Do đó, để giải quyết tình trạng trên nhiều nước trên thế giới đã tiến hành ứng dụng công nghệ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan nhằm nâng cao hiệu quả xử lý nước thải góp phần [r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
Nước thải ngành chế biến tinh bột sắn với đặc trưng là có hàm lượng chất hữu cơ dễ phân hủy Thành phần hữu cơ trong nước thải chế biến tinh bột sắn gồm: tinh bột, protein, xenluloza, pectin, đường… chính là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nếu không được xử lý đạt tiêu chuẩn
Ngoài ra, hoạt động của các nhà máy chế biến tinh bột sắn hiện nay cũng góp phần phát thải một lượng lớn khí gây hiệu ứng nhà kính (trong đó chủ yếu là khí
CH4 và CO2) Hàm lượng hữu cơ trong nước thải chế biến tinh bột sắn dễ phân hủy tạo thành khí mêtan (CH4) và quá trình sử dụng nhiên liệu đốt rắn hay nhiên liệu hóa thạch để cung cấp nhiệt cho hoạt động của các nhà máy chế biến tinh bột sẵn sẽ góp phần phát thải một lượng lớn khí CO2
Do đó, để giải quyết tình trạng trên nhiều nước trên thế giới đã tiến hành ứng dụng công nghệ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan nhằm nâng cao hiệu quả
xử lý nước thải góp phần cải thiện chất lượng môi trường nước và giảm thiểu lượng phát thải khí nhà kính (KNK) phát sinh từ hoạt động sản xuất của các nhà máy chế biến tinh bột sắn thông qua việc sử dụng khí mêtan thu hồi phục vụ cho mục đích cấp nhiệt cho hoạt động nhà máy và mang lại những lợi ích kinh tế khác Ở Việt Nam, đã có một số nhà máy tiến hành ứng dụng công nghệ xử lý này, tuy nhiên số lượng hiện nay còn hạn chế do chi phí đầu tư còn khá cao, lợi ích tổng thể của giải pháp mang lại chưa được lượng hóa một cách đầy đủ Hiện nay, chủ các cơ sở sản xuất mới nhìn thấy những lợi ích kinh tế chưa thấy được các lợi ích về môi trường, lợi ích biến đổi khí hậu khi áp dụng công nghệ xử lý này
Xuất phát từ những vấn đề thực tiễn ở trên , tôi quyết đi ̣nh lựa cho ̣n đề tài
“Đánh giá hiệu quả dự án xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan tại nhà máy chế
biến tinh bột sắn DAKFACOM, tỉnh Đăk Lăk” Đây là một trong những nhà máy đã
thực hiện thành công việc ứng dụng công nghệ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan và đã được công nhận là dự án sản xuất sạch (CDM) của Việt Nam
Trang 2Trên cơ sở nghiên cứu đề tài đã đi vào giải quyết 3 mục tiêu chính:
+ Luận giải cơ sở lý luâ ̣n về công nghê ̣ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan và hiê ̣u quả đầu tư dự án dựa trên cơ sở phân tích chi phí – lợi ích (CBA)
+ Áp dụng phương pháp CBA để đánh giá hiệu quả của dự án xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan tại nhà máy chế biến tinh bột sắn DAKFACOM, tỉnh Đăk Lăk
+ Kiến nghị mô ̣t số giải pháp nhằm thúc đẩy việc triển khai mô hình xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan trên phạm vi cả nước
Tác giả đã sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu : Phương pháp kế thừa; Phương pháp tổng hợp tài liệu ; Phương pháp chuyên gia; Phương pháp mô hình, kỹ thuật tính toán phục vụ cho viê ̣c đánh giá hiê ̣u quả của dự án xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mê tan tại nhà máy chế biến tinh bột sắn DAFACOM , tỉnh Đăk Lăk
Để giải quyết ba mục tiêu nội dung đề tài của tác gia tiến hành gồm 3 chương:
Trong Chương 1 luận giải cơ sở lý luận về công nghê ̣ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mê tan và thực tra ̣ng áp du ̣ng công nghê ̣ xử lý này trong lĩnh vực xử lý nước thải của ngành chế biến tinh bô ̣t sắn ở mô ̣t số nước trên thế giới Ngoài ra , trong Chương này tác giả đã đi sâu vào luâ ̣n giải cơ sở lý luâ ̣n về hiệu quả đầu tư dự
