Tổ chức thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp do cục thuế Nghệ An thực hiện

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và phân tích thực trạng về tổ chức thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp do Cục Thuế Nghệ An thực hiện;. Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu, các giải[r]

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 Tính cấp thiết của Đề tài

Hàng năm nguồn thu từ thuế chiếm tỷ lệ lớn nhất trong tổng nguồn thu NSNN nói chung và tại địa bàn Tỉnh Nghệ An nói riêng Điều này cho thấy thuế là nguồn thu chủ yếu và hết sức quan trọng nhằm đảm bảo cho Nhà nước có một nguồn thu ổn định, đáp ứng được vai trò điều tiết vĩ mô nền kinh tế

Hiện nay tình trạng thất thu thuế TNDN còn khá phổ biến ở nhiều địa phương trên toàn quốc trong đó có Tỉnh Nghệ An Việc quản lý thuế đối với sắc thuế này hết sức phức tạp và khó khăn, đặc biệt trong điều kiện với sự tăng lên nhanh chóng cả về số lượng, qui

mô, hình thức cũng như cách thức hoạt động của các doanh nghiệp cũng đa dạng phức tạp hơn trước Điều này đòi hỏi công việc tổ chức quản lý thuế nói chung và tổ chức thanh tra thuế nói riêng phải đáp ứng với trình độ phát triển của nền kinh tế, phù hợp với các chuẩn mực quản lý thuế quốc tế nhất là trong xu thế mở cửa, hội nhập và thương mại điện tử ngày càng phát triển

Để công tác quản lý thuế thực sự có hiệu quả thì hoạt động thanh tra thuế phải luôn được tăng cường, đặc biệt với sắc thuế TNDN Mặt khác hoạt động thanh tra thuế không những giúp cho hoạt động quản lý thuế đạt được các mục tiêu đã đề ra mà còn giúp Nhà nước phát hiện ra những hạn chế trong công tác quản lý, điều chỉnh kịp thời chính sách, chế độ về thuế, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế của cộng đồng và góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng trốn thuế, chống thất thu thuế Vì vậy việc nghiên cứu

đề tài: “Tổ chức thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp do Cục Thuế Nghệ An thực hiện” có ý nghĩa thiết thực, mang tính thời sự cấp bách cả về mặt lý luận và thực tiễn

1.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

Tổ chức thanh tra thuế nói chung và thanh tra thuế TNDN nói riêng là hoạt động hết sức quan trọng của cơ quan thuế Hoạt động thanh tra thuế là một hoạt động tồn tại khách quan do yêu cầu của hoạt động quản lý, nó là một bộ phận không thể thiếu cấu

thành nên cơ chế kiểm tra, giám sát của Nhà nước

Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động thanh tra và thanh tra thuế TNDN, ngành thuế đã nỗ lực hết mình để thực hiện tốt công tác thanh tra hàng năm Bên cạnh những sáng kiến mang tính chất nội bộ của Ngành nhằm đưa ra các giải pháp để chống thất thu thuế TNDN qua hoạt động thanh tra, một số Đề tài đã đi sâu vào nghiên cứu hoạt động thanh tra thuế nói chung và thanh tra thuế thuế TNDN nói riêng

Đề tài: “Hoàn thiện tổ chức thanh tra thuế đối với các doanh nghiệp lớn ở Việt Nam” của tác giả Hoàng Thị Thu Hà, năm 2007; Đề tài: “Quản lý thuế TNDN trên địa bàn tỉnh Nghệ An” tác giả Vương Đình Chinh, năm 2009; Đề tài: “Nâng cao hiệu quả công tác quản lí thuế TNDN tại Cục Thuế Nghệ An” tác giả Vũ Hà Thu, năm 2008 Các

tác giả Hoàng Thị Thu Hà, Vương Đình Chinh, Vũ Hà Thu đã làm rõ lý luận về thuế TNDN, khẳng định tầm quan trọng của sắc thuế này trong các Đề tài nghiên cứu của mình Bên cạnh đó các tác giả đã chỉ ra những tồn tại trong việc quản lý thuế đối với sắc thuế này như: Trình độ nghiệp vụ chuyên môn của cán bộ ngành thuế còn nhiều hạn chế; Công tác tuyên truyền hỗ trợ NNT, công tác lưu trữ dữ liệu thông tin về NNT chưa khoa học và công tác ứng dụng công nghệ thông tin của cán bộ thanh tra thuế trong quá trình tác nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra Các tồn tại nêu trên đã được các tác giả đưa

ra những giải pháp nhằm giải quyết những vấn đề còn tồn tại như nâng cao trình độ cán

bộ công chức ngành thuế qua việc tăng cường công tác đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ về thuế, tăng cường công tác tuyên truyền hỗ trợ NNT, ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình thực hiện thanh tra thuế

