Tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Tác giả Tăng Minh Lộc (2012) với đề tài: “Phát triển cánh đồng mẫu lớn trong xây dựng nông thôn mới” đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về đặc điểm của sản xuất nông nghiệp [r]

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

PHẦN MỞ ĐẦU 6 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁNH ĐỒNG MẪU LỚN Error! Bookmark not defined 1.1 Cánh đồng mẫu lớn và chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Error! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm, đặc trưng và vai trò của cánh đồng mẫu lớnError! Bookmark not defined

1.1.2 Tính ưu việt của mô hình cánh đồng mẫu lớnError! Bookmark not defined

1.1.3 Chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Error! Bookmark not defined 1.2 Tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái niệm và mục tiêu tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng

mẫu lớn Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quá trình tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Error! Bookmark not defined

1.2.3 Điều kiện cần thiết để tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng

mẫu lớn thành công trên địa bàn tỉnh Error! Bookmark not defined 1.3 Kinh nghiệm tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn

ở một số địa phương Error! Bookmark not defined 1.3.1 Kinh nghiệm một số địa phương Error! Bookmark not defined 1.3.2 Bài học cho tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁNH ĐỒNG MẪU LỚN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến phát triển cánh đồng mẫu lớn ở tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.2 Động thái phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.2 Chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.2.1 Mục tiêu chính sách Error! Bookmark not defined 2.2.2 Các giải pháp chính sách Error! Bookmark not defined 2.3 Thực trạng tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.3.1 Thực trạng chuẩn bị triển khai chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn

của tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng chỉ đạo thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn của

tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.3.3 Thực trạng kiểm tra sự thực hiện chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn

của tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined 2.4 Thành công, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Error! Bookmark not defined 2.4.1 Thành công Error! Bookmark not defined 2.4.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.4.3 Nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NHẰM TỔ CHỨC THỰC THI TỐT HƠN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁNH ĐỒNG MẪU LỚN Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined 3.1 Quan điểm, định hướng về tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn ở tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined 3.1.1 Quan điểm về tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Error! Bookmark not defined

3.1.2 Mục đích của việc tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Error! Bookmark not defined

3.1.3 Yêu cầu đối với việc tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn

Error! Bookmark not defined

3.2 Các giải pháp tổ chức thực hiện tốt chính sách cánh đồng mẫu lớn ở tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nhóm giải pháp cho chuẩn bị triển khai chính sáchError! Bookmark not defined

3.2.2 Nhóm giải pháp cho chỉ đạo thực hiện chính sáchError! Bookmark not defined

3.2.3 Nhóm giải pháp cho kiểm tra sự thực hiện chính sáchError! Bookmark not defined

3.2.4 Một số giải pháp khác Error! Bookmark not defined 3.3 Kiến nghị Error! Bookmark not defined 3.3.1 Kiến nghị đối với tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined 3.4.2 Kiến nghị đối với các Bộ, ngành Trung ươngError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

2 CNXH Chủ nghĩa xã hội

4 FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp Liên Hiệp quốc

5 FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

9 IMF Quỹ tiền tệ quốc tế

10 NEP Chính sách Kinh tế mới

11 PAM Chương trình lương thực thế giới

13 UNDP Chương trình phát triển liên hiệp quốc

15 WTO Tổ chức thương mại thế giới

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ BẢNG

Bảng 2.1 Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Điện Biên năm 2015Error! Bookmark

not defined

Bảng 2.2 Kế hoạch thực hiện cánh đồng lớn trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai

đoạn đến năm 2021 Error! Bookmark not defined

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Các bước của quá trình tổ chức thực thi chính sáchError! Bookmark

not defined

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu

lớn của tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Điện Biên là một trong những tỉnh nghèo của cả nước, phần đa là các nhóm đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở khu vực nông thôn Các chính sách về nông nghiệp đã được trung ương ban hành và tỉnh Điện Biên cũng đã có những chính sách riêng về phát triển sản xuất nông nghiệp như chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn, chính sách phát triển sản xuất nông lâm nghiệp….; các chính sách này đã có tác động nhất định đến tình hình phát triển kinh tế - xã hội nói chung, thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Điện Biên nói riêng

