Thông qua bảng khảo sát, luận văn đã đánh giá những mặt đã đạt được cũng như hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại công ty; mô hình hóa [r]
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài:
Từ sau đổi mới nền kinh tế đất nước đã phát triển nhanh chóng, cùng với đó là sự tăng lên về số lượng của các doanh nghiệp Đa số các doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng và phát triển được bản sắc, văn hóa kinh doanh riêng
Những hoạt động vẫn còn mang tính hình thức, chưa được đầu tư và quan tâm đúng mức, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thấy được vai trò quan trọng trong việc xây dựng bản sắc văn hoá doanh nghiệp, các doanh nghiệp vẫn chưa nhìn nhận văn hoá doanh nghiệp như một yếu tố tất yếu trong sự phát triển của doanh nghiệp Trong hoàn cảnh đó, nghiên cứu về văn hoá doanh nghiệp và tầm ảnh hưởng của nó mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển doanh nghiệp
Công ty Mua bán điện được thành lập với mục tiêu phát triển thị trường điện lực cạnh tranh Tuy nhiên do Công ty mới được thành lập, việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại công ty chưa được quan tâm của Ban lãnh đạo và cán bộ công ty
Đối với bản thân tác giả, xuất phát từ mong muốn giúp Công ty Mua bán điện - Tác giả mong muốn nghiên cứu và sử dụng các kiến thức đã học được về ngành quản trị doanh nghiệp giúp Công ty nhìn nhận đúng đắn, quan tâm hơn về văn hoá doanh nghiệp
Chính vì những lý do trên mà tác giả đã chọn lựa đề tài: “Xây dựng văn hoá doanh nghiệp cho Công ty Mua bán điện” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ
kinh tế của mình
2 Mục tiêu nghiên cứu:
Luận văn xác định 3 mục tiêu nghiên cứu:
Một là, tìm hiểu và đưa ra tổng quan cơ bản về lý thuyết văn hóa doanh nghiệp, xây dựng văn hóa doanh nghiệp
Hai là, tìm hiểu về thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Công ty Mua bán điện tương lai của công ty
Ba là, đưa ra một số giải pháp để xây dựng văn hóa doanh nghiệp cho Công ty Mua bán điện trong tương lai theo mô hình mong muốn
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của lụân văn là Văn hóa doanh nghiệp
Văn hoá doanh nghiệp là một vấn đề rất rộng, bao gồm nhiều vấn đề của doanh nghiệp và liên quan đến nhiều lĩnh vực mà trong phạm vi của luận án tác giả không thể nghiên cứu hết được Do đó, Phạm vi nghiên cứu của luận văn được giới hạn trong phạm
vi xây dựng văn hoá doanh nghiệp cho Công ty Mua bán điện
4 Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp thu thập dữ liệu:
- Luận văn thu thập những thông tin, nguồn số liệu thứ cấp sẵn có liên quan đến vấn đề nghiên cứu như các luận văn tiến sỹ, luận văn thạc sỹ, các bài báo về văn hóa doanh nghiệp,… các nguồn tài liệu được đăng tải trên internet; ngoài ra còn có các báo cáo tổng
Trang 2kết năm, báo cáo kết quả hoạt động… của EPTC
- Luận văn thực hiện những nghiên cứu sơ cấp về thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại EPTC bằng bảng câu hỏi khảo sát
Phương pháp phân tích dữ liệu:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết
- Phương pháp điều tra
Dựa trên kết quả điều tra, tác giả đã phân tích và đưa ra các đánh giá về điểm mạnh, điểm yếu của những giá trị VHDN tại EPTC Đồng thời trong phiếu điều tra tác giả cũng kết hợp sử dụng bộ công cụ đánh giá văn hóa tổ chức OCAI để nhận dạng mô hình VHDN hiện tại và mô hình VHDN mong muốn tại EPTC
Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, các bảng biểu, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày gồm 04 chương với kết cấu nội dung được trình bày