Với sự đóng góp của các Đề tài cũng như sự nỗ lực của ngành thuế nói chung và Cục Thuế Tỉnh Nghệ An nói riêng trong việc tổ chức thanh tra thuế TNDN đã góp phần không nhỏ trong việc hoàn thiện về tổ chức bộ máy cũng như các chính sách về thuế nhằm tránh thất thu đối với sắc thuế này Tuy nhiên, hiện nay với số lượng, quy mô hoạt động của các doanh nghiệp đã tăng lên rất nhanh, tính chất phức tạp hơn, mức độ gian lận về thuế tinh

vi hơn Chính vì thế công tác tổ chức thanh tra thuế TNDN tại Cục Thuế Nghệ An còn tồn tại những vấn đề như sau:

Về công tác tổ chức bộ máy thanh tra, mặc dù Luật thanh tra năm 2011 đã sửa đổi,

không quy định ràng buộc thanh tra chuyên ngành theo tiêu chuẩn ngạch bậc thanh tra (thanh tra viên chính, thanh tra viên .) đối với việc thực hiện thanh tra thuế tại doanh nghiệp Do vậy, các Cục thuế có thể điều động lực lượng thanh tra một cách linh hoạt để phục vụ công tác thanh tra Thực tế số lượng cán bộ làm công tác thanh tra còn quá ít để đáp ứng yêu cầu của công việc đề ra, theo báo cáo của Cục Thuế Nghệ An tính đến thời điểm 30/10/2011 số lượng cán bộ làm công tác thanh tra là 30 người, chiếm 2,62% trên tổng số cán bộ công tác trong ngành thuế tỉnh Nghệ An Với số lượng doanh nghiệp trên địa bàn là 9.239 doanh nghiệp tính đến thời điểm 30/6/2011 với số lượng cán bộ làm công tác thanh tra như trên đã trình bày không thể đáp ứng đủ yêu cầu đề ra trong việc thực hiện đúng kế hoạch về số lượng các doanh nghiệp cần thanh tra

Số lượng cán bộ làm công tác thanh tra quá ít như đã nêu ở trên, thì việc xác định đúng đối tượng cần phải thanh tra là hết sức quan trọng Bởi vì với nguồn lực hạn chế cơ quan thuế không thể tiến hành thanh tra các doanh nghiệp với số lượng lớn, mà chỉ tập trung vào các doanh nghiệp thực sự có rủi ro cao về thuế Tuy nhiên, một thực tế trong công tác lập kế hoạch thanh tra còn bất cập, việc xác định rủi ro để lựa chọn các doanh nghiệp cần thanh tra còn dựa vào cảm tính, chưa sát với thực tế Vì vậy dẫn đến một số trường hợp các doanh nghiệp khi tiến hành thanh tra mới phát hiện ra là không có rủi ro

về thuế Chính những điều này đã gây lãng phí về thời gian, chi phí và ảnh hưởng tới các doanh nghiệp có ý thức tuân thủ cao về nghĩa vụ thuế

Bên cạnh sự bất cập ở khâu lập kế hoạch, thì ở khâu thực hiện thanh tra còn nhiều điểm hạn chế Trong quá trình thực hiện thanh tra, ngoài yêu cầu sự hiểu biết chuyên sâu đối với nghiệp vụ về thuế đặc biệt là thuế TNDN, cán bộ thanh tra thuế chưa biết kết hợp nhuần nhuyễn các kỹ năng khác để hạn chế thời gian trong việc xác định trọng yếu vấn

đề cần thực hiện trong quá trình thanh tra; Kiến thức và kỹ năng về chế độ kế toán, chính sách về thuế và nghiệp vụ thanh tra ở một số bộ phận công chức thanh tra còn hạn chế Những hạn chế này làm lãng phí rất nhiều thời gian trong việc xác định đâu là trọng yếu cần kiểm tra Bởi vì các cán bộ thanh tra không thể tiến hành kiểm tra đối chiếu tất cả các vấn đề liên quan trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp mà cần xác định đâu là trọng yếu Những hạn chế về chính sách thuế có thể dẫn đến việc bỏ sót, không phát hiện ra sai

phạm của doanh nghiệp làm thất thu NSNN và giảm hiệu quả tính răn đe đối với các đối tượng có ý định gian lận về thuế

