những điểm yếu trong tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập trên địa bàn Tỉnh giai đoạn 2009-2016; tác động của thực thi chính sách đến thực hiện mục. [r]
Trang 1MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HỘP
TÓM TẮT LUẬN VĂN i
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH
SÁCH Error! Bookmark not defined.
HỖ TRỢ SẢN XUẤT, TẠO VIỆC LÀM, TĂNG THU NHẬP Error!
Bookmark not defined.
1.1 Chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập Error!
Bookmark not defined
1.1.1 Khái niệm và mục tiêu chính sách Error! Bookmark not defined.
1.1.2 Chủ thể và đối tượng của chính sách Error! Bookmark not defined.
1.1.3 Các chính sách bộ phận Error! Bookmark not defined.
1.2 Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu
nhập của chính quyền cấp tỉnh Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Khái niệm và vai trò của tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo
việc làm, tăng thu nhập của chính quyền cấp tỉnh Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Quá trình tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu
nhập Error! Bookmark not defined.
Bảng 1.1: Các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sáchError! Bookmark not defined.
1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng để tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo
việc làm, tăng thu nhập thành công ở cấp tỉnh Error! Bookmark not defined.
1.3 Kinh nghiệm của một số địa phương trong tổ chức thực thi chính
sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập và bài học cho tỉnh Điện
Biên Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Kinh nghiệm từ tỉnh Sơn La Error! Bookmark not defined.
Trang 21.3.2 Kinh nghiệm thực thi chính sách từ tỉnh Lai châuError! Bookmark not defined 1.3.3 Bài học kinh nghiệm từ các tỉnh cho tỉnh Điện BiênError! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH
SÁCH HỖ TRỢ SẢN XUẤT, TẠO VIỆC LÀM, TĂNG THU NHẬP TẠI
TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined.
2.1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Điện Biên có
ảnh hưởng tới tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm,
tăng thu nhập của Tỉnh Error! Bookmark not defined.
2.2 Chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập của Tỉnh giai
đoạn 2009-2016 Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Các nguyên tắc thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu
nhập tại tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Nội dung chính sách về hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập của
Tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined.
2.3 Thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm,
tăng thu nhập tại tỉnh Điện Biên giai đoạn 2009-2016Error! Bookmark not
defined
2.3.1 Chuẩn bị triển khai chính sách Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Chỉ đạo triển khai chính sách Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Kiểm soát việc thực hiện chính sách Error! Bookmark not defined.
2.4 Đánh giá tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm,
tăng thu nhập của tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined.
2.4.1 Điểm mạnh trong tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm,
tăng thu nhập của tỉnh Điện Biên giai đoạn 2012-2016Error! Bookmark not defined.
2.4.2 Điểm yếu trong tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm,
tăng thu nhập của tỉnh Điện Biên giai đoạn 2012-2016Error! Bookmark not defined 2.4.3 Nguyên nhân của những điểm yếu Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN
TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ SẢN XUẤT, TẠO VIỆC
Trang 3LÀM, TĂNG THU NHẬP TẠI TỈNH ĐIỆN BIÊN ĐẾN NĂM 2020 Error!
Bookmark not defined.
3.1 Phương hướng và mục tiêu chung nhằm hoàn thiện tổ chức thực thi
chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập tại tỉnh Điện Biên
đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Cơ hội và thách thức đối với giảm nghèo nhanh và bền vữngError! Bookmark not defined.
3.1.2 Mục tiêu của tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng
thu nhập tại tỉnh Điện Biên đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.
3.1.3 Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo
việc làm, tăng thu nhập tại tỉnh Điện Biên đến năm 2020Error! Bookmark not defined.
3.2 Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo
việc làm, tăng thu nhập tại tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Giải pháp cho giai đoạn chuẩn bị triển khai chính sáchError! Bookmark not defined.