trong mục lục
Chương 1:
Chương 2:
Tổng quan các đề tài nghiên cứu liên quan Một số vấn đề chung về văn hóa doanh nghiệp
Chương 3: Thực trạng Văn hóa doanh nghiệp tại Công ty Mua bán điện
Chương 4: Một số đề xuất xây dựng Văn hóa doanh nghiệp tại Công ty Mua bán điện
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 1.1 Các đề tài khoa học
- PGS.TS Đỗ Minh Cương - "Văn hoá kinh doanh và triết lý kinh doanh" –
NXB.Chính trị quốc gia, (2001)
- PGS.TS Nguyễn Mạnh Quân - "Đạo đức kinh doanh và văn hoá công ty" – NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, (2011)
- Dương Thị Liễu - Chủ nhiệm Đề tài (2010): “Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp khai thác, phát huy giá trị văn hoá kinh doanh trong các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2015”, Đề tài NCKH cấp Thành phố, mã số 01X-07-2008
1.2 Các sách, bài báo và hội thảo khoa học
Dương Thị Liễu “Bài giảng Văn hoá kinh doanh” Trường đại học Kinh tế quốc
dân
Hội thảo “Phát triển VHDN nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam sau khi ra nhập tổ chức Thương mại thế giới WTO (2008)
1.3 Các luận văn thạc sỹ, tiến sỹ
Luận văn thạc sĩ kinh tế: “Hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại Ngân hàng phát triển Việt Nam” của tác giả Vương Văn Lợi (2012) Đại học Kinh tế Quốc dân
Trang 3Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Hoàng Chí Kiên (Đại học Kinh tế Quôc dân)
“Luận cứ khoa học xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Công ty TNHH vận tải biển Ngôi Sao Xanh” (2012)
Luận văn thạc sĩ kinh tế: “ Một số giải pháp nh m dựng văn hóa Doanh nghiệp công t C ph n am im” của tác giả Thân Văn Khoa (2008) Đại học Kinh tế Quốc dân
1.4 Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận văn
Với mong muốn đưa ra hệ thống giải pháp hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp mang tính đồng bộ, và có tính thực tiễn cao, để hoàn chỉnh vấn đề nghiên cứu, đồng thời tìm ra giải pháp có thể vận dụng vào thực tiễn tại doanh nghiệp, học viên đã lựa chọn đề
tài:“Xây dựng văn hoá doanh nghiệp cho Công ty Mua bán điện”
CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
2.1 Khái niệm văn hóa doanh nghiệp
“Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan niệm và hành vi của doanh nghiệp, chi phối hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp và tạo nên bản sắc kinh doanh riêng của doanh nghiệp”
2.2 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp tạo hình ảnh riêng của doanh nghiệp, Văn hóa doanh
nghiệp tạo lợi thế thu hút nguồn nhân lực, tăng cường sự gắn bó người lao động
Văn hóa doanh nghiệp tạo tiền đề cho quá trình đổi mới, tạo sức mạnh cạnh tranh trên thị trường và văn hóa doanh nghiệp ảnh hưởng tới hoạch định chiến lược
2.3 Các cấp độ và biểu hiện của văn hóa doanh nghiệp
Hình 2.1: Sơ đồ các cấp độ của Văn hóa doanh nghiệp
Trang 42.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến Văn hóa doanh nghiệp
Quá trình hình thành và phát triển của văn hoá doanh nghiệp là một quá trình lâu dài và chịu sự tác động của nhiều nhân tố Phân tích cụ thể, chúng ta thấy văn hóa doanh nghiệp chịu tác động trưc tiếp, mạnh mẽ của các yếu tố là: Người đứng đầu/ người chủ doanh nghiệp, lịch sử , truyền thống của doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp, hình thức sở hữu của doanh nghiệp, mối quan hệ giữa các thành viên của doanh nghiệp, văn hóa vùng miền, các giá trị văn hóa học hỏi được
