:

Năng lực tín dụng/đầu tư phản ánh kết quả, lợi nhuận mang lại cho ngân hàng trong 1 thời kỳ nhất định Theo bảng số liệu như đã phân tích ở trên, tổng dư

nợ cho vay/bảo lãnh của Eximbank trong năm qua đạt kết quả tốt Dư nợ tăng lên qua từng năm, lượng khách hàng đến với Eximbank nhiều hơn, điều này minh chứng cho năng lực kinh doanh của ngân hàng trong những năm qua Ngoài việc hoạt động tín dụng, Eximbank còn kinh doanh từ các dịch vụ khác như kinh doanh ngoại tệ, vàng, chuyển tiền, thanh toán quốc tế … Lợi nhuận

từ hoạt động kinh doanh dịch vụ này cũng chiếm tỷ trọng tương đối lớn trong tổng lợi nhuận đạt được

Thứ 3: Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam

Hiệu quả kinh tế tài chính của hoạt động đầu tư phát triển của

Eximbank: Hiệu quả hoạt động của Eximbank luôn luôn tăng trưởng cao

trong vài năm gần đây, điều này cho thấy được sự đầu tư của Eximbank đã có hiệu quả Các chỉ số tài chính đánh giá hiệu quả hoạt động đầu tư phát triển của Eximbank được thể hiện ở các chỉ tiêu chính sau: hiệu quả theo doanh thu tăng thêm/vốn đầu tư và lợi nhuận tăng thêm/vốn đầu tư

Về doanh thu vài năm trở lại đây của Eximbank tăng trưởng nhanh Năm 2007 tăng thêm 770.273 triệu đồng so với năm 2006, năm 2008 tăng thêm 2.442.920 triệu đồng Chỉ số doanh thu/vốn đầu tư của Eximbank trong 3 năm trở lại đây là tương đối cao Cứ 1 đồng vốn đầu tư mang lại 2,14 đồng doanh thu trong năm

2006, 1,32 đồng trong năm 2007 và đặc biệt là năm 2008 là 2,45

Về lợi nhuận của Eximbank có sự gia tăng đột biến trong 2 năm 2005,

2006 (tốc độ phát triển 1.920%) Sau đó việc gia tăng về lợi nhuận của Eximbank bền vững

Hiệu quả hoạt động kinh tế xã hội của hoạt động đầu tư phát triển của Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam: Hiệu quả kinh tế xã hội của Eximbank

được phản ánh qua 1 số chỉ tiêu quan trọng như: Mức đóng góp vào NSNN; mức tăng thu nhập tăng thêm; mức gia tăng số lao động

- Về đóng góp vào NSNN: Trên phương diện kinh tế xã hội, việc đóng

góp vào NSNN qua các năm gần đây tăng đều Trong 3 năm 2006, 2007,

2008, Eximbank đã nộp vào NSNN khoảng 250tỷ đồng Cứ 1 đồng vốn đầu

tư bỏ ra, thì phải nộp vào NSNN trung bình là 0,16 đồng

- Về thu nhập bình quân: Nhìn chung, thu nhập bình quân của người

lao động của Eximbank tăng đều qua các năm Điều đó khẳng định sự phát triển ổn định, bền vững và đời sống của cán bộ nhân viên ngày càng được cải thiện

Nhìn vào kết quả phân tích như trên cho thấy cứ 1 đồng vốn đầu tư mang lại trung bình 0,00013 đồng thu nhập cho cán bộ nhân viên So với mặt bằng nói chung với các ngân hàng khác thì mức thu nhập này là thấp

- Về số lượng lao động gia tăng: Nhìn vào bảng số liệu trên, ta thấy nguồn nhân lực trong hệ thống Eximbank có sự biến động đáng kể Đặc biệt

là sự tăng trưởng về số lượng trong năm 2007, tỷ lệ tăng trưởng là 169% Từ việc phân tích về tình hình nhân sự trong hệ thống Eximbank trong vài năm trở lại đây, cho thấy sự lớn mạnh về quy mô hoạt động Nguyên nhân xuất phát từ việc mở thêm nhiều chi nhánh và phòng giao dịch ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam

Những tồn tại và nguyên nhân của việc đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam

Về đầu tư phát triển mạng lưới: Hiện tại mạng lưới của Eximbank còn

hạn chế so với quy mô, đặc biệt là số lượng các phòng giao dịch, các chi nhánh ở phía Bắc Nguồn vốn đầu tư cho các điểm giao dịch còn eo hẹp, chưa

có tầm nhìn xa Khi các phòng giao dịch có doanh thu, muốn phát triển lên thành chi nhánh thì chưa đủ điều kiện vì bộ máy nhân sự chưa có sự chuẩn bị

từ trước, cơ sở vật chất ở mức độ trung bình

Hơn thế nữa, Eximbank chưa phát triển các công ty con, các công ty vệ tinh như công ty bảo hiểm Eximbank, Công ty định giá Eximbank, Công ty mua bán, xử lý nợ… Đây là điều hết sức thiệt thòi với 1 ngân hàng có quy mô vốn

điều lệ lớn nhất trong các ngân hàng thương mại cổ phần hiện nay

Về đầu tư phát triển sản phẩm dịch vụ

Năm 2008, Eximbank đã đưa ra 1 số sản phẩm mới phục vụ cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và mang lại rất nhiều lợi ích, quyền lựa chọn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, tuy nhiên Eximbank vẫn chưa đáp ứng được tối đa lợi ích của khách Số lượng sản phẩm dịch vụ còn hạn chế, chưa thực sự linh hoạt trong việc vận dụng Các điều kiện đưa ra để sử dụng các sản phẩm đó còn cao chưa mang tính thực tiễn cao

Về đầu tư phát triển công nghệ

Về hệ thống công nghệ áp dụng vào hệ thống các ngân hàng thương mại nói chung thì cần phải kể đến 1 số các lĩnh vực sau: Phần mềm áp dụng trong quản lý; Hệ thống rút tiền tự động (ATM); áp dụng các ứng dụng của internet để tra cứu tài khoản; Hệ thống phần cứng (máy tính, camera quan sát, các thiết bị chuyên dụng như máy đếm tiền, soi tiền, ….)

Về đầu tư cho hoạt động Marketing và phát triển thương hiệu

Về hoạt động Marketing: Về chính sách giá cả: Chưa linh động trong việc áp dụng lãi suất với từng ngành, từng vùng, từng lĩnh vực Việc triển khai áp dụng còn chung chung nên chưa kích thích được tăng trưởng

Về chính sách phân phối: Chính sách phân phối này phụ thuộc vào mạng lưới chi nhánh, các phòng giao dịch còn ít vì thế việc triển khai các hoạt động và phát triển các dịch vụ còn gặp nhiều khó khăn

Về việc khuyếch trương: Khi phát triển các sản phẩm mới thường phải được đăng tin trên các phương tiện thông tin kèm theo các phần thưởng quà khuyến mại cho khách hàng Tuy nhiên trong Eximbank, việc triển khai các