Tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia dân số - kế hoạch hóa gia đình giai đoạn 2012-2015

Thứ ba, luận văn nêu rõ nguyên nhân của những điểm yếu, bao gồm 5 nguyên nhân chính sau đây: (1) Nguyên nhân từ bản thân Chương trình: quy trình tổ chức triển khai Chương trình mục tiê[r]

LÝ DO VÀ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) đã có vai trò quan trọng trong việc góp phần ngày càng cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và mục tiêu phát triển bền vững của đất nước Trong danh mục này có Chương trình mục tiêu quốc gia Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) được Thủ tướng chính phủ phê duyệt ngày 31/8/2012 theo Quyết định số 1199/QĐ-TTg với mục tiêu: “Chủ động duy trì mức sinh thấp hợp lý để quy mô dân số sớm ổn định trong khoảng 115 - 120 triệu người vào giữa thế kỷ XXI; khống chế tốc độ tăng nhanh tỷ số giới tính khi sinh; nâng cao chất lượng dân số về thể chất, đáp ứng nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước”

đã cơ bản hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu thuộc nhiệm vụ chuyên môn, chính trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân Hiệu quả mang lại từ Chương trình rất rõ nét

Để đạt được những thành tựu như trên là nhờ có sự phấn đấu nỗ lực của toàn thể cán bộ, nhân viên, công tác viên làm công tác DS-KHHGĐ; sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền và cả sự tham gia tích cực và có hiệu quả của các Bộ, ban, ngành liên quan Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một số bất cập và yếu kém Nguyên nhân chính của những bất cập và yếu kém này là do quản lý nhà nước trong công tác DS-KHHGĐ còn nhiều hạn chế, một số chính sách không còn phù hợp nhưng chậm được sửa đổi hoặc bổ sung; đầu tư của Nhà nước cho công tác DS-KHHGĐ còn thấp; phân bổ và

sử dụng các nguồn lực chưa hợp lý, kém hiệu quả; chưa có những giải pháp hữu hiệu để huy động các nguồn lực từ cộng đồng và xã hội cho công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân Trong khi ngân sách nhà nước ngày càng khó khăn, hạn hẹp, việc huy động các nguồn vốn từ bên ngoài ngày càng khó khăn thì việc quản lý tốt và hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ là điều hết sức quan trọng để đảm bảo duy trì các thành quả đã đạt được và triển khai thành công các hoạt động chuyên môn và phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe nhân dân, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người

dân cả nước Chính vì lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài "Tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia Dân số - Kế hoạch hóa gia đình giai đoạn 2012-2015” làm đề tài

nghiên cứu cho Luận văn Thạc sỹ của mình Múc đích của đề tài này là tìm ra nguyên nhân

và các vấn đề tồn tại trong công tác tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ giai đoạn 2012-2015, để từ đó đưa ra những kiến nghị và giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ cho giai đoạn đến năm 2020

Bố cục của luận văn:

Nội dung của luận văn gồm 03 chương như sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận về tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia

DS-KHHGĐ

Chương 2 Phân tích thực trạng tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia

DS-KHHGĐ giai đoạn 2012-2015

Chương 3 Một số định hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi Chương

trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ đến năm 2020

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU

QUỐC GIA DÂN SỐ - KẾ HOẠCH HÓA GIA ĐÌNH

Chương này của luận văn đã làm rõ khái niệm Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ, Tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ và yếu tổ ảnh hưởng đến tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ

Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ, bao gồm: yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan Yếu tố khách quan gồm các

yếu tố cụ thể sau: (1) Bản chất của vấn đề cần giải quyết;(2) Bối cảnh thực tế;(3) Tiềm lực chính trị và kinh tế của các nhóm đối tượng chính sách nói riêng và của dân chúng nói chung Yếu tố chủ quan gồm các yếu tố cụ thể sau: (1) Yếu tố giao tiếp, truyền đạt;(2)

Bộ máy và cán bộ làm công tác tổ chức thực thi Chương trình;(3) Thủ tục hành chính;(4) Kinh phí thực hiện Chương trình;(5) Thái độ và hành động của nhân dân