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện còn bộc lộ nhiều bất cập, chưa theo kịp thực tiễn, chưa đáp ứng được nhu cầu đầu tư phát triển của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp vào lĩnh vực nông nghiệp Đặc biệt, chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn tỉnh còn bất cập, hiệu quả mang lại chưa cao Vì vậy, nhiều vấn đề cần được nghiên cứu, đánh giá cụ thể để thúc đẩy việc thực thi chính sách theo đúng mục tiêu và kỳ vọng đề ra

Từ thực tế trên, học viên chọn đề tài nghiên cứu Tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn tỉnh Điện Biên, là đề tài mang

tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được kết cấu thành 3 chương như sau:

Chương 1: Cở sở lý luận về tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng

mẫu lớn

Chương 2: Thực trạng tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu

lớn trên địa bàn tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện nay

Chương 3: Phương hướng, giải pháp nhằm tổ chức tốt hơn chính sách phát

triển cánh đồng mẫu lớn ở tỉnh Điện Biên

* Về Tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài

Việc nghiên cứu liên quan đến “Cánh đồng mẫu lớn” đã có nhiều tác giả như: Tác giả Tăng Minh Lộc (2012) với đề tài: “Phát triển cánh đồng mẫu lớn trong xây dựng nông thôn mới” đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về đặc điểm của sản xuất nông nghiệp và sự ra đời cánh đồng mẫu lớn trong quá trình xây dựng nông thôn mới

Bài “Cánh đồng mẫu lớn – bước ngoặt mới” của tác giả Nguyễn Đình Bách – Thời báo kinh tế Sài Gòn 15/3/2012, đã phản ánh những tính chất ưu việt của mô hình này như một bước ngoặt mới cho nền nông nghiệp hàng hóa nước ta trong những năm tới

Về cơ sở thực tiễn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã thực hiện một số

đề án trên một số địa bàn như: Tại Kiên Giang, đề án “ Ứng dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật xây dựng cánh đồng mẫu lớn gắn với tiêu thụ sản phẩm” dotác giả Trần Đức Thiện – Giám đốc công ty TNHH MTV làm chủ nhiệm Tại An Giang, Bộ cũng đã tổ chức Hội nghị sơ kết xây dựng, phát triển mô hình cánh đồng mẫu lớn trong sản xuất lúa ở Nam

Bộ (2012) Đề án “xây dựng thí điểm mô hình cánh đồng mẫu lớn” ở Thái Bình từ vụ xuân năm 2012

Các công trình, đề án trên tiếp cận mô hình “cánh đồng mẫu lớn” dưới những góc độ khác nhau cả về lý luận và thực tiễn song chưa thấy có công trình nào nghiên cứu dưới góc độ quản lý kinh tế về tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn để từ đó đánh giá, nhận định quá trình tổ chức thực thi chính sách và đưa ra

các giải pháp để hoàn thiện chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn

* Mục tiêu nghiên cứu đề tài:

Phân tích đánh giá thực trạng việc thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn tỉnh Điện Biên và Đề xuất giải pháp nhằm thực thi tốt nhất chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn tỉnh Điện Biên trong những năm tới vì mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

* Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp thu thập dữ liệu:

+ Luận văn sử dụng số liệu thứ cấp, dễ kiểm tra và có thực thông qua các báo cáo kết quả thực hiện dự án, phương án cánh đồng mẫu lớn; kết quả thực hiện các chính sách hàng năm; số liệu từ cơ quan thống kê ; Ngoài ra, luận văn còn tham khảo các văn bản khác như các Nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, các văn bản pháp quy của Chính phủ, của Bộ Nông nghiệp và PTNT; các thông tin trên các tạp chí chuyên ngành, các báo cáo khoa học liên quan