án bao gồm: khái niệm hiệu quả đầu tư dự án, nội hàm của hiệu quả đầu tư Đặc biệt, trong Chương này luận giải cơ sở lý luận phương pháp phân tích chi phí – lợi ích để đánh giá hiệu quả dự án, các chỉ tiêu và thang đo để đánh giá hiệu quả bao gồm các chỉ tiêu Giá tri ̣ hiê ̣n ta ̣i ròng (NPV), Tỷ suất chi phí lợi ích (BCR), Tỷ suất
nô ̣i hoàn vốn (IRR) Ngoài ra, trong chương này, tác giả cũng tập trung vào phân tích kinh nghiệm thế giới trong việc ứng dụng công nghệ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan trong ngành chế biến tinh bột sắn
Trong Chương 2 tập trung giới thiê ̣u dự án xử lý nước t hải kết hợp thu hồi
khí mêtan ta ̣i nhà máy chế biến tinh bô ̣t sắn DAFACO M, tỉnh Đăk Lăk Thứ nhất,
đánh giá thực trạng áp dụng công nghệ xử lý nước thải tinh bột sắn kết hợp thu hồi
Trang 3mêtan tại mô ̣t số nhà máy tinh bô ̣t sắn ở Việt Nam Thứ hai, giới thiê ̣u dự án xử lý
nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan ta ̣i n hà máy chế biến tinh bột sắn DAKFACOM, tỉnh Đăk Lăk (gồm tổng quan về nhà máy , hiê ̣n tra ̣ng môi trường khi chưa có hoa ̣t đô ̣ng dự án xử lý nước thải , mô tả khái quát dự án xử lý nước thải đươ ̣c tiến hành) Thứ ba, phân tích, nêu bâ ̣t các hiê ̣u quả kinh tế , xã hội, môi trường
và quản lý mà dự án xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan mang lại Thứ ba, nêu bật các kết quả chính mà dự án mang lại (trên khía cạnh kinh tế, xã hội, môi trường)
Trong Chương 3 tập trung vào hai nội dung chính gồm : Thứ nhất, đánh giá
hiệu quả dự án xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan tại nhà máy chế biến tinh
bô ̣t sắn DAKFACOM, tỉnh Đăk Lăk thông qua viê ̣c sử du ̣ng phương pháp phân tích chi phí - lợi ích (CBA) Các chi phí và lợi ích của dự án bao gồm các định tính và
đi ̣nh lượng đã được nhâ ̣n diê ̣n trong Chương này Tuy nhiên , do ha ̣n chế về thời gian và nguồn lực, trong Chương này tác giả mới chỉ lượng hóa được mô ̣t số lợi ích của dự án bao gồm : Tiết kiê ̣m chi phí mua nhiên liê ̣u đốt ; Doanh thu từ viê ̣c bán chứng chỉ giảm phát thải khí nhà kính (CERs) và Giảm thiệt hại sức khỏe do giảm phát thải khí gây ô nhiễm môi trường không khí Thư ́ hai , Đề xuất các giải pháp
nhằm nâng cao hiê ̣u quả vâ ̣n hành dự án và nhân rô ̣ng viê ̣c áp du ̣ng công nghê ̣ này
Có thể nói thành công của đề tài là đã ứng dụng phương pháp phân tích chi phí – lợi ích (CBA) trong viê ̣c đánh giá hiệu quả của dự án kết hợp với các phương pháp lượng hóa các chi phí , lợi ích (như phương pháp thi ̣ trường , phương pháp chuyển giao giá tri ̣ ) đã góp phần thấy rõ được các dòng chi phí và
lơ ̣i ích của dự án đầu tư n ày dưới quan điểm xã hội Đặc biệt , đề tài đã cố gắng lươ ̣ng hóa được tổng thể lợi ích của dự án xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí
mêtan mang la ̣i bao gồm cả các lợi ích vô hình (như lợi ích giảm thiê ̣t ha ̣i về chi phí sức khỏe do phát thải chất ô nhiễm không khí do sử dụng nhiên liệu than gây ra) Đây nằm trong nhóm các lơ ̣i ích thường bi ̣ lãng quên trong quá trình phân tích tài chính hoạt động dự án của chủ đầu tư
Kết quả nghiên cứu của đề tài cho thấy, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của dự
Trang 4án đầu tư xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan tại nhà máy chế biến tinh bột sắn DAKFACOM, tỉnh Đăk Lăk được tính toán như : Giá trị hiện tại ròng – NPV là 73.621,49 triệu đồng > 0 và Tỷ suất chi phí – lơ ̣i ích BCR là 2,86 >1 Như vâ ̣y, dự
án xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan sẽ mang la ̣i hiê ̣u quả kinh tế