3.2.2 Giải pháp trong tổ chức thực hiện chính sáchError! Bookmark not defined.
3.2.3 Giải pháp trong kiểm soát thực hiện chính sáchError! Bookmark not defined.
3.2.4 Các giải pháp khác Error! Bookmark not defined.
3.3 Một số kiến nghị Error! Bookmark not defined.
3.3.1 Về việc hoàn thiện cơ chế chính sách Error! Bookmark not defined
3.3.2 Bố trí vốn và cơ chế huy động vốn Error! Bookmark not defined
3.3.3 Về ưu đãi, thu hút đầu tư Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 4DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 5DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HỘP
BẢNG
Bảng 1.1: Các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách Error! Bookmark not defined
Bảng 2.1: Tổng hợp nguồn kinh phí thực hiện Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP trên
địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2009-2016 Error! Bookmark not defined
Bảng 2.2: Tổng hợp nguồn kinh phí phân bổ để thực hiện Nghị quyết
30a/2008/NQ-CP trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2009-2016 Error! Bookmark not defined
Bảng 2.3: Kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu
nhập trên địa bàn tỉnh Điện Biên qua các giai đoạnError! Bookmark not defined
Bảng 2.4: Kết quả thực hiện các mục tiêu giảm nghèoError! Bookmark not defined
Bảng 2.5: Khung đánh giá kiểm soát thực thi chính sáchError! Bookmark not defined
Bảng 2.6: Khung đánh giá thiết kế các dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc
gia giảm nghèo bền vững 2012-2015 Error! Bookmark not defined
Bảng 2.7: Khung đánh giá bố trí nguồn lực cho thực hiện chính sách hỗ trợ sản
xuất, tạo việc làm tăng thu nhập thuộc Chương trình 30aError! Bookmark not defined
HỘP
Hộp 2.1: Tình hình và những kết quả đạt được về mặt kinh tế của tỉnh Điện Biên
- giai đoạn 2011-2015 và năm 2016 Error! Bookmark not defined
Trang 6Hộp 2.2: Tình hình và những kết quả đạt được về mặt xã hội của tỉnh Điện Biên
- giai đoạn 2011-2015 và năm 2016 Error! Bookmark not defined
Hộp 2.3: Ý kiến của Giám đốc sở Lao động TBXH (cơ quan thường trực chương
trình 30a) về những khó khăn khi thực hiện chương trình Error! Bookmark not defined
Trang 7TÓM TẮT LUẬN VĂN
1 Sự cần thiết lựa chọn đề tài
Nghèo đói và việc giảm nghèo là vấn đề quan tâm chung của cả thế giới, đặc biệt đối với các nước kém phát triển Đối với Việt Nam, việc xóa đói giảm nghèo là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người nghèo, thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng, địa bàn và giữa các dân tộc, nhóm dân
cư Thành tựu xoá đói giảm nghèo trong những năm qua đã góp phần tăng trưởng kinh tế bền vững và thực hiện công bằng xã hội, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo chưa vững chắc, chênh lệch giàu - nghèo giữa các vùng, nhóm dân cư chưa được thu hẹp, đặc biệt là ở những tỉnh, huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao
Điện Biên là tỉnh có vị trí địa lý, chính trị, chiến lược trọng yếu về quốc phòng, an ninh ở khu vực Tây bắc của tổ quốc, nhưng hiện nay Điện Biên vẫn là một trong những tỉnh nghèo nhất của cả nước, tỉnh có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, trong đó có 5 huyện nghèo theo Nghị quyết số 30a; phần đa là các nhóm đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, kết cấu hạ tầng phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội còn yếu kém; sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, tự cung, tự cấp vẫn là chủ yếu, đời sống còn rất nhiều khó khăn Đến năm 2015, theo chuẩn nghèo đa chiều, tỉnh Điện Biên còn 57.214 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 48,14% và 9.135 hộ cận nghèo, chiếm tỷ lệ 7,69% (chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020)
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2008