+ Số liệu sơ cấp thu thập qua phỏng vấn 08 cán bộ quản lý thực hiện chính sách Mục đích phỏng vấn: Để nắm tình hình về thực trạng tổ chức thực thi chính

sách phát triển cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn tỉnh Điện Biên Nội dung phỏng vấn: Phỏng vấn các câu hỏi khác nhau để phù hợp với các đối được hỏi

+ Phương pháp xử lý dữ liệu: Dự liệu thu thập được tổng hợp, phân tích, đánh giá, đồng thời sử dụng các bàng, biểu đồ để minh họa cho nội dung phân tích

* Nội dung luận văn

Luận văn được chia làm 3 chương

Trong chương 1, tác giả trình bày cơ sở lý luận về cánh đồng mẫu lớn và

chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Chia làm 3 mục lớn:

Mục 1 tác giả trình bày những vấn đề liên quan đến cánh đồng mẫu lớn và chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn Trong đó:

“Cánh đồng mẫu lớn” là tên gọi của nông dân Nam Bộ, thể hiện rằng đó là

một cánh đồng trồng một hay vài loại giống cây trồng với diện tích lớn, có cùng thời vụ và quy trình sản xuất, gắn sản xuất với đảm bảo cung ứng về số lượng và chất lượng sản phẩm theo yêu cầu của thị trường

Chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn là "chính sách ưu đãi, hỗ trợ trực tiếp đối với doanh nghiệp, đối với tổ chức đại diện của nông dân và đối với hộ nông dân trong hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng lớn phục vụ phát triển sản xuất nông nghiệp"

Mục tiêu của chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn là:

- Để chuyển nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn

- Tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp nhằm hướng tới xuất khẩu

- Thực hiện tốt việc liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản nhằm nâng cao giá trị sản phẩm đáp ứng nhu cầu đa dạng hàng hóa

- Nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, lao động và nguồn vốn

- Nâng cao thu nhập và đời sống của nông dân góp phần thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững

Mục 2 hệ thống hóa lý luận cơ bản về tổ chức thực thi chính phát triển cánh đồng mẫu lớn, khái niệm và mục tiêu tổ chức thực thi chính sách Xây dựng khung lý thuyết cho tổ chức thực thi chính sách bao gồm những điều kiện thực thi chính sách thành công, quá trình tổ chức thực thi chính sách gồm 3 giai đoạn: chuẩn bị triển khai chính sách, chỉ đạo thực thi chính sách và kiểm tra sự thực hiện chính sách

Mục 3 tác giả thông qua kinh nghiệm từ một số tỉnh thực hiện chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn để rút ra bài học cho tỉnh Điện Biên trong công tác tổ chức thực thi chính sách

Chương 2, tác giả phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách phát triển

cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên Gồm 4 mục lớn:

Mục 1 giới thiệu khái quát về tỉnh Điện Biện thông qua các tiêu chí: vị trí địa

lý, địa hình, thời tiết khí hậu, đặc điểm đất đai, thổ nhưỡng, đặc điểm kinh tế - xã hội; Động thái phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên

Mục 2 trình bày cụ thể về chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên, mục tiêu và giải pháp thực hiện của chính sách trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Mục 3 phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên Thực trạng chuẩn bị triển khai chính sách, thực trạng chỉ đạo thực thi chính sách, thực trạng kiểm soát sự thực hiện chính sách trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Mục 4 tác giả đánh giá kết quả công tác tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên Thông qua phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên trong thời gian qua

ở phần trên, tác giả đưa ra các đánh giá về điểm mạnh của tổ chức thực thi chính sách, điểm yếu của tổ chức thực thi chính sách, nguyên nhân của các điểm yếu trên

