Một số giải pháp chủ yếu như quy định rõ hơn chức năng của một số cơ quan có nhiệm vụ phối hợp trong triển khai Đề án như chức năng của Đài Truyền Thanh - Truyền hình, Mặt trận và các[r]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
- -
LÝ A GIÀNG
TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIẢM THIỂU TẢO HÔN TRONG VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN MƯỜNG CHÀ, TỈNH ĐIỆN BIÊN
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ & CHÍNH SÁCH
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
HÀ NỘI - 2017
Trang 2TÓM TẮT LUẬN VĂN
Mường Chà là huyện miền núi của tỉnh Điện Biên có nhiều đồng bào dân tộc thiểu
số sinh sống trên địa bàn Tổng diện tích tự nhiên của huyện là 1.189,89 km2; có đường biên giới giáp ranh với huyện Mường Mày, tỉnh Phong Sa Lỳ, nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào dài 19,4 km Huyện có 11 xã và 01 thị trấn (trong đó 3 xã biên giới); dân số 44.702 nhân khẩu, cư trú ở 124 bản, trong đó: Dân tộc Mông chiếm 69,26%; dân tộc Thái chiếm 15,31%; dân tộc Kinh chiếm 5,61%; dân tộc Kháng chiếm 2,4%; dân tộc Khơ Mú chiếm 6,01%; dân tộc Hoa (Xạ Phang) chiếm 1,23%; còn lại là các dân tộc khác
Trong những năm qua Đảng và Nhà nước đã ban hành và thực hiện nhiều chính sách, chương trình, dự án hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) về kinh tế, giáo dục, y
tế, văn hóa - xã hội nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, nâng cao dân trí cho đồng bào dân tộc thiểu số, giảm khoảng cách giữa miền núi với miền xuôi Việc tổ chức thực hiện các chính sách đối với đồng bào dân tộc trên địa bàn huyện
đã đạt được những kết quả quan trọng góp phần làm cho đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây từng bước được cải thiện Tuy nhiên Mường Chà cũng như nhiều huyện khác của tỉnh Điện Biên kinh tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn, còn tồn tại nhiều hủ tục lạc hậu, trong đó nhức nhối nhất là tình trạng tảo hôn
Để thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn, Lãnh đạo tỉnh Điện Biên đã thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện của tỉnh với nhiệm vụp tổ chức triển khai Đề án trên địa bàn các huyện Chính quyền các huyện trong tỉnh đều xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện cho địa phương mình Dưới sự chỉ đạo của Đảng bộ và chính quyền tỉnh, huyện Mường Chà đang nỗ lực tổ chức thực hiện Đề án này và đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận Tuy nhiên thay đổi văn hóa lối sống là một quá trình lâu dài và khó khăn, không thể một sớm một chiều mà đạt được mục tiêu mong muốn Do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, việc tổ chức thực hiện Đề án nêu trên tại huyện Mường Chà còn nhiều hạn chế như bộ máy tổ chức thực hiện của huyện chưa chuyên nghiệp, tính hiệu lực chưa cao;
sử dụng các nguồn lực đầu tư của Nhà nước chưa hiệu quả; thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban và các xã, thị trấn; các kế hoạch triển khai thực hiện như kế hoạch điều tra khảo sát để thống kê số liệu tình hình tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, kế
Trang 3hoạch tập huấn cán bộ, kế hoạch tuyên truyền chưa được lập ra một cách đồng bộ và chưa được thực hiện một cách hiệu quả; kiểm soát việc thực hiện chưa thường xuyên; các kênh thông tin phản hồi chưa kịp thời; bản thân các đối tượng thụ hưởng Đề án không nhận thức được lợi ích và trách nhiệm của mình dẫn đến chưa tích cực thực hiện v.v
Với mong muốn được đóng góp một phần nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu giảm tình trạng tảo hôn tại huyện Mường Chà nơi tác giả đang công tác và từ thực tiễn 2 năm
tổ chức thực hiện Đề án nêu trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài: “Tổ chức thực hiện
Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên” để làm luận văn thạc sĩ,
Luận văn được thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:
- Xác định khung nghiên cứu tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện
- Phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số huyện Mường Chà
- Đề xuất các giải pháp và kiến nghị hoàn thiện tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số huyện Mường Chà
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIẢM THIỂU TẢO HÔN TRONG VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