Với hiê ̣u quả mà dự án mang la ̣i , tác giả nhận thấy cần phả i nhân rô ̣ng viê ̣c ứng dụng công nghệ này trên phạm vi cả nước , không chỉ đối với viê ̣c xử lý nước thải chế biến tinh bột sắn mà còn đối với việc xử lý nước thải của các ngành khác có nồng đô ̣ COD cao trong nước thải như : chế biến thủy , hải sản ; chế biến thi ̣t ; sản xuất giấy và bô ̣t giấy… Tác giả kiến nghi ̣ mô ̣t số giải pháp cụ thể sau :
- Tăng cường các thể chế tài chính, tăng khả năng tiếp cận với nguồn tài chính trong và ngoài nước nhằm tạo điều kiện để các dự án xử lý nước thải công nghiệp bằng phương pháp kỵ khí kết hợp thu hồi mêtan có thể thực hiện
- Triển khai các mô hình thí điểm về áp dụng công nghệ xử lý nước thải kỵ khí kết hợp thu hồi CH4 ở các ngành khác như: ngành chế biến thủy, hải sản; sản xuất giấy và bột giấy… Ngoài ra , kết hợp với việc đánh giá hiê ̣u quả của dự án trong từng trường hợp cụ thể nhằm giúp cho nhà nước , doanh nghiệp thấy rõ được hiệu quả của giải pháp mang lại không chỉ đối với ngành chế biến tinh bột sắn mà các lĩnh vực khác có nước thải công nghiệp chứa hàm lượng hữu cơ cao
- Kêu gọi sự tham gia tích cực của các tổ chức quốc tế, các quỹ của các nước công nghiệp phát triển, gắn với trách nhiệm giảm phát thải của những nước này vào các hoạt động giảm thiểu trong lĩnh vực xử lý nước thải công nghiệp ở Việt Nam
- Tăng cường các chế tài xử phạt đối với cơ sở sản xuất, doanh nghiệp không tuân thủ các quy định về xử lý nước thải: Hiện nay, việc xử phạt đối với các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường vẫn ở mức răn đe, chưa nặng nề về tài chính, dẫn đến tình trạng một số doanh nghiệp không tiến hành các biện pháp xử lý ô nhiễm môi trường do mức phạt nhỏ hơn so với chi phí xử lý ô nhiễm Do đó, cần đưa ra mức xử phạt nghiêm khắc hơn đối với các doanh nghiệp không có hệ thống xử lý nước thải hay hệ thống xử lý nước thải không đạt tiêu chuẩn dẫn đến phát thải một lượng KNK ra môi trường
Trang 5- Xây dựng và ban hành các chính sách về ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp có dự
án xử lý nước thải theo cơ chế CDM để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải theo cơ chế CDM
Trong quá trình triển khai , thực hiê ̣n đề tài còn gă ̣p nhiều khó khăn liên quan đến việc nhận dạng và lượng hóa các lợi ích , đă ̣c biê ̣t là các lợi ích vô hình mà dự
án mang l ại như phương pháp và thu thập các nguồn số liệu , dữ liê ̣u đầu vào phu ̣c
vụ cho quá trình tính toán Vì vậy, tác giả đã tham khảo các tài liệu từ các nghiên cứu trong và ngoài nước trong viê ̣c lượng hóa lợi ích do ứng du ̣ ng công nghê ̣ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí mêtan mang la ̣i Ngoài ra , việc tham vấn mô ̣t số chuyên gia liên quan như: làm việc trực tiếp, trao đổi, thảo luận, góp ý… cũng được thực hiê ̣n góp phần lượng hóa được lợi ích tổng thể của dự án mang la ̣i
Tuy nhiên, đề tài còn một số tồn tại, hạn chế như:
Thứ nhất, trong công việc lượng hóa tất cả các lợi ích của hai dự án mang lại
thì có một số lợi ích như lợi ích cải thiê ̣n chất lượng môi trường nước mă ̣ t nơi tiếp nhâ ̣n nước thải của nhà máy do nâng cao được hiê ̣u suất xử lý nước thải chưa được lượng hóa đầy đủ để làm rõ thêm lợi ích của dự án xử lý nước thải mang lại sau khi
có dự án
Thứ hai, đề tài đánh giá hiệu quả dự án chưa đánh giá d ựa trên các phương
pháp tiếp cận khác nhau do điều kiện thời gian và kinh phí, nếu như có thời gian và kinh phí tác giả có thể sử dụng nhiều phương pháp đánh giá thì việc kiểm chúng kết quả tính toán sẽ thuyết phục hơn