Ngoài ra Chương này cũng nêu kinh nghiệm tổ chức thực thi Chương trình mục

tiêu quốc gia DS-KHHGĐ ở một số nước và bài học rút ra cho Việt Nam

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHƯƠNG TRÌNH MỤC

TIÊU QUỐC GIA DÂN SỐ - KẾ HOẠCH HÓA GIA ĐÌNH

GIAI ĐOẠN 2012 – 2015

Trong chương này, luận văn giới thiệu về Bộ máy quản lý thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ giai đoạn 2012-2015; Kết quả tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ từ năm 2012 đến năm 2014 Luận văn đã sử dụng số liệu báo cáo tổng hợp của Tổng cục DS-KHHGĐ từ báo cáo của Chi cục DS-KHHGĐ các tỉnh Từ đó, nêu ra phân tích thực trạng của quá trình tổ chức thự thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ cụ thể ở 03 nội dung như sau:

Một là, Thực trạng chuẩn bị triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia

KHHGĐ, bao gồm: Thực trạng bộ máy triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia KHHGĐ; Thực trạng lập kế hoạch triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ; Ra văn bản hướng dẫn triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS-DS-KHHGĐ;

Tập huấn triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ

Hai là, Chỉ đạo triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ, bao gồm:

Thực trạng Truyền thông Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ; Triển khai các kế hoạch thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KKHGĐ; Vận hành ngân sách; Phối

hợp giữa các cơ quan ban ngành; Xây dựng và vận hành hệ thống dịch vụ hỗ trợ

Bà là, Thực trạng kiểm tra sự thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia

DS-KHHGĐ, bao gồm: Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi; Giám sát, đánh giá sự thực

hiện; Điều chỉnh mục tiêu của Chương trình; Đề xuất đổi mới Chương trình

Bên cạnh đó, luận văn cũng tổng kết những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của điểm yếu trong tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ giai đoạn 2012-2015

Thứ nhất về điểm mạnh, gồm những điểm cụ thể như sau: (1) Các dự án, đề án

trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ giai đoạn 2012 – 2015 đều được thực hiện một cách đầy đủ ở hầu hết các địa phương và đem lại hiệu quả khá cao; (2) Các kế hoạch triển khai thực hiện đề án, dự án trong Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ giai đoạn 2012 – 2015 được cụ thể hóa bởi Ban chủ nhiệm Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ giai đoạn 2012 – 2015 và Ban chỉ đạo Chương trình ở các địa phương; (3) Khâu tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ giai đoạn 2012 – 2015 được thực hiện theo từng giai đoạn và từng khâu, từng bước cụ thể, vì thế bước đầu đem lại hiệu quả khá cao

Thứ hai về điểm yếu, gồm những điểm yếu ở cả ba bước của quá trình tổ chức

thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ, đó là: (1) Về chuẩn bị triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ; (2) Về chỉ đạo triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ; (3) Về kiểm tra sự thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ

Thứ ba, luận văn nêu rõ nguyên nhân của những điểm yếu, bao gồm 5 nguyên nhân chính sau đây: (1) Nguyên nhân từ bản thân Chương trình: quy trình tổ chức triển

khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ giai đoạn 2012 – 2015 chưa được thiết lập và hoàn thiện, vì vậy các bước tổ chức triển khai Chương trình thực hiện không thống nhất, nhiều nội dung bị đảo ngược, đồng thời, ba nội dung trong quy trình tổ chức triển khai Chương trình cũng chưa đầy đủ, theo từng dự án, đề án trong khuôn khổ Chương trình; (2) Ý thức chấp hành của người dân: Phong tục tập quán và thói quen hàng ngày trong sinh hoạt cuộc sống của một bộ phận lớn người dân đặc biệt là người dân ở những khu vực miền núi, vùng khó khăn lạc hậu đã ảnh hưởng đến hiệu quả của Chương trình mục tiêu DS-KHHGĐ đem lại; (3) Quan điểm chưa thống nhất giữa các cơ quan quản

lý nhà nước về Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ: hệ thống các văn bản hướng dẫn liên quan đến tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ giai đoạn