Chương 1 đề cập đến ba nội dung chính:
(1) Tổng quan Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số với các nội dung cơ bản như khái niệm tảo hôn, khái niệm và mục tiêu của Đề án giảm thiểu tảo hôn vùng dân tộc thiểu số, nội dung cơ bản của Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số
(2) Tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện với các nội dung như khái niệm và mục tiêu của tổ chức thực hiện Đề án
Trang 4giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện, nội dung của tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện, các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện Đề án
(3) Kinh nghiệm về tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số của huyện Ba Tơ tỉnh Quảng Ngãi, huyện Sốt Cộp tỉnh Sơn La và từ đó rút ra bài học cho huyện Mường Chà
Tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện là quá trình biến Đề án của Nhà nước thành hành động và kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước từ trung ương, đến tỉnh, huyện và cơ sở nhằm hiện thực hoá những mục tiêu của Đề án đã đề ra
Mục tiêu của tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện là các kết quả cần đạt được trong tương lai nhằm thực hiện được các mục tiêu chung của Đề án đã đề ra với hiệu lực, hiệu quả cao một cách bền vững Cụ thể là: Nâng cao nhận thức và ý thức pháp luật, chuyển đổi hành vi trong hôn nhân của đồng bào dân tộc thiểu số; Nâng cao tỷ lệ cán bộ công tác dân tộc các cấp, cán
bộ văn hóa - xã hội xã được tập huấn nâng cao năng lực, kỹ năng vận động, tư vấn, truyền thông; Giảm số cặp tảo hôn hàng năm đối với các địa bàn dân tộc thiểu số nơi có
tỷ lệ tảo hôn cao
Nội dung của tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng DTTS của chính quyền cấp huyện bao gồm 3 giai đoạn chuẩn bị triển khai đề án, chỉ đạo thực hiện
đề án và kiểm soát thực hiện đề án
Trang 5CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIẢM THIỂU TẢO HÔN TRONG VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
MƯỜNG CHÀ
Chương 2 nghiên cứu 4 nội dung chính: (1) Đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Mường Chà và thực trạng tảo hôn trong vùng DTTS, (2) Đề án giảm thiểu tảo hôn được triển khai trên địa bàn huyện Mường Chà, (3) Phân tích thực trạng tổ chức thực hiện
Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Mường Chà, (4)
Đánh giá tổ chức thực hiện đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa
bàn huyện Mường Chà
Sau khi nghiên cứu thực trạng tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Mường Chà từ thực trạng chuẩn bị triển khai Đề
án, thực trạng chỉ đạo thực hiện Đề án, thực trạng kiểm soát sự thực hiện Đề án, luận văn
đã đánh giá thực hiện mục tiêu Đề án, chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của điểm yếu trong tổ chức thực hiện Đề án
Cụ thể các điểm yếu trong tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn được triển khai trên địa bàn huyện Mường Chà bao gồm:
- Các bộ phận trong bộ máy triển khai Đề án của Huyện chưa được quy định đầy
đủ các nhiệm vụ như Đài Truyền Thanh - Truyền hình, Mặt trận và các đoàn thể huyện, UBND các xã, thị trấn Công tác phối hợp cụ thể cũng chưa được quy định đầy đủ Công việc của Phòng dân tộc Huyện sẽ quá tải khi Đề án được mở rộng sang các xã trong giai đoạn nhân rộng mô hình giảm thiểu tảo hôn
- Cán cán bộ triển khai Đề án tốt nghiệp từ các trường kinh tế và kỹ thuật nên còn hạn chế về hiểu biết xã hội Cán bộ cũng ít được đào tạo về kỹ năng triển khai đề án và các kiến thức xã hội, tập tục của đồng bào dân tộc thiểu số nên gây ra khó khăn cho triển khai Đề án
- Kế hoạch tổ chức thực hiện Đề án của Huyện Mường Chà chưa sát với thực tế, nên nhiều mục tiêu chưa chính xác Trong kế hoạch chưa phát triển được các hoạt động giảm thiểu tảo hôn khác ngoài những hoạt động trong Đề án theo quy định của Ban dân tộc Kế hoạch chưa có những mô hình giảm thiểu tảo hôn hay để thí điểm và có thể nhân rộng sang các xã khác
Trang 6- Các văn bản được ban hành để hướng triển khai và đôn đốc triển khai Đề án còn chưa đầy đủ, các văn bản ban hành chưa kịp thời để làm cơ sở cho các phòng chuyên môn của Huyện Mường Chà và các cơ quan phối hợp triển khai Đề án