2.5 Xây dựng văn hóa doanh nghiệp
2.5.1 Khái niệm:
Xây dựng văn hóa doanh nghiệp là sử dụng các nhân tố văn hóa (thói quen, chuẩn mực, giá trị, triết lý, mục tiêu, bầu không khí tổ chức, quan niệm, tập quán, truyền
thống…) vào việc hình thành và tổ chức vận hành một doanh nghiệp theo hướng phát triển bền vững
2.5.2 Định hướng xây dựng VHDN
Văn hóa doanh nghiệp phải hướng về con người, và phải phù hợp với điều kiện bên trong, bên ngoài doanh nghiệp Lãnh đạo phải là tấm gương về văn hóa doanh
nghiệp, Văn hóa doanh nghiệp phải do tập thể doanh nghiệp tạo dựng nên, Văn hóa doanh nghiệp phải hướng về con người, Văn hóa doanh nghiệp phải phù hợp với cả môi trường bên trong lẫn bên ngoài doanh nghiệp
2.5.3 Các bước xây dựng VHDN
Mọi tổ chức đều có văn hóa và những giá trị độc đáo riêng Nhưng phần lớn các tổ chức chưa có ý thức về việc xây dựng một nền văn hóa của mình, do đó nó thường được tạo ra một cách vô thức, dựa trên tiêu chuẩn, mục tiêu của người lãnh đạo Luận văn đã tham khảo quá trình xây dựng văn hóa tổ chức dựa trên 11 bước của hai tác giả Julie Heifetz & Richard Hagberg
2.6 Bộ công cụ đánh giá văn hóa tổ chức OCAI
Bộ công cụ đánh giá văn hóa tổ chức OCAI (Organizational Culture Assessment Instrument) được khảo sát nhờ vào bảng câu hỏi Bộ công cụ này bao gồm sáu câu hỏi
tương ứng với sáu đặc tính nêu trên (đặc điểm nổi trội; sự lãnh đạo tổ chức; quản lý nhân viên; sự gắn kết dính cá cthành viên trong tổ chức, chiến lược trọng tâm của tổ chức, các tiêu chí thành công) Mỗi câu hỏi có 4 khả năng lựa chọn (A=Kiểu gia đình, B=Kiểu sáng tạo, C=Kiểu thị trường, D=Kiểu thứ bậc)
Trang 5Hình 2.2: Mô hình OCAI
CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY
MUA BÁN ĐIỆN
3.1 Giới thiệu về Công ty Mua bán điện
3.1.1 Tổng quan
Ngày 31/12/2007, Hội đồng quản trị Tập đoàn Điện lực Việt Nam (nay là Hội đồng thành viên EVN) đã ban hành quyết định số 1182/QĐ-EVN-HĐQT về việc thành lập Công ty Mua bán điện
3.1.2 Mô hình tổ chức, quản lý của Công ty Mua bán Điện
Mô hình tổ chức bộ máy của Công ty gồm: Ban Giám đốc và 08 phòng chức năng, với tổng số CBCNV-LĐ là 165 người, trong đó CBCNV-LĐ có trình độ trên đại học là
48 người (chiếm tỉ lệ 29%), trình độ đại học là 110 người (chiếm tỉ lệ 66,7%), trình độ cao đẳng, trung cấp và CNKT là 7 người (chiếm 4,3%) với độ tuổi trung bình là 35,7
3.1.3 Tình hình hoạt động tại Công ty Mua Bán Điện
Thực hiện các Hợp đồng mua điện: Tới thời điểm tháng 10/7/2015, EPTC đang quản lý theo dõi 97 hợp đồng với tổng công suất là 26.039 MW
Thực hiện các Hợp đồng bán điện: Hợp đồng bán điện cho các Tổng Công ty Điện lực Công ty thực hiện một số nghĩa vụ của Bên bán điện trong các hợp đồng với các Tổng Công ty Điện lực Đàm phán hợp đồng mua điện
Trang 63.2 Thực trạng Văn hóa doanh nghiệp tại Công ty Mua bán điện
2.1.1Các giá trị hữu hình
Các giá trị hữu hình là: Trụ sở công ty Trang thiết bị bên trong,Logo, khẩu hiệu, Đồng phục, Các dịp lễ kỷ niệm, lễ nghi và các sinh hoạt văn hóa, Các hoạt động từ thiện
2.1.2Các giá trị văn hóa vô hình
Các giá trị văn hóa vô hình là : Những quan niệm chung, Những giá trị được tuyên
bố, Chuẩn mực đạo đức
3.3 Phân tích và đánh giá văn hóa doanh nghiệp tại công ty Mua bán điện
3.3.1 Đánh giá của CBCNV về các yếu tố văn hóa doanh nghiệp
Hình 3.1: Các giá trị văn hóa hữu hình của EPTC
Nhận xét: Từ kết quả thu được ta có thể thấy rằng các giá trị văn hóa hữu hình của