về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo (Nghị quyết 30a của Chính phủ); theo đó nhiều chính sách hỗ trợ cho người dân trên địa bàn tỉnh Điện Biên được thực hiện như Hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững theo hướng sản xuất hàng hoá, khai thác tốt các thế mạnh của địa phương Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh
tế - xã hội phù hợp với đặc điểm của từng huyện; chuyển đổi cơ cấu kinh tế và các hình thức
tổ chức sản xuất có hiệu quả theo quy hoạch; xây dựng xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; bảo đảm vững chắc an ninh, quốc phòng
Tuy nhiên, qua gần 8 năm triển khai thực hiện các chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết
Trang 830a của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Điện Biên còn bộc lộ nhiều bất cập, hiệu quả chính sách mang lại chưa cao Việc hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập còn chưa thúc đẩy, khuyến khích người dân trong sản xuất, tự vươn lên để thoát nghèo, tăng thu nhập, cải thiện đời sống Vì vậy, nhiều vấn đề trong tổ chức thực thi chính sách cần được nghiên cứu, đánh giá cụ thể để nâng cao hiệu quả của chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết 30a của Chính phủ; đặc biệt là các chính sách hỗ trợ cho người nghèo vươn lên thoát nghèo bền vững…
Mặt khác, vấn đề nghèo đói đã được rất nhiều người quan tâm nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau Cho đến nay ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều luận văn, luận án đã đề cập đến vấn đề XĐGN Các công trình, luận văn, luận án chủ yếu tập trung vào nghiên cứu thực trạng đói nghèo tại các địa phương nói riêng và cả nước nói chung, đồng thời đã đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách và các giải pháp nhằm từng bước xóa đói giảm nghèo bền vững Tuy nhiên đến nay chưa có công trình, luận văn nào nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập theo Nghị quyết 30a/NQ-CP của Chính phủ
Từ những lý do nêu trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu "Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập theo Nghị quyết 30a của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Điện Biên", là đề tài mang tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn
2 Mục tiêu nghiên cứu
Luận văn được thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:
Nghiên cứu, phân tích đánh giá thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập theo Nghị quyết 30a của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2009-2016 để đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách đến năm 2020 được hiệu quả hơn, thúc đẩy giảm nghèo nhanh và bền vững, đưa tỉnh Điện Biên phát triển trung bình trong vùng trung du miền núi phía Bắc
3 Phương pháp nghiên cứu
Tác giả sử dụng nghiên cứu định tính và định lượng theo các bước sau:
Bước 1: Nghiên cứu các công trình nghiên cứu (sách, tạp chí, luận văn, luận án) để xây
dựng khung nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập theo Nghị quyết 30a của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2009-2016
Trang 9Phương pháp phân tích hệ thống, tổng hợp và mô hình hóa được sử dụng ở bước này
Bước 2: Thu thập số liệu thứ cấp liên quan đến chính sách quy định về tổ chức thực thi
chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập theo Nghị quyết 30a thông qua các báo cáo sơ kết, tổng kết tình hình thực hiện các chính sách hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững theo Nghị quyết 30a của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Điện Biên; kết quả thực hiện các chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm tăng thu nhập hàng năm; số liệu từ cơ quan thống kê, các Sở, ngành, các huyện; thông qua các chính sách của Trung ương; sự phù hợp của chính sách; các Nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, các văn bản pháp quy của Chính phủ và các Bộ ngành Trung ương
Bước 3 Thu thập số liệu sơ cấp thông qua Phiếu phỏng vấn lãnh đạo ngành, lãnh đạo