- Công tác tập huấn cán bộ triển khai Đề án mới tập huấn các kỹ năng truyền thông thuyết phục Đối tượng tập huấn chủ yếu là cán bộ Huyện và cán bộ xã
- Công tác truyền thông còn mang tính đại trà chưa chú trọng truyền thông cho những nhóm đối tượng đặc biệt có liên quan trực tiếp đến vấn đề tảo hôn và hậu quả của tảo hôn Địa điểm và thời gian truyền thông chưa được bố trí hợp lý
- Một số công việc triển khai kế hoạch chưa được thực hiện Tiến độ các cuộc điều tra còn chậm, thiếu nhân lực khảo sát điều tra về tình trạng tảo hôn Sự tham gia của người vào các cuộc tin tìm hiểu pháp luật hôn nhân gia đình còn ít Tiến độ xây dựng vầ triển khai Mô hình điểm về giảm thiểu tảo hôn còn chậm
- Tiến độ giải ngân vốn ngân sách cho các hoạt động của Đề án chưa theo đúng kế hoạch, Ngoài ngân sách Tỉnh cấp, Huyện Mường Chà chưa có các chính sách để có thể huy động được các nguồn vốn khác ngoài ngân sách cho các hoạt động của Đề án
- Công tác phối hợp giữa các cơ quan trên chưa được tốt do kế hoạch phối hợp chưa được xây dựng đầy đủ Việc thành lập các mạng lưới các công tác viên, nhóm trẻ nòng cột để hỗ trợ các hoạt động của Đề án chưa được chú trọng
- Xung đột trong triển khai Đề án còn xảy ra tương đối với nhiệu vụ lớn, công tác giải quyết xung đột của Huyện Mường Chà chưa thực sự hiệu quả
- Các dịch vụ hỗ trợ thông tin viết bài chưa đa dạng, thông tin chưa điển hình, dịch
vụ hỗ trợ điều tra khảo sát về tảo hôn còn thiếu nhân lực
- Các hình thưc giám sát về tình trạng tảo hôn chưa đa dạng, các báo cáo từ các xã lên huyện còn thiếu cả về số lượng và nội dung báo cáo Báo cáo của UBND Huyện Mường Chà lên Ban dân tộc tỉnh chưa bao quát được nội dung về triển khai Đề án
- Việc đánh giá thực hiện Đề án gần như chưa thực hiện, chưa có các thông tin về hiệu lực và bền vững của Đề án làm cơ sở cho điều chỉnh các nội dung tổ chức thực hiện
Đề án
Trang 7CHƯƠNG 3 HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN GIẢM THIỂU TẢO HÔN
TRONG VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
MƯỜNG CHÀ
Chương 3 đề cập đến 3 nội dung chính: (1) Định hướng hoàn thiện tổ chức thực
hiện đề án giảm thiểu tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Mường Chà
đến 2020, (2) Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện Đề án giảm thiểu tảo hôn trong
vùng dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Mường Chà, (3) đưa ra một số kiến nghị
Từ những phân tích và tổng kết về tình hình tổ chức triển khai Đề án của chính quyền Huyện Mường Chà, tác giả đã đề xuất một giải pháp triển khai đề án từ nay đến
2020 nhằm đảm bảo mục tiêu giảm thiểu tảo hôn trên địa bàn huyện Mường Chà Một số giải pháp chủ yếu như quy định rõ hơn chức năng của một số cơ quan có nhiệm vụ phối hợp trong triển khai Đề án như chức năng của Đài Truyền Thanh - Truyền hình, Mặt trận
và các đoàn thể huyện, UBND các xã, thị trấn; bố trí, tăng cường các cán bộ hiểu biết xã hội, tập tục của các đồng bào dân tộc thiểu số vào triển khai Đề án; tăng cường phân tích
số liệu khảo sát tình hình tảo hôn, nguyên nhân, hậu quả của tảo hôn trên địa bàn từng xã
để làm căn cư cho xây dựng các kế hoạch triển khai Đề án; ban hành đầy đủ các văn bản công bố các kế hoạch triển khai Đề án hàng năm; công văn cử cán bộ đi tập huấn hàng năm ở Tỉnh Điện Biên; văn bản hướng dẫn và đôn đốc triển khai; đa dạng hóa các đối tượng được tập huấn triển khai Đề án; phân nhóm các đối tượng cần truyền thông để có cách thức truyền thông hợp lý; các cơ quan chịu trách nhiệm triển khai tăng cường quản
lý tiến độ và kết quả để thực hiện các kế hoạch triển khai Đề án theo mục tiêu đề ra; chủ động và ưu tiên ngân sách cho triển khai đề án; thành lập mạng lưới các công tác viên và
có kế hoạch chủ động phối hợp trong triển khai với các công tác viên; phân loại xung đột
về tảo hôn và có giải pháp hợp lý với mỗi loại xung đột trong triển khai Đề án; tăng cường giám sát từ cơ sở thông qua các báo cáo về tảo hôn và giám sát trực tiếp của chính quyền Huyện để làm rõ thực trạng tảo hôn và triển khai Đề án; triển khai nhanh công tác đánh giá tảo hôn, kết quả triển khai Đề án và đề xuất kịp thời, đúng đắn các giải pháp triển khai Đề án, đề xuất các điều chỉnh Đề án như mở rộng phạm vi đối tượng áp dụng của Đề án; Phát triển thêm nhiều hoạt động giảm thiểu tảo hôn; chính sách ưu tiên cho các nhóm dân tộc có tỷ lệ tảo hôn cao