Vai trò của Chính phủ trong việc thúc đẩy TNXH của DN là phải tạo ra môi trường pháp luật hoàn chỉnh, một sân chơi bình đẳng cho các DN; cung cấp thông tin, tư vấn, hướng dẫn và ban hà[r]
Trang 1TÓM TẮT
Trách nhiệm xã hội (TNXH) của doanh nghiệp (DN) đã và đang trở thành một trào lưu và phát triển khắp thế giới Ở nước ta, trong công cuộc đổi mới đất nước, sự thành công trong việc đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế đang đặt ra nhiều vấn đề tiêu cực về môi trường và xã hội Do đó, đó đòi hỏi các chủ thể kinh tế, trong đó có cả các DN, phải
có trách nhiệm để góp phần giải quyết, nếu không việc phát triển kinh tế sẽ không bền vững và phải trả giá đắt về những vấn đề xã hội và môi trường
Vấn đề TNXH của DN không phải đến bây giờ mới đề cấp tới; mà trong thời bao cấp, người ta cũng đã nói nhiều về TNXH của các xí nghiệp đối với nhà nước và người lao động, cũng như đối với cộng đồng nói chung Nhưng trong vài năm gần đây, TNXH được hiểu một cách rộng khắp hơn, không chỉ từ tư tưởng đạo đức mà cả từ phương diện pháp lý Nhiều tác hại về môi trường do một số DN gây ra trong thời gian gần đây đã bị
cả xã hội lên án, thậm chí bị pháp luật xử lý nghiêm khắc Do đó, không phải ngẫu nhiên, trong sách báo và trên nhiều diễn đàn của Việt Nam, thuật ngữ TNXH của DN đã và đang ngày càng được sử dụng phổ biến
Ở nước ta, trong những năm qua người ta thường sử dụng định nghĩa của Nhóm phát triển kinh tế tư nhân của Ngân hàng thế giới về TNXH của DN Theo đó, "TNXH của
DN (Corporate Social Responsibiliy - CSR) là sự cam kết của DN đóng góp vào sự phát triển kinh tế bền vững, thông qua những hoạt động nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động và các thành viên gia đình họ, cho cộng đồng và toàn xã hội, theo cách có lợi cho cả DN cũng như phát triển chung của xã hội"
Nói cách khác, DN muốn phát triển bền vững luôn phải tuân theo "những chuẩn mực về bảo vệ môi trường, bình đẳng về giới, an toàn lao động, trả lương công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên và phát triển cộng đồng TNXH của DN được thể hiện một cách cụ thể trên các yếu tố", các mặt, như:
1 Môi trường phải được vệ môi trường;
2 Đóng góp cho cộng đồng và xã hội;
Trang 23 Thực hiện tốt trách nhiệm với nhà cung cấp;
4 Lợi ích và an toàn cho người tiêu dùng phải được bảo vệ;
5 Đối với người lao động phải quan hệ tốt;
6 Cổ đông và người lao động trong DN được đảm bảo lợi ích
Trong đó, thể hiện ở bốn yếu tố đầu là trách nhiệm bên ngoài của DN; hai yếu tố sau thể hiện trách nhiệm bên trong của DN Tuy nhiên, sự phân chia thành trách nhiệm bên ngoài và bên trong chỉ mang tính tương đối, không thể nói trách nhiệm nào quan trọng hơn trách nhiệm nào
Tại Việt Nam, vấn đề TNXH của DN (CSR) đã được biết đến trong những năm
90 của thế kỷ XX và có nhiều nỗ lực của các tổ chức phi chính phủ cũng như của chính phủ nhằm nâng cao mức độ nhận biết và thúc đẩy việc thực thi CSR trong các DN ở Việt Nam CSR là một vấn đề thực tiễn bức xúc đặt ra đòi hỏi chính phủ, cộng đồng DN cũng như xã hội quan tâm và thúc đẩy thực thi
Xác định đây là vấn đề mang ý nghĩa thực tiễn đối với sự phát triển của tỉnh Thái Bình, nơi cá nhân tác giả đang sinh sống, công tác và có điều kiện khả thi cho việc triển
khai thực hiện các nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu: nhằm khái quát những vấn đề lý luận và thực tiễn về TNXH của DN, cũng như tìm hiểu về thực trạng thực hiện TNXH của các DN đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Thái Bình để từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vấn đề này, giúp các DN nhận thức rõ vai trò của việc thực hiện TNXH