Đối với công tác lưu trữ số liệu đã được đầu tư và cải thiện hơn rất nhiều so với

giai đoạn từ năm 2000 – 2008, tuy nhiên sự cải thiện đó vẫn chưa đủ để đáp ứng yêu cầu đặt ra, đặc biệt trong điều kiện hiện nay khi mà công nghệ thông tin phát triển cao ở hầu hết các lĩnh vực Hiện nay, Tổng cục thuế cũng như Cục Thuế Nghệ An vẫn chưa xây dựng được phần mềm tích hợp các dữ liệu về NNT, các dữ liệu về thuế còn nằm rải rác ở các phần mềm quản lý riêng lẻ Điều này sẽ gây lãng phí rất nhiều thời gian cho cán bộ làm công tác thanh tra khi muốn khai thác các thông tin về NNT

Xuất phát từ những vấn đề còn tồn tại nêu trên, với sự hiểu biết của Tác giả qua thực tế công tác tại Cục Thuế Tỉnh Nghệ An cùng với sự giúp đỡ tận tình của Giáo viên Hướng dẫn T.S Phan Trung Kiên cùng các thầy cô giáo Trường Đại học Kinh tế quốc dân, các đồng nghiệp Tác giả đã đi sâu nghiên cứu để tìm ra những giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại đó nhằm nâng cao chất lượng công tác thanh tra thuế nói chung và thanh tra thuế TNDN nói riêng tại Cục Thuế Nghệ An

1.3 Mục tiêu nghiên cứu của Đề tài

Việc nghiên cứu Đề tài này nhằm mục đích: Nghiên cứu những lý luận về thanh tra thuế TNDN; Nghiên cứu thực trạng hoạt động tổ chức thanh tra thuế TNDN do Cục Thuế Nghệ An thực hiện Trên cơ sở đó đề xuất những định hướng và các nhóm giải pháp đề hoàn thiện tổ chức thanh tra thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Nghệ An

1.4 Câu hỏi nghiên cứu

- Thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp và mục tiêu của hoạt động thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp;

- Thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp do Cục Thuế Nghệ An thực hiện so với yêu cầu quản lý đối với sắc thuế này qua công tác thanh tra;

- Phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp do Cục Thuế Nghệ An thực hiện

1.5 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung vào khía cạnh tổ chức thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp,

trong đó chú trọng cơ chế quản lý thuế, quy trình và thủ tục thanh tra thuế nói chung và thanh tra thuế TNDN nói riêng trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong 3 năm từ 2008 đến 2010

1.6 Phương pháp nghiên cứu

Với hiểu biết của tác giả qua quá trình công tác tại Cục Thuế Nghệ An, Luận văn thực hiện trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp với các phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh và các quy định hiện hành trong lĩnh vực thuế của Nhà

nước để làm rõ kết quả nghiên cứu

1.7 Ý nghĩa của Đề tài nghiên cứu

Đối với công tác quản lý thuế: Kết quả nghiên cứu của Đề tài đóng góp một phần

nhỏ để Nhà nước hoàn thiện, sửa đổi một số chính sách liên quan đến thuế Thu nhập doanh nghiệp

Đối với công tác quản lý thuế qua hoạt động thanh tra: Đề tài có ý nghĩa giúp các

bộ phận thanh tra trực thuộc Ngành Thuế nhìn lại những vẫn đề còn hạn chế từ đó tìm ra những nguyên nhân, giải pháp để khắc phục nhằm nâng cao công tác tổ chức thanh tra thuế nói chung và thanh tra thuế TNDN nói riêng

Đối với hoạt động thanh tra thuế thu nhập doanh do Cục Thuế Nghệ An thực hiện:

Đề tài nghiên cứu làm rõ lý luận về tổ chức thanh tra thuế TNDN, đồng thời đánh giá thực trạng để từ đó đưa ra những giải pháp, đề xuất nhằm hoàn thiện tổ chức thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp do Cục Thuế Nghệ An thực hiện

1.8 Kết cấu của Luận văn

Luận văn: "Tổ chức thanh tra thuế Thu nhập doanh nghiệp do Cục Thuế Nghệ

An thực hiện" được kết cấu thành 4 chương:

Chương 1: Giới thiệu về Đề tài nghiên cứu;

Chương 2: Cơ sở lý luận của tổ chức thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp do Cục Thuế Nghệ An thực hiện;

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và phân tích thực trạng về tổ chức thanh tra thuế thu nhập doanh nghiệp do Cục Thuế Nghệ An thực hiện;

Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu, các giải pháp đề xuất và kết luận