Theo đánh giá của tác giả thì luận văn đã đạt được một số kết quả chính như sau: (1) Đã giới thiệu được tổng quan cơ sở lý luận và thực tiễn về KTCT; (2) Bước đầu đánh giá được hiệu q[r]
Trang 1TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện chủ trương đổi mới và chính sách mở cửa, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội Tuy nhiên, cùng với đó đã phát sinh nhiều vấn đề lớn về môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân, ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững đất nước Ô nhiễm môi trường đang có xu hướng gia tăng, các cơ quan quản lý môi trường đã có nhiều cố gắng thực hiện nhiều biện pháp để kìm hãm xu thế này Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 vừa được Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định phê duyệt đã đưa ra các nhóm giải pháp để thực hiện giảm cơ bản các nguồn gây ô nhiễm môi trường, trong đó có việc khuyến khích thực hiện kiểm toán chất thải
“Khuyến khích áp dụng mô hình quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14000,
sản xuất sạch hơn, kiểm toán chất thải, đánh giá vòng đời sản phẩm, các mô hình
quản lý môi trường tiên tiến trong sản xuất, kinh doanh”
Với mong muốn nghiên cứu, tìm hiểu và hoàn thiện kiến thức trình độ thạc
sỹ Kinh tế và Quản lý môi trường, tác giả đã lựa chọn đề tài “Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng kiểm toán chất thải trong doanh nghiệp: trường hợp Công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh” làm luận văn tốt nghiệp
2 Mục tiêu nghiên cứu
(1) Luận giải cơ sở khoa học và thực tiễn của kiểm toán chất thải; (2) Đánh giá hiệu quả việc áp dụng kiểm toán chất thải tại công ty cổ phần xuất khẩu thủy sản
2 Quảng Ninh; (3) Đưa ra các giải pháp nhằm thúc đẩy việc áp dụng kiểm toán chất thải trong các doanh nghiệp ở Việt Nam
3 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả đã sử dụng các phương pháp
nghiên cứu sau: (1) Kế thừa các kết quả nghiên cứu, điều tra đã có; (2) Thống kê,
Trang 2phân tích, so sánh, tổng hợp thông tin, dữ liệu; (3) Điều tra, khảo sát thực tế, phỏng vấn, trao đổi tại doanh nghiệp; (4) Phương pháp chuyên gia; (5) Phương pháp nghiên cứu tại bàn
Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán chất thải 1.1 Khái niệm về kiểm toán môi trường và kiểm toán chất thải
Kiểm toán chất thải, kiểm toán môi trường là một khái niệm tương đối mới ở Việt Nam, tuy nhiên khái niệm này đã xuất hiện từ những năm 70 từ các nước Bắc
Mỹ Đến những năm 80 kiểm toán môi trường, kiểm toán chất thải đã trở thành một công cụ được áp dụng phổ biến ở các quốc gia đang phát triển tiêu biểu như Mỹ, Canada, Hà Lan, Anh,
Tổ chức Tiêu chuẩn quốc tế (ISO) đã định nghĩa về kiểm toán môi trường như sau: “Kiểm toán môi trường là một quá trình thẩm tra có hệ thống và được ghi thành văn bản bao gồm thu thập và đánh giá một cách khách quan các bằng chứng nhằm xác định xem những hoạt động, sự kiện, điều kiện của hệ thống quản lý liên quan đến môi trường hay các thông tin về những vấn đề đó có phù hợp với các tiêu chuẩn kiểm toán hay không và thông tin những kết quả của quá trình này cho khách hàng”
Trong khuôn khổ luận văn khái niệm Kiểm toán chất thải (KTCT) được định nghĩa là công cụ quản lý môi trường nhằm giảm thiểu và ngăn ngừa ô nhiễm ngay
từ quá trình sản xuất tại cơ sở công nghiệp KTCT bao gồm việc rà soát, kiểm tra các quá trình sản xuất, xác định nguồn thải và khối lượng chất thải, tính toán cân bằng vật chất, xác định các vấn đề trong vận hành sản xuất, để từ đó đề ra các giải pháp nhằm giảm thiểu phát sinh chất thải ra môi trường Có thể nói KTCT là một lĩnh vực chuyên sâu của kiểm toán môi trường (KTMT) đã được tiêu chuẩn hoá
1 Nguyễn Trung Thắng, Nguyễn Ngọc Tú (2011), Kiểm toán chất thải và một số giải pháp thúc đẩy triển khai
áp dụng ở Việt Nam, Tạp chí Môi trường, số 7/2011
Trang 31.2 Thực tiễn áp dụng kiểm toán chất thải ở một số quốc gia trên thế giới