TNXH là xu thế và mang tính toàn cầu, thực hiện TNXH là"tăng khả năng cạnh tranh và hội nhập quốc tế, không mâu thuẫn với lợi ích kinh tế của DN Vai trò của Chính phủ trong việc thúc đẩy TNXH của DN là phải tạo ra môi trường pháp luật hoàn chỉnh, một sân chơi bình đẳng cho các DN; cung cấp thông tin, tư vấn, hướng dẫn và ban hành các cơ chế, chính sách khuyến khích đối với DN; tạo điều kiện cho các DN thực hiện tốt hơn các yêu cầu của Bộ luật Lao động, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư; quản lý, nâng cao tiêu chuẩn lao động và thúc đẩy cạnh tranh, tạo điều kiện hoàn thiện và nâng cao tiêu chuẩn lao động theo xu hướng quốc tế Còn vai trò của Thanh tra lao động là giúp DN
Trang 3hiểu đúng pháp luật lao động; thực hiện phương thức thanh tra viên lao động phụ trách vùng và phiếu tự kiểm tra pháp luật lao động; tăng tần suất thanh tra, xử lý nghiêm các
DN không chấp hành tự kiểm tra, báo cáo; tổ chức đào tạo, huấn luyện cho chủ sử dụng lao động về quản lý rủi ro trong sản xuất và tổ chức triển khai công tác bảo hộ lao động trong các DN
TNXH DN là "một lĩnh vực rộng lớn liên quan đến mọi đối tượng, liên quan đến hoạt động của DN Bởi vậy, phạm vi ảnh hưởng của TNXH DN không chỉ bó hẹp trong nội bộ DN mà nó còn có sức lan tỏa lớn tới nhiều thành phần khác nhau trong xã hội"
Các DN thực hiện TNXH"bước đầu mang lại những lợi ích cho DN: Đẩy mạnh sự tuân thủ luật pháp quốc gia; Bảo đảm cho các DN thực hiện được các mục tiêu kinh doanh lâu dài, bền vững và tăng khả năng cạnh tranh trong quá trình hội nhập; Xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, giảm các rủi ro trong kinh doanh quốc tế như tranh chấp thương mại, bán phá giá,… Do đó, DN thực hiện TNXH DN không đơn thuần mang lại lợi ích kinh tế mà còn có lợi ích xã hội và chính trị"
Ở Thái Bình, các DN hình thành và phát triển gắn liền với công cuộc đổi mới của đất nước, phát triển các DN "là một trong những nền tảng quan trọng để thực hiện mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại như Nghị quyết Đại hội X và XI đã nêu" rõ
Thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, phát huy lợi thế về địa lý kinh tế, tiềm năng thế mạnh của tỉnh, Thái Bình đã thực hiện quy hoạch xây dựng và phát triển các Khu công nghiệp, coi đây là khâu đột phá trong việc đẩy nhanh tốc
độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hướng công nghiệp Tính đến thời điểm hiện tại, Thái Bình có gần 5.000 DN vừa và nhỏ Quá trình hình thành và phát triển, các DN ở tỉnh Thái Bình đã có đóng góp lớn vào tăng trưởng sản xuất công nghiệp và sức cạnh tranh của nền kinh tế, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo việc làm với thu nhập ổn định, góp phần thúc đẩy sự phát triển của các loại hình dịch vụ trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là địa bàn lân cận các DN
Trang 4Thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ "về hỗ trợ và phát triển các doanh nghiệp đến năm 2020, UBND tỉnh Thái Bình đã ban hành Chương trình hành động số 03/CTHĐ-UBND ngày 01/7/2016 - nhằm đảm bảo quyền bình đẳng cho tất cả các doanh nghiệp, không phân biệt loại hình, thành phần kinh tế trong cơ hội tiếp cận các nguồn lực như: Vốn, tài nguyên, đất đai và đầu tư kinh doanh Doanh nghiệp được quyền thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong các ngành nghề mà pháp luật không cấm; điều kiện kinh doanh được quy định rõ ràng, minh bạch, dễ thực hiện, có
lộ trình phù hợp để sớm loại bỏ các loại giấy phép con, phí, phụ phí bất hợp lý; Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước theo hướng đơn giản hóa khâu tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm gắn với điều kiện, quy định cụ thể và thanh tra, kiểm tra, giám sát; Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát cần bảo đảm mục tiêu ngăn chặn, phát hiện và xử lý vi phạm; đồng thời hỗ trợ, hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ các quy định của pháp luật; Không hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự, đồng thời xử lý nghiêm mọi hành vi" vi phạm pháp luật