EPTC được đánh giá ở mức độ khá cao Các giá trị hữu hình được mọi người đánh giá cao như: Kiến trúc, Logo, khẩu hiệu, thẻ nhân viên, đồng phục, hoạt động từ thiện, các giá trị này đều có điểm cao từ 3.95 điểmđến 4.28 điểm
Trang 7Hình 3.2: Các giá trị văn hóa vô hình của EPTC
Các tiêu chí thuộc giá trị văn hóa vô hình được đánh giá có mức điểm trung bình cao hơn các tiêu chí thuộc giá trị văn hóa hữu hình Đa số các các giá trị văn hóa hữu hình được đánh giá ở mức độ trung bình với số điểm trên 3.27 điểm
3.3.2 Xây dựng mô hình văn hóa của EPTC
Sử dụng bộ công cụ đánh giá văn hóa tổ chức OCAI thông qua kết quả khảo sát nhờ vào bảng câu hỏi của tác giả đối với các CBCNV trong công ty
Bảng 3.4: Đánh giá của CBNV về mô hình VHDN của EPTC
(Nguồn kết quả điều tra của tác giả)
Kết quả đánh giá cho thấy loại hình văn hóa chính của EPTC hiện tại là văn hóa cấp bậc
3.4 Đánh giá chung về VHDN tại công ty Mua bán Điện
3.4.1 Những kết quả đạt được
Văn hóa doanh nghiệp đƣợc xây dựng trên bản sắc, truyền thống ngành:Trên
cơ sở “Văn hoá EVN”, EPTC đã xây dựng được nét văn hóa mang nétđặc trưng của đơn vị; phong cách phục vụ, dịch vụ không ngừng đổi mới Nhờ có văn hóa doanh nghiệp mà
Trang 8tinh thần, thái độ làm việc, sự đoàn kết, kỷ luật và đồng tâm đã được khẳng định trong kết quả sản xuất - kinh doanh của Công ty
Các yếu tố văn hóa hữu hình nổi bật :Trang thiết bị, vật chất được trang bị đầy
đủ và hiện đại Áp dụng các giải pháp công nghệ vào trong quản lý và xử lý công việc hàng ngày
Các yếu tố văn hóa vô hình được đánh giá cao: Bộ quy tắc ứng xử, chuẩn mực
đạo đức được ban hành đầy đủ và ngày càng hoàn thiện Bộ quy tắc ứng xử, chuẩn mực đạo đức được ban hành đầy đủ và ngày càng hoàn thiện Đội ngũ cán bộ quản trị của EPTC là những người có kiến thức và kỹ năng, có hành vi đúng đắn trong công việc cũng như trong cuộc sống
2.1.2 Những hạn chế và nguyên nhân
Nhận thức về văn hóa doanh nghiệp chưa đồng đều: do thành phần CBCNV từ
các đơn vị khác nhau trong ngành với các vị trí công việc khác nhau nên cũng mang theo những nét văn hóa riêng của từng đơn vị trước như những người làm công tác quản lý thì nặng về văn bản, giấy tờ, pháp lý… trong khi những người tham gia công tác thực tế tại hiện trường luôn muốn giải quyết công việc nhanh chóng
Một số giá trị văn hóa chưa được đánh giá cao: Hiện nay, Công ty chưa có ấn
phẩm do đó nhiều thông tin về công ty chỉ được biết đến thông qua trang web chính thức của Công ty (www.eptc.vn) Các nghi lễ, các hoạt động ngoài giờ của EPTC chưa được
tổ chức thường xuyên Chỉ tiêu Giai thoại đạt mức điểm rất thấp, các câu truyện và giai thoại hầu như CBNV không quan tâm và biết đến Nguyên nhân là do thời gian thành lập còn quá ngắn nên công tác sưu tầm câu truyện về Công ty còn hạn chế
Công tác đào tạo về VHDN còn chưa được chú trọng Hiện nay, công ty chưa
có một chương trình đào tạo bài bản dành cho các nhân viên, nhân viên chỉ biết đến VHDN thông qua bộ quy tắc ứng xử và chuẩn mực đạo đức được gửi đến từng phòng ban
CHƯƠNG 4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG
TY MUA BÁN ĐIỆN
4.1 Các mục tiêu và phương châm xây dựng VHDN tại Công ty mua bán điện
Bên cạnh mục tiêu hoạt động sản xuất - kinh doanh, EPTC không ngừng xây dựng VHDNhướng đến sự phát triển bền vững Định hướng xây dựng văn hóa doanh nghiệp: Tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, khai thác các giá trị thích hợp cho xây dựng VHDN, thực hiện các cam kết trong kinh doanh của Công ty
4.2 Các bước xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại EPTC