Trong khuôn khổ luận văn, tác giả đã giới thiệu thực tiễn áp dụng KTCT tại một số quốc gia trên thế giới bao gồm nhóm các nước phát triển như Nhật Bản, Úc, Canada và nhóm các nước đang phát triển như Thái Lan, Ấn Độ, Ba Lan Nhìn chung kiểm toán chất thải đã được giới thiệu tại các quốc gia này khá sớm và đang được triển khai áp dụng tại nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau Do thể chế chính trị của các nước khác nhau nên các quy định về việc áp dụng KTCT tại các quốc gia trên cũng không giống nhau, nhưng nhìn chung KTCT thường được khuyến khích áp dụng một cách tự nguyên hơn là bắt buộc phải áp dụng
1.3 Kiểm toán chất thải trong doanh nghiệp
KTCT là một trong những nội dung quan trọng của hệ thống quản lý môi trường Thực hiện kiểm toán chất thải sẽ giúp thống kê được khối lượng chất thải, nguồn thải từ đó đưa ra các giải pháp xử lý, thúc đẩy phát triển giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế chất thải
Quy trình KTCT được giới thiệu hiện nay thường gồm 6 giai đoạn thực hiện với 18-20 bước, quy trình KTCT đối với ngành công nghiệp chế biến thủy sản được giới thiệu trong khuôn khổ luận văn cũng bao gồm 6 giai đoạn với 19 bước thực hiện
1.4 Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của kiểm toán chất thải trong doanh nghiệp
Tác giả đã đưa ra bốn chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả của việc áp dụng kiểm toán chất thải trong doanh nghiệp, đó là: Chỉ tiêu hiệu quả về kinh tế, chi tiêu hiệu quả về xã hội, chỉ tiêu hiệu quả về môi trường và chỉ tiêu hiệu quả về quản lý Hiệu quả về mặt tài chính thì các chỉ tiêu chủ yếu được phân tích là tổng lợi ích – tổng chi phí (riêng đối với dự án đầu tư thì phân tích thêm các chỉ tiêu khác như NPV hay IRR để đánh giá tính khả thi) Hiệu quả về mặt môi trường được xác định qua các chỉ tiêu định lượng hoặc định tính như : Số liệu quan trắc môi trường, các nhận định, đánh giá về yếu tố môi trường khi thực hiện KTCT sẽ tốt hơn là khi không thực hiện, Hiệu quả về mặt xã hội được xác định qua việc cải thiện đời sống của
Trang 4cán bộ công nhân viên,…Hiệu quả về quản lý được xác định qua việc thay đổi cơ cấu tổ chức nhân sự theo hướng tốt hơn, hoặc gián tiếp thể hiện qua việc đạt các chỉ tiêu môi trường, kinh tế và xã hội
Chương 2: Hiệu quả của kiểm toán chất thải tại Công ty cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh 2.1 Giới thiệu về công ty cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh
Công ty xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh được thành lập và đi vào hoạt động từ năm 1988 Sau gần 20 năm hoạt động, đến năm 2005 Công ty được chuyển đổi thành Công ty Cổ phần với tên gọi mới là Công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh
Công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh là doanh nghiệp được Dự
án “Áp dụng thử nghiệm kiểm toán chất thải trong quản lý môi trường ngành công nghiệp Việt Nam” lựa chọn là cơ sở đại diện áp dụng thí điểm kiểm toán chất thải cho ngành công nghiệp chế biến thủy sản Quá trình áp dụng thí điểm, dự án đã nhận được sự đồng thuận, ủng hộ và hỗ trợ tích cực của lãnh đạo, tập thể cán bộ công nhân viên công ty Đây cũng chính là điều kiện cần cho việc thực hiện kiểm toán chất thải thành công tại một doanh nghiệp
2.2 Thực hiện kiểm toán chất thải
Quy trình thực hiện kiểm toán chất thải tại được thực hiện tại công ty được dựa trên quy trình kiểm toán chất thải cho ngành công nghiệp chế biến thủy sản đã được giới thiệu tại Chương 1 của bản báo cáo luận văn này nhưng đã có điều chỉnh cho phù hợp với thực tế sản xuất tại Công ty
Công ty cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh hiện có 4 dây chuyền sản xuất, và trong khuôn khổ luận văn này tác giả chỉ giới hạn giới thiệu việc thực hiện các bước KTCT tại một quy trình sản xuất đó là quy trình chế biến khoang mực ống đông lạnh (shusi) ở phân xưởng chế biến số 1 Quy trình thực hiện tại Công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh bao gồm 6 giai đoạn với 17 bước thực hiện, trình tự và việc thực hiện được thể hiện chi tiết ở nội dung chính của báo cáo luận văn và qua 17 bước thực hiện đó, nhóm kiểm toán đã xác định được một số nội