Chương 3, tác giả đưa ra phương hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện tốt hơn

chính sách trong thời gian tới và trình bày một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn của tỉnh Điện Biên Trong đó:

Thông qua các nhóm giải pháp cho chuẩn bị triển khai chính sách: Củng cố

bộ máy tổ chức thực thi; Lập các kế hoạch hỗ trợ triển khai chính sách; Đẩy mạnh công tác tập huấn

Nhóm giải pháp cho chỉ đạo thực hiện chính sách: Đẩy mạnh công tác tập

huấn, tuyên truyền; Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động mọi tầng lớp nhân dân, nhất

là nông dân, doanh nghiệp, HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp thực hiện

dự án, phương án cánh đồng mẫu lớn; Đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ, chỉ đạo thường xuyên của các cấp, ban ngành của chính quyền tỉnh đến cơ sở đối với công tác tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn;

Nhóm giải pháp cho kiểm soát sự thực hiện chính sách: Tăng cường công tác

kiểm tra, giám sát; Đánh giá chính sách; Điều chỉnh chính sách;

Ngoài ra, tác giả để cấp một số giải pháp khác để thực thi tốt hơn chính sách

Từ đó nêu lên một số kiến nghị đối với tỉnh Điện Biên (cụ thể là kiến nghị

với UBND cấp xã, Kiến nghị đối với UBND các huyện, thị xã, thành phố, Kiến nghị

đối với UBND tỉnh Điện Biên và Kiến nghị đối với các doanh nghiệp, HTX, tổ chức đại diện của nông dân); Kiến nghị đối với các Bộ, ngành Trung ương./

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Điện Biên là tỉnh có vị trí địa chính trị, chiến lược trọng yếu về quốc phòng, an ninh ở khu vực Tây bắc của tổ quốc, nhưng hiện nay vẫn là một trong những tỉnh nghèo của cả nước, phần đa là các nhóm đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở khu vực nông thôn, kết cấu hạ tầng phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội còn yếu kém; sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, tự cung, tự cấp vẫn là chủ yếu; chưa khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh

để phát triển kinh tế, nhất là phát triển sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp

Trong những năm qua, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Điện Biên đã có nhiều

cố gắng, vượt mọi khó khăn, đẩy mạnh phát triển sản xuất nông lâm nghiệp, giá trị sản xuất hàng năm đạt trung bình trên 4.000 tỷ đồng, giá trị gia tăng bình đạt trên 2.400 tỷ đồng; đời sống người dân được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh Các chính sách về nông nghiệp

đã được trung ương ban hành và tỉnh Điện Biên cũng đã có những chính sách riêng về phát triển sản xuất nông nghiệp như chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn, chính sách phát triển sản xuất nông lâm nghiệp….; các chính sách này đã có tác động nhất định đến tình hình phát triển kinh tế - xã hội nói chung, thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Điện Biên nói riêng

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện còn bộc lộ nhiều bất cập, chưa theo kịp thực tiễn, chưa đáp ứng được nhu cầu đầu tư phát triển của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp vào lĩnh vực nông nghiệp Đặc biệt, chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn tỉnh gần như không đạt được mục tiêu đề ra Vì vậy, nhiều vấn đề cần được nghiên cứu, đánh giá cụ thể để có sự đột phá về cơ chế, chính sách thúc đẩy việc thực thi chính sách này theo đúng mục tiêu và kỳ vọng đề ra

Từ thực tế trên, học viên chọn đề tài nghiên cứu Tổ chức thực thi chính sách phát triển cánh đồng mẫu lớn trên địa bàn tỉnh Điện Biên, là đề tài mang tính cấp thiết cả về

lý luận và thực tiễn

2 Tổng quan nghiên cứu

“Cánh đồng mẫu lớn” là hình thức tổ chức sản xuất trên cơ sở liên kết bốn nhà, là hướng đi phù hợp với quá trình chuyển nông nghiệp từ sản xuất nhỏ lên sản xuất hàng