Theo đó, nội dung của Chương trình hành động tập trung vào các nội dung sau: Tập trung đẩy mạnh cải cách hành chính tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; các sở, ban, ngành, UBND các huyện, thành phố nghiêm túc thực hiện nhóm các giải pháp về cải cách hành chính trong "Đề án cải cách hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tỉnh Thái Bình đến năm 2020 và những năm tiếp theo"; Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơ quan nhà nước Tạo dựng môi trường thuận lợi để hỗ trợ phát triển doanh nghiệp tinh giản các thủ tục đăng ký doanh nghiệp, đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, thuế…để có thể rút ngắn ít nhất 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và cắt giảm ít nhất 10% số lượng thủ tục hành chính so với quy định hiện hành; Khuyến khích, định hướng cho doanh nghiệp tập trung đầu tư vào các khu, cụm công nghiệp, hạn chế đầu tư ngoài các khu công nghiệp, cụm công nghiệp; thu hút các dự án đầu tư nhưng có chọn lọc theo chủ trương phát triển của tỉnh và đảm bảo môi trường sản xuất kinh doanh ổn định, phát triển bền vững Tiếp tục quy hoạch chi tiết một số khu công nghiệp, cụm công nghiệp và tăng cường xây dựng kết cấu hạ tầng để thu hút các doanh nghiệp đầu tư
Trang 5Bảo đảm quyền kinh doanh, quyền bình đẳng tiếp cận nguồn lực và cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp; Bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.Tạo môi trường lành mạnh, an toàn để các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh sản xuất, kinh doanh theo đúng pháp luật
Chương trình hành động cũng nêu rõ, căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao; các
sở, ngành, UBND các huyện, thành phố tập trung chỉ đạo, triển khai thực hiện đồng bộ,
có hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi và phát triển doanh nghiệp, xây dựng kế hoạch chi tiết và định kỳ báo cáo 06 tháng/lần về triển khai thực hiện Chương trình hành động của UBND tỉnh
trọng trong hoạt động kinh doanh của các DN CSR là công cụ hữu hiệu để các DN nâng cao chất lượng, giá trị, tăng doanh thu của DN Tuy nhiên, một số DN chưa hiểu biết, nắm
rõ được quy trình đưa CSR vào DN nên cũng gặp những thất bại"
Thực hiện TNXH DN là công việc không thể bỏ qua trên con đường hội nhập, vì
nó vừa mang lại lợi ích cho DN, vừa mang lại lợi ích cho xã hội, đặc biệt là nâng cao sức cạnh tranh cho DN và hỗ trợ thực hiện tốt hơn luật pháp lao động tại Việt Nam và cũng là nội dung quan trọng trong xây dựng văn hoá DN của nền kinh tế hiện đại
Mặc dù chỉ mới nhận được sự quan tâm từ phía các DN trong một thời gian ngắn, song việc thực hiện TNXH của các DN trên địa bàn tỉnh Thái Bình cũng đã đạt được những kết quả nhất định, mang lại nhiều lợi ích cho DN và cho cả cộng đồng xung quanh Tuy nhiên, do vẫn còn nhiều khó khăn trong việc thực hiện TNXH do những vấn
đề về chính sách thủ tục, kinh phí thực hiện, áp lực từ phía khách hàng và đối tác chưa cao nên việc thực hiện TNXH đối với nhiều DN vẫn chỉ là bắt buộc Số những DN tự nguyện thực hiện tốt TNXH và coi đó là một định hướng phát triển cho DN còn chưa nhiều Để có thể đẩy mạnh hơn sự ý thức của DN nhằm nâng cao hiệu quả của việc thực hiện TNXH của các DN trên địa bàn tỉnh Thái Bình, cần tập trung vào một số nhóm giải pháp chính như:
1 Khắc phục các rào cản thương mại và rào cản kỹ thuật
Trang 62 Khắc phục những khó khăn của DN khi thực hiện TNXH
3 Sự thúc đẩy trong cơ chế chính sách từ phía Nhà nước và chính quyền địa phương
4 Thiết lập một cơ chế giám sát việc thực hiện TNXH của DN
Trên cơ sở những kết quả đã đạt được, nếu những giải pháp thúc đẩy DN thực hiện TNXH được triển khai đồng bộ và hiệu quả nhất định sẽ mang lại những kết quả khả quan hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Thái Bình nói riêng và của
cả nước nói chung