Trang 5dung quan trọng như cân bằng vật chất, chi phí bị mất theo dòng thải, đưa ra các giải pháp giảm thiểu chất thải, xác định được các nguồn thải trong sản xuất,…
2.3 Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng KTCT tại Công ty cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh
Dựa trên các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của việc áp dụng KTCT tại doanh nghiệp được đưa ra tại Chương 1, dựa trên các số liệu được cung cấp và thu thập từ Công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh, và qua quá trình phân tích, tổng hợp và tham vấn ý kiến của chuyên gia, kết luận được đưa ra là việc áp dụng KTCT tại công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh hoàn toàn mang lại hiệu quả
về mặt tài chính, môi trường, xã hội cũng như hiệu quả quản lý Các giải pháp đưa
ra thiết thực, Công ty hoàn toàn có thể thực hiện được ngay và mang lại hiệu quả
tức thời
Chương 3: Các giải pháp đề xuất nhằm thúc đẩy áp dụng kiểm toán chất thải trong các doanh nghiệp và giảm thiểu chất thải tại nguồn ở công ty
Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh 3.1 Căn cứ đề xuất giải pháp
Các giải pháp được đề xuất căn cứ trên những quy định pháp lý có liên quan đến hoạt động giảm thiểu chất thải nói chung và kiểm toán chất thải nói riêng, cụ thể: là những quy định trong Luật BVMT 2005, Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Chiến lược phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011-2020, Chiến lược quản lý tổng hợp chất thải rắn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050 và các chính sách về sản xuất sạch hơn Và dựa trên thực tiễn, yêu cầu trong công tác BVMT trong giai đoạn hiện nay
3.2 Các giải pháp thúc đẩy áp dụng kiểm toán chất thải
Dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn triển khai áp dụng KTCT trên thế giới
và tại Việt nam, tác giả đã đề xuất ra 4 nhóm giải pháp để thúc đẩy áp dụng KTCT
Các nhóm giải pháp được đưa ra gồm: (1) hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về kiểm toán chất thải, (2) tăng cường đa dạng hóa các nguốn vốn để thực hiện KTCT, (3) nâng cao trình độ và nhận thức doanh nghiệp đối với kiểm toán chất
Trang 6thải, (4) sắp xếp lại cơ cấu tổ chức trong doanh nghiệp, hình thành nhóm kiểm toán
thường xuyên của doanh nghiệp
3.3 Các giải pháp giảm thiểu chất thải tại nguồn ở Công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh
Công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh là cơ sở được lựa chọn để triển khai áp dụng thử nghiệm KTCT cho ngành công nghiêp chế biến thủy sản, Ngoài các giải pháp đã được nhóm kiểm toán đề xuất và đang được công ty áp dụng, qua điều tra, khảo sát thực tế tác giả cũng đã đề xuất thêm một số giải pháp
Các giải pháp được đề xuất áp dụng tại công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh để giảm thiểu chất thải tại nguồn bao gồm: (1) thực hiện đầy đủ các giải pháp mà nhóm kiểm toán chất thải đã đề xuất thực hiện; (2) đầu tư, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải hiện có; (3) sắp xếp lại cơ cấu tổ chức, hình thành nhóm thực hiện KTCT nội bộ công ty; (4) Mở các lớp đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức về BVMT, KTCT cho cán bộ công nhân viên của công ty
Kết luận
Theo đánh giá của tác giả thì luận văn đã đạt được một số kết quả chính như sau: (1) Đã giới thiệu được tổng quan cơ sở lý luận và thực tiễn về KTCT; (2) Bước đầu đánh giá được hiệu quả của việc áp dụng KTCT tại Công ty Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh trên các mặt: tài chính; môi trường; xã hội và quản lý; (3)
Đã đề xuất được một số giải pháp để giảm thiểu chất thải tại nguồn đối với Công ty
Cổ phần xuất khẩu thủy sản 2 Quảng Ninh nói riêng và các giải pháp để thúc đẩy áp dụng KTCT đối với các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay nói chung Tuy nghiên
do nhiều điều kiện khách quan và chủ quan khác nhau luận văn cũng còn bộc lộ một
số tồn tại hạn chế mà trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ này chưa thể giải quyết hết được, tác giả sẽ nghiên cứu, tìm hiểu và bổ sung và hoàn thiện trong các nghiên cứu
tiếp theo