Theo cơ sở lý thuyết về xây dựng VHDN đã trình bày trong chương 2, để xây dựng và hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại EPTC sẽ cần thực hiện qua 3 bước:
Bước 1: Đánh giá văn hóa công ty
Bước 2: Triển khai các giải pháp xây dựng văn hóa
Trang 9Bước 3: Giám sát, kiểm tra công tác triển khai
4.3 Một số giải pháp xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại EPTC
Sau khi thực hiện đánh giá hiện trạng văn hóa doanh nghiệp, tác giả nhận thấy những tồn tại một số hạn chế trong quá trình xây dựng, hoàn thiện VHDN tại công ty Mua bán điện Để có thể xây dựng được môi trường văn hóa doanh nghiệp mạnh, trong thời gian tới công ty cần tập trung các giải pháp nhằm giải quyết những tồn tại đã nêu
Bảng 4.1: Bảng phân tích khoảng chênh lệch trong đánh giá VH hiện tại và
VH mong muốn của lãnh đạo và CBNV EPTC
Hiện tại Mong muốn Chênh lệch Khoảng
Văn hóa gia
Văn hóa sáng
Văn hóa thị
Văn hóa thứ
(nguồn thu thập qua khảo sát)
Qua bảng phân tích khoảng chênh lệch trong đánh giá VH hiện tại và VH mong muốn của cán bộ nhân viên EPTC, tác giả tiến hành xác định khoảng chênh lệch để biết thứ tự ưu tiên của giải pháp khi tiến hành thực hiện giải pháp xây dựng văn hóa của công
ty
Phân tích khoảng chênh lệch:
- Mức chênh lệch <5: Mức độ cần thiết điều chỉnh thấp và mức độ cấp thiết thấp
- Mức chênh lệch >5 và <10: Mức độ cần thiết điều chỉnh cao nhưng mức độ cấp thiết thấp
- Mức chênh lệch >10: Mức độ cần thiết rất cao và mức độ cấp thiết cao
4.3.1 Giải pháp để bớt những đặc tính của VH cấp bậc
Cần điều chỉnh các qui định trách nhiệm và bảng mô tả công việc theo hướng xác định rõ yêu cầu công việc, tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm với từng cán bộ, nhân
Trang 10viên Xây dựng hệ thống cấp trên ủy quyền cho cấp dưới như là khuyến khích cấp dưới không quá phụ thuộc vào sự chỉ đạo của cấp trên
4.3.2 Giải pháp để xây dựng những đặc tính của VH sáng tạo
Để thực hiện được điều này, công ty cần tập trung vào những điểm sau: Trên cơ sở thúc đẩy sự sáng tạo, ban lãnh đạo công ty nên tăng cường đối thoại và quan tâm chăm sóc nhân viên nhiều hơn, khuyến khích nhân viên thoải mái chia sẻ ý kiến một cách thẳng thắn và cởi mở, mang tính xây dựng Công ty nên tổ chức các cuộc thi sáng kiến, sáng tạo nâng cao hiệu quả làm việc trong toàn thể nhân viên
4.3.3 Giải pháp để xây dựng những đặc tính của VH gia đình
Ban lãnh đạo cần kích thích tinh thần làm việc của nhân viên thông qua các hoạt động VH cụ thể hướng vào con người như các lễ hội truyền thống, thiết kế những cuộc họp, những chương trình giải trí, những cuộc thi để quảng bá đến toàn bộ nhân viên những yếu tố thuộc lớp VH hữu hình như logo, khẩu hiệu…của công ty và những yếu tố thuộc lớp thứ hai của VHDN như triết lý kinh doanh, logo, các mục tiêu chiến lược
4.3.4 Giải pháp để xây dựng những đặc tính của VH thị trường
- Xây dựng hệ thống cán bộ công nhân viên làm theo chỉ tiêu công ty giao bàn, với các công cụ hỗ trợ hợp lý cho các phòng ban đơn vị kinh doanh
- Công ty cần thiết phải xây dựng nét văn hóa cạnh tranh lành mạnh, nâng cao uy tín và sự tin cậy trong mắt đối tác
- Tập trung những yếu tố như: lịch sự, kiến thức và sự phản hồi nhanh chóng đến với đối tác
4.3.5 Một số giải pháp hoàn thiện của các giá trị văn hóa hiện có
Nâng cao nhận thức của ban lãnh đạo về sự cần thiết xây dựng văn hóa doanh nghiệp Nâng cao ý thức về VHDN cho toàn thể thành viên trong công ty
Hoàn thiện các giá trị khác của văn hóa doanh nghiệp trong công ty