huyện, cán bộ trực tiếp thực hiện chính sách (thực hiện 10 phiếu phỏng vấn đối với: Giám đốc sở Lao động TB-XH, Giám đốc sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Trưởng ban Dân tộc tỉnh, Giám đốc sở Tài chính, Phó Chủ tịch UBND 5 huyện nghèo: Mường Nhé, Tủa Chùa, Mường Ảng, Nậm Pồ, Điện Biên Đông được phân công trực tiếp phụ trách chương trình 30a, Trưởng phòng Nông nghiệp - Sở Kế hoạch và Đầu tư) Nội dung phỏng vấn để tìm hiểu những khó khăn vướng mắc gặp phải khi thực hiện chính sách và đề xuất giải pháp khắc phục; các yếu tố tác động đến thực thi chính sách ở ngành, địa phương, đơn vị, yếu tố nào có tác động lớn nhất; quan điểm huy động nguồn lực tài chính cho thực hiện chính sách, giải pháp gì để nâng tính chủ động tích cực tham gia thực hiện chương trình giảm nghèo đối với người dân; các nội dung kiến nghị sửa đổi bổ sung chính sách Thời điểm thu thập thông tin tháng 3/2017
Đối với các nhóm đối tượng được thụ hưởng chính sách thực hiện thu thập thông tin thông qua việc thiết kế bảng hỏi đối với 100 hộ dân là đối tượng được thụ hưởng chính sách thuộc 5 huyện (mỗi huyện 20 người) Nội dung bảng hỏi chủ yếu để thu thập thông tin về sự hiểu biết của người dân đối với chính sách, hiệu quả tác động của chính sách thế nào đối với đời sống, sản xuất sinh hoạt, có đề xuất kiến nghị gì với các cấp, các ngành để chính sách hỗ trợ phù hợp thiết thực nhất với người dân Thời gian thu thập từ tháng 4 đến tháng 5 năm
2017
Bước 4: Phân tích, xử lý dữ liệu: Số liệu thu thập được sẽ thống kê, tổng hợp, lựa
chọn độ tin cậy, hiệu chỉnh, phân tích, đánh giá, đồng thời sử dụng các bảng, hộp để minh
Trang 10họa cho những nội dung phân tích đánh giá quá trình tổ chức thực thi chính sách Qua đó sẽ đưa ra những kết luận để chỉ rõ những bản chất của các dữ liệu thu thập được nhằm đảm bảo
độ tin cậy khoa học cho các kết quả nghiên cứu
Bước 5: Đánh giá về tình hình thực thi chính chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập theo Nghị quyết 30a của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2009-2016, các điểm mạnh đã đạt được, những điểm yếu và nguyên nhân, từ đó đưa ra phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc thực thi chính sách giai đoạn đến năm 2020
4 Cơ sở lý luận của Luận văn
Luận văn dựa vào khung nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách để xây dựng
cơ sở lý thuyết cho tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập theo Nghị quyết 30a Chương 1 trình bày các nội dung về chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập (Khái niệm và mục tiêu; chủ thể và đối tượng; các chính sách bộ phận); tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập của Chính quyền cấp tỉnh (Khái niệm và vai trò; quá trình tổ chức thực thi chính sách; các yếu tố ảnh hưởng để thực thi chính sách); Kinh nghiệm tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập theo Nghị quyết 30a của tỉnh Sơn La và tỉnh Lai Châu, bài học kinh nghiệm cho tỉnh Điện Biên)
5 Những những kết quả đạt được của Luận văn
5.1 Kết quả đóng góp của Luận văn để giải quyết vấn đề về đặt ra
Luận văn đã tập trung nghiên cứu được những vấn đề lý luận về tổ chức thực thi chính sách công nói chung, chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập nói riêng Luận văn cũng đã phân tích thực trạng tình hình thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập trên địa bàn tỉnh Điện Biên trong thời gian từ năm 2009 đến năm 2016 và đưa ra một số giải pháp, kiến nghị nhằm đảm bảo việc thực thi chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập đạt được kết quả tốt nhất trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2016-2020 Những kết quả cụ thể mà luận văn đã đạt được bao gồm:
(1) Hệ thống hoá và phân tích các vấn đề lý luận về tổ chức thực thi chính sách công nói chung, chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập nói riêng, bao gồm cả mục tiêu, chủ thể, đối tượng của chính sách và các chính sách bộ phận Đây là cơ sở cho việc thực