2012 – 2015 mặc dù đã được chú trọng hoàn thiện, nhưng về cơ bản vẫn còn thiếu nhiều tài liệu cần thiết, nên công tác tổ chức triển khai Chương trình vì vậy gặp nhiều bất cập; (4) Cơ chế phối hợp tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ giai đoạn 2012 – 2015 mặc dù đã được chú trọng hoàn thiện nhưng các nội dung liên quan đến quyền hạn,

trách nhiệm của các bộ phận, cơ quan tham gia triển khai chương trình còn chưa thống nhất, chưa cụ thể hóa, vì vậy, công tác triển khai chưa được thực hiện một cách trình tự, thống nhất

và đem lại hiệu quả tối ưu; (5) Sự quan tâm và đầu tư của Nhà nước và các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương cho công tác DS-KHHGĐ nói chung và Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ nói riêng chưa được đúng mức so với tầm quan trọng và ý nghĩa của Chương trình Điều này thể hiện rõ trong việc ngân sách của Nhà nước dành cho công tác DS-KHHGĐ ngày càng giảm qua các năm Điều này gây khó khăn cho việc thực hiện triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ đạt kết

quả như mục tiêu đề ra

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA DÂN SỐ - KẾ HOẠCH HÓA GIA

ĐÌNH ĐẾN NĂM 2020

Trong chương này, luận văn đã khái quát định hướng hoàn thiện tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ đến năm 2020

Trên cơ sở tổng kết những điểm yếu, điểm mạnh và nguyên nhân của những điểm yếu trong tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ ở Chương 2, luận văn đề xuất 04 nhóm giải pháp, các giải pháp đi theo logic lý luận của chương 1 và phân tích thực trạng của chương 2 kết hợp với việc đánh giá các điều kiện tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ được nêu ở khung lý luận Nội dung các

nhóm giải pháp như sau:

Nhóm giái pháp thứ nhất là Hoàn thiện chuẩn bị triển khai Chương trình mục tiêu quốc DS-KHHGĐ, cụ thể là: Hoàn thiện bộ máy tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ; Hoàn thiện lập kế hoạch triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ; Hoàn thiện các văn bản hướng dẫn triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ; Hoàn thiện tập huấn triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ

Nhóm giải pháp thứ hai là Hoàn thiện chỉ đạo thực thi chính sách Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ, cụ thể là: Hoàn thiện hoạt động truyền thông Chương

trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ; Hoàn thiện tổ chức thực thi các kế hoạch triển Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ; Hoàn thiện vận hành, sử dụng ngân sách; Tăng cường phối hợp các cơ quan ban ngành; Xây dựng và vận hành hệ thống dịch vụ hỗ trợ

Nhóm giải pháp thứ ba là Hoàn thiện kiểm tra thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ, cụ thể là: Hoàn thiện giám sát, đánh giá sự thực hiện; Kiến nghị điều chỉnh và đổi mới chính sách

Nhóm giải pháp thứ tư là bao gồm một số giải pháp khác không nằm trong việc hoàn thiện ba bước của quá trình tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ, cụ thể như sau: (1) Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thực hiện công tác tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ đến năm 2020 trên cơ sở thiết lập các chương trình đào tạo về kiến thức và kỹ năng cơ bản, nâng cao dành cho cán thực hiện công tác; (2) Hoàn thiện quy trình tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ đến năm 2020 sao cho đầy đủ cả bốn nội dung: Xây dựng kế hoạch tổ chức thực thi, tổ chức thực thi, kiểm tra – giám sát quá trình thực thi, đánh giá kết quả thực thi Chương trình; (3) Hoàn thiện cơ chế phối hợp thực hiện tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS – KHHGĐ đến năm 2020 trên cơ sở xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của các cá nhân, bộ phận tham gia công tác

KẾT LUẬN

Qua quá trình nghiên cứu, luận văn đã đạt được một số kết quả sau:

Thứ nhất, luận văn tổng kết và khái quát, đồng thời làm rõ thêm cơ sở lý luận về tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ

Thứ hai, luận văn phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2014, từ đó chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của các điểm yếu trong tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ; đồng thời, đề xuất một số giải pháp, kiến

nghị phù hợp với mục tiêu hoàn thiện tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ trong giai đoạn tới Luận văn cũng đưa ra một số kiến nghị đối với Nhà nước và với Bộ Y tế để hỗ trợ giúp các giải pháp này được thực hiện một cách thuận lợi

và đạt hiệu quả cao hơn

Tuy nhiên, do thời gian nghiên cứu có hạn, kiến thức và kinh nghiệm còn hạn chế nên luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định, kính mong nhận được sự đóng góp của quý thầy cô và hội đồng để luận văn được hoàn thiện hơn